✔️🔻گزارشی نادر از فروش یک کتابخانه شخصی مکتبی و چند نتیجهگیری مهم
🔸قسمت دوم و پایانی
اینک پساز گزارش این مزایده، مناسب است که اشاره کنیم شیخ علی مذکور درباره کتابخانه شیخ مرحوم و سید مرحوم اعلی الله مقامهما نیز توضیحی نوشته است.
وی مینویسد:
«و منها کتابخانة المرحوم الشیخ احمد بن الشیخ زینالدین الأحسائی کانت تشتمل علی عدة کتب نفیسة عتیقة الخط کلها قلمیة من سائر العلوم و قد شاهدت بعضها فی کربلاء.»
و درباره کتابخانه سید مرحوم اعلی الله مقامه چنین نوشته است:
«و منها مکتبة المرحوم تلمیذه السید کاظم الرشتی فانها کانت مشتملة علی ألوف من النسخ العتیقة المهذبة الذهبیة الجیدة الخط، الحسنة الرسم و القطع فی سائر فنون العلم، کلها مثمنة القیمة قلمیة... و قد تفرق جلها بتداول الأیدی و سرقة السارقین و بیعها.»
کتابهای کتابخانه شیخ مرحوم و سید مرحوم اشاد الله شأنهما چندین هزار نسخه بوده است. کتابهایی خطی و کمیاب، عتیق و قدیمی، نفیس و با خطی نیکو. اما اکثر آن پراکنده شد یا فروخته شد یا به سرقت رفت.
این گزارش مزایده و آمار مذکور از کتابخانه شیخ و سید رفع الله شأنهما، از جهات متعدد، قابل اهمیت است.
اولاً توجه بزرگان دین و ابناء مکتب به کتاب و کتابخوانی و جمعآوری کتب اصیل و منبع و مرجع در این گزارش مشهود است.
ثانیاً موقعیت اجتماعی بیت سید مرحوم اعلی الله مقامه و مراودات ایشان با بیوت علماء و اشراف که با اطلاعیهای علماء و اشراف استقبال کرده و برای خرید این کتب در بیت سید مرحوم اعلی الله مقامه رفتوآمد میکردند و جمع شدند.
ثالثاً توجه به مضامین و عناوین این کتابها است. طبیعتاً بخشیاز این کتابهای بالغ بر چندهزار کتاب، کتب حدیثی بوده است که چهبسا امروز در کتابخانههای مختلف خاک میخورد و چاپ نشده.
امروزه یکی از اشکالات عمده و تکراری پژوهشگران به آثار بزرگان دین این است که ایشان به روایاتی اشاره کردهاند که در مجامع روایی موجود یافت نمیشود. باید تصریح کنیم که این پژوهشگران مطمئن باشند بزرگان دین اینقدر غمخوار دین و دیانت بودهاند که حدیث جعل نمیکردند (برخلاف بعضی معاصران شیخ مرحوم که برای امتحان این بزرگوار اعلی الله مقامه حدیث جعل کردند). به احتمال بسیار قوی، منابع زیادی از تراث شیعی در دسترس شیخ مرحوم و سید مرحوم و شاگردان این بزرگواران بوده است که نمونه آن را در این گزارش شیخ علی آل کاشفالغطاء میبینیم.
اما متأسفانه این کتابخانههای شخصی پراکنده شده و در دسترس نیست و چهبسا سالها باید بگذرد تا یافت شود؛ همانطور که امروز بخشهایی از این پازلِ هزارتکه در کتابخانه مرعشی قم و کاشفالغطاء نجف و دیگر کتابخانهها ملاحظه شده است.
ازاینرو کسانیکه با مراجعه به کتب شیخ مرحوم و سید مرحوم بر عبارتی یا روایتی تمرکز میکنند و در جستجویهای رایانهای خود و در نرمافزارهای متداول نمییابند، دست نگه دارند و عجله نکنند؛ چراکه این حجم از مطالعات ابناء مکتب شیخ اعلی الله مقامه در حوصله این نرمافزارها نیست.
۸ ذوالحجه ۱۴۴۳
@AghayedNet
🔸قسمت دوم و پایانی
اینک پساز گزارش این مزایده، مناسب است که اشاره کنیم شیخ علی مذکور درباره کتابخانه شیخ مرحوم و سید مرحوم اعلی الله مقامهما نیز توضیحی نوشته است.
وی مینویسد:
«و منها کتابخانة المرحوم الشیخ احمد بن الشیخ زینالدین الأحسائی کانت تشتمل علی عدة کتب نفیسة عتیقة الخط کلها قلمیة من سائر العلوم و قد شاهدت بعضها فی کربلاء.»
و درباره کتابخانه سید مرحوم اعلی الله مقامه چنین نوشته است:
«و منها مکتبة المرحوم تلمیذه السید کاظم الرشتی فانها کانت مشتملة علی ألوف من النسخ العتیقة المهذبة الذهبیة الجیدة الخط، الحسنة الرسم و القطع فی سائر فنون العلم، کلها مثمنة القیمة قلمیة... و قد تفرق جلها بتداول الأیدی و سرقة السارقین و بیعها.»
کتابهای کتابخانه شیخ مرحوم و سید مرحوم اشاد الله شأنهما چندین هزار نسخه بوده است. کتابهایی خطی و کمیاب، عتیق و قدیمی، نفیس و با خطی نیکو. اما اکثر آن پراکنده شد یا فروخته شد یا به سرقت رفت.
این گزارش مزایده و آمار مذکور از کتابخانه شیخ و سید رفع الله شأنهما، از جهات متعدد، قابل اهمیت است.
اولاً توجه بزرگان دین و ابناء مکتب به کتاب و کتابخوانی و جمعآوری کتب اصیل و منبع و مرجع در این گزارش مشهود است.
ثانیاً موقعیت اجتماعی بیت سید مرحوم اعلی الله مقامه و مراودات ایشان با بیوت علماء و اشراف که با اطلاعیهای علماء و اشراف استقبال کرده و برای خرید این کتب در بیت سید مرحوم اعلی الله مقامه رفتوآمد میکردند و جمع شدند.
ثالثاً توجه به مضامین و عناوین این کتابها است. طبیعتاً بخشیاز این کتابهای بالغ بر چندهزار کتاب، کتب حدیثی بوده است که چهبسا امروز در کتابخانههای مختلف خاک میخورد و چاپ نشده.
امروزه یکی از اشکالات عمده و تکراری پژوهشگران به آثار بزرگان دین این است که ایشان به روایاتی اشاره کردهاند که در مجامع روایی موجود یافت نمیشود. باید تصریح کنیم که این پژوهشگران مطمئن باشند بزرگان دین اینقدر غمخوار دین و دیانت بودهاند که حدیث جعل نمیکردند (برخلاف بعضی معاصران شیخ مرحوم که برای امتحان این بزرگوار اعلی الله مقامه حدیث جعل کردند). به احتمال بسیار قوی، منابع زیادی از تراث شیعی در دسترس شیخ مرحوم و سید مرحوم و شاگردان این بزرگواران بوده است که نمونه آن را در این گزارش شیخ علی آل کاشفالغطاء میبینیم.
اما متأسفانه این کتابخانههای شخصی پراکنده شده و در دسترس نیست و چهبسا سالها باید بگذرد تا یافت شود؛ همانطور که امروز بخشهایی از این پازلِ هزارتکه در کتابخانه مرعشی قم و کاشفالغطاء نجف و دیگر کتابخانهها ملاحظه شده است.
ازاینرو کسانیکه با مراجعه به کتب شیخ مرحوم و سید مرحوم بر عبارتی یا روایتی تمرکز میکنند و در جستجویهای رایانهای خود و در نرمافزارهای متداول نمییابند، دست نگه دارند و عجله نکنند؛ چراکه این حجم از مطالعات ابناء مکتب شیخ اعلی الله مقامه در حوصله این نرمافزارها نیست.
۸ ذوالحجه ۱۴۴۳
@AghayedNet
AghayedNet pinned «✔️🔻گزارشی نادر از فروش یک کتابخانه شخصی مکتبی و چند نتیجهگیری مهم 🔸قسمت اول این گزارشِ نادر ابعاد متعددی دارد. ازجهتی با مکتب عالم ربانی مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه مرتبط است و از ناحیهای با عالم ربانی مرحوم حاج سید محمدکاظم رشتی رفع الله شأنه…»
Audio
@AghayedNet
🔺فایل صوتیِ نشست
🔹با موضوع:
ترجمه وصیتنامه عالم ربانی مرحوم
حاج سید محمدکاظم رشتی
اعلی الله مقامه
🔸به ضمیمه
پاسخی اجمالی به برخی شبهات
@AghayedNet
🔹با موضوع:
ترجمه وصیتنامه عالم ربانی مرحوم
حاج سید محمدکاظم رشتی
اعلی الله مقامه
🔸به ضمیمه
پاسخی اجمالی به برخی شبهات
@AghayedNet
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🔺گزارش شبکه جهانی الفرات
🔹در سالروز رحلت عالم ربانی مرحوم حاج سید محمدکاظم رشتی رفع الله شأنه
🔸برنامه «من سِفر التاریخ»
@AghayedNet
🔹در سالروز رحلت عالم ربانی مرحوم حاج سید محمدکاظم رشتی رفع الله شأنه
🔸برنامه «من سِفر التاریخ»
@AghayedNet
✔️🔻عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه:
▪️«سرکار سائل فرموده است: و اینکه میگویند ما به دوربین دوازده ستاره سیاره و بیست و چهار ماه دیدهایم و حال اینکه این مسئله نقل و قول حکمای سابقین از اهل اسلام است منظور چیست؟
🔹عرض میشود: که بیشتر نبودن سیاره از هفت از شرع نرسیده و حکمای سابق هم که گفتهاند به جهت آن گفتهاند که اینها را دیدهاند و زیاده ندیدهاند با چشم خود یا با آلاتی که داشتهاند.
🔸 و حال، آلات عجیبه ساخته شده و کواکب خفیه از انظار دیده میشود و نه منافاتی با شرع و کتاب و سنت دارد و نه منافاتی با عقل و تکذیب نمیتوان کرد و ندیدن حکمای اسلام حجت خدایی نیست و واجبالاطاعه نیست.»
مکارمالابرار (فارسی)، ج۱۵، ص۲۶۷
@AghayedNet
▪️«سرکار سائل فرموده است: و اینکه میگویند ما به دوربین دوازده ستاره سیاره و بیست و چهار ماه دیدهایم و حال اینکه این مسئله نقل و قول حکمای سابقین از اهل اسلام است منظور چیست؟
🔹عرض میشود: که بیشتر نبودن سیاره از هفت از شرع نرسیده و حکمای سابق هم که گفتهاند به جهت آن گفتهاند که اینها را دیدهاند و زیاده ندیدهاند با چشم خود یا با آلاتی که داشتهاند.
🔸 و حال، آلات عجیبه ساخته شده و کواکب خفیه از انظار دیده میشود و نه منافاتی با شرع و کتاب و سنت دارد و نه منافاتی با عقل و تکذیب نمیتوان کرد و ندیدن حکمای اسلام حجت خدایی نیست و واجبالاطاعه نیست.»
مکارمالابرار (فارسی)، ج۱۵، ص۲۶۷
@AghayedNet
AghayedNet
@AghayedNet
✔️🔻کامنت یکی از همراهان صفحه
سلام علیکم
جناب، این تصاویر به جز دروغ و فریب نیست، طبق روایات آل الله علیهم السلام و الیهم التسلیم،. این ستاره ها درون دریای مکفوف هستند و خسوف و کسوف هم ورود خورشید و ماه توی همین دریای مکفوف هست، وارد بازی رسانه ای قدرت شیاطین نشید که فردا بعد مشخص شدن دروغشون ( مثل رفتن به مریخ) دنبال کننده هاتون بهتون شک کنند که شما هم مسحور فریب های ناسا شدید.
🔹🔸پاسخ:
سلام بر شما
نگران نباشید. اگر بازیای هم باشد، داخل نشدهایم.
طبیعتاً بر روی این تصاویر کار رایانهای بزرگی شده تا اینطور برای ما قابل رؤیت است. طبق نظر بعضی از اهل فن چشم ما محدود به طول موج ناحیه مرئی است که ناحیه بسیار محدودی از طول موج فوتونهاست. تلسکوپهای فعال، در زمین یا در مدار، بسته به اهداف رصدی که برای آن طراحی شدهاند از اشعه گاما تا طول موجهای بلند رادیویی را پوشش میدهند. این عکسها که حاصل ساعتها رصد متوالی است با نرمافزارهایی (نمونه ساده آن مثل نرمافزار DS9) ساخته میشوند. برای هر بازه طول موج (بسته به پدیده فیزیکی که میخواهند قابل مشاهده باشد) رنگ مشخصی تعریف کردهاند و عکسهای بازههای طول موجی مختلف را روی هم میگذارند.
بههر روی، هدفی که در پی آن بودیم صرفاً بیاناتی از مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه بود که امکان وجود کهکشانها و سیارات متعدد را نفی نکردهاند و حتی اشاره کردهاند که محتمل است هزاران کوکب بیشاز این مقدار کشفشده وجود داشته باشد.
با ارائه بیانات بزرگان، خواستیم اشاره کنیم نگاه بستهای که به بزرگان مکتب نسبت میدهند، صحیح نیست.
و خواستیم مخاطب بداند مرحوم آقای کرمانی در زمینه هیئةالافلاک نیز دیدگاههایی داشتهاند و مرقوم کردهاند.
طبق نوشته شما، فرضا اگر دروغ بودن این تصاویر ثابت شود، بر دیدگاه ما درباره وجود کهکشانهای متعدد و سیارات خدشهای وارد نمیشود. چراکه ملاک ما بیانات قرآن و روایات و فرمایشات بزرگان دین است.
@AghayedNet
سلام علیکم
جناب، این تصاویر به جز دروغ و فریب نیست، طبق روایات آل الله علیهم السلام و الیهم التسلیم،. این ستاره ها درون دریای مکفوف هستند و خسوف و کسوف هم ورود خورشید و ماه توی همین دریای مکفوف هست، وارد بازی رسانه ای قدرت شیاطین نشید که فردا بعد مشخص شدن دروغشون ( مثل رفتن به مریخ) دنبال کننده هاتون بهتون شک کنند که شما هم مسحور فریب های ناسا شدید.
🔹🔸پاسخ:
سلام بر شما
نگران نباشید. اگر بازیای هم باشد، داخل نشدهایم.
طبیعتاً بر روی این تصاویر کار رایانهای بزرگی شده تا اینطور برای ما قابل رؤیت است. طبق نظر بعضی از اهل فن چشم ما محدود به طول موج ناحیه مرئی است که ناحیه بسیار محدودی از طول موج فوتونهاست. تلسکوپهای فعال، در زمین یا در مدار، بسته به اهداف رصدی که برای آن طراحی شدهاند از اشعه گاما تا طول موجهای بلند رادیویی را پوشش میدهند. این عکسها که حاصل ساعتها رصد متوالی است با نرمافزارهایی (نمونه ساده آن مثل نرمافزار DS9) ساخته میشوند. برای هر بازه طول موج (بسته به پدیده فیزیکی که میخواهند قابل مشاهده باشد) رنگ مشخصی تعریف کردهاند و عکسهای بازههای طول موجی مختلف را روی هم میگذارند.
بههر روی، هدفی که در پی آن بودیم صرفاً بیاناتی از مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه بود که امکان وجود کهکشانها و سیارات متعدد را نفی نکردهاند و حتی اشاره کردهاند که محتمل است هزاران کوکب بیشاز این مقدار کشفشده وجود داشته باشد.
با ارائه بیانات بزرگان، خواستیم اشاره کنیم نگاه بستهای که به بزرگان مکتب نسبت میدهند، صحیح نیست.
و خواستیم مخاطب بداند مرحوم آقای کرمانی در زمینه هیئةالافلاک نیز دیدگاههایی داشتهاند و مرقوم کردهاند.
طبق نوشته شما، فرضا اگر دروغ بودن این تصاویر ثابت شود، بر دیدگاه ما درباره وجود کهکشانهای متعدد و سیارات خدشهای وارد نمیشود. چراکه ملاک ما بیانات قرآن و روایات و فرمایشات بزرگان دین است.
@AghayedNet
🔺در شرح احوال شیخ حسینبخش پاکستانی آمده است وی مخالف مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه بود و طبق تحقیقات شخصی به این نتیجه رسید که «این بزرگوار از هرگونه اتهامی که به او نسبت داده شده، مبراست».
@AghayedNet
@AghayedNet
🌷اگرچه مشهور است حضرت هادی علیهالسلام در ١۵ ذوالحجه سال ٢١٢ ق در قریه صریا (اطراف مدینه منوره) ولادت یافتند؛ ولی طبق این فرمایش امام زمان عجل الله فرجه ولادت ایشان در ماه رجب است.
@AghayedNet
@AghayedNet
✔️🔻ضرورت مکتبی
🔸تأملی بر مفهوم و اهمیتِ ضرورت مکتبی و حدود و ثغور آن و تعابیر بزرگان دراینباره
@AghayedNet
🔸تأملی بر مفهوم و اهمیتِ ضرورت مکتبی و حدود و ثغور آن و تعابیر بزرگان دراینباره
@AghayedNet
✔️🔻ضرورت مکتبی
🔹قسمت اول
در تاریخ مکتب استبصار، از زمان حضور و حیات عالم ربانی مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه، موضوع «ضروریات» پررنگ بوده است. در آن دوره ایشان را متهم کردند که بعضی فرمایشات ایشان مخالف ضروریات اسلام یا مذهب است و این بزرگوار و شاگردان ایشان پاسخها دادند و در رسالههای مختلف، زوایای تهمتهای مخالفان را روشن کردند.
از همان زمان تأکید بر این بود که مطابق روایت حضرت کاظم علیهالسلام، امور ادیان دو دسته است:
أُمُورُ الْأَدْيَانِ أَمْرَانِ أَمْرٌ لَا اخْتِلَافَ فِيهِ وَ هُوَ إِجْمَاعُ الْأُمَّةِ عَلَى الضَّرُورَةِ الَّتِي يُضْطَرُّونَ إِلَيْهَا... وَ أَمْرٌ يَحْتَمِلُ الشَّكَّ وَ الْإِنْكَار.
و طبق نقلی چهار دسته است:
جَمِيعُ أُمُورِ الْأَدْيَانِ أَرْبَعَةٌ أَمْرٌ لَا اخْتِلَافَ فِيه... که باز هم بازگشت همه به دو دسته است: «ضروریات» و «نظریات».
عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه در رسالههای مختلف این ضروریات را توضیح فرمودند.
لفظ «ضروری» معانی مختلفی دارد؛ ازجمله اعتقادی که اختصاصیِ هر دایره از دایرههای فکری است یا آنچه نزد اهل آن دایره فکری بدیهی است و محلّ انکار نیست:
«معنی الضروری ما صار بدیهیاً عند الفاحصین المتدینین بادنی توجه و اذ لمیکن شرطه اقرار الکل فیکفی البعض و حدّه وضوح الامر.» (مکارمالابرار، ج۱۸، ص۱۲)
ضروری مسئلهای است که نزد اهل دین بدیهی است، هرچند همه اقرار نکنند (چراکه بعضی بیخبرند و دورند). و حدّ آن وضوح مسئله است.
در کتاب هدایةالطالبین میفرمایند:
«ضروری آن است که هرکس از مسلمین که در دایره اسلامند آن را از مذهب و دین دانند و بر همه معلوم باشد که این قول قول پیغمبر است صلی الله علیه و آله یا قول امام است علیهالسلام.» (مکارمالابرار، ج۸، ص۱۰۲)
طبق این بیان ممکن است مسئلهای مستحب باشد، اما ضروری است (یعنی همه مسلمانان قبول دارند که این مسئله مستحب است مثل نافله صبح) یا مسئلهای واجب باشد و نظری باشد (یعنی اختلافی است که واجب است یا خیر، مانند نماز جمعه در عصر غیبت).
در توضیح بیشتر برای «ضروری» میفرمایند همان «اجماع منصوصعلیه» است. عبارت ایشان چنین است:
«فالاجماع المنصوص عليه هو الضروری و هو لا شک فی حجيته و لا ريب فی اعتباره ثم لايخفی ان الضروری ليس ما يتفق عليه كل اهل الدعوة من اسودهم و ابيضهم و رجالهم و نسائهم و صغيرهم و كبيرهم و حاضرهم و باديهم و الّا لايحصل ضروری فی الدين فكم من شخص فی بعض الجبال و البراری مسلم لايعلم ان صلوة الظهر اربع ركعات بل لايعلم صلوة بل و فی البلدان و المفروض ان بنت تسع سنين مكلفة و اغلبهن لايعرفن صلوة و اعدادها مع انهن مسلمات فالمراد الكل العرفی من اهل المرة و الاعتناء بالدين و لايحتاج فی العلم بالضروری من تتبع احوال جميع اهل الدعوة بل يحصل العلم العادی به من تضافر السماع و شدة النكير علی المخالف و رؤية كل من يراه علی ذلک مسلماً فهو حالة نفسانية تحصل لكل ذی مرة معتن بالدين بحيث لايرتاب فيه.» (مکارمالابرار، ج۱۶، ص۴۴۱)
حاصل فرمایش ایشان چنین است که: اجماعی که درباره آن نصّی از حجت است، «ضروری» است که شکی در حجّیت و اعتبار آن نیست.
مخفی نماند که «ضروری» چیزی نیست که همه اهل دعوت اسلام از سیاه و سفید و مردان و زنان و کوچک و بزرگ و شهری و روستایی بر آن اتفاق نظر دارند. در اینصورت «ضروری»ای در دین حاصل نمیشود.
چهبسا افرادی در بعضی کوهها و صحراها و حتی شهرها که مسلمان هستند و نمیدانند نماز ظهر چهار رکعت است. یا اصلاً نمازی نمیداند. دختر نُهساله مکلف است و غالب آنها نماز و روش آن را نمیدانند با اینکه مسلمان هستند. پس مراد، همه عُرفی است. کسانی که به دین توجه دارند.
در آگاهی به مسئله «ضروری» نیاز نیست احوال همه اهل دعوت بررسی شود. بلکه به «ضروری» علم عادی حاصل میشود از زیاد شنیدن و شدّت انکار بر مخالف و اینکه افراد عامل به آن، مسلمان هستند.
این علم به ضرورت، حالتی نفسانی است که برای شخصی که دغدغه دین دارد حاصل میشود بهگونهای که در آن شک نمیکند.
در زمان عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبائی رفع الله شأنه، این بزرگوار تأکید بیشتری بر ضروریات داشتند.
⏳ادامه دارد...
@AghayedNet
🔹قسمت اول
در تاریخ مکتب استبصار، از زمان حضور و حیات عالم ربانی مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه، موضوع «ضروریات» پررنگ بوده است. در آن دوره ایشان را متهم کردند که بعضی فرمایشات ایشان مخالف ضروریات اسلام یا مذهب است و این بزرگوار و شاگردان ایشان پاسخها دادند و در رسالههای مختلف، زوایای تهمتهای مخالفان را روشن کردند.
از همان زمان تأکید بر این بود که مطابق روایت حضرت کاظم علیهالسلام، امور ادیان دو دسته است:
أُمُورُ الْأَدْيَانِ أَمْرَانِ أَمْرٌ لَا اخْتِلَافَ فِيهِ وَ هُوَ إِجْمَاعُ الْأُمَّةِ عَلَى الضَّرُورَةِ الَّتِي يُضْطَرُّونَ إِلَيْهَا... وَ أَمْرٌ يَحْتَمِلُ الشَّكَّ وَ الْإِنْكَار.
و طبق نقلی چهار دسته است:
جَمِيعُ أُمُورِ الْأَدْيَانِ أَرْبَعَةٌ أَمْرٌ لَا اخْتِلَافَ فِيه... که باز هم بازگشت همه به دو دسته است: «ضروریات» و «نظریات».
عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه در رسالههای مختلف این ضروریات را توضیح فرمودند.
لفظ «ضروری» معانی مختلفی دارد؛ ازجمله اعتقادی که اختصاصیِ هر دایره از دایرههای فکری است یا آنچه نزد اهل آن دایره فکری بدیهی است و محلّ انکار نیست:
«معنی الضروری ما صار بدیهیاً عند الفاحصین المتدینین بادنی توجه و اذ لمیکن شرطه اقرار الکل فیکفی البعض و حدّه وضوح الامر.» (مکارمالابرار، ج۱۸، ص۱۲)
ضروری مسئلهای است که نزد اهل دین بدیهی است، هرچند همه اقرار نکنند (چراکه بعضی بیخبرند و دورند). و حدّ آن وضوح مسئله است.
در کتاب هدایةالطالبین میفرمایند:
«ضروری آن است که هرکس از مسلمین که در دایره اسلامند آن را از مذهب و دین دانند و بر همه معلوم باشد که این قول قول پیغمبر است صلی الله علیه و آله یا قول امام است علیهالسلام.» (مکارمالابرار، ج۸، ص۱۰۲)
طبق این بیان ممکن است مسئلهای مستحب باشد، اما ضروری است (یعنی همه مسلمانان قبول دارند که این مسئله مستحب است مثل نافله صبح) یا مسئلهای واجب باشد و نظری باشد (یعنی اختلافی است که واجب است یا خیر، مانند نماز جمعه در عصر غیبت).
در توضیح بیشتر برای «ضروری» میفرمایند همان «اجماع منصوصعلیه» است. عبارت ایشان چنین است:
«فالاجماع المنصوص عليه هو الضروری و هو لا شک فی حجيته و لا ريب فی اعتباره ثم لايخفی ان الضروری ليس ما يتفق عليه كل اهل الدعوة من اسودهم و ابيضهم و رجالهم و نسائهم و صغيرهم و كبيرهم و حاضرهم و باديهم و الّا لايحصل ضروری فی الدين فكم من شخص فی بعض الجبال و البراری مسلم لايعلم ان صلوة الظهر اربع ركعات بل لايعلم صلوة بل و فی البلدان و المفروض ان بنت تسع سنين مكلفة و اغلبهن لايعرفن صلوة و اعدادها مع انهن مسلمات فالمراد الكل العرفی من اهل المرة و الاعتناء بالدين و لايحتاج فی العلم بالضروری من تتبع احوال جميع اهل الدعوة بل يحصل العلم العادی به من تضافر السماع و شدة النكير علی المخالف و رؤية كل من يراه علی ذلک مسلماً فهو حالة نفسانية تحصل لكل ذی مرة معتن بالدين بحيث لايرتاب فيه.» (مکارمالابرار، ج۱۶، ص۴۴۱)
حاصل فرمایش ایشان چنین است که: اجماعی که درباره آن نصّی از حجت است، «ضروری» است که شکی در حجّیت و اعتبار آن نیست.
مخفی نماند که «ضروری» چیزی نیست که همه اهل دعوت اسلام از سیاه و سفید و مردان و زنان و کوچک و بزرگ و شهری و روستایی بر آن اتفاق نظر دارند. در اینصورت «ضروری»ای در دین حاصل نمیشود.
چهبسا افرادی در بعضی کوهها و صحراها و حتی شهرها که مسلمان هستند و نمیدانند نماز ظهر چهار رکعت است. یا اصلاً نمازی نمیداند. دختر نُهساله مکلف است و غالب آنها نماز و روش آن را نمیدانند با اینکه مسلمان هستند. پس مراد، همه عُرفی است. کسانی که به دین توجه دارند.
در آگاهی به مسئله «ضروری» نیاز نیست احوال همه اهل دعوت بررسی شود. بلکه به «ضروری» علم عادی حاصل میشود از زیاد شنیدن و شدّت انکار بر مخالف و اینکه افراد عامل به آن، مسلمان هستند.
این علم به ضرورت، حالتی نفسانی است که برای شخصی که دغدغه دین دارد حاصل میشود بهگونهای که در آن شک نمیکند.
در زمان عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبائی رفع الله شأنه، این بزرگوار تأکید بیشتری بر ضروریات داشتند.
⏳ادامه دارد...
@AghayedNet
✔️🔻ضرورت مکتبی
🔹قسمت دوم
در زمان عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبائی رفع الله شأنه، با شیوعِ نظریهٔ ناصحیحِ «لزوم وحدت ناطق شیعی»، این بزرگوار تأکید بیشتری بر ضروریات داشتند. هرچند تمرکز ایشان درمیان انواع ضروریات، بر «ضرورت مذهب» بود؛ چراکه ضروریات اقسامی دارد.
مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه در کتاب طریقالنجاة میفرمایند:
«اذا ادعیت فعلیک الحجة الواضحة و لا حجة فی الدنیا الّا فی قول الله الحق و یکشف عنه ضرورة العقلاء او ضرورة الملیین او ضرورة الاسلام او ضرورة المذهب فهذه الضرورات الاربع هی حجة الله فی عصرنا.» (مکارمالابرار (عربی)، ج۱۱، ص۴۸۸)
در کتاب میزان، توضیح بعضیاز این ضروریات چنین آمده است:
«پس چنين خبرها كه مطلقاً احتمال دروغ و احتمال اشتباه و احتمال فراموشی در آنها نمیرود آنها را ضرورت مینامند.
پس اگر درميان اهل اسلام تماماً متداول باشد، آن را ضرورت اسلام میگويند.
و اگر درميان مذهب اثنیعشری متداول باشد، آن را ضرورت مذهب میگويند.
و اگر درميان اهل حلّوعقد متداول باشد نه درنزد عوامِ بیاعتنا، آن را ضرورت عقلا مینامند.»
همچنین به ضرورتِ علماء اشاره میفرمایند:
«اگر درميان علما متداول باشد نه درميان همه عقلاء، آن را اجماع میگويند.»
پس با توجه به عبارات مختلف بزرگان دین، دایرههای فکری چند دسته و نتیجتاً «ضروری» چند دسته است:
ضرورت عقلاء، ضرورت ملیین (اهل ادیان)، ضرورت اسلام، ضرورت مذهب و ضرورت علماء.
ممکن است مسئلهای باشد که ضروریِ همه این دایرههای فکری است. مثلاً دوستی با دوستان و دشمنی با دشمنان موضوعی است که ضروریِ همه این دایرههاست.
مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه میفرمایند:
«ان ولایة الاولیاء و البرائة من الاعداء من ضروریات المذهب بل الملة بل الملل بل النحل بل العقلاء بل من لوازم السجایا فمنکرها منکر جمیع ذلک و مآله الی ما شاء الله.» (مکارمالابرار (عربی)، ج۷، ص۴۶۵)
پساز رحلت مرحوم آقای شریف طباطبائی اعلی الله مقامه و بهمحاق رفتن مکتب استبصار بهعلت شرایط اجتماعی و سیاسی جامعه تشیع، این مکتب در دوران معاصر تجدید شد. در این دوره، برای یادآوری آموزههای بزرگان مکتب، تعلیم و تعلم آغاز یافت.
درکنار همه ویژگیهای دوران معاصر که در فرصتها و یادداشتهای پیشاز این اشاره کردهایم، موضوع «ضروریات» و «نظریات» نیز پررنگ شد؛ چراکه مخالفتهایی با مکتب صورت گرفت که نیاز بود موضوع «ضروریات» مجدداً توضیح داده شود.
جالب است اشاره کنیم که سالها قبل، به یکی از مخالفان مکتب استبصار گفته شد: میدانی «ضروری» چیست و «نظری» کدام است؟ پاسخ داده بود: ضروریات واجبات است و نظریات مستحبات! اینقدر از این وادی دور بودند و مخالفت میکردند.
اما بحث «ضروریات» و «نظریات»، در دوران معاصر، تفاوتی با سابق داشت و آن این است که علاوهبر همهٔ دایرههای فکریِ یادشده (عقلاء، اهل ادیان، اسلام و مذهب)، از «ضرورت مکتبی» نیز یاد شد. چراکه بعضی مخالفتها مخالفت با تعالیم ناب مکتب استبصار بود.
⏳ادامه دارد...
@AghayedNet
🔹قسمت دوم
در زمان عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبائی رفع الله شأنه، با شیوعِ نظریهٔ ناصحیحِ «لزوم وحدت ناطق شیعی»، این بزرگوار تأکید بیشتری بر ضروریات داشتند. هرچند تمرکز ایشان درمیان انواع ضروریات، بر «ضرورت مذهب» بود؛ چراکه ضروریات اقسامی دارد.
مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه در کتاب طریقالنجاة میفرمایند:
«اذا ادعیت فعلیک الحجة الواضحة و لا حجة فی الدنیا الّا فی قول الله الحق و یکشف عنه ضرورة العقلاء او ضرورة الملیین او ضرورة الاسلام او ضرورة المذهب فهذه الضرورات الاربع هی حجة الله فی عصرنا.» (مکارمالابرار (عربی)، ج۱۱، ص۴۸۸)
در کتاب میزان، توضیح بعضیاز این ضروریات چنین آمده است:
«پس چنين خبرها كه مطلقاً احتمال دروغ و احتمال اشتباه و احتمال فراموشی در آنها نمیرود آنها را ضرورت مینامند.
پس اگر درميان اهل اسلام تماماً متداول باشد، آن را ضرورت اسلام میگويند.
و اگر درميان مذهب اثنیعشری متداول باشد، آن را ضرورت مذهب میگويند.
و اگر درميان اهل حلّوعقد متداول باشد نه درنزد عوامِ بیاعتنا، آن را ضرورت عقلا مینامند.»
همچنین به ضرورتِ علماء اشاره میفرمایند:
«اگر درميان علما متداول باشد نه درميان همه عقلاء، آن را اجماع میگويند.»
پس با توجه به عبارات مختلف بزرگان دین، دایرههای فکری چند دسته و نتیجتاً «ضروری» چند دسته است:
ضرورت عقلاء، ضرورت ملیین (اهل ادیان)، ضرورت اسلام، ضرورت مذهب و ضرورت علماء.
ممکن است مسئلهای باشد که ضروریِ همه این دایرههای فکری است. مثلاً دوستی با دوستان و دشمنی با دشمنان موضوعی است که ضروریِ همه این دایرههاست.
مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه میفرمایند:
«ان ولایة الاولیاء و البرائة من الاعداء من ضروریات المذهب بل الملة بل الملل بل النحل بل العقلاء بل من لوازم السجایا فمنکرها منکر جمیع ذلک و مآله الی ما شاء الله.» (مکارمالابرار (عربی)، ج۷، ص۴۶۵)
پساز رحلت مرحوم آقای شریف طباطبائی اعلی الله مقامه و بهمحاق رفتن مکتب استبصار بهعلت شرایط اجتماعی و سیاسی جامعه تشیع، این مکتب در دوران معاصر تجدید شد. در این دوره، برای یادآوری آموزههای بزرگان مکتب، تعلیم و تعلم آغاز یافت.
درکنار همه ویژگیهای دوران معاصر که در فرصتها و یادداشتهای پیشاز این اشاره کردهایم، موضوع «ضروریات» و «نظریات» نیز پررنگ شد؛ چراکه مخالفتهایی با مکتب صورت گرفت که نیاز بود موضوع «ضروریات» مجدداً توضیح داده شود.
جالب است اشاره کنیم که سالها قبل، به یکی از مخالفان مکتب استبصار گفته شد: میدانی «ضروری» چیست و «نظری» کدام است؟ پاسخ داده بود: ضروریات واجبات است و نظریات مستحبات! اینقدر از این وادی دور بودند و مخالفت میکردند.
اما بحث «ضروریات» و «نظریات»، در دوران معاصر، تفاوتی با سابق داشت و آن این است که علاوهبر همهٔ دایرههای فکریِ یادشده (عقلاء، اهل ادیان، اسلام و مذهب)، از «ضرورت مکتبی» نیز یاد شد. چراکه بعضی مخالفتها مخالفت با تعالیم ناب مکتب استبصار بود.
⏳ادامه دارد...
@AghayedNet
🌷الحمد لله الذی جعلنا من المتمسکین بولایة أمیرالمؤمنین و أولاده المعصومین و فاطمة الصدیقة الطاهرة علیهمالسلام و شیعتهم المنتجبین و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین.
@AghayedNet
@AghayedNet
AghayedNet
✔️🔻ضرورت مکتبی 🔹قسمت دوم در زمان عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبائی رفع الله شأنه، با شیوعِ نظریهٔ ناصحیحِ «لزوم وحدت ناطق شیعی»، این بزرگوار تأکید بیشتری بر ضروریات داشتند. هرچند تمرکز ایشان درمیان انواع ضروریات، بر «ضرورت مذهب» بود؛ چراکه…
✔️🔻ضرورت مکتبی
🔹قسمت سوم
ازاینرو در عبارات استاد ما حفظهالله تعبیر «ضرورت مکتبی» را در چند موضع میبینیم. ایشان میفرمایند:
«ضرورتهای مکتبی بعد از ضرورت علماء قرار میگیرد و بر پیروان ایشان [=بزرگان دین] حجت است.»
و میفرمایند:
«ضرورتهای مکتبی، در ستون ضرورتها، آخرین آنها قرار میگیرد که از محکمات کتاب و سنت و عقل است و از میزانها بهحساب میآید.»
سؤالی که ممکن است به ذهن بیاید این است: چرا ضرورت مکتبی؟ چه نیاز است که در ستون ضرورتها، به ضرورت مکتبی قائل شویم؟ مسائلی که در مکتب عالم ربانی مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه از بنیادهای اصلیِ این مکتب باشد.
پاسخ این است که شیخ مرحوم اعلی الله مقامه شیعه اثناعشری بود و آنچه فرمود، مطابق «ضروریات اسلام و مذهب» بود. اما در عین حال تحقیقاتی که ارائه فرمود اختصاصیِ خودِ او بود.
پس درعین اینکه مطابق «ضروریات اسلام و تشیع» بود، اما اختصاصی بود؛ چراکه «حکمت» بود و در مسائلِ دقیقه و لطیفهٔ توحید و نبوت و امامت و مسائلِ نظریِ دقیقِ دینی بیاناتی اختصاصی فرمود.
ازاینرو مرحوم آقای کرمانی رفع الله شأنه در توضیح تعبیر «علمُنا» که سید مرحوم نگاشتهاند، میفرمایند:
«نسب هذا العلم الیهم دون غیرهم فانهم رفع الله أعلامهم فی الدارین تفردوا فی هذه الطریقة و توحدوا فی هذه الحقیقة.» (مکارمالابرار (عربی)، ج۵، ص۱۸۳)
این علمِ اختصاصی ازبابِ مثالی است که مرحوم آقای شریف طباطبائی رفع الله شأنه میفرمایند:
«مانند آنکه خبر دهم که خطّ میر منحصر بود به خود میر، و کسی دیگر به آن خوبی خط ننوشت. و شاهد صدق این خبر جمیع اهل خبره خط.» (دعائمالحکمة (فارسی)، ج۸، ص۴۴۶)
و جالب است که دوست و دشمن به این انحصار اذعان داشتهاند و اهمیت علم شیخ مرحوم در همین است که بسیاریاز علماء درعین این انحصار، سر تعظیم فرود آوردهاند و برابر علم شیخ کرنش کردهاند.
پس این علم اختصاصی، چون دایرهای خاص در متنِ جامعهٔ تشیع است، «ضروریاتی» خواهد داشت. یعنی کسیکه خود را تابعِ فکریِ شیخ احمد احسائی میداند، به این اصول فکری پایبند است. تأکید میکنیم این اصولْ برگرفته از قرآن و روایات است، هرچند سایر علماء به آن برنخورده باشند.
موافق و مخالفِ مکتب استبصار و اتجاهاتی که خود را به این مکتب بستهاند به «ضروریات مکتبی» اشاره کردهاند و با عبارات مختلف از این موضوع یاد کردهاند.
⏳ادامه دارد...
@AghayedNet
🔹قسمت سوم
ازاینرو در عبارات استاد ما حفظهالله تعبیر «ضرورت مکتبی» را در چند موضع میبینیم. ایشان میفرمایند:
«ضرورتهای مکتبی بعد از ضرورت علماء قرار میگیرد و بر پیروان ایشان [=بزرگان دین] حجت است.»
و میفرمایند:
«ضرورتهای مکتبی، در ستون ضرورتها، آخرین آنها قرار میگیرد که از محکمات کتاب و سنت و عقل است و از میزانها بهحساب میآید.»
سؤالی که ممکن است به ذهن بیاید این است: چرا ضرورت مکتبی؟ چه نیاز است که در ستون ضرورتها، به ضرورت مکتبی قائل شویم؟ مسائلی که در مکتب عالم ربانی مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه از بنیادهای اصلیِ این مکتب باشد.
پاسخ این است که شیخ مرحوم اعلی الله مقامه شیعه اثناعشری بود و آنچه فرمود، مطابق «ضروریات اسلام و مذهب» بود. اما در عین حال تحقیقاتی که ارائه فرمود اختصاصیِ خودِ او بود.
پس درعین اینکه مطابق «ضروریات اسلام و تشیع» بود، اما اختصاصی بود؛ چراکه «حکمت» بود و در مسائلِ دقیقه و لطیفهٔ توحید و نبوت و امامت و مسائلِ نظریِ دقیقِ دینی بیاناتی اختصاصی فرمود.
ازاینرو مرحوم آقای کرمانی رفع الله شأنه در توضیح تعبیر «علمُنا» که سید مرحوم نگاشتهاند، میفرمایند:
«نسب هذا العلم الیهم دون غیرهم فانهم رفع الله أعلامهم فی الدارین تفردوا فی هذه الطریقة و توحدوا فی هذه الحقیقة.» (مکارمالابرار (عربی)، ج۵، ص۱۸۳)
این علمِ اختصاصی ازبابِ مثالی است که مرحوم آقای شریف طباطبائی رفع الله شأنه میفرمایند:
«مانند آنکه خبر دهم که خطّ میر منحصر بود به خود میر، و کسی دیگر به آن خوبی خط ننوشت. و شاهد صدق این خبر جمیع اهل خبره خط.» (دعائمالحکمة (فارسی)، ج۸، ص۴۴۶)
و جالب است که دوست و دشمن به این انحصار اذعان داشتهاند و اهمیت علم شیخ مرحوم در همین است که بسیاریاز علماء درعین این انحصار، سر تعظیم فرود آوردهاند و برابر علم شیخ کرنش کردهاند.
پس این علم اختصاصی، چون دایرهای خاص در متنِ جامعهٔ تشیع است، «ضروریاتی» خواهد داشت. یعنی کسیکه خود را تابعِ فکریِ شیخ احمد احسائی میداند، به این اصول فکری پایبند است. تأکید میکنیم این اصولْ برگرفته از قرآن و روایات است، هرچند سایر علماء به آن برنخورده باشند.
موافق و مخالفِ مکتب استبصار و اتجاهاتی که خود را به این مکتب بستهاند به «ضروریات مکتبی» اشاره کردهاند و با عبارات مختلف از این موضوع یاد کردهاند.
⏳ادامه دارد...
@AghayedNet