✔️«همانا که تنها به داور شده است»
🔺یادداشتی درباره چاپ جدید تریاق فاروق!
و بیتوجهی به دفاعیه مرحوم آقای شریف طباطبائی اعلیاللهمقامه
🔸در لینک زیر:
https://t.me/AghayedNet/4805
🔺یادداشتی درباره چاپ جدید تریاق فاروق!
و بیتوجهی به دفاعیه مرحوم آقای شریف طباطبائی اعلیاللهمقامه
🔸در لینک زیر:
https://t.me/AghayedNet/4805
✔️«همانا که تنها به داور شده است»
🔻یادداشتی درباره چاپ جدید کتاب تریاق فاروق!
و بیتوجهی به جوابیه مرحوم آقای شریف طباطبائی اعلی الله مقامه
💠بخش اول
چند سال قبلاز وقوع واقعه جانگداز همدان، «محمدحسین شهرستانی» در حوزه کربلا، دو کتاب به نامهای تریاق فاروق و مسترشد الانام فی ردّ ارشاد العوام نوشت و «شیخ محمود عراقی» هم کتابی به نام دار السلام تصنیف کرد و در آنها بر کتابهای «مرحوم شیخ احمد احسائی» و «مرحوم سید کاظم رشتی» و «مرحوم حاج محمدکریم کرمانی» اعلی الله مقامهم ایرادهایی گرفتند و بهچاپ رسانیده و منتشر نمودند.
وقتی کتابها بهدست مرحوم آقای شریف طباطبائی اعلی الله مقامه رسید، سه کتاب مفصل در ردّ آنها به نام اجتناب و ازالة الاوهام و نعل حاضره تصنیف فرمودند و آنها را چاپ و منتشر کردند.
بسیار مایه تعجب است که امروز شخصی دانشگاهی درپی تصحیح تریاق فاروق برآمده و بدون توجه به جوابیه، آن را منتشر میکند.
دیروز (جمعه ۲۷ اسفند ۱۴۰۰) نسخههای کتاب چالش شیخیه تصحیح رساله تریاق فاروق از چاپخانه خارج شد. این کتاب در قطع رقعی و در ۲۶۱ صفحه منتشر شده است.
جالب است که این کتاب را چالش شیخیه نامیده؛ با اینکه کتاب حجیم اجتناب پاسخگوی تکتک گزارههای این کتاب بوده است!
پیشاز این اشاره شده که در نقد شیخیه، یا تکرار مکررات میشود و مطالب از کتابی به کتابی کپیپیست میشود یا همان کتب قدیمی تجدید چاپ میگردد. این تصحیح و چاپ، نمونهای از شیوه دوم است.
در مقدمه مصحح، مطالبی همچون گذری بر عقاید شیخیه و دیدگاه شیخیه درباره مقامات ائمه علیهمالسلام و رکن رابع و موضوع ردیهنویسی بر شیخیه مطرح شده است. پساز آن، بهطور مختصر به دفاعیهنگاری شیخیه اشاره شده است. شرح حال نویسنده (شهرستانی) و شیوه تصحیح متن و تصاویر نسخههای خطی، دیگر مطالب مقدمه کتاب است.
پساز آن، متن کتاب آغاز میشود و تا صفحه ۲۴۹ ادامه دارد. در پایان، منابعی فهرست گردیده که در نگارش بخشهای مقدماتی و تصحیح این اثر به آنها مراجعه شده است.
درباره مطالب مقدمه مصحح، سخن فراوان است و چون در دیگر یادداشتها و مقالهها نقد کردهایم، به آن نمیپردازیم. سخن درباره این است که چرا هنگام تصحیح و چاپ کتاب تریاق فاروق، تنها به قاضی رفته و هیچ توجهی به کتاب اجتناب (جوابیه و نقد و ردّ تریاق فاروق) نکرده است.
آری، تنها توجه او اشارهای مختصر به کتاب اجتناب است و نه تحلیل مطالب کتاب اجتناب و تأمل در آن. در صفحه ۴۳ تا ۴۵ کتاب، مصحح به نگارش کتاب اجتناب واکنش نشان داده است. مناسب است تمام نوشته او دراینباره را نقل کنیم:
«پاسخنگاری علمای شیخیه به کتاب تریاق فاروق
کتاب اجتناب که در فهرست دفاعیههای شیخیه از آن نام بردیم، بهصورت خاص در پاسخ به اشکالات تریاق فاروق به رشته تحریر درآمد. نویسنده کتاب، میرزا محمدباقر شریف همدانی (معروف به جندقی)، رهبر شیخیه همدان (باقریه) است. شریف همدانی شاگرد و نماینده حاج محمدکریمخان کرمانی در شهر همدان بود. پساز درگذشت حاج محمدکریمخان در سال ۱۲۸۸ ق، شریف همدانی ادعای جانشینی نمود و رهبری محمدخان و سایر جانشینان او را قبول نپذیرفت [هکذا] و بدینترتیب شاخه شیخیه همدان که به شیخیه باقریه معروف شدند را پایهگذاری کرد. [این ادعای باطلِ داعیهٔ فرقهسازی توسط مرحوم آقای شریف طباطبائی را در مقاله «داوری تاریخ؛ رقابت؟! یا نبرد با بدعت؟» مفصلاً پاسخ دادهایم.] هماکنون پیروان این گروه از شیخیه در شهر همدان و مشهد زندگی میکنند. [این گزاره نیز ناقص و ناصحیح است.]
⏳ادامه دارد...
@AghayedNet
🔻یادداشتی درباره چاپ جدید کتاب تریاق فاروق!
و بیتوجهی به جوابیه مرحوم آقای شریف طباطبائی اعلی الله مقامه
💠بخش اول
چند سال قبلاز وقوع واقعه جانگداز همدان، «محمدحسین شهرستانی» در حوزه کربلا، دو کتاب به نامهای تریاق فاروق و مسترشد الانام فی ردّ ارشاد العوام نوشت و «شیخ محمود عراقی» هم کتابی به نام دار السلام تصنیف کرد و در آنها بر کتابهای «مرحوم شیخ احمد احسائی» و «مرحوم سید کاظم رشتی» و «مرحوم حاج محمدکریم کرمانی» اعلی الله مقامهم ایرادهایی گرفتند و بهچاپ رسانیده و منتشر نمودند.
وقتی کتابها بهدست مرحوم آقای شریف طباطبائی اعلی الله مقامه رسید، سه کتاب مفصل در ردّ آنها به نام اجتناب و ازالة الاوهام و نعل حاضره تصنیف فرمودند و آنها را چاپ و منتشر کردند.
بسیار مایه تعجب است که امروز شخصی دانشگاهی درپی تصحیح تریاق فاروق برآمده و بدون توجه به جوابیه، آن را منتشر میکند.
دیروز (جمعه ۲۷ اسفند ۱۴۰۰) نسخههای کتاب چالش شیخیه تصحیح رساله تریاق فاروق از چاپخانه خارج شد. این کتاب در قطع رقعی و در ۲۶۱ صفحه منتشر شده است.
جالب است که این کتاب را چالش شیخیه نامیده؛ با اینکه کتاب حجیم اجتناب پاسخگوی تکتک گزارههای این کتاب بوده است!
پیشاز این اشاره شده که در نقد شیخیه، یا تکرار مکررات میشود و مطالب از کتابی به کتابی کپیپیست میشود یا همان کتب قدیمی تجدید چاپ میگردد. این تصحیح و چاپ، نمونهای از شیوه دوم است.
در مقدمه مصحح، مطالبی همچون گذری بر عقاید شیخیه و دیدگاه شیخیه درباره مقامات ائمه علیهمالسلام و رکن رابع و موضوع ردیهنویسی بر شیخیه مطرح شده است. پساز آن، بهطور مختصر به دفاعیهنگاری شیخیه اشاره شده است. شرح حال نویسنده (شهرستانی) و شیوه تصحیح متن و تصاویر نسخههای خطی، دیگر مطالب مقدمه کتاب است.
پساز آن، متن کتاب آغاز میشود و تا صفحه ۲۴۹ ادامه دارد. در پایان، منابعی فهرست گردیده که در نگارش بخشهای مقدماتی و تصحیح این اثر به آنها مراجعه شده است.
درباره مطالب مقدمه مصحح، سخن فراوان است و چون در دیگر یادداشتها و مقالهها نقد کردهایم، به آن نمیپردازیم. سخن درباره این است که چرا هنگام تصحیح و چاپ کتاب تریاق فاروق، تنها به قاضی رفته و هیچ توجهی به کتاب اجتناب (جوابیه و نقد و ردّ تریاق فاروق) نکرده است.
آری، تنها توجه او اشارهای مختصر به کتاب اجتناب است و نه تحلیل مطالب کتاب اجتناب و تأمل در آن. در صفحه ۴۳ تا ۴۵ کتاب، مصحح به نگارش کتاب اجتناب واکنش نشان داده است. مناسب است تمام نوشته او دراینباره را نقل کنیم:
«پاسخنگاری علمای شیخیه به کتاب تریاق فاروق
کتاب اجتناب که در فهرست دفاعیههای شیخیه از آن نام بردیم، بهصورت خاص در پاسخ به اشکالات تریاق فاروق به رشته تحریر درآمد. نویسنده کتاب، میرزا محمدباقر شریف همدانی (معروف به جندقی)، رهبر شیخیه همدان (باقریه) است. شریف همدانی شاگرد و نماینده حاج محمدکریمخان کرمانی در شهر همدان بود. پساز درگذشت حاج محمدکریمخان در سال ۱۲۸۸ ق، شریف همدانی ادعای جانشینی نمود و رهبری محمدخان و سایر جانشینان او را قبول نپذیرفت [هکذا] و بدینترتیب شاخه شیخیه همدان که به شیخیه باقریه معروف شدند را پایهگذاری کرد. [این ادعای باطلِ داعیهٔ فرقهسازی توسط مرحوم آقای شریف طباطبائی را در مقاله «داوری تاریخ؛ رقابت؟! یا نبرد با بدعت؟» مفصلاً پاسخ دادهایم.] هماکنون پیروان این گروه از شیخیه در شهر همدان و مشهد زندگی میکنند. [این گزاره نیز ناقص و ناصحیح است.]
⏳ادامه دارد...
@AghayedNet
✔️«همانا که تنها به داور شده است»
🔻یادداشتی درباره چاپ جدید کتاب تریاق فاروق!
و بیتوجهی به جوابیه مرحوم آقای شریف طباطبائی اعلی الله مقامه
💠بخش دوم
ادامه عبارات مقدمه کتاب چالش شیخیه چنین است:
«از مهمترین اختلافات اساسی شیخیه باقریه با شیخیه کریمخانیه، در مسئله وحدت ناطق بود. وی کتاب ایضاح، موضح، توضیح را در رد این نظریه نگاشت. شریف همدانی، که در اواخر عمر به در [هکذا] جندق بهسر برد، به جندقی نیز معروف است.
صفحات ابتدائی کتاب به شرح اجازات مؤلف از علماء مشهور اختصاص داده شده است. [این نیز خطاءِ دیگری است. در آن چاپ، اجازات عالم ربانی مرحوم شیخ احمد احسائی رفع الله شأنه نقل شده است.]
چاپ اول کتاب اجتناب به سال ۱۳۱۹ق رقم خورد. اما در سال های اخیر، این کتاب توسط انتشارات مکتب استبصار مجدداً منتشر شده است.» (چالش شیخیه، ص ۴۳تا ۴۵)
شگفت از مصحح محترم که اقرار مرحوم آقای شریف طباطبائی درتبعیت از ضروریات مذهب را میبیند و باز هم به تصحیح و چاپ کتاب تریاق فاروق دست مییازد.
انصاف این است که مصحح محترم و امثال او تنها به قاضی نروند و جوابیه را نیز همراه کتاب تریاق فاروق چاپ و منتشر کنند. بهتعبیر نظامی،
به فیروزی خود دلاور شده است
همانا که تنها به داور شده است
انصاف و اخلاق و شرع حکم میکند دفاعیه مرحوم آقای شریف طباطبائی رفع الله شأنه منتشر گردد؛ اما اینها گوهرهای نایابی است.
قطعاً انتشار این جوابیهٔ مرحوم آقای شریف طباطبائی مجوز نخواهد گرفت. در برخورد با مکتب شیخیه، «تنها به قاضی رفتن» باب شده است، یعنی به نفع خود داوری کردن و همه منافع را حق خود دانستن.
مصحح محترم حتی فهرست مطالب را نقل نکرده و قطعاً حتی یک بار هم نخوانده است؛ چراکه اگر یک بار خوانده بود، جواب را در ذیل تکتک اشکالهای تریاق فاروق مینگاشت. زهی خیال باطل!
حال که اجازه نشر کاغذی کتاب اجتناب مهیا نیست، برای اینکه مصحح محترم تنها به قاضی نرفته باشد (که راضی باز آید)، فایل کتاب اجتناب ذیلاً تقدیم میشود.
چاپ مستقل و جدید تریاق فاروق و صرفنظر از کتاب اجتناب و بیتوجهی به آن، برای اهل انصاف مایه تعجب است. هرچند جای شگفتی نیست؛ چراکه جهان را عادت دیرینه این است... .
۱۶ شعبان المعظم ۱۴۴۳
@AghayedNet
🔻یادداشتی درباره چاپ جدید کتاب تریاق فاروق!
و بیتوجهی به جوابیه مرحوم آقای شریف طباطبائی اعلی الله مقامه
💠بخش دوم
ادامه عبارات مقدمه کتاب چالش شیخیه چنین است:
«از مهمترین اختلافات اساسی شیخیه باقریه با شیخیه کریمخانیه، در مسئله وحدت ناطق بود. وی کتاب ایضاح، موضح، توضیح را در رد این نظریه نگاشت. شریف همدانی، که در اواخر عمر به در [هکذا] جندق بهسر برد، به جندقی نیز معروف است.
صفحات ابتدائی کتاب به شرح اجازات مؤلف از علماء مشهور اختصاص داده شده است. [این نیز خطاءِ دیگری است. در آن چاپ، اجازات عالم ربانی مرحوم شیخ احمد احسائی رفع الله شأنه نقل شده است.]
چاپ اول کتاب اجتناب به سال ۱۳۱۹ق رقم خورد. اما در سال های اخیر، این کتاب توسط انتشارات مکتب استبصار مجدداً منتشر شده است.» (چالش شیخیه، ص ۴۳تا ۴۵)
شگفت از مصحح محترم که اقرار مرحوم آقای شریف طباطبائی درتبعیت از ضروریات مذهب را میبیند و باز هم به تصحیح و چاپ کتاب تریاق فاروق دست مییازد.
انصاف این است که مصحح محترم و امثال او تنها به قاضی نروند و جوابیه را نیز همراه کتاب تریاق فاروق چاپ و منتشر کنند. بهتعبیر نظامی،
به فیروزی خود دلاور شده است
همانا که تنها به داور شده است
انصاف و اخلاق و شرع حکم میکند دفاعیه مرحوم آقای شریف طباطبائی رفع الله شأنه منتشر گردد؛ اما اینها گوهرهای نایابی است.
قطعاً انتشار این جوابیهٔ مرحوم آقای شریف طباطبائی مجوز نخواهد گرفت. در برخورد با مکتب شیخیه، «تنها به قاضی رفتن» باب شده است، یعنی به نفع خود داوری کردن و همه منافع را حق خود دانستن.
مصحح محترم حتی فهرست مطالب را نقل نکرده و قطعاً حتی یک بار هم نخوانده است؛ چراکه اگر یک بار خوانده بود، جواب را در ذیل تکتک اشکالهای تریاق فاروق مینگاشت. زهی خیال باطل!
حال که اجازه نشر کاغذی کتاب اجتناب مهیا نیست، برای اینکه مصحح محترم تنها به قاضی نرفته باشد (که راضی باز آید)، فایل کتاب اجتناب ذیلاً تقدیم میشود.
چاپ مستقل و جدید تریاق فاروق و صرفنظر از کتاب اجتناب و بیتوجهی به آن، برای اهل انصاف مایه تعجب است. هرچند جای شگفتی نیست؛ چراکه جهان را عادت دیرینه این است... .
۱۶ شعبان المعظم ۱۴۴۳
@AghayedNet
اجتناب .pdf
3 MB
🔺فایل تایپی کتاب اجتناب
نگاشته عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبائی أعلی الله مقامه
در پاسخ به کتاب تریاق فاروق
#کتاب
@AghayedNet
نگاشته عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبائی أعلی الله مقامه
در پاسخ به کتاب تریاق فاروق
#کتاب
@AghayedNet
▪️١٨ شعبان، رحلت سفیر سوم امام زمان عجل الله فرجه در دوره غیبت صغری، مرحوم ابوالقاسم حسین بن روح اعلی الله مقامه
@AghayedNet
@AghayedNet
Forwarded from AghayedNet
Telegraph
نوروز و چند مطلب مَکتبی
1.روایات نوروز در این باره، دو نوع روایت رسیده است. روایاتی در مذمت نوروز و روایاتی در مدح نوروز و بیان شرافت و عظمت نوروز. آنجایی که مذمت کرده اند نوروز را، حدیث وجود مقدس موسی بن جعفر علیهما السلام است. آنجا به حضرت عرض شد که فردا را ما نوروز می دانیم،…
🔺چون ماه مبارک رمضان و عید نوروز در پیش بود و شغل مخصوصی هم داشتند تعطیل فرمودند. وفقنا الله و جمیع المؤمنین.
🔸عبارات کاتب دروس عالم ربانی مرحوم آقای حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبائی اعلی الله مقامه در پایان درس ۱۹ شعبان ۱۳۱۰ق.
@AghayedNet
🔸عبارات کاتب دروس عالم ربانی مرحوم آقای حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبائی اعلی الله مقامه در پایان درس ۱۹ شعبان ۱۳۱۰ق.
@AghayedNet
🔺کتاب تازه منتشر شده جوان مکتبی
گزیدههایی از فرمایشهای مکتبی
سفارشها و توصیههایی به جوانان در اَبعاد مختلف دین
در ۲۳۶ صفحه (قطع جیبی)
@AghayedNet
گزیدههایی از فرمایشهای مکتبی
سفارشها و توصیههایی به جوانان در اَبعاد مختلف دین
در ۲۳۶ صفحه (قطع جیبی)
@AghayedNet
▪️۲۲ شعبان سالروز رحلت عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی أعلی الله مقامه
▪️۲۳ شعبان سالروز رحلت عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبایی أعلی الله مقامه
@AghayedNet
▪️۲۳ شعبان سالروز رحلت عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبایی أعلی الله مقامه
@AghayedNet
🔺خبر رحلت عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی أعلی الله مقامه در روزنامه دوره قاجار
@AghayedNet
@AghayedNet
Audio
@AghayedNet
🔺فایل صوتیِ نشست
🔹با موضوع:
قرائت وصیتنامه عالم ربانی
مرحوم حاج محمدکریم کرمانی
اعلیاللهمقامه
@AghayedNet
🔹با موضوع:
قرائت وصیتنامه عالم ربانی
مرحوم حاج محمدکریم کرمانی
اعلیاللهمقامه
@AghayedNet
✔️وسائل الشیعة به خط مرحوم شیخ حرّ عاملی
🔸در تملک مرحوم آقای حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه
🔻در لینک زیر:
https://t.me/AghayedNet/4824
🔸در تملک مرحوم آقای حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه
🔻در لینک زیر:
https://t.me/AghayedNet/4824
✔️🔻وسائل الشیعة به خط مرحوم شیخ حرّ عاملی
در تملک مرحوم آقای حاج محمدکریم کرمانی
عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه در «رسالة فی النذر» هنگام استشهاد به کتاب گرانسنگ وسائلالشیعة، به نسخه خطیِ این کتاب اشاره کرده و آن را در حیازت خود معرفی میفرمایند:
«و لمینقل خلاف ذلک الا عن الشیخ حر فانه نقل عنه کراهة صومها بدون اذنه ولکن عندی الوسائل بخطه و عنون الباب بالکراهة.» (مکارمالابرار، ج٢٢، ص۴۶٢)
این مخطوط از کتاب «تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة» که مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه از آن یاد میکنند، نسخه نفیسی است و به خطِ مؤلف و اینکه در تملک این بزرگوار بوده جالب توجه است.
تملک وسائل الشیعة به خط مؤلف بعضی از ویژگیهای شخصیتِ علمی مرحوم آقای کرمانی را بازگو میکند. ازاینرو در این یادداشت بر این موضوع تأمل خواهیم کرد.
مرحوم محمد بن حسن مشهور به شیخ حرعاملی (١٠٣٣-١١٠۴ق)، فقیه و محدث اخباری و صاحب اثر ارزشمند وسائل الشیعه و مدفون در جوار حضرت رضا علیهالسلام است.
تألیفات این عالم شهیر به خط خودش چنین است:
١. مجموعه شامل خلق الکافر (صفر ١٠٧۶ق)، کشف التعمیة فی حکم التسمیة (ذی الحجه ١٠٧٧ق)، نزهة الاستماع فی حکم الاجماع (رجب ١٠٧٨ق)، (کتابخانه مجلس ش۴٢۵٢)؛
٢. وسائل الشیعة (کتابخانه ملک؛ آستان قدس؛ مرعشی ش ١۵٢۵٢)؛
٣. مجموعه (حجیة البرائة و الاستصحاب، کتابت ١٨٠۴ق)، رسالة فی حجیة ظواهر الکتاب، منقولاتی از کتاب المقالات شیخ مفید و غرر و الدرر سید مرتضی)، (کتابخانه ملک ش۶۴٨)؛
۴. دیوان شعر (کتابخانه ملک ش۶٠٢)، در نسخهای دیگر در مکتبة امیرالمؤمنین العامة، ش٢٧۶: صححه و اضاف علیه فی الهوامش کثیرا الحر العاملی بخطه مع ختمه «العبد محمد الحر» (فهرست مکتبة الحکیم، اوراق عتیق، دفتر چهارم، ص٧۴۶).
مرحوم شیخ حر عاملی وسائل الشیعة را در طول ۲۰ سال گردآوری کرده است. دو سومِ اين كار بزرگ را در زادگاهش «مشغر» به رشته تحرير درآورد و در سال ١٠٨٨ در مشهد مقدس آن را به اتمام رساند. اين سال براى شيخ سال پركار و پربركتى محسوب مىشد؛ چرا كه در اين سال «فهرست وسائل الشيعة» را نيز تدوين نمود.
این گردآوری در طیّ سه مرحله انجام شده است. بهعبارت دیگر مرحوم شیخ حر، سه نسخه از وسائل الشیعة تحریر کرده است که میتوانیم به نسخه مسوده و مبیضه اول و ثانی تعبیر بیاوریم.
با توجه به رسائل دیگری از عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه، سومین نسخه از کتاب وسائل الشیعة در اختیار مرحوم آقای کرمانی بوده است.
ایشان در رساله جواب شیخ محمد بحرانی، نسخهشناسیِ مختصری از وسائلالشیعة ارائه کرده و بیان میفرمایند که نسخه سوم نزد ایشان است:
«و لیس فی الوسائل الموجود عندنا ذلک... فلعلها کان فی بعض نسخ الوسائل فانه سوّد بخطه ثلث نُسَخ و عندی الثالثة منها و فیها حذف و زیادة کثیرة.» (مکارمالابرار، ج٣١، ص۶١١)
امروزه این سه تحریر (سه نسخه وسائل به خط مؤلف) بهطور متمرکز وجود ندارد؛ بلکه ظاهراً پارهپاره شده و هر بخشی در کتابخانهای در ایران نگهداری میشود. در فهرست فنخا (ج٨، ص٨۶۶) پانزده نسخه وسائل به خطّ مؤلف معرفی شده است. عجالتاً نتیجهای که میتوان حاصل کرد اینکه مراحل نگارش سه مرحله بوده است چنانکه مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه اشاره فرمودهاند (سوّد بخطه ثلث نسخ) و در حال حاضر پارههای این سه مرحله و نسخه، بهطور پراکنده در کتابخانهها پخش است.
به موضوع اصلی بازگردیم. متأسفانه گزارشی تاریخی درباره تملک این نسخه در دست نیست: اینکه این نسخه چگونه در تملک مرحوم آقای کرمانی قرار گرفته و در نهایت به کجا منتقل شده است. تصاوير نسخههای اهدائیِ کرمان به دائرة المعارف بزرگ اسلامی نیز از این نسخه نفیس خالی است. همینقدر میدانیم سومین نسخه به خطّ مرحوم شیخ حرّ عاملی در اختیار مرحوم آقای کرمانی بوده است.
تملک وسائلالشیعة به خط مؤلف بعضی از ویژگیهای شخصیتِ علمی مرحوم آقای کرمانی را بازگو میکند:
نشان دسترسیِ مرحوم آقای کرمانی به منابع دستِ اولِ است. همچنین اهمیت این بزرگوار به متون روائی و مجامع حدیثی را حکایت میکند.
از طرفی نفوذ اجتماعی و دینیِ ایشان در اوساط علمی آن دوره را بازگو میکند که ایننوع از نُسَخ خدمت ایشان ارائه میشده است. دیگر اینکه بیانگر غنای کتابخانه شخصی ایشان نیز هست.
از نگاه «درونمکتبی» جایگاه این عالم شیعی اعلی الله مقامه مشخص است. اما با نگاه «برونمکتبی» در کنار همه ویژگیهایی که اشاره شد، تملک اینگونه نسخهها و استفاده از آن تتبع و تضلع ایشان را آشکارتر کرده و ارزشِ مباحث تحقیقی ایشان و دقتهای علمی ایشان را روشنتر میسازد. اعلی الله درجاتِه و نفعنا الله بعلومه.
@AghayedNet
در تملک مرحوم آقای حاج محمدکریم کرمانی
عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه در «رسالة فی النذر» هنگام استشهاد به کتاب گرانسنگ وسائلالشیعة، به نسخه خطیِ این کتاب اشاره کرده و آن را در حیازت خود معرفی میفرمایند:
«و لمینقل خلاف ذلک الا عن الشیخ حر فانه نقل عنه کراهة صومها بدون اذنه ولکن عندی الوسائل بخطه و عنون الباب بالکراهة.» (مکارمالابرار، ج٢٢، ص۴۶٢)
این مخطوط از کتاب «تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة» که مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه از آن یاد میکنند، نسخه نفیسی است و به خطِ مؤلف و اینکه در تملک این بزرگوار بوده جالب توجه است.
تملک وسائل الشیعة به خط مؤلف بعضی از ویژگیهای شخصیتِ علمی مرحوم آقای کرمانی را بازگو میکند. ازاینرو در این یادداشت بر این موضوع تأمل خواهیم کرد.
مرحوم محمد بن حسن مشهور به شیخ حرعاملی (١٠٣٣-١١٠۴ق)، فقیه و محدث اخباری و صاحب اثر ارزشمند وسائل الشیعه و مدفون در جوار حضرت رضا علیهالسلام است.
تألیفات این عالم شهیر به خط خودش چنین است:
١. مجموعه شامل خلق الکافر (صفر ١٠٧۶ق)، کشف التعمیة فی حکم التسمیة (ذی الحجه ١٠٧٧ق)، نزهة الاستماع فی حکم الاجماع (رجب ١٠٧٨ق)، (کتابخانه مجلس ش۴٢۵٢)؛
٢. وسائل الشیعة (کتابخانه ملک؛ آستان قدس؛ مرعشی ش ١۵٢۵٢)؛
٣. مجموعه (حجیة البرائة و الاستصحاب، کتابت ١٨٠۴ق)، رسالة فی حجیة ظواهر الکتاب، منقولاتی از کتاب المقالات شیخ مفید و غرر و الدرر سید مرتضی)، (کتابخانه ملک ش۶۴٨)؛
۴. دیوان شعر (کتابخانه ملک ش۶٠٢)، در نسخهای دیگر در مکتبة امیرالمؤمنین العامة، ش٢٧۶: صححه و اضاف علیه فی الهوامش کثیرا الحر العاملی بخطه مع ختمه «العبد محمد الحر» (فهرست مکتبة الحکیم، اوراق عتیق، دفتر چهارم، ص٧۴۶).
مرحوم شیخ حر عاملی وسائل الشیعة را در طول ۲۰ سال گردآوری کرده است. دو سومِ اين كار بزرگ را در زادگاهش «مشغر» به رشته تحرير درآورد و در سال ١٠٨٨ در مشهد مقدس آن را به اتمام رساند. اين سال براى شيخ سال پركار و پربركتى محسوب مىشد؛ چرا كه در اين سال «فهرست وسائل الشيعة» را نيز تدوين نمود.
این گردآوری در طیّ سه مرحله انجام شده است. بهعبارت دیگر مرحوم شیخ حر، سه نسخه از وسائل الشیعة تحریر کرده است که میتوانیم به نسخه مسوده و مبیضه اول و ثانی تعبیر بیاوریم.
با توجه به رسائل دیگری از عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه، سومین نسخه از کتاب وسائل الشیعة در اختیار مرحوم آقای کرمانی بوده است.
ایشان در رساله جواب شیخ محمد بحرانی، نسخهشناسیِ مختصری از وسائلالشیعة ارائه کرده و بیان میفرمایند که نسخه سوم نزد ایشان است:
«و لیس فی الوسائل الموجود عندنا ذلک... فلعلها کان فی بعض نسخ الوسائل فانه سوّد بخطه ثلث نُسَخ و عندی الثالثة منها و فیها حذف و زیادة کثیرة.» (مکارمالابرار، ج٣١، ص۶١١)
امروزه این سه تحریر (سه نسخه وسائل به خط مؤلف) بهطور متمرکز وجود ندارد؛ بلکه ظاهراً پارهپاره شده و هر بخشی در کتابخانهای در ایران نگهداری میشود. در فهرست فنخا (ج٨، ص٨۶۶) پانزده نسخه وسائل به خطّ مؤلف معرفی شده است. عجالتاً نتیجهای که میتوان حاصل کرد اینکه مراحل نگارش سه مرحله بوده است چنانکه مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه اشاره فرمودهاند (سوّد بخطه ثلث نسخ) و در حال حاضر پارههای این سه مرحله و نسخه، بهطور پراکنده در کتابخانهها پخش است.
به موضوع اصلی بازگردیم. متأسفانه گزارشی تاریخی درباره تملک این نسخه در دست نیست: اینکه این نسخه چگونه در تملک مرحوم آقای کرمانی قرار گرفته و در نهایت به کجا منتقل شده است. تصاوير نسخههای اهدائیِ کرمان به دائرة المعارف بزرگ اسلامی نیز از این نسخه نفیس خالی است. همینقدر میدانیم سومین نسخه به خطّ مرحوم شیخ حرّ عاملی در اختیار مرحوم آقای کرمانی بوده است.
تملک وسائلالشیعة به خط مؤلف بعضی از ویژگیهای شخصیتِ علمی مرحوم آقای کرمانی را بازگو میکند:
نشان دسترسیِ مرحوم آقای کرمانی به منابع دستِ اولِ است. همچنین اهمیت این بزرگوار به متون روائی و مجامع حدیثی را حکایت میکند.
از طرفی نفوذ اجتماعی و دینیِ ایشان در اوساط علمی آن دوره را بازگو میکند که ایننوع از نُسَخ خدمت ایشان ارائه میشده است. دیگر اینکه بیانگر غنای کتابخانه شخصی ایشان نیز هست.
از نگاه «درونمکتبی» جایگاه این عالم شیعی اعلی الله مقامه مشخص است. اما با نگاه «برونمکتبی» در کنار همه ویژگیهایی که اشاره شد، تملک اینگونه نسخهها و استفاده از آن تتبع و تضلع ایشان را آشکارتر کرده و ارزشِ مباحث تحقیقی ایشان و دقتهای علمی ایشان را روشنتر میسازد. اعلی الله درجاتِه و نفعنا الله بعلومه.
@AghayedNet
