کتاب «أصالة الوجود عند صدر الدین الشیرازی» نگاشته الشیخ الدکتور علی اسعد حلباوی توسط دار الصفوه در سال 1431(2010) به چاپ رسیده است.
در فصلِ «معلومات مختصرة عن بعض مؤلفات الشیرازی» در صفحه 538 ضمن توضیح کتاب «الحکمة العرشیة» نوشته است:
الحکمة العرشیة علی الطریقة العرفانیة ایضاً و یحتوی علی خلاصة المذهب الشیرازی... و علی رؤیة جدیدة فی مجال انقطاع العذاب عن اهل النار و فی هذة الفکرة سبقه الی القول بها ابنعربی و یتألف الکتاب من مشرقین.
الاول فی بیان معرفة الله و صفاته و اسمائه و آیاته و الثانی فی المعاد.
و قد تناوله بالرد و النقد احمد زین الدین الاحسائی بناءً علی طلب ملا شبستری (1236هـ) و اعتبر الملا اسماعین الاصفهانی الانتقادات التی وجهها الشیخ احمد نتجت عن کونه لمیفهم جیداً المصطلحات الفلسفیه!!! ([تنها حربه پوشالیای که اکثر مخالفین فرمایشهای شیخ اع در دست دارند و میگویند ایشان استاد ندیده است! برخی محققان همین اشکال را نیز پاسخ دادهاند که در آینده، بیان خواهیم کرد]) و من غیر المؤکد ان الملا اسماعیل فهم بدوره تعالیم و مصطلحات الشیخ احمد.
و در صفحه542:
المشاعر رسالة تحتوی علی ثمانیة مشاعر فی شرح الوجود و الماهیة و کیفیة تحققهما و قد ردّ علیها احمد زین الدین الاحسائی طبعت هذه الرسالة عام 1761م.👇
در فصلِ «معلومات مختصرة عن بعض مؤلفات الشیرازی» در صفحه 538 ضمن توضیح کتاب «الحکمة العرشیة» نوشته است:
الحکمة العرشیة علی الطریقة العرفانیة ایضاً و یحتوی علی خلاصة المذهب الشیرازی... و علی رؤیة جدیدة فی مجال انقطاع العذاب عن اهل النار و فی هذة الفکرة سبقه الی القول بها ابنعربی و یتألف الکتاب من مشرقین.
الاول فی بیان معرفة الله و صفاته و اسمائه و آیاته و الثانی فی المعاد.
و قد تناوله بالرد و النقد احمد زین الدین الاحسائی بناءً علی طلب ملا شبستری (1236هـ) و اعتبر الملا اسماعین الاصفهانی الانتقادات التی وجهها الشیخ احمد نتجت عن کونه لمیفهم جیداً المصطلحات الفلسفیه!!! ([تنها حربه پوشالیای که اکثر مخالفین فرمایشهای شیخ اع در دست دارند و میگویند ایشان استاد ندیده است! برخی محققان همین اشکال را نیز پاسخ دادهاند که در آینده، بیان خواهیم کرد]) و من غیر المؤکد ان الملا اسماعیل فهم بدوره تعالیم و مصطلحات الشیخ احمد.
و در صفحه542:
المشاعر رسالة تحتوی علی ثمانیة مشاعر فی شرح الوجود و الماهیة و کیفیة تحققهما و قد ردّ علیها احمد زین الدین الاحسائی طبعت هذه الرسالة عام 1761م.👇
عجیب آنکه در فصل «فصل ختامی: نقد فلسفة الشیرازی» ذیل عنوانِ «من اهم منتقدیه» از شیخ مرحوم اعلی الله مقامه نامی نبرده است. و فقط به 15نفر (16نفر، یک شماره تکرار شده است) اشاره کرده است.
دهمین نفر موسی زرآبادی قزوینی (1294-1353ق) و نفرات بعد ضیاء الدین اصفهانی (1375ق) و میرزا حسن علی مروارید و عبد الله واعظ یزدی و جواد طهرانی (1368ق) است. در شرح نقد ضیاء الدین اصفهانی نوشته است: «الذی شک فی کتاب الاسفار و اعتبر ان ثلثیه عبارات القوم نسبها صدر المتألهین الی نفسه» و آن «قوم» را به ترتیب نام میبرد: میرداماد، مباحث شرح المقاصد، میر صدر الشیرازی، محقق دوانی، غیاث الدین منصور (مباحث معاد). و در شرح نقد مروارید نوشته است: «الذی خالف القول بتجرد النفس الانسانیة و استند فی ذلک الی احادیث الائمة» و در شرح نقد واعظ یزدی: «الذی عارض القائلین بوحدة الوجود و اعتبر ان هذه الطریقة فیها مخالفة لطریقة اهل البیت من حیث الاعتقاد و الاعمال.» و شرح نقد تهرانی: «الذی قام بنقد ادلة صدر المتألهین علی اصالة الوجود...» نکته آنجاست که با توجه به نقد این چهار نفر و امثال ایشان تفاوت اساسی و بنیادیِ نقد ایشان و نقد شیخ مرحوم اعلی الله مقامه را بر ملاصدرا مییابیم. انتقادات شیخ مرحوم اعلی الله مقامه کجا و انتقاداتی که دیگران گفته و نوشتهاند کجا... این دیگر است و آن دیگر.🌷
دهمین نفر موسی زرآبادی قزوینی (1294-1353ق) و نفرات بعد ضیاء الدین اصفهانی (1375ق) و میرزا حسن علی مروارید و عبد الله واعظ یزدی و جواد طهرانی (1368ق) است. در شرح نقد ضیاء الدین اصفهانی نوشته است: «الذی شک فی کتاب الاسفار و اعتبر ان ثلثیه عبارات القوم نسبها صدر المتألهین الی نفسه» و آن «قوم» را به ترتیب نام میبرد: میرداماد، مباحث شرح المقاصد، میر صدر الشیرازی، محقق دوانی، غیاث الدین منصور (مباحث معاد). و در شرح نقد مروارید نوشته است: «الذی خالف القول بتجرد النفس الانسانیة و استند فی ذلک الی احادیث الائمة» و در شرح نقد واعظ یزدی: «الذی عارض القائلین بوحدة الوجود و اعتبر ان هذه الطریقة فیها مخالفة لطریقة اهل البیت من حیث الاعتقاد و الاعمال.» و شرح نقد تهرانی: «الذی قام بنقد ادلة صدر المتألهین علی اصالة الوجود...» نکته آنجاست که با توجه به نقد این چهار نفر و امثال ایشان تفاوت اساسی و بنیادیِ نقد ایشان و نقد شیخ مرحوم اعلی الله مقامه را بر ملاصدرا مییابیم. انتقادات شیخ مرحوم اعلی الله مقامه کجا و انتقاداتی که دیگران گفته و نوشتهاند کجا... این دیگر است و آن دیگر.🌷
🌷 پرسش و پاسخ
ـــــ هرگاه شخصی چك موعددار را به مبلغ كمتری از مبلغ قید شده در چك بخرد، چه حكمی دارد؟
ـــ پاسخ: چك موعددار در واقع ارزشش كمتر است از مبلغی كه در آن قید گردیده. یعنی حال حاضر و پیش از رسیدن موعد در بازار ارزش آن چك كمتر است از این جهت خریدن آن به قیمت كمتر نباید مشكلی داشته باشد مانند جنسی كه انسان میخرد به قیمتی كمتر و میداند كه مثلاً یك ماه دیگر ارزش آن بیشتر خواهد شد.
و اگر چك را هم در حكم نقدینه (پول) فرض كنیم نظر بهاینكه در حال حاضر معادل است با همان وجه كمتر ، شبهه ربا پیش نمیآید ولی در اینگونه موارد از باب احتیاط (زیرا آنچه در نیت است این است كه واقعاً معامله ربوی انجام نیابد و از طرفی هم گاهی چارهای نیست و باید امور معیشت بگذرد و گرفتاریهای مردم به طوری سروسامان یابد) بهتر آن است كه همراه پول پرداختی، چیزی را ضمیمه كنند اگرچه آنچه را كه ضمیمه میكنند چندان ارزشی نداشته باشد.
ـــــ هرگاه شخصی چك موعددار را به مبلغ كمتری از مبلغ قید شده در چك بخرد، چه حكمی دارد؟
ـــ پاسخ: چك موعددار در واقع ارزشش كمتر است از مبلغی كه در آن قید گردیده. یعنی حال حاضر و پیش از رسیدن موعد در بازار ارزش آن چك كمتر است از این جهت خریدن آن به قیمت كمتر نباید مشكلی داشته باشد مانند جنسی كه انسان میخرد به قیمتی كمتر و میداند كه مثلاً یك ماه دیگر ارزش آن بیشتر خواهد شد.
و اگر چك را هم در حكم نقدینه (پول) فرض كنیم نظر بهاینكه در حال حاضر معادل است با همان وجه كمتر ، شبهه ربا پیش نمیآید ولی در اینگونه موارد از باب احتیاط (زیرا آنچه در نیت است این است كه واقعاً معامله ربوی انجام نیابد و از طرفی هم گاهی چارهای نیست و باید امور معیشت بگذرد و گرفتاریهای مردم به طوری سروسامان یابد) بهتر آن است كه همراه پول پرداختی، چیزی را ضمیمه كنند اگرچه آنچه را كه ضمیمه میكنند چندان ارزشی نداشته باشد.
Forwarded from AghayedNet
🌷عالم ربانی مرحوم شیخ احمد احسائی ـ رفع اللهُ شأنَه - و اهمیتِ خانواده (همسر و فرزندان)
شیخ مرحوم اع، درسال 1222 به زیارتِ آقا علی بن موسی الرضا - علیهالسلام مشرف شدند.
در نزدیکی طبس، قصیدهای سرودند. مَطلعِ قصیده چنین است:
إِلَیْکَ مَسیرِى یَابْنَ مُوسَى مِنَ البُعدِ
یُقَلْقِلُنِى شَوْقِى وَ یُزْعِجُنِى وَجْدِى
ای پور موسی! از راه دور به سوی تو میآیم در حالیکه آتش عشق، و شور اشتیاق تاب و قرار را از من ربوده است.
در ادامه، در چند بیت، اهمیت خانواده و همسر و فرزندان را بیان میفرمایند.
ا👇👇
شیخ مرحوم اع، درسال 1222 به زیارتِ آقا علی بن موسی الرضا - علیهالسلام مشرف شدند.
در نزدیکی طبس، قصیدهای سرودند. مَطلعِ قصیده چنین است:
إِلَیْکَ مَسیرِى یَابْنَ مُوسَى مِنَ البُعدِ
یُقَلْقِلُنِى شَوْقِى وَ یُزْعِجُنِى وَجْدِى
ای پور موسی! از راه دور به سوی تو میآیم در حالیکه آتش عشق، و شور اشتیاق تاب و قرار را از من ربوده است.
در ادامه، در چند بیت، اهمیت خانواده و همسر و فرزندان را بیان میفرمایند.
ا👇👇
Forwarded from AghayedNet
👆اهل بصیرت در این ابیات تأمل نمایند و بیابند اُسوه ایشان شیخ مرحوم اع چگونه محبت و ارتباط خود را با خانوادهاش به تصویر میکشد.
چنان سوز دل را از دوری ایشان بیان میفرماید و چنان زیبا محبت خود را به ایشان نشان میدهد، که جایی برای توضیح بیشتر باقی نمیماند
و از طرفی چنان به محبتِ خود به اهل بیت - علیهمالسلام - تصریح میفرمایند که: از شدت محبت به اهل بیت و در راه اهل بیت، دوریِ از خانواده را برگزیدم؛ با اینکه بسیار طاقتفرساست.
این اشعار، از جهتهای گوناگون شایان تأمل و تدبر است:
وَ لِى صِبْیَةٌ یَا لَهْفَ نَفْسِى وَ نِسْوَةٌ
إِذا غِبْتُ عَنْهُم لاَیَقِرّوُنَ مِنْ بَعْدِ
وَ کُنْتُ إِذا مَا عَنَّ لِلْقَلْبِ ذِکْرُهُم
تَقَطَّعَ أَفْلاذٌ عَلَیْهِمْ مِنَ الْکَبْدِ
وَ لَمَّا دَعَوْتُمْ لَذَّ عِنْدِى فِرَاقُهُم
وَ لَمَّا أَبُلْ مَا هُمْ عَلَیْهِ مِنَ الْجَهْدِ
وَ لَذَّتْ لِىَ الْأَزمَاتُ وَ الْبَیْنُ وَ السُّرَى
وَ هَانَتْ بِقَلْبِى شِدَّةُ الحَرِّ وَ الْبَرْدِ
👈من همسر و دخترکانی دارم که جانم فدایشان باد؛ هرگاه آهنگ جدایی از ایشان میکنم، آرامش از ایشان سلب میشود. و هرگاه آیینه دلم رو به سوی ایشان میکند، جگرم پاره پاره میشود.
اما مولای من چون بانگ دعوت شما را شنیدم، دوری از ایشان لذتبخش شد و دیگر از امواج خروشان بلا که بر ایشان وارد آید پروایی ندارم. طوفان مشکلات، آتش فراق و سختی سفر گوارا شد و ناملایمات برایم هموار گشت.🌷
چنان سوز دل را از دوری ایشان بیان میفرماید و چنان زیبا محبت خود را به ایشان نشان میدهد، که جایی برای توضیح بیشتر باقی نمیماند
و از طرفی چنان به محبتِ خود به اهل بیت - علیهمالسلام - تصریح میفرمایند که: از شدت محبت به اهل بیت و در راه اهل بیت، دوریِ از خانواده را برگزیدم؛ با اینکه بسیار طاقتفرساست.
این اشعار، از جهتهای گوناگون شایان تأمل و تدبر است:
وَ لِى صِبْیَةٌ یَا لَهْفَ نَفْسِى وَ نِسْوَةٌ
إِذا غِبْتُ عَنْهُم لاَیَقِرّوُنَ مِنْ بَعْدِ
وَ کُنْتُ إِذا مَا عَنَّ لِلْقَلْبِ ذِکْرُهُم
تَقَطَّعَ أَفْلاذٌ عَلَیْهِمْ مِنَ الْکَبْدِ
وَ لَمَّا دَعَوْتُمْ لَذَّ عِنْدِى فِرَاقُهُم
وَ لَمَّا أَبُلْ مَا هُمْ عَلَیْهِ مِنَ الْجَهْدِ
وَ لَذَّتْ لِىَ الْأَزمَاتُ وَ الْبَیْنُ وَ السُّرَى
وَ هَانَتْ بِقَلْبِى شِدَّةُ الحَرِّ وَ الْبَرْدِ
👈من همسر و دخترکانی دارم که جانم فدایشان باد؛ هرگاه آهنگ جدایی از ایشان میکنم، آرامش از ایشان سلب میشود. و هرگاه آیینه دلم رو به سوی ایشان میکند، جگرم پاره پاره میشود.
اما مولای من چون بانگ دعوت شما را شنیدم، دوری از ایشان لذتبخش شد و دیگر از امواج خروشان بلا که بر ایشان وارد آید پروایی ندارم. طوفان مشکلات، آتش فراق و سختی سفر گوارا شد و ناملایمات برایم هموار گشت.🌷
🌷رسالهای مهم از مرحوم عالم ربانی شیخ احمد احسائی أعلی الله مقامه در نقد و توضیح «بسیط الحقیقة کل الأشیاء»، کلامی مشهور از ملاصدرا.
شیخ مرحوم اع این رساله را در پاسخ محمد دامغانی عَمْرَوانی نگاشتهاند.
این رساله به زبانی عربی و ٢٩٩ بيت است (هر بیت پنجاه حرف). تاریخ تحریر آن ١٩ ربيعالاول ١٢٣٢ است.
نزد اهل نظر، رسالهای است آکنده از معارف ناب.
شیخ مرحوم اع این رساله را در پاسخ محمد دامغانی عَمْرَوانی نگاشتهاند.
این رساله به زبانی عربی و ٢٩٩ بيت است (هر بیت پنجاه حرف). تاریخ تحریر آن ١٩ ربيعالاول ١٢٣٢ است.
نزد اهل نظر، رسالهای است آکنده از معارف ناب.
🌷در ضررهای استعمال تریاک
عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبایی اعلی الله مقامه در ضمن درس سهشنبه 18 محرمالحرام سال 1319ق ميفرمايند:
«اين است كه ثمر ترياك همان خوردهاش را كه ميخوري ميفهمي كه ضرر دارد چرا كه يكخورده كه ميخوري انس به او ميگيري و روز ديگر يكخورده زيادتر ميخوري باز تو را نميكشد تا به جايي ميرسد كه نشستهاي بيداري ولكن بيدار نيستي لايموت و لايحيي.
و اينها را عرض ميكنم زور بزنيد خودتان را مبتلا نكنيد و آنكه مبتلا شده زور بزند رفع كند و حالا متداول شده در شهرها مردم ميخورند، استعمال ميكنند، ضررها دارد كه ملتفت نميشوند و اين ترياك را كه كشيدي تا دم زدي ميبيني فيالفور اثر كرد چرا كه دود است و روان و زود ميرسد و اثر ميكند و هرچه بيشتر بكشي بيشتر ميل ميكني و تا به جائي ميرسد كه لايموت و لايحيي نه ميتواند خواب درست كند نه بيدار درست باشد مثل حالت اهل جهنم كه لايموت و لايحيي. آرزو ميكنند كه كاش تراب بوديم كه احساس عذاب نميكرديم.
👇👇
عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبایی اعلی الله مقامه در ضمن درس سهشنبه 18 محرمالحرام سال 1319ق ميفرمايند:
«اين است كه ثمر ترياك همان خوردهاش را كه ميخوري ميفهمي كه ضرر دارد چرا كه يكخورده كه ميخوري انس به او ميگيري و روز ديگر يكخورده زيادتر ميخوري باز تو را نميكشد تا به جايي ميرسد كه نشستهاي بيداري ولكن بيدار نيستي لايموت و لايحيي.
و اينها را عرض ميكنم زور بزنيد خودتان را مبتلا نكنيد و آنكه مبتلا شده زور بزند رفع كند و حالا متداول شده در شهرها مردم ميخورند، استعمال ميكنند، ضررها دارد كه ملتفت نميشوند و اين ترياك را كه كشيدي تا دم زدي ميبيني فيالفور اثر كرد چرا كه دود است و روان و زود ميرسد و اثر ميكند و هرچه بيشتر بكشي بيشتر ميل ميكني و تا به جائي ميرسد كه لايموت و لايحيي نه ميتواند خواب درست كند نه بيدار درست باشد مثل حالت اهل جهنم كه لايموت و لايحيي. آرزو ميكنند كه كاش تراب بوديم كه احساس عذاب نميكرديم.
👇👇
و عرض ميكنم حالتشان كأنه جوري ميشود كه فكر منافع و مضار را نميكنند. فلانچيز ضرر دارد فكر ضررش را نميكند يا آنكه نفع دارد نفعش را فراموش ميكند و حالت ترياكي اين طور است كه آن وقتي كه ميگويي، صدا به گوشش ميخورد ولكن بسا پشت سرش ملتفت اين نميشود كه صدا كردند و به گوشش رسيد و حفظ و حافظه ندارد مثل آنكه اين (كسي) كه پيش ساعت نشسته و ساعت ميزند و اين نميشنود. حالا نشنيد معني ندارد ولكن خودش در جايي فرو رفته اصلا ملتفت نبوده و ساعت زده، و حاقّش را بيابيد كه صدا به گوشش خورده و گوشش شنيده ولكن اين قدر حافظه ندارد كه صدا را حفظ كند، پس صدا نشنيده و همچو فراموشي برايش ميآيد.
👇👇
👇👇
و ببينيد ترياك بر سر آدم چطور ميكند كه از خدا، پيغمبر، منافع، مضار همه ميافتد. خوب مردهاي چرا حركت ميكني، زندهاي و مثل اينكه ابتلائي است كه خدا قرار داده كه كاش حرام كرده بودند كه آنهايي كه متقي بودند، مثل آنكه آدمهاي متقي از شراب اجتناب ميكردند خيلي از زنهاي متقي پرهيز ميكنند و اگر حرام بود مردم اجتناب ميكردند لكن حالا كه حلال است ميبيني خودشان را مبتلا ميكنند كه واللّه ضررش از شراب بيشتر است كه شعور را بالمرة ميگيرد.
پس چيزي كه عقل حكم ميكند و شرع همراهش است اين است كه چيزي كه انسان را از خدا غافل ميكند نبايد استعمال كرد. حالا سرّش چه بوده كه ترياك را حلال كردهاند، براي يكپاره چيزها چرا كه چيزي كه از خدا انسان را غافل ميكند نبايد پيرامونش رفت.»
بعد از درس فرمايش فرمودند: «شيوع ترياككشي از شراب بيشتر شده كه انسان را از دنيا و آخرت و خدا و پيغمبر فراموشي ميدهد كه انسان نه خيري ميفهمد نه شرّي نه خوبي نه بدي، هيچچيز سرش نميشود.»
و فرمودند: «هر شهري كه بزرگتر است اين ترياك در او شيوعش بيشتر است.»
و فرمودند: « خدا الحمدللّه به من انعام كرده كه در ناخوشيهاي خودم اصلاً استعمال نكرده و نميكنم و محفوظ ماندهام.»
پس چيزي كه عقل حكم ميكند و شرع همراهش است اين است كه چيزي كه انسان را از خدا غافل ميكند نبايد استعمال كرد. حالا سرّش چه بوده كه ترياك را حلال كردهاند، براي يكپاره چيزها چرا كه چيزي كه از خدا انسان را غافل ميكند نبايد پيرامونش رفت.»
بعد از درس فرمايش فرمودند: «شيوع ترياككشي از شراب بيشتر شده كه انسان را از دنيا و آخرت و خدا و پيغمبر فراموشي ميدهد كه انسان نه خيري ميفهمد نه شرّي نه خوبي نه بدي، هيچچيز سرش نميشود.»
و فرمودند: «هر شهري كه بزرگتر است اين ترياك در او شيوعش بيشتر است.»
و فرمودند: « خدا الحمدللّه به من انعام كرده كه در ناخوشيهاي خودم اصلاً استعمال نكرده و نميكنم و محفوظ ماندهام.»
🌷نام یکی از علمای شیعه در همدان، «محمدباقر بهاری» است. نویسنده «اعیانالشیعه» از ایشان به نیکی یاد کرده است (کان عالما فاضلا محدثا رجالیا اخلاقیا...) (المشکاة فی الاحکام الخلق الواقع فی الصلاة، حاج شیخ محمدباقر بهاری، ج2، ص4) و آقابزرگ تهرانی در «نقباء البشر» از ایشان اینگونه تعبیر آورده است: «کان ورعا تقیا شدیدا فی الامر بالمعروف و النهی عن المنکر، عارفا سالکا مهذبا.» (نقباءالبشر فی أعلام القرن الرابععشر، ج1،ص201)
وی با عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبایی اعلی الله مقامه معاصر بود؛ ولی در سال 1297ق به عتبات عالیات مشرف شد و در سال 1318ق به همدان بازگشت (سه سال پس از واقعه هائله همدان بهسال 1315ق.)👇
وی با عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبایی اعلی الله مقامه معاصر بود؛ ولی در سال 1297ق به عتبات عالیات مشرف شد و در سال 1318ق به همدان بازگشت (سه سال پس از واقعه هائله همدان بهسال 1315ق.)👇
یکی از اشتباههای تاریخی خلط میان این دو شخصیت است. سابقه این تصحیف و خلط بهگونهای است که در منابعی همچون «دانشنامه جهان اسلام» به این موضوع تصریح شده است:
«همنامی بهاری و پدرش، با شیخ محمدباقر محمدجعفر الجندقی (۱۳۱۹) رئیس فرقه شیخیه همدان، برخی انتسابات و اشتباهات درباره تألیفات این دو را در منابع پدید آورده است.» (دانشنامه جهان اسلام،ج4، ص719-721)
همین مضمون در «اعیان الشیعه» چنین آمده است:
«و یوجد رجل یسمی الحاج میرزا محمدباقر بن محمدجعفر الجندقی من الشیخیة له کتاب الدرة النجفیة مطبوع و نظرا لاشتراکه مع المترجم فی الاسم و اسم الأب و وجود کتاب للمترجم یسمی الدرة الغرویة کما یأتی قد یحصل الاشتباه بینهما فلینتبه لذلک.» (ج3، ص537)👇
«همنامی بهاری و پدرش، با شیخ محمدباقر محمدجعفر الجندقی (۱۳۱۹) رئیس فرقه شیخیه همدان، برخی انتسابات و اشتباهات درباره تألیفات این دو را در منابع پدید آورده است.» (دانشنامه جهان اسلام،ج4، ص719-721)
همین مضمون در «اعیان الشیعه» چنین آمده است:
«و یوجد رجل یسمی الحاج میرزا محمدباقر بن محمدجعفر الجندقی من الشیخیة له کتاب الدرة النجفیة مطبوع و نظرا لاشتراکه مع المترجم فی الاسم و اسم الأب و وجود کتاب للمترجم یسمی الدرة الغرویة کما یأتی قد یحصل الاشتباه بینهما فلینتبه لذلک.» (ج3، ص537)👇
چندی پیش مواعظی از آقای حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبایی اعلی الله مقامه به چاپ رسید؛ اما نه به نام این بزرگوار بلکه با نام «محمدباقر بهاری»! و در مقدمه این کتاب زندگینامه محمدباقر بهاری نقل شد و مفصل به بررسی زندگی و آثار این شخصیت پرداخته شد. البته از دستاندرکاران چاپ این کتاب مبارک سپاسگزاری میکنیم که به این تُراث ارزشمند توجه نشان دادهاند... میراثی معنوی که متأسفانه مهجور بوده است.
مصححان این کتاب دریافتهاند که نام این کتاب در فهرست کتابهای محمدباقر بهاری ذکر نشده؛ ولی با اینحال بهوسیله توجیهاتی نتیجهگیری کردهاند که «در هر حال در انتساب نسخه به ایشان جای هیچگونه بحث و مشکلی نیست.» (مقدمه کتاب، ص34) جالب اینکه در همین مقدمه در صفحه 24 تصریح شده است که محمدباقر بهاری در سال 1297ق «عازم عتبات عالیه شد» و در اواخر مقدمه (صفحه33) آمده است که «این اثر محصول سخنرانی یک ماه مبارک، سال 1297ق در مسجد معروف به مسجد میرزا تقی در همدان است.» مگر آنکه بگوییم محمدباقر بهاری پس از ماه رمضان عازم عتبات شد که به طور کلی انتساب این مواعظ به این عالم، با توجه به دلایل محکم صحیح نیست. نخستین قرینه اینکه محمدباقر بهاری در در سال1297ق، 22ساله بوده است و ارائه مواعظی چنین عمیق، حاصل پختگیِ خاصی است.
دلیل صریحتر و دقیقتر، توجه ویژه به مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه در این مواعظ است و به تعبیر مصحح «گاه هم به حمایت از او (شیخ احمد احسائی) پرداخته است و او را با نام استاد خطاب میکند.» و بعد تصریح میکند که در میان شاگردان شیخ احسائی «به مرحوم شیخ محمدباقر بهاری اشاره نشده است»! گذشته از آنکه در متن موعظه به شیخیبودنِ موعظهکننده تصریح شده است. آنجا که میفرماید: «میگویند: بابا این شیخیها به معاد جسمانی قائل نیستند. بابا واللهِ و باللهِ ما به معاد جسمانی قائل هستیم. به آن پیر به آن پیغمبر، ما بهتر از آن کسان دیگر قائلیم به معاد جسمانی...» (مواعظ، ص359)
دلیلی واضحتر لحنِ گفتار و جملهبندی عبارات است که حتی به اندک دقتی میتوان مطابقت لحن این مواعظ را با دیگر مواعظ حاج محمدباقر شریف طباطبایی اعلی الله مقامه متوجه شد.👇
مصححان این کتاب دریافتهاند که نام این کتاب در فهرست کتابهای محمدباقر بهاری ذکر نشده؛ ولی با اینحال بهوسیله توجیهاتی نتیجهگیری کردهاند که «در هر حال در انتساب نسخه به ایشان جای هیچگونه بحث و مشکلی نیست.» (مقدمه کتاب، ص34) جالب اینکه در همین مقدمه در صفحه 24 تصریح شده است که محمدباقر بهاری در سال 1297ق «عازم عتبات عالیه شد» و در اواخر مقدمه (صفحه33) آمده است که «این اثر محصول سخنرانی یک ماه مبارک، سال 1297ق در مسجد معروف به مسجد میرزا تقی در همدان است.» مگر آنکه بگوییم محمدباقر بهاری پس از ماه رمضان عازم عتبات شد که به طور کلی انتساب این مواعظ به این عالم، با توجه به دلایل محکم صحیح نیست. نخستین قرینه اینکه محمدباقر بهاری در در سال1297ق، 22ساله بوده است و ارائه مواعظی چنین عمیق، حاصل پختگیِ خاصی است.
دلیل صریحتر و دقیقتر، توجه ویژه به مرحوم شیخ احمد احسائی اعلی الله مقامه در این مواعظ است و به تعبیر مصحح «گاه هم به حمایت از او (شیخ احمد احسائی) پرداخته است و او را با نام استاد خطاب میکند.» و بعد تصریح میکند که در میان شاگردان شیخ احسائی «به مرحوم شیخ محمدباقر بهاری اشاره نشده است»! گذشته از آنکه در متن موعظه به شیخیبودنِ موعظهکننده تصریح شده است. آنجا که میفرماید: «میگویند: بابا این شیخیها به معاد جسمانی قائل نیستند. بابا واللهِ و باللهِ ما به معاد جسمانی قائل هستیم. به آن پیر به آن پیغمبر، ما بهتر از آن کسان دیگر قائلیم به معاد جسمانی...» (مواعظ، ص359)
دلیلی واضحتر لحنِ گفتار و جملهبندی عبارات است که حتی به اندک دقتی میتوان مطابقت لحن این مواعظ را با دیگر مواعظ حاج محمدباقر شریف طباطبایی اعلی الله مقامه متوجه شد.👇
این اشتباه در کتاب «تراجم الرجال» (چ1، السید أحمد الحسیني، دلیل ما، 1422) نیز روی داده است. به گونهای که در جلد سوم، صفحه92 آمده است: محمدباقر بن محمدجعفر الشیخي البهاری الهمذانی (ق13- 1319) مذکور في نقباء البشر، ص200...) و در صفحه 91 «آقا محمدباقر الاصبهانی».
مؤلف در ذیل عنوان میرزا محمدباقر بهاری، علاوه بر اضافه نمودن کلمه شیخی، سال فوت و شرح حال مرحوم آقای همدانی اعلی الله مقامه را آورده و دو لفظ «شیعی» و «شیخی» را یکسان خوانده است؛ در حالی که شرح حال آقای شریف طباطبایی اعلی الله مقامه در نقباء البشر، صفحه200 تحت عنوان الشیخ المیرزا محمدباقر الهمدانی م1319 ذکر شده و هم در الکرام البررة صفحه176 تحت عنوان الشیخ الآغا محمدباقر الاصفهانی (بعد1281) با عبارت «هو الشیخ الآغا محمدباقر بن محمدجعفر القهی الصفهانی».
البته مؤلف در صفحه91 شرح حال ایشان را تحت عنوان «آقا محمدباقر الإصبهانی» آورده است و به صحفه176 از الکرام البررة ارجاع داده است؛ ولی در صفحه بعد، دوباره از ایشان با عنوان مصحًفِ یاد شده، تعبیر آورده است. 👇
مؤلف در ذیل عنوان میرزا محمدباقر بهاری، علاوه بر اضافه نمودن کلمه شیخی، سال فوت و شرح حال مرحوم آقای همدانی اعلی الله مقامه را آورده و دو لفظ «شیعی» و «شیخی» را یکسان خوانده است؛ در حالی که شرح حال آقای شریف طباطبایی اعلی الله مقامه در نقباء البشر، صفحه200 تحت عنوان الشیخ المیرزا محمدباقر الهمدانی م1319 ذکر شده و هم در الکرام البررة صفحه176 تحت عنوان الشیخ الآغا محمدباقر الاصفهانی (بعد1281) با عبارت «هو الشیخ الآغا محمدباقر بن محمدجعفر القهی الصفهانی».
البته مؤلف در صفحه91 شرح حال ایشان را تحت عنوان «آقا محمدباقر الإصبهانی» آورده است و به صحفه176 از الکرام البررة ارجاع داده است؛ ولی در صفحه بعد، دوباره از ایشان با عنوان مصحًفِ یاد شده، تعبیر آورده است. 👇