✔️🔻مجموعه شیخ آقا بزرگ طهرانی و نویافته‌ای درباره سرداب غیبت در سُرّمَن‌رأی

در یکی از سفرها به عتبات عالیات عراق پس از زیارت مشاهد کربلاء معلی و نجف اشرف و کاظمین، به سُرمَن‌رأی مشرف شدیم. پس از اتمام زیارت به عناوین کتابفروشی عتبه عسکریَین علیهما‌السلام نگاهی کردیم. بعضی کتاب‌ها به تازگی چاپ و منتشر شده بود. یکی از این کتب، مجموعه و جُنگی بود از پژوهشگر مشهور، شیخ آقا بزرگ طهرانی. آن را تهیه کرده و چون ساعات پایانی حضور ما در عراق بود، بلافاصله پس از مراجعت مطالعه و بررسی شد.

چند روزی است فایل این کتاب در فضای مجازی منتشر شده است و بعضی آن را معرفی کرده‌اند. ازاین‌رو مناسب است نکاتی پیرامون این مجموعه ارائه کنیم.

در این مجموعه و جُنگ، اختصاراتی از کتاب ریاض‌العلماء (نوشته میرزا عبدالله افندی اصفهانی) و الکنی و الألقاب (نگاشته شیخ عباس قمی) و لباب الألباب (میرزا حبیب‌الله رشتی) نقل شده است. شیخ آقا بزرگ نکاتی تاریخی از مسافرت خود به مشهد مقدس و قاهره و مکه معظمه را نیز مکتوب کرده. بعضی اجازات مشایخ عامه نیز نقل شده است. همچنین فهارسِ بعضی کتاب‌های شیعه نیز درج گردیده. این فهارس، در کتاب «الذریعة» نیامده و برای نخستین بار منتشر شده است.

در این مجموعه از رسائل عالمان ربانی مرحوم شیخ احمد اَحسائی و مرحوم حاج سید محمدکاظم رشتی و مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی‌ الله‌ مقامهم نیز یاد شده است. برای نمونه در ص١۴٨ و ١٧٩. همچنین به ترجمه دلیل‌المتحیرین در ص٢٣۴ و کتاب التذکرة در ص٢۴۶ و چهارفصل در ص٢۶٩ اشاره شده. همچنین درباره نوشته سید جعفر نجفی به شیخ مرحوم اعلی‌ الله مقامه در ص٣١۶ گزارشی ارائه شده است.

علاوه بر آنچه اشاره شد، شیخ آقا بزرگ طهرانی در دو موضع درباره سرداب غیبت در سرّمن‌رأی نکاتی را متذکر شده است.

در نوشتارهای گذشته اشاره کرده‌ایم که شیخ مرحوم اعلی الله مقامه به نقل از پدر بزرگوارش مرحوم زین‌الدین اَحسائی نقلی را درباره سرداب غیبت نقل کرده‌اند. در این مجال آن را تکرار نکرده و صرفاً به بخش آخر مقاله «شرف‌الشمس» ارجاع می‌دهیم.

آنچه شیخ آقا بزرگ را به توضیح واداشته، معرفی کتاب مرآة‌الصفا نوشته ابوالحسن علی بن حسن زواری است. که در سال ٩۵١ق نگاشته است. مرآة‌الصفا کتاب مبسوطی درباره حج است و یک مقدمه و پنج فصل و خاتمه دارد. مقدمه درباره کعبه است و قبله شهرها، فصل‌های پنج‌گانه درباره مناسک حج است و خاتمه «کتاب‌المزار»ی است مبسوط در چهارده مطلب به عدد معصومین علیهم‌السلام.
مطلب چهاردهم در زیارت حضرت حجت علیه‌السلام و سرداب غیبت. در اینجا است که شیخ آقا بزرگ تعلیقی نگاشته است.

مجموعه تازه منتشر شده شیخ آقا بزرگ طهرانی و تعلیق او بر مرآة‌الصفا را همان‌سال خدمت استاد معظم حفظه‌الله ارائه کردیم. ایشان به مناسبت ملاحظه این کتاب و تعلیقِ شیخ آقا بزرگ، مطلبی درباره سرداب غیبت مرقوم فرمودند.

اینک، به‌مناسبت معرفی مجدد کتاب «مجموعة رجالیة و تاریخیة» در فضای مجازی و ارائه فایل الکترونیکی آن، یادداشت استاد معظم را منتشر می‌کنیم:

«از برکات و عنایات حضرت بقیةالله علیه ‌السلام و عجل الله تعالی فرجه، اخیراً مجموعه‌ای خطی از آقابزرگ طهرانی با عنوان مجموعة رجالیة و تاریخیة، به‌کوشش عتبه مقدسه عسکریین علیهما‌السلام، در سال ١۴٣٨ ق منتشر گردیده که در آن از کتابی نام می‌برد به نام مرآة الصفا فارسی، که مؤلف آن «المولی المفسّر ابی‌الحسن علی بن الحسن الزواری» است. این کتاب به‌طور مبسوط درباره «حجّ» نوشته شده و مؤلف آن را در «سلطانیه» تألیف کرده و به خط «هدایة بن نورالله» می‌باشد. مؤلف این کتاب در سال ٩۵١ از تألیف آن فراغت یافته و کتاب را بر یک مقدمه و پنج فصل و یک خاتمه تنظیم نموده است.
آقابزرگ طهرانی درباره مطالب این کتاب نوشته است: «فالمقدمة فیما یتعلق بالکعبة و القبلة للبلاد و الفصول فی مناسک الحج و الخاتمة مزار مبسوط فی اربعةعشر مطلباً بعدد المعصومین. و المطلب الرابع‌عشر فی زیارة الحجة علیه‌السلام فی مقامه الذی غاب فیه و هو السرداب بسامراء و لفظه “زیارت مقام صاحب‌الزمان که در آنجا غائب شده و آن سردابی است در مشهد عسکریین”». آقابزرگ طهرانی پس از نقل این عبارت چنین نوشته است: «و هذا التعبیر هو اُمّ الاشتباه المشهور».

بنابر گزارش آقابزرگ طهرانی این کتاب ۶٢٢ سال بعد از غیبت کبریٰ نوشته شده و صراحت دارد در اینکه حضرت علیه‌السلام در این سرداب غائب شده‌اند و قطعاً مراد مؤلف، که عالمی از علمای شیعه اثناعشری بوده، همین سرداب مشهور و معروف است که شیعیانْ آن حضرت علیه‌السلام را در آن زیارت می‌کنند و آن را سرداب غیبت می‌نامند. و بدیهی است که مقصود مؤلف سرداب منزل حضرت عسکری علیه‌السلام که در تاریخ حضرت مهدی علیه‌السلام نام برده شده نمی‌باشد... .

🔸برای مطالعه متن کامل، لینک زیر را لمس یا کلیک کنید:
🔻🔻🔻
www.aghayed.net/aghabozorg/

🏴السلام عليکِ يا مولاتنا يا بنت الحسين عليه السلام

▪️قال شیخنا الجلیل اعلی الله مقامه:
فلو تری يا امَلی رقيّة، تقُول يا حسينُ يا خير الوری...
@AghayedNet

✔️🔻روز هفتم ماه صفر

روز هفتم ماه صفر را برخی ولادت حضرت کاظم علیه‌السلام نوشته‌اند و برخی شهادت حضرت مجتبی علیه‌السلام. مرحوم مجلسی در بحارالانوار (ج۴۴، ص١٣۴) عبارات شیخ مفید و مرحوم کفعمی را درباره هفتم صفر نقل کرده است. از طرفی برخی درباره ولادت حضرت کاظم علیه‌السلام در روز هفتم صفر تردید جدی کرده‌اند.

فرضاً اگر ولادت حضرت کاظم صلوات الله علیه هم در روز هفتم صفر باشد، قابل جمع است و می توان به ذکر مناقب حضرت کاظم هم اشاره کرد؛ اگرچه برگزاری مراسم شهادت در روزی که هم ولادت است و هم شهادت، رجحان دارد.

مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه در تقویم خود در وقایع روز هفتم ماه صفر نه به ولادت حضرت کاظم اشاره کرده‌اند و نه به شهادت حضرت مجتبی علیهماالسلام. ایشان شهادت حضرت مجتبی علیه‌السلام را ٢٨ ماه صفر مرقوم کرده‌اند.
@AghayedNet

🔺رسائلی از عالم ربانی مرحوم میرزا محمدباقر شریف طباطبائی اعلی الله مقامه که در ماه صفر، در سال‌های مختلف نگارش آن به پایان رسیده است.

نرم‌افزار اندرویدی دره نجفیه
@AghayedNet

۸ صفر، سال‌روز رحلت جناب سلمان محمدی اعلی الله مقامه
🔺مدائن، ضریح جدید حضرت سلمان أع

درباره مرحوم نوری و کتاب نفس الرحمن
@AghayedNet

🔺 ۹ صفر، سال‌روز شهادت جناب عمار رضوان الله علیه
@AghayedNet

🔺رسائلی از عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه که در ماه صفر در سال‌های مختلف نگارش آن به پایان رسیده است.
@AghayedNet

✔️وسائل الشیعة به خط مرحوم شیخ حرّ عاملی
🔸در تملک مرحوم آقای حاج محمدکریم کرمانی

🔻در لینک زیر:
https://t.me/AghayedNet/4111

✔️🔻وسائل الشیعة به خط مرحوم شیخ حرّ عاملی
در تملک مرحوم آقای حاج محمدکریم کرمانی

عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه در «رسالة فی النذر» هنگام استشهاد به کتاب گرانسنگ وسائل‌الشیعة، به نسخه خطیِ این کتاب اشاره کرده و آن را در حیازت خود معرفی می‌فرمایند:
«و لم‌ینقل خلاف ذلک الا عن الشیخ حر فانه نقل عنه کراهة صومها بدون اذنه ولکن عندی الوسائل بخطه و عنون الباب بالکراهة.» (مکارم‌الابرار، ج٢٢، ص۴۶٢)

این مخطوط از کتاب «تفصیل وسائل‌ الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعة» که مرحوم آقای کرمانی اعلی‌ الله مقامه از آن یاد می‌کنند،‌ نسخه نفیسی است و به خطِ مؤلف و اینکه در تملک این بزرگوار بوده جالب توجه است.
تملک وسائل‌ الشیعة به خط مؤلف بعضی از ویژگی‌های شخصیتِ علمی مرحوم آقای کرمانی را بازگو می‌کند. ازاین‌رو در این یادداشت بر این موضوع تأمل خواهیم کرد.

مرحوم محمد بن حسن مشهور به شیخ حرعاملی (١٠٣٣-١١٠۴ق)، فقیه و محدث اخباری و صاحب اثر ارزشمند وسائل الشیعه و مدفون در جوار حضرت رضا علیه‌السلام است.

تألیفات این عالم شهیر به خط خودش چنین است:
١. مجموعه شامل خلق الکافر (صفر ١٠٧۶ق)، کشف التعمیة فی حکم التسمیة (ذی الحجه ١٠٧٧ق)، نزهة الاستماع فی حکم الاجماع (رجب ١٠٧٨ق)، (کتابخانه مجلس ش۴٢۵٢)؛
٢. وسائل الشیعة (کتابخانه ملک؛ آستان قدس؛ مرعشی ش ١۵٢۵٢)؛
٣. مجموعه (حجیة البرائة و الاستصحاب، کتابت ١٨٠۴ق)، رسالة فی حجیة ظواهر الکتاب، منقولاتی از کتاب المقالات شیخ مفید و غرر و الدرر سید مرتضی)، (کتابخانه ملک ش۶۴٨)؛
۴. دیوان شعر (کتابخانه ملک ش۶٠٢)، در نسخه‌ای دیگر در مکتبة امیرالمؤمنین العامة، ش٢٧۶: صححه و اضاف علیه فی الهوامش کثیرا الحر العاملی بخطه مع ختمه «العبد محمد الحر» (فهرست مکتبة الحکیم، اوراق عتیق، دفتر چهارم، ص٧۴۶).

مرحوم شیخ حر عاملی وسائل الشیعة را در طول ۲۰ سال گردآوری کرده است. دو سومِ اين كار بزرگ را در زادگاهش «مشغر» به رشته تحرير درآورد و در سال ١٠٨٨ در مشهد مقدس آن را به اتمام رساند. اين سال براى شيخ سال پركار و پربركتى محسوب مى‌شد؛ چرا كه در اين سال «فهرست وسائل الشيعة» را نيز تدوين نمود.

این گردآوری در طیّ سه مرحله انجام شده است. به‌‌عبارت دیگر مرحوم شیخ حر، سه نسخه از وسائل‌ الشیعة تحریر کرده است که می‌توانیم به نسخه مسوده و مبیضه اول و ثانی تعبیر بیاوریم.

با توجه به رسائل دیگری از عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه، سومین نسخه از کتاب وسائل‌ الشیعة در اختیار مرحوم آقای کرمانی بوده است.

ایشان در رساله جواب شیخ محمد بحرانی، نسخه‌شناسیِ مختصری از وسائل‌الشیعة ارائه کرده و بیان می‌فرمایند که نسخه سوم نزد ایشان است:
«و لیس فی الوسائل الموجود عندنا ذلک... فلعلها کان فی بعض نسخ الوسائل فانه سوّد بخطه ثلث نُسَخ و عندی الثالثة منها و فیها حذف و زیادة کثیرة.» (مکارم‌الابرار، ج٣١، ص۶١١)

امروزه این سه تحریر (سه نسخه وسائل به‌ خط مؤلف) به‌طور متمرکز وجود ندارد؛ بلکه ظاهراً پاره‌پاره شده و هر بخشی در کتابخانه‌ای در ایران نگهداری می‌شود. در فهرست فنخا (ج٨، ص٨۶۶) پانزده نسخه وسائل به خطّ مؤلف معرفی شده است. عجالتاً نتیجه‌ای که می‌توان حاصل کرد اینکه مراحل نگارش سه مرحله بوده است چنانکه مرحوم آقای کرمانی اعلی الله مقامه اشاره فرموده‌اند (سوّد بخطه ثلث نسخ) و در حال حاضر پاره‌های این سه مرحله و نسخه، به‌طور پراکنده در کتابخانه‌ها پخش است.

به موضوع اصلی بازگردیم. متأسفانه گزارشی تاریخی درباره تملک این نسخه در دست نیست: اینکه این نسخه چگونه در تملک مرحوم آقای کرمانی قرار گرفته و در نهایت به کجا منتقل شده است. تصاوير نسخه‌های اهدائیِ کرمان به دائرة المعارف بزرگ اسلامی نیز از این نسخه نفیس خالی است. همین‌قدر می‌دانیم سومین نسخه به خطّ مرحوم شیخ حرّ عاملی در اختیار مرحوم آقای کرمانی بوده است.

تملک وسائل‌الشیعة به خط مؤلف بعضی از ویژگی‌های شخصیتِ علمی مرحوم آقای کرمانی را بازگو می‌کند:
نشان‌ دسترسیِ مرحوم آقای کرمانی به منابع دستِ اولِ است. همچنین اهمیت این بزرگوار به متون روائی و مجامع حدیثی را حکایت می‌کند.
از طرفی نفوذ اجتماعی و دینیِ ایشان در اوساط علمی آن دوره را بازگو می‌کند که این‌نوع از نُسَخ خدمت ایشان ارائه می‌شده است. دیگر اینکه بیان‌گر غنای کتابخانه شخصی ایشان نیز هست.

از نگاه «درون‌مکتبی» جایگاه این عالم شیعی اعلی الله مقامه مشخص است. اما با نگاه «برون‌مکتبی» در کنار همه ویژگی‌هایی که اشاره شد، تملک این‌گونه نسخه‌ها و استفاده از آن تتبع و تضلع ایشان را آشکارتر کرده و ارزشِ مباحث تحقیقی ایشان و دقت‌های علمی ایشان را روشن‌تر می‌سازد. اعلی الله درجاتِه و نفعنا الله بعلومه.

🔸متن کامل این یادداشت در لینک زیر:
🔻🔻🔻
http://www.aghayed.net/vasaael/

🔺شرح فقراتی از زیارت اربعین
از بیانات عالم ربانی مرحوم حاج میرزا محمدباقر شریف طباطبائی اعلی الله‌ مقامه
@AghayedNet

🔺تصویر: دعائی در هنگام بیماری فراگیر، از نسخه خطیِ طب یوسفی و ضیاء المحمود در طاعون سنه١٢۴٧ از شاهزاده محمودمیرزا

🔹همه پدیده‌های این عالَم ظاهر، در آسمان‌ها و افلاک و عوالم غیبی ریشه دارد. طبق حکمت حقه محمد و آل‌محمد علیهم‌السلام آسمان‌ها آباء علویه هستند و عناصر امهات سفلیه و موالید آنها جماد، معدن، گیاه، حیوان و انسان و پدیده‌های مربوط به این موالید است.

🔸اگرچه همه پدیده‌های زندگی بشری ریشه در عوالم علوی دارد؛ اما در دعاهایی که هنگام بیماریِ فراگیر خوانده می‌شود، به‌خصوص بر تأثیر ملکوت و جبروت اشاره شده است.

🔹برای نمونه دعاهایی با این مضمون در منابع زیر منقول است:
حلیة المتقین، مرحوم مجلسی، ص۲۷۹؛ طب الائمة، عبدالله شبر، ص۳۵۱؛ مجربات ابن‌سینا الروحانی، حسین بن عبدالله ابن سینا، ص۱۱۸

🔸برای مطالعه بیشتر دراین‌باره، لینک زیر را لمس یا کلیک کنید:
🔻🔻🔻
https://t.me/AghayedNet/3986

🔺رسائلی از عالم ربانی مرحوم حاج سید محمدکاظم رشتی اعلی الله مقامه که در ماه صفر در سال‌های مختلف نگارش آن به پایان رسیده است.
@AghayedNet

🔺درباره چهارشنبه آخر ماه صفر، از جُنگ عالم ربانی مرحوم شیخ احمد أحسائی أعلی الله مقامه
@AghayedNet

🔺درباره چهارشنبه آخر ماه صفر، از جُنگ عالم ربانی مرحوم شیخ احمد أحسائی أعلی الله مقامه
@AghayedNet

#پرسش_و_پاسخ

🔸کسی که غسل را فراموش می‌کند و از حمام خارج می‌شود، آیا همان نیّتِ رفتن برای غسل کافی است یا باید برگردد و غسل نماید؟

پاسخ:

🔹باید غسل نماید.

🔸آیا غسل‌کردن با لباس یا باندهایی که برخی برای بعضی بیماری‌ها به پاها می‌پیچند، در صورتی که آب به زیر لباس یا باندها برسد صحیح است؟

پاسخ:

🔹اگر آبِ غسل به بَشَره برسد صحیح است.

@AghayedNet

🔺رساله قراباغیه
رساله‌ای مفصل به‌زبان عربی در علم امام علیه‌السلام
از تصنیفات عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه
#کتاب
@AghayedNet

🔺در این ایام فراگیریِ بیماری کرونا

⚡️به‌زودی تقدیم می‌شود:

💠سلسله یادداشت‌هایی تخصصی با عنوان:

دیدگاه مکتب استبصار در مسئله شُرور و بیماری‌ها
(ویروس‌شناسی از دیدگاه مکتب)

@AghayedNet

🔺درباره شرایعِ گذشته و مراحل رشد عالَم
و بیان موقعیت بعثت رسول خدا صلی الله علیه و آله و شریعت آن بزرگوار

از عالم ربانی مرحوم حاج محمدکریم کرمانی اعلی الله مقامه
@AghayedNet