1/2 кир.
ЗАЧТО МЕДЖУСЛОВЈАНЬСКЫ (МС), ЗАЧТО ПИШУ ТАКО, А НЕ ИНАКО?
Меджусловјаньскы јест умєтны словјаньскы језык, створјены тако, да бы јего разумєли словјаньскојезычни људи без потрєбы прєдходного ученьја. То в нєкаком смыслу разрєшаје, кто може тутој блог читати – словјаньскојезычни људи, а културы словјаньскых народов ме зајмајут од всьегда највыше. Вписы ту хочу писати обома алфабетами, в латиници и кирилици, бо оне оба имајут своје значеньје в словјаньском свєту и ниједин из њих не јест нєкако лєпши.
Ја вєм о меджусловјаньском выше мење од лєта 2012 и уже нєколико лєт активно учествују в развиваньју пројекта. Разписывати о МС се ту даље не хочу, затоже јестли јешче не вєте много, напишите в Google слово medžuslovjansky или Interslavic, тако најдете много информациј о језыку.
Можете се спытати, зачто јесм избрал именно МС и зачто в тутој формє. Итак, материалов на МС јест доднесь релативно мало. Потенциал језыка може быти огромны, јестли се хоче. Зато бых хотєл спробовати нєчто од себе додати и тако повышити шансу, же МС се буде даље развивати и обогачати. Такоже имају усильје писати на тако универсальном МС, како јест то можно, итак мысљу, же буде добро подєлити се својим МС с другыми. Тако, како мене сут инспировали тексты на МС к наукє језыка, можно тутој блог буде помогти, да бы се научил МС нєкто другы? Јестли да, вельми се буду радовати.
Јестли читајете тутој текст в латиници, можно не разумєјете смысл такој коликости диакритичных знаков: A Ć Đ Ę Ų и друге. Можно мыслите, же бых трєбовал писати на стандардном меджусловјаньском, једино с додаными Č Ě Š Ž. Јасьно, могл бых, таке сут прєпорученьја, но меджу користниками МС многи пишут выше разширјеным алфабетом, итак ја иду за једным из јествујучих трендов.
Тутчас к новым, не знајучим МС: Јестли не вєте, како се читаје нєкторы из знаков, читајте јего без диакритикы и такоже буде добро (изкљученьја сут Ć Đ, то јест лат. Ч ДЖ). Или, и то јест главна причина мојего разрєшеньја о алфабету, спробујте помыслити, како звучи дано слово/дана рєч в вашем језыку. Тако сможете најдти способ читаньја всьакого из знаков и поступно сразумєјете, какы цєљ оне имајут.
В мојих звуковых записах позднєје будете слышати, же имају усильје изговарјати јасьно звукы, кторе сут на мєсту тутых специальных знаков. То дєлаје МС јешче выше универсальным и когда се научите такы МС, буде вам легчеје говорити с људьами из различных словјаньскых крајин. Будете уже знати, же напр. Ě буде за Украјиньца I (rěka – rika), Ę буде за возточного Словјанина JA (męso – mjaso), Ȯ буде за вечшину западных Словјанов E (sȯn – sen) итд. Итак, можно то изгледаје компликовано, но дєлају то за вас, ктори се такоже с помочју мојих текстов научите МС, да бысте смєста имали „полны пакет“.
В кирилици то намєрьно дєлају мење. Латиничне буквы из разширјеного алфабета имајут кириличне еквиваленты в старословјаньскых буквах (напр. Ę – Ѧ) или в буквах из живых језыков (Đ – Ђ, но на разлику од латиничных букв, ту си не можете „одмыслити“ диакритику и читати како просту букву. Зато когда нєчто не знајете, не всьегда вам то буде разумливо даже из контекста (сравните: лат. Ja to viđų čęsto. и кир. Ја то виђѫ чѧсто. Или: Я то виђѫ чѧсто.). Могло бы се писати такоже ново створјеными буквами: Ја то видҗұ чԙсто. Једнако о тутых буквах не најдете никде информацију, с чим сут свезане в словјаньскых језыках, доколє латиничне буквы из разширјеного алфабета сут в вечшинє взете из живых словјаньскых језыков, или сут створјене по логикє једного из живых слов. језыков. Подобно то работаје с кириличными буквами в МС алфабету: Јест можно легко најдти, же Ы фунгује в росијском и бєлорусьском како тврды звук близкы И, Є јест в украјиньском како ЈЕ или смекчајуче Е, а кирилично Ј јест равно с возточнословјаньскым и булгарьскым Й.

2/2 кир.
Једино, что в кирилици означају над стандард, сут мекке сугласкы: ДЬ ЛЬ НЬ РЬ СЬ ТЬ ЗЬ (лат. D́ Ĺ Ń Ŕ Ś T́ Ź). Хочу тако немного приблизити читанје возточным Словјанам, ктори ту меккость знајут, и једночасьно ју всим другым показати. Јест такоже правда, же МС писаны разширјеным алфабетом сохрањаје противность тврдых и меккых сугласок, что стандардны МС не дєлаје, но до кирилице се то с помочју меккого знака Ь може прєнести и ја то дєлају.
Ту спомну, же когда се зајмајете за МС, добро јест имати такоже нєкаку мєру емпатије и паметати, кому тутој језык служи. Обычным људьам, или тым, ктори се зајмајут језыками? Ја ту пробују писати тако, да бых задоволил једных и другых, но да бых такоже дал простор тым, кторы бы хотєли глубје одкрывати МС. Зато јесте можно примєтили, же напр. уже тутчас пишу слова како вєдєти (ја вєм), хоть универсальнєје јест знати (ја знају/знам). То јест примєр слова, кде к сразумєньју помагаје контекст (принајмење ја тако мысљу), а контекст јест в МС често важны.
То не значи, же ту будете видєти једино материалы на МС. Не вси вєдут о нєкторых малых словјаньскых језыках или диалектах, кторыми ја говорју, напр. лужичске језыкы, русиньскы, возточнословачскы или тєшиньскы слезьскы. Вєројетно вам ту буду нєкогда написати нєчто такоже на тутых меньших и мење знајемых језыках, просто да бых видєл реакције и да бых вам показал, же таке језыкы сут.
Кромє того, когда сєдите в проблематикє МС, в главє се вам складаје такы систем како малы домок из косток Лего. В мојеј главє јест по тутом принципу возникла богатєјша форма МС, ктору рабоче, сам за себе, называју срєднословјаньскы. Чисты МС јест посвечены људьам и комуникацији, зато трєбује быти универсально разумливы тако много, како јест можно. Из другој страны богатєјши меджусловјаньскы, теоретично употрєбливы в литературє или пєсњах, јест на тутчас главно за пријатељев језыков. К другым људьам он не проговори, затоже он в собє имаје богатьство всих словјаньскых језыков, а всьакы словјаньскојезычны чловєк знаје једино ту честь, ктору в собє имаје јеговы језык. Независьно од того бых хотєл опубликовати такоже нєчто на тутом богатєјшем МС, итак нєкаке вписы, писане выше од сьрдца, с мојими мысљами о одношеньјах меджу људьами и подобно, буду писати на тутом богатєјшем МС со словами, израженьјами и граматикоју из живых словјаньскых језыков, кде најважна не јест разумивость, а богатость језыка/језычного система. Може се такоже стати, же напишу нєчто на МС с елементами тутој богатєјшеј формы. В таком случају/припаду дам на почеток или конец текста објасњеньја, что означајут нєкторе слова или граматичне формы, употрєбјене в тексту.
То бы было всье, что јесм хотєл к тутому написати. Чекају ваше коментарье и прєдложеньја. До слєдујучих вписов!

O čitańju, mojih vakacijah, sebęobservaciji i drugom/О читаньју, мојих вакацијах, себеобсервацији и другом

Pišite, čto myslite o tutoj formě glåsovyh poslanij i kako dobro råzumějete moj međuslovjańsky. To mi takože pokaže pŕvy raz, kaky smysl bųde imati tutoj kanal.
***
Пишите, что мыслите о тутој формє гласовых посланиј и како добро разумєјете мој меджусловјаньскы. То ми такоже покаже првы раз, какы смысл буде имати тутој канал.

Lat.
RUŚSKOJĘZYČNO RADIO LENTA NA SRĚDNYH VȮLNAH
Zdråvejte, prijatelji! Pozdråvjajų vas uže iz Poljsky iz Poznanja i najpŕvo velika hvala za poddŕžkų. Uspěšno imajų za sobojų vśe ekzameny vključno s tym velikym iz literatury, ktory jesm imal dopŕva včera. Tutčas, prěd počętkom novogo semestra, idų ješče na kråtko pųtovańje do Krakova k prijateljam.
Spominal jesm vam uže, že od dětiństva veĺmi rad i čęsto slušajų radio iz råzličnyh strån světa. Zato jest nedavno obråtila moje vnimańje nova radiostancija na srědnyh vȯlnah, govoręća na ruśskom języku. Pozdněje jesm sę od dobrogo prijatelja doznal vyše i hotěl byh sę tym s vami poděliti. Jestli ničto drugo, jest to zajmlivost́ v evropejskom eteru srědnyh vȯln, ktory pomalo umiraje i utihaje.
Radio prědavaje od 20:00 do 0:00 moskȯvskogo časa na frekvenciji 1557 kilohercev, identifikuje sę kako Radio Lenta ili Radio Pravda. Prědavač (transmiter) jest uměstnjeny v Litvě blizko gråda Kaunas, no sama stancija prědavaje iz Holandije, na holand́skoj koncesiji i po holand́skyh pravnyh prědpisah. Možete jih slušati takože v internetu, tamo sųt dostųpni cěly dėnj. Program jest zapisyvany prěđe, ne jest prědavany iz studia naživo. Zajmlivo jest takože to, že moderatori/vedųći sę ne prědstavjajųt.
Program radia jest veĺmi dinamičny i sȯdŕžaje jedino govorjeno slovo, a ne muzikų. Uže v tečeńju 15 minut tamo uslyšite mnogo informacij i zajmlivostij iz råzličnyh sfer žit́ja, od aktuaĺnyh novostij po sȯvěty napr. o varjeńju ili råbotě okolo doma.
Jest vidimo, že radio prosađaje drugy poględ neželi napr. rosijska vlada, itak celj radia jest jasny: prědavati na teren Rossije, Bělorusi i drugyh krajin informacije, ktore sę råzličajųt od oficiaĺnyh dŕžavnyh/statnyh.
Od prijateljev iz Rossije znajų, že radio sę slyši dosti dobro daže napr. daleko v Novosibirsku. Kako radiovų zajmlivost́ ješče dodam, že na tutyh vysših frekvencijah čęsto prědavajųt grečski, holand́ski ili drugi pirati, i nažalost́ jestvuje taky tihy dogovor, že jestli slyšiš ruśsky język, možeš tamo prědavati i zaglušati. Jedino něktori iz piratov uže znajųt, že tuto radio ne jest iz Rossije, no dalje, kȯgda bųdete slušati, možete iz časa na čas uslyšati grěčskų narodnų muzikų ili něčto podobno. Zajmlivo obogaćeńje, ne li? 😀
Nezaviśno, kaky poględ imajete vy, prěporųčajų vam poslušati prinajmėnje kako zajmlivost́ v evropejskom radiovom eteru. Ja mogų jedino skazati, že po izraeĺskom radiu Kan Reka jest to druga/vtora ruśskojęzyčna stancija, ktora jest mę vyše zainteresovala. I to ne iz pričiny informacij, a blagodaręći tomu, kako jest podgotovjany program.
Niže vam dam link na strånicų radia i takože na ruśskojęzyčny članȯk s vyše informacijami o samom radiu.
Strånica radia: https://www.lentaonline.com/
Članȯk: https://swling.ru/2022/08/11/radio-lenta-novaja-radiostancija-na-srednih-volnah/?fbclid=IwAR3rf6JxOeAGQfSALXUiOXNFt4XFLSOb91z4qmFrBMeA_NA4d2gRn58FKKg
Želajų vam lěpe dnje, blagodarjų za pročitańje i do slědujųćih vpisov.

Кир.
РУСЬСКОЈЕЗЫЧНО РАДИО ЛЕНТА НА СРЄДНЫХ ВОЛНАХ
Здравејте, пријатељи! Поздравјају вас уже из Пољскы из Познања и најпрво велика хвала за поддржку. Успєшно имају за собоју всье екзамены вкључно с тым великым из литературы, кторы јесм имал допрва вчера. Тутчас, прєд почетком нового семестра, иду јешче на кратко путованьје до Кракова к пријатељам.
Споминал јесм вам уже, же од дєтиньства вельми рад и често слушају радио из различных стран свєта. Зато јест недавно обратила моје вниманьје нова радиостанција на срєдных волнах, говореча на русьском језыку. Позднєје јесм се од доброго пријатеља дознал выше и хотєл бых се тым с вами подєлити. Јестли ничто друго, јест то зајмливость в европејском етеру срєдных волн, кторы помало умираје и утихаје.
Радио прєдаваје од 20:00 до 0:00 московского часа на фреквенцији 1557 килохерцев, идентификује се како Радио Лента или Радио Правда. Прєдавач (трансмитер) јест умєстњены в Литвє близко града Каунас, но сама станција прєдаваје из Холандије, на холандьској концесији и по холандьскых правных прєдписах. Можете јих слушати такоже в интернету, тамо сут доступни цєлы дењ. Програм јест записываны прєдже, не јест прєдаваны из студиа наживо. Зајмливо јест такоже то, же модератори/ведучи се не прєдставјајут.
Програм радиа јест вельми динамичны и содржаје једино говорјено слово, а не музику. Уже в теченьју 15 минут тамо услышите много информациј и зајмливостиј из различных сфер житьја, од актуальных новостиј по совєты напр. о варјеньју или работє около дома.
Јест видимо, же радио просаджаје другы поглед нежели напр. росијска влада, итак цељ радиа јест јасны: прєдавати на терен Россије, Бєлоруси и другых крајин информације, кторе се различајут од официальных државных/статных.
Од пријатељев из Россије знају, же радио се слыши дости добро даже напр. далеко в Новосибирску. Како радиову зајмливость јешче додам, же на тутых высших фреквенцијах често прєдавајут гречски, холандьски или други пирати, и нажалость јествује такы тихы договор, же јестли слышиш русьскы језык, можеш тамо прєдавати и заглушати. Једино нєктори из пиратов уже знајут, же туто радио не јест из Россије, но даље, когда будете слушати, можете из часа на час услышати грєчску народну музику или нєчто подобно. Зајмливо обогаченьје, не ли? 😀
Независьно, какы поглед имајете вы, прєпоручају вам послушати принајмење како зајмливость в европејском радиовом етеру. Ја могу једино сказати, же по израельском радиу Кан Река јест то друга/втора русьскојезычна станција, ктора јест ме выше заинтересовала. И то не из причины информациј, а благодаречи тому, како јест подготовјаны програм.
Ниже вам дам линк на страницу радиа и такоже на русьскојезычны чланок с выше информацијами о самом радиу.
Страница радиа: https://www.lentaonline.com/
Чланок: https://swling.ru/2022/08/11/radio-lenta-novaja-radiostancija-na-srednih-volnah/?fbclid=IwAR3rf6JxOeAGQfSALXUiOXNFt4XFLSOb91z4qmFrBMeA_NA4d2gRn58FKKg
Желају вам лєпе дње, благодарју за прочитаньје и до слєдујучих вписов.

Kȯgda imaješ 25 lět i čuješ sę staro/Когда имајеш 25 лєт и чујеш се старо

lat.
PŔVY VPIS V NOVOM LĚTU: ČTO DALJE?
Zdråvejte v novom lětu 2023, drågi čitatelji! Želajų vsim uspěšno, ščęstlivo i lěpo novo lěto, mnogo zdråvja, uspěhov, zajmlivyh ljudij v vaših žit́jah, mnogo tepla v vaših sŕdcah i takože domah, bo energije sųt v mnogyh krajinah dråge. 😀 I vam, ktori ješče ne govorite na MS, želajų mnogo zajmlivyh izkušenostij v međuslovjańskoj komunikaciji i uspěha pri naukě MS, jestli sę očevidno sami hoćete učiti.
Dȯlgo ne jesm tu pisal, zatože sųt iznova prišli obvęzky, i čėstno ne mogų tutčas tȯčno skazati, kako velika aktivnost́ tu bųde dalje. Jednako hotěl byh sę vam javjati prinajmėnje nemnogo čęstěje.
Věrjų takože, že ne ględęći na råzlične izměny v našem velikom světu, vsi iz vas sųt imali dobro i inspirujųće prědhodno lěto 2022. Ja jesm uspěšno prěšėl do drugogo/vtorogo lěta magisterskogo studija na poljskoj filologiji v Poznanju. Takože jesm prožil několiko zajmlivyh pųtovanij, v tom jedno do šved́skogo Stockholma, ktoro jest bylo zaplanovano veĺmi brzo i spontanno, a take sųt najlěpše! 😁 Takože jest mi prošlo lěto prineslo několiko odkrytij v tom smyslu, čto sę mi navidi vyše, čto mėnje i kakym směrom byh hotěl idti pri iskańju råboty. O tom jesm vam nemnogo vyše skazal v jednom iz prědhodnyh glåsovyh vpisov.
Čto sę tyče muziky, doma v Pragě jesm igral čęstěje neželi v Poznanju, bo v Pragě imajų muzičnų grupų, kde igrajų na akordeonu. I tutčas, 31. decembra, jesmo iznova igrali v jednom sŕbskom restoranu. V Poznanju živų v student́skom domu i prosto ne hoćų drugym měšati, a navyše vobće ne věm, kde i kako bųdų råbotati po skončeńju universiteta. Tamo, kde bųdų najdti råbotų, byh rad našėl takože stalo město, na ktorom byh mogl regularno igrati i pěvati. V Poznanju to veliky smysl ne imaje, no muzične kontakty navęzujų dalje, itak jesm uspěl několikokratno vystupiti na folkovyh koncertah jednogo poznanjskogo kabareta. Zove sę „Klub Szyderców Bis” i jestli råzumějete poljsky, prěporučajų vam jihne pěsnje na YouTube ili streamingovyh platformah. Na poljskom sę tutoj žanr nazyvaje pěvana poezija, v drugyh krajah jest něčto podobno znajemo kako folk ili avtoŕska pěsnja. Ne věm, čto bųde dalje iz našego kontakta, no sųt to veĺmi prijętni ljudi i naša znajemost́ jest mi veĺmi cěnna.
Do tutogo lěta zatym vkračajų s několiko pytańjami. Najvažnějše zvųči, kde bųdų najdti město v žit́ju, kȯgda v lětu ili jesenji skončų universitet. Kde bųdų najdti råbotų, kaka råbota to bųde? Bųde li to radio, tzn. moj sȯn iz dětiństva, ili napr. někaka råbota v Čehiji s poljskym językom ili v Poljske s češskym? Ili možno ješče něčto drugo?
Tym vyše jest to simbolično, že tȯčno dneś imajų 26. dėnj rođeńja i s tutym vpisom sę počinaje takože daĺše lěto mojego žit́ja. Na konėc vam ješče spomnų o jednoj iz međunarodnyh běd slěpyh ljudij kako ja. Od dneś ne mogų uže imati bezplatnų kartų na avtobusy i tramvaje v Poznanju, bo imajų 26 lět, a oficiaĺno jesm nevidęći jedino v svojej dŕžavě, v Čehiji. Uže jesm poslal dokumenty, da byh mogl imati podobno potvrđeńje v Poljskě, no cěla běda leži v tom, že to ješče ne jest uregulovano među krajinami, daže jestli by to bylo napr. toliko v ramah Evropskoj Unije. Narodil jesi sę kako invalida, dobro, no bųdeš invalida jedino v svojej krajině. I potom ideš do někakoj drugoj krajiny kako turista i trěbuješ platiti pȯlnų cěnų za prěvoz (vlaky, avtobusy itd.), hot́ prinajmėnje v slučaju slěpogo člověka vsi vidęt, že jesi toj invalida. Dobro, že Unija uže råbotaje na někakoj evropskoj kartě invalidy, ona ne jest ješče vvedena, no slyšal jesm, že plany sųt na nastųpno lěto.
Toliko jesm vam dneś hotěl napisati. Želajų vam vśe najlučše i do slědujųćih vpisov!

кир.
ПЬРВЫ ВПИС В НОВОМ ЛЄТУ: ЧТО ДАЉЕ?
Здравејте в новом лєту 2023, драги читатељи! Желају всим успєшно, шчестливо и лєпо ново лєто, много здравја, успєхов, зајмливых људиј в ваших житьјах, много тепла в ваших сьрдцах и такоже домах, бо енергије сут в многых крајинах драге. 😀 И вам, ктори јешче не говорите на МС, желају много зајмливых изкушеностиј в меджусловјаньској комуникацији и успєха при наукє МС, јестли се очевидно сами хочете учити.
Долго не јесм ту писал, затоже сут изнова пришли обвезкы, и честно не могу тутчас точно сказати, како велика активность ту буде даље. Једнако хотєл бых се вам јавјати принајмење немного честєје.
Вєрју такоже, же не гледечи на различне измєны в нашем великом свєту, вси из вас сут имали добро и инспирујуче прєдходно лєто 2022. Ја јесм успєшно прєшел до другого/второго лєта магистерского студија на пољској филологији в Познању. Такоже јесм прожил нєколико зајмливых путованиј, в том једно до шведьского Стокхолма, кторо јест было заплановано вельми брзо и спонтанно, а таке сут најлєпше! 😁 Такоже јест ми прошло лєто принесло нєколико одкрытиј в том смыслу, что се ми навиди выше, что мење и какым смєром бых хотєл идти при исканьју работы. О том јесм вам немного выше сказал в једном из прєдходных гласовых вписов.
Что се тыче музикы, дома в Прагє јесм играл честєје нежели в Познању, бо в Прагє имају музичну групу, кде играју на акордеону. И тутчас, 31. децембра, јесмо изнова играли в једном сьрбском ресторану. В Познању живу в студентьском дому и просто не хочу другым мєшати, а навыше вобче не вєм, кде и како буду работати по сконченьју университета. Тамо, кде буду најдти работу, бых рад нашел такоже стало мєсто, на ктором бых могл регуларно играти и пєвати. В Познању то великы смысл не имаје, но музичне контакты навезују даље, итак јесм успєл нєколикократно выступити на фолковых концертах једного познањского кабарета. Зове се „Klub Szyderców Bis” и јестли разумєјете пољскы, прєпоручају вам јихне пєсње на YouTube или стриминговых платформах. На пољском се тутој жанр называје пєвана поезија, в другых крајах јест нєчто подобно знајемо како фолк или авторьска пєсња. Не вєм, что буде даље из нашего контакта, но сут то вельми пријетни људи и наша знајемость јест ми вельми цєнна.
До тутого лєта затым вкрачају с нєколико пытаньјами. Најважнєјше звучи, кде буду најдти мєсто в житьју, когда в лєту или јесењи скончу университет. Кде буду најдти работу, кака работа то буде? Буде ли то радио, тзн. мој сон из дєтиньства, или напр. нєкака работа в Чехији с пољскым језыком или в Пољске с чешскым? Или можно јешче нєчто друго?
Тым выше јест то симболично, же точно днесь имају 26. дењ родженьја и с тутым вписом се починаје такоже дальше лєто мојего житьја. На конец вам јешче спомну о једној из меджународных бєд слєпых људиј како ја. Од днесь не могу уже имати безплатну карту на автобусы и трамваје в Познању, бо имају 26 лєт, а официально јесм невидечи једино в својеј дьржавє, в Чехији. Уже јесм послал документы, да бых могл имати подобно потврдженьје в Пољскє, но цєла бєда лежи в том, же то јешче не јест урегуловано меджу крајинами, даже јестли бы то было напр. толико в рамах Европској Уније. Народил јеси се како инвалида, добро, но будеш инвалида једино в својеј крајинє. И потом идеш до нєкакој другој крајины како туриста и трєбујеш платити полну цєну за прєвоз (влакы, автобусы итд.), хоть принајмење в случају слєпого чловєка вси видет, же јеси тој инвалида. Добро, же Унија уже работаје на нєкакој европској картє инвалиды, она не јест јешче введена, но слышал јесм, же планы сут на наступно лєто.
Толико јесм вам днесь хотєл написати. Желају вам всье најлучше и до слєдујучих вписов!

Pěsnja kabareta, spomnenogo v dnešnom vpisu. Nazyvaje sę „I zimy nemaje“ ili „I zima ne jest“ i pěvaje sę v njej, že v naših časah sųt zimy čęsto teple, itak istinna zima uže napravdų ne jest.
***
Пєсња кабарета, спомненого в днешном впису. Называје се „И зимы немаје“ или „И зима не јест“ и пєваје се в њеј, же в наших часах сут зимы често тепле, итак истинна зима уже направду не јест.
https://youtu.be/Lim4049wPjs

O Braillovom pismu, čitańju i slušańju/О Брајловом писму, читаньју и слушаньју