Бепул юридик ёрдам ва маслахат/Бесплатная юридическая консультация
114 subscribers
84 photos
8 videos
11 files
87 links
Новости по правам человека и остальные новости по юриспруденции. Бесплатная юридическая консультация и помощь.


Если есть вопросы обращайтесь:
Саволлингиз бўлса:
@Sardorbek_konsultatsiya_bot
Download Telegram
#savolimbor Ижара шартномаси қандай тузилади? Нотариал тасдиқлаш шартми?

⚠️ Ҳурматли, талабалар! Ижара шартномаси тузмаганмисиз, шошилинг бу жуда ҳам осон! Ижара ҳуқуқи асосида яшайдиган давлат олий таълим муассасалари талабаларига Президент фармонига кўра, 2021 йил 1 майдан бошлаб ижара тўловининг маълум бир қисми қоплаб берилади:
Тошкент шаҳрида – базавий ҳисоблаш миқдорининг 1 бараваридан (270 минг сўм);
қолган ҳудудларда – базавий ҳисоблаш миқдорининг 0,5 бараваридан (135 минг сўм) ошмаслиги керак.

Табиийки, бу тўлов ижара шартномаси мавжуд бўлса тўланади. Ижара шартномаси йўқ талабалар нима қилиши лозим?

⚠️ Диққат! 2019 йил 1 январдан бошлаб ижара шартномаларини мажбурий нотариал тасдиқлаш бўйича талаб бекор қилинган. Ижара шартномаси ўрнига солиқ органларида ҳисобга қўйиш тартиби ўрнатилган.

📌 Бу эса жуда-жуда осон. Ижарага берувчи электрон равишда ёки бевосита давлат солиқ хизмати органига мурожаат қилиш орқали шартномани расмийлаштириш мумкин. Бу Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитасининг 2018 йил 15 августдаги 2018-65-сон қарорига илова “Кўчмас мулк ижара шартномаларини давлат солиқ хизмати органларида мажбурий ҳисобга қўйиш тартиби тўғрисида”ги Низом билан тартибга солинади.

📌Низомда уй-жойни ижарага бериш шартномаси ва бошқа барча зарур ҳужжатларнинг намунавий шакли берилган. https://lex.uz/docs/3972177#3988740|

❗️Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 612-моддасига мувофиқ уй-жойни ижарага бериш шартномаси 5️⃣ йилдан ортиқ бўлмаган муддатга тузилади. Агар шартномада муддат кўрсатилган бўлмаса, у 5 йилга тузилган ҳисобланади.

👨‍💻 Кўчмас мулк ижара шартномасини ҳисобга қўйиш ижарага берувчи томонидан Ўзбекистон Республикаси Давлат солиқ қўмитасининг расмий веб-сайтидаги шахсий кабинети орқали электрон тарзда амалга оширилади.

Ижарага берувчи ёки унинг вакилининг хоҳишига кўра кўчмас мулк ижара шартномасини ҳисобга қўйиш ижарага берувчининг доимий яшаш манзили ёки кўчмас мулк жойлашган жойдаги давлат солиқ хизмати органига шахсан қоғоз шаклида тақдим этилиши мумкин.

Ижарага берувчи ёки унинг вакили кўчмас мулк ижара шартномаларини давлат солиқ хизмати органларида ҳисобга қўйишда қуйидаги ҳужжатларни тақдим этади:
а) мазкур Низомнинг 3-иловасига мувофиқ кўчмас мулк ижара шартномасини мажбурий ҳисобга қўйиш ҳақида сўровнома;
б) кўчмас мулк ижара шартномаси;
в) ижарага берувчининг шахсини ёки унинг вакилининг ваколатини тасдиқловчи ҳужжат нусхаси.

Мазкур бандда кўрсатиб ўтилган ҳужжатлардан ташқари бошқа қўшимча ҳужжатларни талаб қилинишига йўл қўйилмайди.

Кўчмас мулк ижара шартномаларини давлат солиқ хизмати органларида мажбурий ҳисобга қўйишда тўлов ундирилмайди.
#Қонунчиликдаги_янгиликлар

Президент давлат стипендияси квотаси икки баробарга оширилди

“Республика олий таълим муассасаларида таҳсил олаётган, илмий-тадқиқот фаолияти билан шуғулланаётган иқтидорли ёшларни янада қўллаб-қувватлаш тўғрисида”ги Президент фармони қабул қилинди.

🔰 Фармонга кўра, 2021/2022 ўқув йилидан:

👉 Президент давлат стипендияси квотаси:

● таянч докторантурада ўқиётган докторантлар ва магистратура босқичи талабалари учун 2 баробарга оширилиб, тегишлича 10 та ва 22 та этиб;

● бакалавриат босқичи талабалари учун эса ҳар бир ОТМга биттадан этиб белгиланди;

☑️ Қорақалпоғистон Республикасидаги ОТМларда таҳсил олаётган иқтидорли талабаларни рағбатлантириш мақсадида Ўзбекистон Қаҳрамони, Ўзбекистон ва Қорақалпоғистон халқ ёзувчиси Тўлепберген Қаипбергенов ҳамда Ўзбекистон Қаҳрамони, Ўзбекистон ва Қорақалпоғистон халқ шоири Ибройим Юсупов номли давлат стипендиялари жорий этилди.

➡️ Президент стипендияси ва номли давлат стипендиялари давлат ОТМларининг қўшма таълим дастурлари асосида таҳсил олаётган ҳамда республикадаги хорижий олий таълим ташкилотларининг филиаллари ва нодавлат олий таълим ташкилотлари бакалавриат босқичи талабалари учун ҳам татбиқ этилади.

🎓 Шунга кўра, мазкур таълим муассасаларини тамомлаган Президент стипендияси ёки номли давлат стипендияси соҳиби бўлган талабалар ҳам давлат ОТМ магистратурасига бакалавриатнинг таълим йўналишига мос ва турдош мутахассислик бўйича кириш имтиҳонларисиз қўшимча давлат гранти асосида қабул қилинади.
#Қонунчиликдаги_янгиликлар

❗️Талабалар учун давлат-хусусий шериклик асосида турар жойлар қурилади

“Республика олий таълим муассасаларида талабаларни турар жой билан қамраб олиш даражасини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Ҳукумат қарори (563-сон, 09.09.2021 й.) қабул қилинди.

🔰 Қарорга кўра, талабалар турар жойлари давлат-хусусий шериклик асосида қуйидаги шаклларда барпо этилади:

лойиҳаларни тадбиркорнинг ўз маблағидан келишиладиган шартлар асосида молиялаштириш;
лойиҳаларни тадбиркор ва Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан аралаш молиялаштириш (камида 200 ўринли турар жойни барпо этиш учун);
лойиҳаларни тадбиркорнинг тўлиқ ўз маблағлари ҳисобидан молиялаштириш (камида 400 ўринли турар жойни барпо этиш шарти билан).

Турар жойларни қуриш учун вилоят ҳокимлари томонидан ОТМга 0,5 гектаргача ер унга яқин жойлардан ажратилади.

Тадбиркорга тегишли ер ёки бинода камида 50 ўринли турар жой ташкил этиш тизими жорий этилади.

💰 Бунда, тўлов ОТМ билан келишилади ҳамда у ерда яшаган ҳар бир талаба учун тадбиркорга бир ўқув йили учун Тошкент шаҳрида БҲМнинг 10 баравари, бошқа ҳудудларда эса 5 баравари миқдорида субсидия ажратилади.

☑️ ОТМларнинг ошхона ва буфетларини олган тадбиркорларга давлат кўчмас мулкидан фойдаланганлик учун ижара тўловининг энг кам ставкалари қўлланилади.

Бунда, тадбиркорлар талабалар учун сифатли озиқ-овқат маҳсулотлари ва таомлар тайёрлаш ҳамда уларни арзон нархларда сотиш мажбуриятини олади.

📌 2021 йил 1 сентябрдан талабалар билан ишлаш бўйича “гуруҳ мураббийи” институти бекор қилинди ҳамда ўрнига 1–3-курс талабалари учун муаммоларни бартараф этишда яқиндан ёрдам кўрсатувчи тьюторларни бириктириш амалиёти йўлга қўйилди.

💼 Ҳар 120–150 нафар талабага 1 та штат бирлиги ҳисобида “Тьютор” лавозими киритилади.

Қарорга кўра, республика бўйича жами 228 та талабалар турар жойлари (400 ўринли) барпо этилади. Шундан ҳудудларда 2022 йилда 47 та, 2023 йилда 67 та, 2024 йилда 62 та, 2025 йилда 52 та талабалар турар жойларининг қурилиши белгиланган.
Ҳозир дарсда шу ҳақида гаплашяпмиз.

Меҳнат кодексининг 101-моддасига асосан:

башарти жамоа келишуви ёки жамоа шартномасида меҳнат шартномасини иш берувчининг ташаббуси билан бекор қилиш учун касаба уюшмаси қўмитаси ёки ходимлар бошқа вакиллик органининг олдиндан розилигини олиш назарда тутилган бўлса, шартномани бундай розиликни олмай туриб бекор қилишга йўл қўйилмайди.

Яъни ўртоқлар, ҳамма нарса жамоа келишуви ёки жамоа шартномасига боғлиқ. Агар бу ҳужжатларда иш берувчи ташаббусига кўра (100-модда билан) меҳнат шартномани бекор қилиш учун касаба уюшмаси қўмитасини розилигини олиш кўрсатилмаган бўлса, демак бундай розиликсиз шартнома бекор қилиниши мумкин.

Масалан, бир хил ташкилотлар жамоа шартномасида меҳнат шартномасини МК 100-модда иккинчи қисми 3 ва 4-бандлари билан бекор қилиш учун касаба уюшмаси қўмитаси розилигини олиш кўрсатилмайди.

Шунга улар, ўта интизомсиз ва ноинсоф ходимларни бўшатишни касаба уюшмаси қўмитаси розилигисиз амалга оширадилар.
Иккинчи мутахассисликка рухсат берилган ОТМлар рўйхати

Давлат қабул комиссиясининг баёнига асосан, 2021/2022 ўқув йилида иккинчи ва ундан кейинги таълим беришга рухсат этилган олий таълим муассасалари рўйхати тасдиқланди. Рўйхат қўйидагича:

1. Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети
2. Ўзбекистон журналистика ва оммавий коммуникациялар университети
3. Ўзбекистон миллий университети
4. Ўзбекистон миллий университети Жиззах филиали
5. Тошкент давлат техника университети
6. Тошкент давлат техника университети Олмалиқ филиали
7. Тошкент давлат техника университети Термиз филиали
8. Тошкент давлат техника университети Қўқон филиали
9. Тошкент давлат иқтисодиёт университети
10. Тошкент давлат иқтисодиёт университети Самарқанд филиали
11. Тошкент молия институти
12. Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти
13. Тошкент давлат шарқшунослик университети
14. Тошкент кимё-технология институти
15. Тошкент кимё-технология институти Шаҳрисабз филиали
16. Тошкент давлат педагогика университети
17. Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети
18. Андижон машинасозлик институти
19. Андижон давлат университети
20. Андижон иқтисодиёт ва қурилиш институти
21. Бухоро давлат университети
22. Бухоро муҳандислик-технология институти
23. Гулистон давлат университети
24. Жиззах политехника институти
25. Қорақалпоқ давлат университети
26. Қарши давлат университети
27. Қарши муҳандислик-иқтисодиёт институти
28. Наманган давлат университети
29. Наманган муҳандислик-қурилиш институти
30. Наманган муҳандислик-технология институти
31. Самарқанд давлат университети
32. Денов тадбиркорлик ва педагогика институти
33. Самарқанд давлат чет тиллар институти
34. Самарқанд иқтисодиёт ва сервис институти
35. Термиз давлат университети
36. Фарғона давлат университети
37. Фарғона политехника институти
38. Урганч давлат университети
39. Навоий давлат педагогика институти
40. Нукус давлат педагогика институти
41. Жиззах давлат педагогика институти
42. Қўқон давлат педагогика институти
43. Тошкент вилояти Чирчиқ давлат педагогика институти
44. Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институти
45. Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институти Бухоро филиали
46. Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институти Қарши филиали
47. Тошкент давлат аграр университети
48. Тошкент давлат аграр университети Термиз филиали
49. Тошкент давлат аграр университети Самарқанд филиали
50. Андижон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти
51. Қорақалпоғистон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти
52. Самарқанд ветеринария медицинаси институти
53. Самарқанд ветеринария медицинаси институти Нукус филиали
54. Самарқанд ветеринария медицинаси институти Тошкент филиали
55. Ўзбек миллий мусиқа санъати институти
56. Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институти
57. Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институти Нукус филиали
58. Тошкент ахборот технологиялари университети
59. Тошкент ахборот технологиялари университети Қарши филиали
60. Тошкент ахборот технологиялари университети Нукус филиали
61. Тошкент ахборот технологиялари университети Самарқанд филиали
62. Тошкент ахборот технологиялари университети Фарғона филиали
63. Тошкент ахборот технологиялари университети Урганч филиали
64. Тошкент ахборот технологиялари университети Нурафшон филиали
65. Тошкент давлат транспорт университети
66. Тошкент архитектура-қурилиш институти
67. Самарқанд давлат архитектура-қурилиш институти
68. “Ипак йўли” халқаро туризм университети
69. Ўзбекистон давлат жисмоний тарбия ва спорт университети
70. Ўзбекистон давлат жисмоний тарбия ва спорт университети Нукус филиали
71. Геология фанлари университети
#Биласизми

Тест синовлари натижаси бўйича апелляция шикоятларини кўриб чиқиш тартиби қандай?

Қонунчиликка кўра, тест синовлари натижасидан норози бўлган абитуриентлар апелляция комиссиясига апелляция шикоятини бериш ҳуқуқига эга.

🌐 ОТМнинг бакалавриат таълим йўналишларига кириш тест синовларида иштирок этган ва натижасидан норози абитуриентлар apellatsiya.dtm.uz сайти орқали апеллация шикояти беришлари мумкин.

☑️ Апелляция аризалари 14 сентябргача онлайн қабул қилинади. Бунда апелляция аризасини бермоқчи бўлган абитуриент дастлаб сайтнинг “Bakalavr-2021” бўлимига кириб, паспорт серияси ва рақами ҳамда шахсий идентификация рақамини киритиши лозим.

📋 Агар абитуриент ҳақиқатдан ҳам тест синовларида иштирок этган ва тест синовларидан четлатилмаган бўлса, апелляция аризасини бериши мумкин бўлади ва ариза бериш ойнаси очилади.

➡️ Ушбу саҳифага тегишли маълумотлар киритилгач, апелляция аризаси берилади.

🔘 Апелляция аризасини берган абитуриентларга уни кўриб чиқиш санаси ва вақти кўрсатилган хабарнома берилади. Абитуриент хабарномада белгиланган вақтда қуйидаги ҳужжатлар билан ДТМга келиши шарт:

● шахсини тасдиқловчи ҳужжат;
● хабарнома;
● абитуриент рухсатномаси.

📌 Апелляция шикояти апелляция комиссияси томонидан фақат абитуриент иштирокида, унинг ёзма жавоблари асосида кўриб чиқилади.

📝 Апелляция шикоятларини кўриб чиқиш 2021 йил 7 сентябрдан бошланади.
#Биласизми

Кимлар коммунал тўловлар бўйича имтиёзга эга?
#Қонунчиликдаги_янгиликлар

Жиноятларнинг содир этилишига имкон берган шарт-шароитлар ўрганилади

Ҳукумат қарори (565-сон, 10.09.2021 й.) билан Жиноятларнинг сабаблари ва уларнинг содир этилишига имкон берган шарт-шароитларни муҳокама қилиш тўғрисидаги низом тасдиқланди

🔰 Низомга кўра, жиноятларнинг сабаблари ва уларнинг содир этилишига имкон берган шарт-шароитлар муҳокамаси:

содир этилган жиноят ҳолати бўйича – жиноят содир этилган ҳудуддаги маҳаллада жиноят иши қўзғатилган кундан бошлаб 3 кун ичида;
жиноят содир этган шахс бўйича – унинг яшаш жойидаги маҳаллада суднинг қонуний кучга кирган айблов ҳукми ички ишлар органларига келиб тушган кундан бошлаб 3 кун ичида ўтказилади.

Муҳокама қилинадиган жиноятлар тақсимоти қуйидаги мезонлар асосида амалга оширилади:

👉 оғир ва ўта оғир жиноятлар – Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳри даражасидаги;

👉 унча оғир бўлмаган ва ижтимоий хавфи катта бўлмаган жиноятлар – туман (шаҳар) даражасидаги ҳудудларни комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича секторлар ҳамда давлат органлари ва ташкилотлар раҳбарлари томонидан жамоатчилик вакиллари иштирокида муҳокама қилинади.

📌 Қарор билан жиноятларнинг хусусиятига қараб муҳокамада маҳалла, бандлик, соғлиқни сақлаш, ичик ишлар, ёшлар ишлари, миллий гвардия органларининг ҳудудий бўлинмалари раҳбарлари иштирок этиши шартлиги белгиланди.

Муҳокама жараёнида:

▪️ содир этилган жиноят ҳолати бўйича – жиноят иши мазмуни, шунингдек, жиноятга алоқадор шахслар тўғрисидаги маълумотларни ошкор этишга, шахснинг жиноят содир этилишида айблилик масаласини муҳокама қилишга ҳамда улар муҳокамада иштирок этишга йўл қўйилмайди;
▪️ жиноят содир этган шахс бўйича – суднинг айблов ҳукми қонуний кучга кирган шахс (озодликдан маҳкум қилишга ҳукм қилинган шахслар бундан мустасно) ҳамда унинг ота-онаси, ота-онаси ўрнини босувчи шахслар ёки бошқа яқин қариндошларининг иштироки таъминланади.
МК 99-модда бўйича 5 та ариза.docx
14.9 KB
МК 99-модда (ходимнинг ташаббуси) бўйича ишдан бўшатиш ҳақидаги ариза намуналари - кетма-кетликда:

- 2 хафталик огоҳлантириш муддати билан бўшатиш ҳақидаги ариза;

- огоҳлантириш муддатини қисқартирган ҳолда бўшатиш аризаси;

- ходим илтимос қилган вақтда бўшатиш ҳақидаги ариза;

- "энг расво ариза";

- аризани қайтариб олиш ҳақидаги ариза.
ОТМ ЎҚИТУВЧИЛАРИГА "IELTS" СЕРТИФИКАТИ УЧУН УСТАМА БЕРИЛАДИМИ?

Savol quyidagicha: oliy talim muassasasi oqitivchilariga Ielts sertifikati uchun ustama beriladimi? Aniq qarorini asosni topib bering iltimos

ЮРИСТ ЖАВОБИ:

Олий таълим муассасалари ўқитувчиларига IELTS олганликлари учун устама белгилаш бўйича норматив ҳужжат йўқ.

☝️Бундай устамалар ҳар бир олий таълим муассасасининг ички низомларида белгиланиши мумкин.

💁‍♂ Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат тест маркази директорининг 2013-йил 10-октябрьдаги 01-339-сонли буйруғига ИЛОВА "Чет тиллар ўқитувчиларининг базавий лавозим маошларига ойлик устама белгилаш учун тест синовларини ўтказиш тартиби тўғрисида"ги НИЗОМга мувофиқ чет тили ўқитувчилари устама учун тестлардан озод этилади ва устама белгиланади.

❗️Қонунчиликда фақат чет тили ўқитувчилари учун устама белгилаш масаласи белгиланган. Бошқа ўқитувчилар учун эса олий таълим муассасасининг ички низомлари орқали белгиланади.
ЭРИМ МЕН БИЛАН АЖРАШМАЙ БОШҚАСИГА УЙЛАНГАНИ УЧУН ЖАВОБГАРЛИК БОРМИ?

@Yurist_Xizmati 2998-савол:

Assalomu alaykum! Men turmush òrtoģim bilan 5 oydan beri birga yashamayapman. 2 ta farzandimiz bor. Qonuniy ajrashmadik. Erim ishsiz. Yaqinda u uylandi. Ajrashmay turib uylanganlarga qonuniy jazo bormi men qayerga murojaat qilishim mumkin?Agar alimentga ariza bersam oyiga necha sòm miqdorda chiqadi? Javobingiz uchun oldindan raxmat.

ЮРИСТ ЖАВОБИ:

Ҳурматли фуқаро бу вазиятда эрингизга нисбатан ҳеч қандай жавобгарлик йўқ. Хатто жарима ҳам тўламайди.

➡️ Алимент масаласига келсак, ҳар бир ота-она вояга етмаган, вояга етган меҳнатга лаёқатсиз фарзандига алимент тўлашга мажбур. Бу қоида Оила кодексининг 96-моддасига мустаҳкамлаб қўйилган.

Оила кодекси 99-моддасига мувофиқ агар вояга етмаган болаларига таъминот бериш ҳақида ота-она ўртасида келишув бўлмаса, уларнинг таъминоти учун алимент суд томонидан ота-онанинг ҳар ойдаги иш ҳақи ва (ёки) бошқа даромадининг:

• бир бола учун — тўртдан бир қисми;
• икки бола учун — учдан бир қисми;
• уч ва ундан ортиқ бола учун — ярмиси миқдорида ундирилади.

☝️Қоиданинг мазмунига кўра эрингиз 2 нафар вояга етмаган фарзандингиз учун ўзининг иш ҳақи ва бошқа даромадларининг 2/3 қисми миқдорида алимент тўлаши керак.

💁‍♂ Шуни ҳам айтиш керакки, бу тўловларнинг миқдори тарафларнинг моддий ёки оилавий аҳволини ва бошқа эътиборга лойиқ ҳолатларни ҳисобга олган ҳолда суд томонидан камайтирилиши ёки кўпайтирилиши мумкин.

Энди қаранг! норманинг иккинчи қисмида ҳар бир бола учун ундириладиган алимент миқдори қонун ҳужжатлари билан белгиланган меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдорининг 26,5 фоизидан кам бўлмаслиги кераклиги келтирилган. 2021 йил 1 сентабрдан бошлаб меҳнатга ҳақ тўлаш энг кам миқдори 822 000 сўм этиб белгиланди.

❗️Шунга кўра бир нафар вояга етмаган фарзанд учун энг кам алимент миқдори 217 300 сўмни ташкил этади.

Сизга эса турмуш ўртоғингиз 2 нафар фарзандингиз учун ҳеч бўлмаганда ойига 435 660 сўм миқдорда алимент тўлаши керак.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ОТМлардаги контракт миқдори 10 фоизга оширилди, вакцина олганларга 10 фоиз чегирма берилди. Мантиқни қаранг 😁

ОТМлардаги контракт миқдори ўтган йилгига нисбатан 10 фоизга ошди. Вакцина олганларга 10 фоиз чегирма берилади ва тўлайдиган суммангиз чегирма қилинганда ўтган йилги контракт билан тенг ҳолатга қайтади.

Сих ҳам кабоб ҳам куймабдида. Шу билан концерт тамом. Тугади. Тарқаламиз 😁
#Қонунчиликдаги_янгиликлар

Омбудсманнинг жойларда минтақавий вакиллари фаолияти йўлга қўйилади

“Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) фаолиятини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Президент фармони (ПФ-6312-сон, 10.09.2021 й.) қабул қилинди.

💼 Фармонга кўра, Омбудсманнинг жойларда доимий асосда ишловчи минтақавий вакиллари лавозимлари жорий қилинади.

🔰 Омбудсман минтақавий вакиллари, жумладан:

▪️ инсон ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига риоя этилишини таъминлайди, инсон ҳуқуқлари мониторингини ташкил этади ва ўтказади;
▪️ фуқароларнинг шикоятларини қабул қилади ва кўриб чиқади, уларнинг бузилган ҳуқуқларини тиклашда кўмаклашади.

Омбудсманнинг минтақавий вакиллари ўзларининг фаолиятида бевосита Омбудсманга ҳисобдордир.

📋 Фармонга кўра шунингдек, янги “Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили (омбудсман) тўғрисида”ги Қонун лойиҳаси ишлаб чиқилади.
Меҳнат шартномаси йўқ бўлса, ходимга тўланган иш ҳақи талон-тарож қилиш деб баҳоланадими?

Кўпинча, тизимли ташкилотларнинг қуйи бўлинмаларида ходимларни ишга қилишда айрим хатоликлар учрайди. Масалан, мактабларда ёки мактабгача таълим ташкилотларида баъзи ҳолатларда ходимлар билан меҳнат шартномалари қилинмасдан қолиб кетади.

Кузатилган вазият: текширувчилар келяпти, улар 10 та ходим билан меҳнат шартномаси тузилмаганлигини аниқлаяпти, бу ходимларнинг аксарияти йиллар давомида ишлаб келган ходимлар.

Текширувчилар мазкур ҳолатни ходимни ноқонуний равишда ишга олиш деб ҳисоблаб, ушбу ходимларга тўланган 650.000.000 сўмлик маблағни талон-тарож қилиш деб баҳолади ҳамда раҳбардан зудлик билан бу пулни ўз ҳисобидан тўлаб қўйишни талаб қилди. Шу билан бирга, материалларни прокуратурага тайёрлашни бошлади.

Раҳбар нима қилишни билмай ваҳимада қолди, бу пулларни қайтара олмаслиги аниқ, у қамалиши мумкинлигини ўйлаб ташвишга тушиб қолди.

Мана шу каби ҳолатларга кўп гувоҳ бўлганман, лекин айтиш керак, қандайдир сабабларга кўра, меҳнат шартномаси қилинмаган бўлса, бироқ бу даврда ходим тўлиқ меҳнат қилиб, юқоридаги маблағлар унга шу меҳнатига ҳақ сифатида тўланган бўлса, демак бу вазиятда талон-тарож ҳолати мавжуд эмас.

Чунки, Меҳнат кодексининг 82-моддаси 6-қисмига кўра:

ишга қабул қилиш ҳуқуқига эга бўлган мансабдор шахс томонидан ёки унинг ижозати билан ходимга ҳақиқатда ишлашга рухсат этилган бўлса, ишга қабул қилиш тегишли равишда расмийлаштирилган ёки расмийлаштирилмаганлигидан қатъи назар, иш бошланган кундан эътиборан меҳнат шартномаси тузилган деб ҳисобланади.

Кўрсатилган вазиятда, гарчи шу 10 та ходим билан меҳнат шартномаси ҳужжат шаклида тузилмаган бўлсада, уларга иш берувчи томонидан ишлашга руҳсат берилган вақтдан, улар ишга қабул қилинган деб ҳисобланади.

Шунинг учун ҳам, юқоридаги каби вазиятларда ходимларга тўланган пул маблағларини уларнинг меҳнати учун қонуний тўланган иш ҳақи тўловлари сифатида эътиборга олиш лозим.

Яъни, дўппини олиб кел деса, бирданига каллани олиш ҳақида ўйламаслик керак.
Таълим кредити учун қандай хужжатлар талаб этилади?

Контрактга тушганларнинг кўпчилигида тўловни амалга оширишда муаммо юзага келиб қолиши мумкин. Юқорида бу кредитнинг асосий нюанслари ҳақида гаплашдик. Энди мазкур кредит олиш учун кетадиган хужжатлар рўйхати ҳақида гаплашсак.

Таълим кредити учун қуйидаги хужжатлар талаб этилади:

а) таълим кредити олиш тўғрисидаги ариза,

б) талаба ва олий таълим ташкилоти ўртасидаги тўлов-контракт шартномаси (контракт) ва унга илова қилинадиган ҳисоб варақаси/фактураси (мавжуд бўлганда),

в) банкнинг кредит сиёсати ва ички тартибига мувофиқ таълим кредити қайтарилишининг таъминоти бўйича ҳужжат. Гаров ва кафиллик бўлиши лозим. Бундан «Ижтимоий ҳимоя ягона реестри»га кирган оилаларнинг фарзандлари мустасно,

г) «Ижтимоий ҳимоя ягона реестри»га киритилганлигини тасдиқловчи маълумотнома

д) банкнинг ички ҳужжатларида (сиёсатида) белгиланган бошқа ҳужжатлар.

Ота-оналар, ака-ука, опа-сингиллар ёки васийлар ҳам назарда тутилиши мумкин. Буларга биргаликда кредит олувчилар дея мақом берилади.
УЧТА ФАРЗАНДИМ КОНТРАКТ АСОСИДА ЎҚИЙДИ, БИРОН БИР ИМТИЁЗ БОРМИ?

@Yurist_Xizmati 2999-савол:

Ассалом алейкум! 2 та фарзандим Олий таьлим муассасасида тулов контракт асосида тахсил олади. 3-фарзандим эса бу йил укишга кира олмади. Шу сабабли уни укитиш учун табакалаштирилган контракт яни супер контракт туламокчиман. Саволим шундан иборатки агар 3 та фарзандим контракт асосида тахсил олса 3-фарзандимнинг контракт суммасида кандайдир имтиёз буладими? Шунингдек биз бокувчимизни хам йукотганмиз

ЮРИСТ ЖАВОБИ:

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 13 июлдаги ПФ 6260-сонли “Ёшларни ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш ва уларнинг ижтимоий фаоллигини янада оширишга оид қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармонига биноан «Темир дафтар»га киритилган оилаларнинг давлат олий таълим муассасаларида таълим олаётган фарзандларига 2021/2022 ўқув йилида биринчи ўқув йили учун тўлов-контрактнинг тўлиқ суммаси Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан қоплаб берилади.

Шунингдек, Вазирлар Маҳкамасининг 2021 йил 11 март кунидаги 132-сонли “Ёшларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарорига мувофиқ мамлакатимиздаги профессионал ва олий таълим муассасаларида таълим олаётган “Темир дафтар”га киритилган оилалар фарзандларининг, шунингдек, “Ёшлар дафтарига” киритилган ёшларнинг тўлов-контракт суммасининг 50 фоизигача, аммо БҲМнинг 50 бараваридан ошмаган миқдорда тўлаб бериш белгиланган.

💁‍♂ Шуни ҳам айтиш керакки, Вазирлар Маҳкамасининг 2021-йил 28-апрелдаги 250-сон қарорига 1-илова билан “Темир дафтар”ни юритиш орқали ижтимоий аҳволи ва турмуш шароити оғир оилалар муаммоларини тизимли равишда ҳал этиш ва уларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш бўйича вақтинчалик тартиб тасдиқланган.

Ушбу тартибнинг 4-бандига кўра қуйидаги оилалар:
• ижтимоий ёрдамга муҳтож I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган аъзолари мавжуд оилалар;
• кам таъминланган якка-ёлғизлар ва кексалар;
• боқувчисини йўқотган эҳтиёжманд оилалар;
• кўп (4 ва ундан ортиқ) фарзандли моддий кўмакка муҳтож оилалар;
• меҳнатга лаёқатли ишсиз аъзолари мавжуд эҳтиёжманд оилалар;
• тиббий ёрдамга муҳтож эҳтиёжманд оилалар (сурункали ёки оғир ногиронликка олиб келувчи касалликка чалинган ва ногиронлик гуруҳи белгиланмаган аъзолари мавжуд етарли даромад манбаига эга бўлмаган оилалар);
• нотурар жойларда истиқомат қилаётган, ўзи ёки биргаликда яшовчи оила аъзоларининг номида турар жой бўлмаган эҳтиёжманд оилалар “Темир дафтар”га киритилади.

Хулоса қиладиган бўлсак, сизнинг оилангиз “Темир дафтар”га ёки фарзандларингиз “Ёшлар дафтари”га киритилса юқоридаги имтиёздан фойдаланишингиз мумкин.
Томчилаб суғоришда "ҳокимлар фирмаси монопол"ми?

Бутун Ўзбекистон бўйлаб қишлоқ хўжалигида маҳсулдорликни ошириш, сувдан тежамкорлик билан фойдаланиш бўйича томчилаб суғориш каби янгича методлардан фойдаланиш кераклиги кўп айтилди. Лекин нега бу лойиҳалар катта масштабга кўчмаяпти?

Фермер ва кластерлар билан гаплашиб қолганимизда бизга ҳуфёна қизиқ гапларни айтишади. Масалан томчилаб суғориш линияларини йўлга қўйиб беришда хизмат кўрсатувчи фирмалар кўпи ҳокимларга тегишли эканини айтишди. Ҳокимнинг жияни ёки ошнаси, қисқаси непотизм! Фермер ва кластерлар айнан шу фирмалар билан ишлашга мажбур этилиши айтилади.

"Бошқа фирмаларда нарх арзон ва сифат ҳам юқори. Ҳокимга тегишли фирмаларда нарх баланд, томчилаб суғорувчи линиялариям ўта сифатсиз, туфта. Бир пасда ҳамма жойи тешилиб кетади" дейди.

Биз қишлоқ хўжалигида маъмурий ричагларни йўқотмагунимизча бу ишлар тўхтамайди. Агар томчилаб суғориш тўғри йўлга қўйилса, мамлакат гуркираб кетади. Лекин ҳозирча бундан тузукроқ натижага эришганимиз йўқ.

Юқоридагидек ҳолат сиздаям бўлса, марҳамат мурожаат йўлланг.
❗️ Таълим кредитининг янги тартиби ҳақида маълумотлар

✔️Ҳуқуқий асос: Вазирлар Маҳкамасининг «Олий таълим ташкилотларида тўлов-контракт асосида ўқиш учун таълим кредитлари ажратишни тартибга солиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори (№527, 18.08.2021 й.)

✔️Кредит миқдори: талаба ва ОТМ ўртасида тузилган тўлов-контракт шартномаси миқдорида

✔️Муддати: ўқиш муддати (3, 4 ёки 5 йиллик муддат) тугагандан сўнг еттинчи ойдан бошлаб 7 йил муддатга

✔️Фоизи: Марказий банкнинг асосий ставкаси миқдорида (ҳозир 14%).

✔️Асосий ставка ўзгарса: агар Марказий банкнинг асосий ставкаси пасайса, унда кредит фоизи ҳам пасаяди. Агар асосий ставка кўтарилса, унда кредит фоизи ўзгармайди (яъни кўтарилмайди).

✔️Кимларга берилади: таълим кредити

кундузги таълим шаклига
бакалавр ёки магистрга
тўлов-контракт асосида ўқишга кирган
ёки ўқишини кўчирган талабаларга берилади.

супер-контракт учун ёки махсус сиртқи, кечки ва сиртқи таълим шакллари учун таълим кредити берилмайди.

✔️Қайси ОТМлар учун: таълим кредити Ўзбекистондаги

давлат
нодавлат
хорижий ОТМлар ёки уларнинг филиаллари
қўшма дастурда ўқийдиган талабаларга берилади.

Хорижда жойлашган ОТМларда ўқиш учун таълим кредити берилмайди.

✔️Кафиллик: кредит олувчининг доимий даромад манбаига эга бўлган оила аъзолари (ота-онаси, ака-укаси, опа-синглиси, эри ёки хотини) ёки васийлари таълим кредити шартномасида биргаликда кредит олувчи сифатида қатнашишлари мумкин.

✔️Фуқаролик: таълим кредити фақат Ўзбекистон фуқаролари учун берилади. Чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахсларга банкларнинг ўзлари тижорий шартларда таълим кредити бериши мумкин.

✔️Керакли ҳужжатлар: банкка қуйидаги ҳужжатлар тақдим этилади:

а) ариза;
б) талаба ва ОТМ ўртасидаги шартнома (контракт);
в) кредит қайтарилишининг таъминоти бўйича ҳужжат. Бунда “Ижтимоий ҳимоя ягона реестри”га кирган оилаларнинг фарзандларига ажратиладиган таълим кредити бўйича гаров ва кафиллик талаб этилмайди;
г) “Ижтимоий ҳимоя ягона реестри”га киритилганлигини тасдиқловчи маълумотнома (агар бўлса);
д) банкнинг ички ҳужжатларида (сиёсатида) белгиланган бошқа ҳужжатлар, шу жумладан, биргаликда кредит олувчига тегишли маълумот ва ҳужжатлар.

✔️Ариза кўриб чиқилиш вақти: ариза 5 иш кунида кўриб чиқилиши ва кредит шартномаси имзоланиши керак. Агар рад этилса бу ҳақда талабага сабаби кўрсатилган жавоб хати берилади.

✔️Муддатдан олдин қайтариш: кредит олувчи таълим кредитини шартномада белгиланган муддатлардан олдин қайтаришга ҳақли.
📝📥Savol: Assalomu alaykum Aliment to'lamaganlik uchun
javobgarlik qanaqa va qayerga murojaat qilaman.

📤Javob: Va alaykum assalom Hosilabonu Oʻzbekiston Respublikasining Mamuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 47prim4-moddasida Ushbu holat uchun quyidagi javobgarlik belgilangan.

🔷Voyaga yetmagan yoki mehnatga layoqatsiz shaxslarni moddiy taʼminlashdan boʻyin tovlash
Moddiy yordamga muhtoj boʻlgan voyaga yetmagan yoki mehnatga layoqatsiz shaxsni moddiy taʼminlashdan boʻyin tovlash, yaʼni ularni moddiy jihatdan taʼminlash uchun sudning hal qiluv qaroriga yoki sud buyrugʻiga binoan undirilishi lozim boʻlgan mablagʻni jami boʻlib ikki oydan ortiq muddat mobaynida toʻlamaslik, —

🔶oʻn besh sutka muddatga maʼmuriy qamoqqa olishga yoki ushbu Kodeksga muvofiq maʼmuriy qamoq qoʻllanilishi mumkin boʻlmagan shaxslarga bazaviy hisoblash miqdorining yigirma baravari miqdorida jarima solishga sabab boʻladi.

🔷Birinchi marta huquqbuzarlik sodir etgan shaxs, agar u maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisidagi ishni koʻrish jarayonida aliment majburiyatlari boʻyicha qarzdorlikni ixtiyoriy ravishda toʻlagan boʻlsa, javobgarlikdan ozod etiladi.

Qarang Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksining 122-moddasi. Voyaga yetmagan yoki mehnatga layoqatsiz shaxslarni moddiy taʼminlashdan boʻyin tovlash.

🔶Moddiy yordamga muhtoj boʻlgan voyaga yetmagan yoki mehnatga layoqatsiz shaxsni moddiy taʼminlashdan boʻyin tovlash, yaʼni ularni moddiy jihatdan taʼminlash uchun sudning hal qiluv qaroriga yoki sud buyrugʻiga binoan undirilishi lozim boʻlgan mablagʻni jami boʻlib ikki oydan ortiq muddat mobaynida toʻlamaslik, shunday qilmish uchun maʼmuriy jazo qoʻllanilganidan keyin sodir etilgan boʻlsa, —

🔷ikki yilgacha axloq tuzatish ishlari yoki bir yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

Oʻsha qilmish xavfli retsidivist tomonidan sodir etilgan boʻlsa, —

🔶ikki yildan uch yilgacha axloq tuzatish ishlari yoki uch yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

🔷Agar shaxs aliment majburiyatlari boʻyicha qarzdorlikni toʻliq toʻlagan boʻlsa, u javobgarlikdan ozod qilinadi.

 Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Sudi Plenumining 2009-yil 10-apreldagi 7-sonli “Sud hujjatlarini bajarishdan boʻyin tovlash va ularning ijro etilishiga toʻsqinlik qilish uchun jinoiy javobgarlikka doir qonunlarni qoʻllashning ayrim masalalari toʻgʻrisida”gi qarorining 15-bandi.

🔶Surishtiruv, tergov organlari va sudlarga tushuntirilsinki, shaxsni voyaga yetmagan yoki mehnatga layoqatsiz shaxslarni moddiy taʼminlashdan boʻyin tovlaganlik, shuningdek ota-onani moddiy taʼminlashdan boʻyin tovlaganlik uchun jinoiy javobgarlikka tortish uchun qarzdorlikning umumiy muddati ketma-ketligidan qatʼiy nazar ikki oydan ortiq boʻlishi lozim.

🔷Bunda, voyaga yetmagan yoki mehnatga layoqatsiz shaxslarni moddiy taʼminlashdan boʻyin tovlash deb, shaxsning sud hujjatida belgilangan aliment miqdorini toʻliq hajmda toʻlamasligi holati ham tushunilishi lozim.

Qonunga koʻra, agar shaxs aliment majburiyatlari boʻyicha qarzdorlikni toʻliq toʻlasa, u jinoiy javobgarlikdan ozod qilinishi lozim.

📌Ushbu holatda siz mib ijrochisiga murojaat qilasiz agarda ijrochi yuqoridagi holatlarni qo'llab undirib bermasa ijrochi ustidan prokuraturaga shikoyat qilasiz.
ТАШҚИ ЎРИНДОШ ХОДИМ АСОСИЙ ИШГА ЎТСА, ҚИСМЛАРГА БЎЛИНГАН ТАЪТИЛИНИ ЙИЛ ОХИРИГАЧА БЕРИШ МУМКИНМИ?

САВОЛ.
Бир ходим ташқи ўриндош бўлиб 0.50 ставкада ишлайди ва 48 кунлик меҳнат таътили белгиланган, 24 кунидан фойдаланган. Ҳозирда асосий фаолият билан 1.0 ставкага ишга кирмоқчи. Бу ходимга қўшимча келишув асосида ташқи ўриндошликдан асосий фаолиятга ўтказиб йил охиригача қолган 24 кунлик таътилини берсам бўладими?

ЖАВОБ.

Албатта бўлади. Фақат айрим қоидаларга риоя этишингиз муҳимдир.

Маълумки, Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодексининг 146-моддасида ходимнинг хоҳишига кўра унинг ёзма аризаси асосида таътилни қисмларга бўлишга йўл қўйилиши ва бунда таътилнинг бир қисми ўн икки иш кунидан кам бўлмаслиги лозимлиги ёзилган.

❗️Аҳамият берган бўлсангиз, юқоридаги моддада таътилни айнан нечта қисмга бўлиш ҳақида ёзилмаган. Шунинг учун бу ходимга фойдаланилмай қолган 24 иш кунлик таътилини яна қисмларга бўлиб бериш мумкинлигидан далолат беради.

Бу амалиётни бажаришингиздан аввал бир нормага диққатингизни қаратишингиз кераклигини эслатиб ўтамиз.

Меҳнат кодекснинг таътилларни беришни тартибга солувчи 143-моддасидаги таътил ҳар йили, шу таътил берилаётган иш йили тугагунга қадар берилиши лозимлигини ҳисобга олган ҳолда ходимнинг меҳнат таътилини қисмларга бўлишга йўл қўйилади.

Демак, ходимнинг иш йили ўтиб кетмаган бўлса, унинг меҳнат таътилини 24 иш кунидан иборат бўлган қисми (ёки буни ҳам қисмларга бўлган ҳолда) ходимнинг ёзма аризасига кўра, иш берувчининг буйруғи билан расмийлаштирилади ва эндиликда асосий иши бўйича тўлиқ ставкаси учун Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1997 йил 11 мартдаги 133-сон қарори 6-иловаси билан тасдиқланган Ўртача ойлик иш ҳақини ҳисоблаб чиқариш тартибининг 1-бандига асосан, таътиллар вақтига ҳақ тўлаш лавозим маошидан келиб чиққан ҳолда уларни ўн иккидан бирга оширган ҳолда ҳисоблаб чиқарилади. Уларга ишбай асосида ишлаб топилган қўшимча иш ҳақи, мукофотлар, қўшимча тўловлар, иш ҳақига қўшимча ҳақлар ва ижтимоий суғурта бўйича бадаллар ҳисобланадиган бошқа тўловлар ҳам кириши назарда тутилган.

Борди-ю, таътилни қисмларга бўлишда Меҳнат кодексининг 143-моддасига риоя этилмаган ва ходимнинг таътил олиш учун иш йили ўтиб кетган бўлсачи?

Бундай вазиятда ходимнинг мана шу фойдаланилмаган 24 иш кунидан иборат бўлган таътили қисми учун 151-модданинг 1-қисмига асосан меҳнат шартномаси бекор қилинганда пуллик компенсация тўлаб берилади.
Савол: Мени икки нафар жияним “Ёшлар дафтари”га киритилган. Бу йил иккиси ҳам талаба бўлди. Айтингчи “Ёшлар дафтари”га киритилган ёшларга давлат томонидан контракт суммасини тўлашда қандай ёрдам берилади?


Жавоб: ““Ёшлар дафтари”ни юритиш орқали ёшларнинг муаммоларини тизимли равишда ҳал этиш ва уларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш бўйича” ВАҚТИНЧАЛИК ТАРТИБНИНГ 35-бандига асосан, “Темир дафтар»га киритилган оилалар фарзандларининг, шунингдек, “Ёшлар дафтарига” киритилган ёшларнинг мамлакатимиздаги профессионал ва олий таълим муассасаларида тўлов-контракт асосида ўқиш бўйича йиллик харажатларини тўлаб бериш «Ёшлар дафтари» жамғармаси маблағлари ҳисобидан Васийлик кенгаши қарорига мувофиқ тўлов-контракт суммасининг 50 фоизигача, бироқ базавий ҳисоблаш миқдорининг 50 бараваридан ошмаган миқдорда амалга оширилади.

Демак, ёшлар дафтарида турса, контракт суммасининг 50 фоизини давлат тўлаб беради.