ҲУШДАН КЕТИШ
🟠🟠🟠🟠🟠🟠🟠🟠🟠🟠

🤔Таърифи. Ҳушдан кетиш қисқа муддат ҳуш йўқотиш ва постурал тонус
бузилиши, юрак-қон томир ва нафас фаолияти бузилиши билан характерла-
нади.
🔴Патогенез.Ҳушдан кетиш –аноксия патогенези ишемик ва асосан пара-
симпатик ёки симпатик таъсирларнинг етишмовчилиги фонида мия қон айла-
нишининг ўткир юзага келадиган етишмовчилиги билан белгиланади.
🔴Таснифи. Патогенезнинг ўзига хослигидан келиб чиққан ҳолда қуйи-
дагиларга ажратилади:
1. Нейроген:
– рефлектор:
а) вазовагал, б) синокаротид, в) ситуацион, г) ортостатик.
– эмоциоген,
– ассоциатив,
– дисциркулятор,
– дезадаптацион.
2. Соматоген:
– кардиоген,
– анемик,
– гипогликемик,
– респиратор.
3. Экстремал:
– гипоксик,
– гиповолемик,
– интоксикацион,
– медикаментоз,
– гипербарик.
4. Кўп омилли синкоплар: бир нечта механизмлар таъсири комбинацияси-
нинг натижаси.
➡️Белгилари. Ҳушдан кетишнинг 3 даври мавжуд.
1-давр бир неча сониядан 1-2 дақиқагача давом этади. Бош айланиши,
кўнгил айнаши, кўз олдининг қоронғулашиши, қулоқ шанғиллаши, кучайиб
борувчи умумий ҳолсизлик ва ҳуш йўқотилиши юзага келади.
2-давр ҳуш йўқотиш, давомийлиги 6-60 сония. АБ пасайиши, кучсиз ла-
бил пульс, баъзан – брадикардия, юзаки нафас, тери қопламларининг рангсиз-
лиги, умумий мушак гипотонияси фонида ҳуш йўқотилиши билан характер-
ланади. Кўзлар ёпиқ, қорачиқлар кенгайган. Чуқур ҳуш йўқотишда бир қанча
клоник ёки тоник-клоник титраш, ихтиёрсиз бовул қилиш мумкин.
3-постсинкопал давр, бир неча сония давом этади: икканчи давр амнезия-
си билан ҳуш, ўзи, жой, вақт ва воқеага ориентация тикланади. Хавотирлик,
ифодаланган умумий ҳолсизлик, тахикардия, нафас тезлашиши билан кечади.
⚠️Дифференциал диагноз. Дифференциал ташхислаш анафилаксия, ми-
окард инфаркти, ЎАТЭ, гипогликемия, эпилепсия, жазава, ички қон кетиш,
шунингдек, Моргань-Эдемс-Стокс ҳуружи билан ўтказилади.
❗️Диққат қилинг.
Биринчи навбатда беморни текширганда БМЖни истисно этиш зарур.
🔬Текширув баённомаси.Умумий клиник текширувлар: сўроқ қилиш,
анамнез йиғиш, физикал текширув, неврологик белгилар, МВБ, ЭКГ, қорин
бўшлиғи УТТ.
Қон ва пешобнинг умумий таҳлили.
Биокимёвий таҳлил: билирубин, ферментлар, мочевина, креатинин, оқсил
фракцияси, қондаги қанд, сут кислотаси, кетон таначалари миқдори, коагуло-
грамма, КАҲ, электролитлар.
Қўшимча равишда КТ ёки МСКТ.
🤔Диагноз мезонлари.
Диагноз анамнез, клиник белгилар: тахипноэ, тахикардия, рангсиз ва
нам тери, АБ, МВБ, пешоб ва капилляр тўлиш пасайишига асосланган ҳолда
қўйилади.
🤔Даволаш.
1. Жабрланувчининг ҳаёти учун хавфли бўлган ташқи омиллар: электр
токи, газ, олов ва бошқаларни бартараф этиш.
2. Бемор оёқларини кўтарган ҳолда горизонтал ҳолатда ётқизиш зарур.
3. Эркин нафас олишни таъминлаш: ёқа, делбоғни ечиш.
4. Юзга совуқ сув сепиш, ёноқларга уриб-уриб қўйиш.
5. Қўзғатувчи воситаларни (нашатир спирти, уксус) ҳидлатиш яхши ёрдам
беради.
6. Ҳушдан кетиш чўзилганида танани уқалаш, иссиқ грелка қўйиш; 1 мл
1 % мезатон эритмасини м/о ёкит/о 1 мл 10 % кофеин эритмаси; ифодаланган
брадикардияда т/о 0,5-1 мл 0,1 % атропин сульфат эритмаси тавсия этилади.
🤔Шифохонадан чиқишда тавсиялар. Яшаш жойи бўйича невропатолог,
терапевт назорати.

👩‍⚕ @medico_academy ⚡️

📹Ҳушдан кетганда шошилинч ёрдам

👩‍⚕ @medico_academy ⚡️

🏠Уй шароитида киндик ярасини қандай парвариш қилиш лозим! (Оналар билиши зарур)

Киндик яраси чақалоқнинг заиф жойидир, унга инфекция тушиб қолиш эҳтимоли юқори, шунинг учун чақалоққа малакали парвариш зарур.

Биз педиатрлар киндикни қуйидаги воситалар билан парваришлашни тавсия этамиз:

☑️Водород пероксид (3% эритма);
☑️Спиртли сув эритмаси (1% ли бриллиант яшили);
☑️Мойчечак эритмаси.

Муолажа ўтказиш учун стерил пахтали дискчалар, пахтали таёқчалар, пипетка ва салфетка керак бўлади. Туғруқхонадан жавоб берилгандан кейин биринчи ҳафтада киндикка кунига 2 марта (эрталаб ва кечқурун) ишлов бериш тавсия этилади. Жуда тез-тез парвариш чоралари чақалоқнинг нозик ва сезгир терида таъсирланиш келтириб чиқариши мумкин.

Муолажа чақалоқни чўмилтиргандан сўнг амалга оширилиши керак, чўмилтириш вақтида эса киндикни мойчечак эритмаси билан енгил ювиш мумкин.

Водород пероксид эритмасига ботирилган пахтали таёқча билан яра жойи енгиллик ва мулойимлик билан артиб чиқилади. Агар пероксид кўпириб, шивиллаган овоз чиқарса, ваҳима тушманг — бу инфекция борлигини англатмайди, шунчаки киндикда қон қолдиқлари борлигидан далолат беради, бунинг хавфли жойи йўқ.

Артиб бўлингандан кейин, яра жойи пахтали дискча ёки қуруқ мато ёрдамида яхшилаб қуруқ қилиб артиб олиниши зарур. Сўнг ярага бриллиант яшили эритмаси суртилади — у ярани қуритади ва инфекцияланиш хавфини камайтиради. Эритмани суртганда яранинг ҳолати кўринадиган бўлиб қолиши керак. Бундан ташқари, уни ҳаддан ташқари кўп суртиш боланинг терисини куйдириши мумкин, шунинг учун бу масалада жуда эҳтиёт бўлиш керак.

❗️Қачон педиатрга мурожаат қилиш керак?

Қуйидаги ҳолатларда педиатр кўриги жуда зарур:

☑️Киндик доимо нам бўлса;
☑️Ажралаётган суюқликдан ёқимсиз ҳид келса;
☑️Яра атрофидаги тери қизариб кетса;
☑️Бола кучанган пайтда киндик катталашса;
☑️Киндикдан қон аралаш ажралмалар келса.

Агар бирон бир муаммо аниқланса, дарҳол болани педиатр кўригига олиб боринг. Педиатр янги туғилган чақалоқнинг киндигини қандай парвариш қилиш кераклигини батафсил кўрсатиб тушунтириб беради.

Ёш оналар юқоридаги муаммоларни мустақил ҳал қилишлари, интернетдан жавоб топишлари ёки тиббий мутахассислиги бўлмаган “доно” бувижонлар маслаҳатларини тинглашлари тавсия этилмайди.

❗️Эсда тутинг! Киндик ярасига инфекция тушиши сепсисга ва бошқа оғир асоратларга сабаб бўлиши мумкин!

👩‍⚕ @medico_academy ⚡️

💊АСПИРИН

Таркиби: Ацетилсалицил кислотаси

🎯Таъсири:
Оғриқни камайтиради ✅
Ҳароратни туширади ✅
Яллиғланишга қарши таъсир кўрсатади ✅
Қонни суюлтиради, тромблар ҳосил бўлишининг олдини олади ✅

📌Қўлланиши:
🔸Бош, тиш ва мушак оғриқларида
🔸Ревматизм ва бўғимлардаги яллиғланишларда
🔸Юрак-қон томир касалликларида тромбоз профилактикаси учун
🔸Иссиқ тушириш ва шамоллаш белгиларида енгиллаштириш учун

💊Қўллаш усули ва дозалари:
👤Катталар: 100–500 мг дан кунига 1–3 марта
👶16 ёшгача бўлган болаларга тавсия этилмайди!
Юрак касалликларида профилактика мақсадида: кунига 75–100 мг узоқ муддат давомида

⭕️Қўллаш мумкин эмас:
Оshқозон-ичак яраси ❌
Қон кетиш хавфи ❌
Ҳомиладорлик ❌

👩‍⚕ @medico_academy ⚡️

‼️Цистит — сийдик пуфагининг яллиғланиши бўлиб, кўпинча бактериал инфекция натижасида юзага келади.Цистит сийдик йўллари инфекциясининг (СЙИ) энг кенг тарқалган турларидан бири ҳисобланади.Цистит ҳар қандай ёшдаги одамларда учрайди, аммо аёлларда эркакларга қараганда кўпроқ кузатилади.❕✅

Сабаблари:❓

• 🛑Бактериал инфекция: Систитнинг асосий сабаби бактерияларнинг, кўпинча E. coli (ичак таёқчаси) нинг сийдик пуфагига кириши ва кўпайишидир. Бактериялар одатда анусдан сийдик йўлига ўтади.
• 🛑Анатомик хусусиятлар: Аёлларда сийдик йўлининг қисқалиги бактерияларнинг сийдик пуфагига осонроқ киришига имкон беради.
• 🛑Жинсий алоқа: Жинсий алоқа сийдик йўлига бактерияларнинг киришига ёрдам бериши мумкин.
• 🛑Иммунитетнинг пасайиши: Иммунитет тизимининг заифлашиши инфекцияга қарши курашиш қобилиятини пасайтиради.
• 🛑Сийдик пуфагининг тўлиқ бўшатилмаслиги: Сийдик пуфагининг тўлиқ бўшатилмаслиги бактерияларнинг кўпайиши учун қулай муҳит яратади.
• 🛑Сийдик йўлларининг обструкцияси: Сийдик йўлларининг тўсилиши (масалан, сийдик тошлари, простата безининг катталашиши) сийдикнинг нормал оқимини бузади ва инфекция хавфини оширади.
• 🌀Менопауза: Менопауза даврида эстроген гормонининг камайиши сийдик йўлларининг ҳимоя қатламини юпқалаштиради ва инфекцияга мойилликни оширади.
• ⛔️Бошқа касалликлар: Қандли диабет, ОИВ инфекцияси ва бошқа иммунитетни пасайтирувчи касалликлар систит хавфини оширади.

🌀Аломатлари:

• 🛑Тез-тез сийиш: Сийдик пуфагини бўшатишга тез-тез эҳтиёж сезиш.
• 🛑Қистовчи сийиш: Сийдикни ушлаб туришнинг қийинлиги.
• 🛑Сийдик чиқариш пайтида оғриқ ёки ачишиш: Дизурия деб аталадиган бу аломат систитнинг энг характерли белгиларидан биридир.
• 🛑Сийдикнинг буланиши ёки ғалати ҳидга эга бўлиши: Сийдикда йиринг ёки қон аралашмаси бўлиши мумкин.
• 🛑Қориннинг пастки қисмида босим ёки оғриқ: Қориннинг пастки қисмида ноқулайлик ёки оғриқ ҳисси.
• 🛑Сийдикда қон (гематурия): Сийдикда қон бўлиши мумкин, бу эса сийдикнинг пушти ёки қизил рангга киришига олиб келади.
• 🛑Иситма ва қалтираш (оғир ҳолларда): Агар инфекция буйракларга тарқалса, иситма ва қалтираш пайдо бўлиши мумкин.
✍️✍️✍️✍️✍️✍️

Систитни даволаш❕✅

❌Зираворларга бой
❌Аччиқ, шўр
❌Тузланган овқатлардан
❌Спиртли ичимликлардан чекланиш
✅Кунига 1,5–2 литр сув ичиш тавсия этилади

Инфекцион систитда антибиотиклар, фитопрепаратлар, яллиғланишга қарши ва оғриқ қолдирувчи дорилар қўлланилади.

❗️Ўткир цистит даври 7–14 кун. Даволанишнинг биринчи ёки иккинчи кунида енгиллик пайдо бўлиши мумкин, аммо сийдик таҳлиллари тўлиқ меъёрлашгунча даволашни тўхтатмаслик керак.

💉Цистит даволашда Ультрафлокс препаратидан фойдаланиш мумкин. Циститнинг асосий қўзғатувчиси E. coli га таъсир қилиб, уни йўқ қилади.

Дозалаш:

Кунига 1 флакондан 2 маҳал, 3–5 кун

👨‍⚕️Шифокор кўрсатмаси билан қабул қилинади.
🏥Барча дорихоналарда мавжуд.

👩‍⚕ @medico_academy ⚡️

Бугунги мавзу 🌡

Истма (иситма) — бу организм ҳароратининг меъёрдан юқори кўтарилиши бўлиб, у организмнинг ҳимоя-адаптация реакциясидир.

Норма:
👉36.0 – 37.0°C

Истма:
👉≥ 37.5°C

🧠Патофизиологияси

Истма маркази — гипоталамусда жойлашган.

Жараён:
1. Инфекция (бактерия, вирус) →
2. Пирогенлар ажралиши (эндоген/экзоген) →
3. Простагландин Е2 ↑ →
4. Гипоталамус “set point” ↑ →
5. Тана ҳарорати кўтарилади
✍️✍️✍️✍️✍️✍️


🦠Сабаблари

1️⃣Инфекцион:
• Бактериялар
• Вируслар
• Замбуруғлар
• Паразитлар

2️⃣Ноинфекцион:
• Яллиғланиш (аутоиммун)
• Онкологик касалликлар
• Дори реакциялари
• Травмалар
✍️✍️✍️✍️✍️✍️

📊Истма турлари (ҳароратга кўра)
• 🔹Субфебрил: 37.1–38°C
• 🔹Ўртача: 38–39°C
• 🔹Юқори: 39–41°C
• 🔹Гиперпиретик: >41°C ⚠️

✍️✍️✍️✍️✍️✍️

📈Истманинг босқичлари

1. 🔹Кўтарилиш босқичи (stadium incrementi)
• Қалтираш
• Совуққотиш
• Тер чиқмайди

2. 🔹Плато босқичи (stadium fastigii)
• Ҳарорат юқори ҳолда туради
• Юз қизаради
• Тахикардия

3. 🔹Пасайиш босқичи (stadium decrementi)
• Лизис (аста-секин)
• Кризис (тез тушиш) ⚠️

✍️✍️✍️✍️✍️✍️

⚠️Асосий симптомлар
• Ҳарорат кўтарилиши
• Қалтираш
• Терлаш
• Бош оғриғи
• Холсизлик
• Тахикардия

✍️✍️✍️✍️✍️✍️

🔍Диагностика
• Тана ҳароратини ўлчаш
• Қон таҳлили (лейкоцитоз)
• СРБ, СОЭ
• Инфекция манбасини топиш

✍️✍️✍️✍️✍️✍️

💊Даволаш

1️⃣Этиологик:
• Антибиотик (бактерияда)
• Антивирус (вирусда)

2️⃣Симптоматик:
• Антипиретиклар:
• Парацетамол
• Ибупрофен

3️⃣Қўшимча:
• Кўп суюқлик
• Ётиш режими
✍️✍️✍️✍️✍️✍️

❗️Қачон хавфли?
• 39°C узоқ вақт
• Болаларда судорога
• Онг бузилиши
• Сепсис гумони

👩‍⚕ @medico_academy ⚡️

📌Ҳолат:

23 ёшли аёл бемор шифохонага қуйидаги шикоятлар билан мурожаат қилди:
• 2 кундан бери ҳарорат 38.8°C
• Қалтираш
• Бош оғриғи
• Холсизлик
• Сийдик чиқаришда ачишиш

Кўрикда:
• Тана ҳарорати: 39°C
• Пульс: 102/мин
• Қорин пастки қисмида оғриқ
• Пастернацкий симптоми манфий

Лаборатория:
• Лейкоцитоз ↑
• СОЭ ↑
• Сийдик таҳлилида: лейкоцитлар ↑, бактериялар бор

👩‍⚕ @medico_academy ⚡️

❓САВОЛЛАР

1. Энг эҳтимолий ташхис?

A) Грипп
B) Пиелонефрит
C) Систит
D) Менингит

✍️✍️✍️✍️✍️✍️

2. Истманинг сабаби қайси?

A) Ноинфекцион
B) Бактериал инфекция
C) Гормонал
D) Аллергик

✍️✍️✍️✍️✍️✍️

3. Қайси симптом систит учун энг характерли?

A) Йўтал
B) Дизурия
C) Қусиш
D) Кўриш бузилиши

✍️✍️✍️✍️✍️✍️

4. Қайси текширув энг муҳим?

A) ЭКГ
B) Сийдик таҳлили
C) Рентген
D) ЭЭГ

✍️✍️✍️✍️✍️✍️

5. Дастлабки даволаш тактикаси?

A) Фақат дам олиш
B) Антибиотик терапия
C) Жарроҳлик
D) Инсулин

👩‍⚕ @medico_academy ⚡️

Абдоминал грыжа операцияси 💡

👩‍⚕ @medico_academy ⚡️

Аппендэктомия 💡

👩‍⚕ @medico_academy ⚡️

Трахеостомия утказиш техникаси 📹


👩‍⚕ @medico_academy ⚡️

Трахея интубация килиш жарайони 📹


👩‍⚕ @medico_academy ⚡️