نمودار مقایسه تمرکز فعالیت های اجرایی در دو حوزه تک نوازی و آهنگ سازی میان 5 نفر از موسیقیدانان متأثر از جریان مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایران
@vocaltraining

آیا زمان آن نرسیده است که از زوایایی دیگر بر آواز ایرانی بنگریم ؟
(نقدی بر مصاحبه داریوش پیرنیاکان در شبکه بی بی سی – 4 مهر 96)

استاد داریوش پیرنیاکان که به عنوان نوازنده و آهنگساز در آثار متعددی هنرنمایی نموده؛ شاگردان بسیاری پرورش داده و مجموعه های ارزنده ای از خود به یادگار گذاشته اند؛ در این مصاحبه توضیحات قابل تأملی ارائه دادند که در بیش از 80 درصد موارد، اتفاق نظر وجود داشت. اما نحوه ی استدلال در توضیح و تفسیر منطقی برخی از مسائل به ویژه در مورد استاد شجریان قانع کننده نبود. ایشان استاد شجریان را فراتر از مجموعه ی استادان بی همتایی چون طاهرزاده، اقبال، قمر، ظلی، ادیب، تاج و ... توصیف می کنند. در صورتی که رسیدن به شاخصه های زیبایی شناسی هرکدام از استادان نامبرده نیازمند یک عمر تمرکز و ممارست منحصر است. پس چگونه ممکن است یک انسان، جامع محسنات آواز را در طول صد سال تاریخ آواز ایران به همراه داشته باشد؟ در حالی که از هیچ کدام این استادان، تعلیم مستقیم آواز نگرفته است. ما نبایستی حقیقت را فدای سیاست کنیم.
به تأیید صاحب نظران بس نکته های باریک تر زمو در آثار استادان گذشته وجود دارد که کمتر خواننده ای بدان توجه داشته و از پس اجرای آن بر آمده است و ما پس از گذشت بیش از 4 دهه، هنوز جناب شجریان را به عنوان مرجع اصلی آواز ایرانی معرفی می کنیم. و حاصلش جز رویکرد افول گرایانه آواز در دهه های اخیر نیست. شاید همین از دلایلی باشد که امروز شنونده ای برای آواز وجود ندارد. نگاهی بر آوازهای اجرایی پنج سال گذشته در جشنواره فجر و جشنواره موسیقی جوان بیندازید. هیچ یک نمونه ی یک آواز تمام و کمال نیستند.
آیا زمان آن نرسیده است که از زوایایی دیگر بر آواز ایرانی بنگریم ؟ دوامی ها، اقبال آذرها، طاهرزاده ها، برومند ها و ... از آواز ایران چه می گفتند ؟ آیا می توان گفت یک شاعر معاصر جامع محسنات حافظ، سعدی، مولوی، رودکی، خیام، فردوسی و ... را داراست ؟ این در حالی است که حتی این شاعران در دوره خود که به لحاظ جنبه های فکری و فرهنگی به یکدیگر نزدیک تر بودند چنین ادعاهایی در موردشان نمی شد.
اما نتیجه برخوردی اینچنین با موسیقی چیست ؟
تکراری بر شرایط بیماری که از دهه 70 تا امروز بر آواز ایران حاکم شده و فقط خوانندگی محمدرضا شجریان را مورد قبول می داند. تا جایی که یگانه استادان آواز ایران چون طاهرزاده را نیز در حد و اندازه ی او نمی بینند. این واقعاً عجیب است. اساساً این جور سخن وری در موسیقی کنونی ایران جز پیروی کورکورانه و تقلید بی حد و حصر عده ای از شیفتگان موسیقی ایرانی نسبت به آوازهایی که جناب شجریان اجرا کرده اند و سالهاست خوانندگان، آن آوازها را به بدترین وجه بازآفرینی می کنند؛ نتیجه دیگری در بر نخواهد داشت.
در جای دیگری عنوان شد تمام نوازندگی های تار امروز متأثر از مکتب علی اکبر خان شهنازی است. استاد شهنازی نوازنده ای آگاه، قدرتمند و صاحب سبک بود. موضوع پوشیده ای نیست. اما این گونه تمام و کمال نسبت دادن تار به مکتب شهنازی تنها در یک صورت صحیح است و آن اینکه چشمان خود را بر روی تأثیرگذاری عمیق مکتب میرزا عبدالله و تار نورعلی برومند بسته باشیم. که می بینیم پس از فوت استاد برومند؛ هنوز استادان و نوازندگان بسیاری ردیف و شیوه نوازندگی او را در تار و سازهای دیگر تداوم بخشیده اند.

@vocaltraining

اعضای مرکز حفظ و اشاعه موسیقی ایران

جلال ذوالفنون، ناصر فرهنگفر، نورالدین رضوی سروستانی، مجید کیانی، محمدعلی حدادیان، داوود گنجه ای

@vocaltraining

یادداشت استاد علی اکبر شکارچی نوازنده برجسته کمانچه بر کتاب "هزاردستان؛ انگاره موسیقی ایران"
96/7/16

@vocaltraining

بسیار خرسندم دوست و هنرمند نازنین آقای محسنی جور بخشی از وظایف ما موسیقیدانان حرفه ای را با شوق و در کمال تقبل کرده اند و اثر ارزشمند هزاردستان را با نگاه تیز بین منتشر نموده اند.
خیلی تقاضا کردم به یادگار برای من چند کلام بنویسند؛ ولی بزرگی و شاید شکسته نفسی، همه این ها باعث شد خط و اندیشه خود را از من دریغ کنند.
آنچه من نوشتم در اندیشه و قلب بزرگ این مرد بزرگ می جوشد و من صدای آن را می شنوم و برای من همین کافیست.

علی اکبر شکارچی
96/7/16

@vocaltraining

نیم نگاهی به تعاریف هنر:

فرهنگنامه سخن: هنر هر نوع فعالیت غیرمعطوف به سود مادی و مبتنی بر برداشت‌های شخصی از محیط و طبیعت با استفاده از نیروی تخیل و قواعد زیبایی‌شناختی است.

ویکی‌پدیای انگلیسی: هنر مجموعه آثار یا فرایندهای انسان ساختی است که تعمداً عناصری نمادین را در جهت اثرگذاری بر عواطف، احساسات یا هوش انسانی به کار می‌گیرد.

دانشنامه بریتانیکا: هنر به‌کارگیری مهارت‌های عملی و تصورات ذهنی در خلق اشیا یا محیط‌هایی زیباست، که با دیگران می‌توانند به اشتراک گذاشته شوند.

نظریه نهادی: هنر مجموعه آثاری انسان‌ساخت است که از جانب اهالی هنر، شأن هنری یافته‌اند.

نظریه ایده‌آلیستی: هنر مجموعه ایده‌ها یا احساسات ذهن هنرمند است، که به صورت جرح و تعدیل شده به افراد دیگر منتقل می‌گردند.

نظریه صورت معنادار: هنر مجموعهٔ آثاری است که دارای نسبت معینی میان اجزای خود هستند؛ که بر اساس آن در میان منتقدان حساس، احساس زیبایی‌شناسانه برمی‌انگیزند.

@vocaltraining

گفتگو با استاد مجید کیانی
شبکه 4 سیما، برنامه چشم شب روشن، 15 آبان 96

@vocaltraining

یونسکو کمانچه را مشترکاً به نام ایران و آذربایجان ثبت کرد.

@vocaltraining

تهران، ظهیرالدوله
آرامگاه مفاخر موسیقی ایران
حبیب سماعی (1280-1325)، سید حسین طاهرزاده (1261-1334)

@vocaltraining

حدود چهار دهه پیش به دعوت اداره هنرهای زیبای وقت، جلساتی با حضور استادان : نورعلی برومند، علی اکبر شهنازی، ابوالحسن صبا، احمد عبادی، رکن الدین مختاری و موسی معروفی تشکیل شد تا یک یک دستگاه ها و آوازها و گوشه های ردیف توسط آن استادان مورد بررسی قرار گیرد. پس از یک سال و نیم بحث و تبادل نظر توافقی میان استادان در مورد نام و روند گوشه ها به عمل نیامد.

مبانی نظری موسیقی ایران، علیزاده، بیانی، افتاده، اسعدی، پورتراب، فاطمی. تهران، ماهور، 1394.

@vocaltraining

در آواز و نی، چگونگی تنفس و فیگور لب و دهان حساسیت هایی را داراست. در این فیلم قدیمی مرحوم کسایی به نکات زیر اشاره دارند:

- نقش لب ها در ژوست کردن صدا
- نحوه قرار گیری زبان روی نی

@vocaltraining

عوامل سازنده ردیف موسیقی ایران

1- زیر ساخت های ردیف (ابعاد یا فواصل نغمات)
2- ترکیب ساختارها یا ترکیب اجناس و گونه های این دانگ ها با هم.
3- ملودی مدل های معروف مانند نصیرخوانی
4- ملودی مدل های قابل گسترش در گوشه های دیگر
5- نغمات کم ظرفیت که به صورت موتیف های ریز مورد استفاده قرار می گیرند.
6- تحریرهای ردیف که می شود آن ها را در دستگاه ها یا گوشه های دیگر استفاده کرد.
7- اهمیت ردیف با توجه به فن نوازندگی
8- ادوار در ردیف موسیقی دستگاهی
9- کشش های برگرفته از کشش های زبان فارسی
10- ریزه کاری ها، ظرایف، بیان احساسات و فنون ردیف
11- وصل گوشه ها با توجه به سنت ردیف و حتی جدا از ردیف
12- درجات یا طبقات یک دستگاه و شناخت از قوانین آن.
13- تقویت حافظه نوازنده یا خواننده در موسیقی مهم هست.
14- زیبا شناسی ردیف

لطفی، محمدرضا. کتاب سال شیدا، شماره دوازده، بیدگل، تهران، 1390.

@vocaltraining

تجلیل از پژوهشگر موسیقی ایران
سید علیرضا میرعلینقی
21 آذر 96 - تالار وحدت - جشن خانه موسیقی

@vocaltraining

پروفسور برونو نتل در 87 سالگی, امریکا، 2017.

@vocaltraining

فرم Forme:
در لغت به معنی شکل، وضع و هیئت است. واژه فارسی "ساختار" برای موسیقی مناسب تر است. مفهوم فرم پایه و اساس فکر در موسیقی است. اما فرم در موسیقی ردیف، شکل و ساختاری است که جدا از محتوا و معنای حقیقی آن نمی تواند باشد. نظام ترکیب واژه های موسیقیایی و جمله بندی آن ها در اثر تکرارها و قرینه سازی ها نوعی از فرم تکامل یافته را ارائه می دهد که همان فرم ردیف موسیقی سنتی ایران است با همان گستردگی و تنوع اجرایی آن.

کیانی، مجید. هفت دستگاه موسیقی ایران، تهران، سروستاه، 1368.

@vocaltraining

کتاب "گام ها و دستگاه های موسیقی ایرانی" نوشته دکتر مهدی برکشلی حاصل بیش از دو سال پژوهش در آزمایشگاه دانشکده فیزیک دانشگاه تهران است که در دوره تحصیل برکشلی در «دارالمعلمین عالی» زیرنظر دکتر محمود حسابی انجام شد. منظور از این آزمایش ها، حلّ اختلاف علینقی وزیری و مهدی قلی هدایت بر سر تعیین فواصل در موسیقی ایرانی بود که به عقیده مهدی قلی هدایت، برپایه ثلث پرده ـ مطابق نظریات فارابی و صفی الدین اُرمَوی ـ بنا شده‌است، در حالی که علینقی وزیری طبق گام موسیقی اروپایی (گام باخ یا گام معتدل) که دوازده نیم پرده ‌است، فواصل موسیقی ایرانی را ۲۴ ربع پرده مساوی می‌دانست که ابداع خود وی بود. پژوهش های برکشلی نادرستی نظریه وزیری را ثابت کرد.
به اعتقاد برکشلی، گامِ موسیقی شرقی برپایة پرده بندی تنبور خراسان است که فارابی آن را مفصلاً تشریح و صفی الدین ارموی تثبیت کرده است. برکشلی همچنین ثابت کرد که فارابی هشتصد سال قبل از یوهان سباستیان باخ، نظریة تعدیلِ مساویِ فواصل گام را پیشنهاد کرده بوده‌است، و این تأکید بر تقدّم، به معنای تأکید بر تجویز این نظریه برای موسیقی شرقی است چرا که در عین حال، وی از فارابی نقل می‌کند که توافق صداها و ملایمت ابعاد که براحساس طبیعی استوار است باید پایه و اساس گرفته شود نه عوامل مصنوعی، و این بحث در قضیة کاربرد نسبت معروفِ ۲۵۶۲۴۳ که اصطلاحاً بقیه نامیده می‌شود، به نتیجه رسیده‌است. این نظریه در حقیقت مؤیّد نظریه هرمان فون هلمهولتزدر پژوهشِ فواصل گام طبیعی است و نشان می‌دهد که ایرانیان از دیرباز به فواصل گام طبیعی آشنایی کامل داشته‌اند و در تبیین مبانی نظری و اجرای عملی، از آن انحراف حاصل نمی‌کرده‌اند. حاکمیت این موضوع در موسیقی سنتی ایران که وابسته به بخش فرهنگ رسمی ـ غیربومیِ برخاسته از تمدن ـ شهرهای بزرگ ایران است، تا حدود هفتاد سال پیش برقرار بود؛ تا اینکه ورود و حاکمیت نظریه‌های جدید، که برخاسته و تقلیدی از اصول نظری ـ علمیِ موسیقی اروپایی بود، مسائل جدیدی پیش آورد. با این حال، هنوز در بیشتر نقاطی که موسیقی مقامی ایران به صورت دست نخورده اجرا می‌شود، به خصوص منطقه خراسان، قابل حس و سنجش است.

@vocaltraining

داریوش طلایی، جمال سماواتی
@vocaltraining

استاد عبدالله دوامی

@vocaltraining