📝 معرفی انواع تکنیک‌های چاپ دورهٔ قاجار در کارگاه آموزشی کتابخانهٔ رضوی
👇متن خبر
https://share.google/TKBvH8FPNoCfK8sIA

‍ 📝‍ اگر اشتباه نکنم اوایل سال ۱۳۹۵ بود که استاد سیدفرید قاسمی پیشنهاد انتشار کتاب ارزشمند «کتابشناسی موضوعی - تاریخی از چاپکرده‌ها و نوشته‌های ایرج افشار» در خانۀ کتاب را با من مطرح کرد.
با جان دل استقبال کردم. در سالهایی که در خانه کتاب بودم به‌هر بهانه‌ای سعی می‌کردم تا از این بزرگمرد یاد کنم و چه بهانه‌ای بهتر از چاپ کتابی که به‌معرفی کوشش‌های مکتوب این بزرگمرد می‌پرداخت.
دکتر میلاد عظیمی را دورادور می‌شناختم و ندیده یقین داشتم که تلاشش در شان استاد افشار خواهد بود. بنابراین بدون هیچ اما و اگر پذیرفتم و قراردادی منعقد گشت. قرار بود کتاب در سال ۱۳۹۵ منتشر شود، اما خب رویه غالبا همین است که طول می‌کشد تا پژوهشگر دل از کتاب بکند و آنرا برای چاپ تحویل دهد. کتاب زمانی رفت به‌چاپخانه که من در گیرودار رفتن از خانه کتاب بودم. خیلی خوشحال بودم که آخرین کتاب چاپ شده در دورۀ مدیریت مـن و در پـایـان سـال ۱۳۹۶ اثـری دربـاره
استاد ایرج افشار است. در مقدمۀ کوتاهم بر این کتاب نوشتم که:‌
«مایۀ بسی خوشحالی است که در آخرین روزهای فعالیتم در خانۀ کتاب این شانس و اقبال را داشتم که چون سال‌های گذشته در آستانۀ سالگرد وفات ایشان کتابی دیگر به‌نام نامی‌اش در خانۀ کتاب چاپ و منتشر نمایم»
طی چهار سالی که در خانۀ کتاب بود کتاب‌های «فهرستنامۀ کتابشناسی‌های ایران»، «کتابواره»، «فرزانۀ ایران‌مدار» و در سلسلۀ مشاهیر کتابشناسی معاصر هم کتاب «ایرج افشار» را چاپ کرده بودیم. معتقد بودم که کار خانۀ کتاب چاپ و انتشار کتاب‌هایی در موضوع کتاب است و سرسلسله‌جنبان این موضوع نیز ایرج افشار است.
۲۹ بهمن آخرین روز حضور من در خانۀ کتاب بود. خیلی دلم می‌خواست هرچه زودتر کتاب «کتابشناسی موضوعی-تاریخی از چاپکردها و نوشته‌های ایرج افشار» چاپ گشته و به سالروز درگذشت ایشان یعنی ۱۸ اسفند برسد. متن کتاب چاپ شده و دوخت هم خورده بود. جلد هم چاپ شده و فقط مانده بود صحافی، در دل خودم خوشحال بودم که بالاخره این کتاب به‌سالروز درگذشت استاد ایرج افشار می‌رسد.
به نظرم کار سترگ و ارزشمندی بود. دکتر عظیمی زحمت بسیاری برای بازنمایی تلاش‌های بی‌بدیل و کم‌نظیر استاد ایرج افشار انجام داده بود. طول و عرض کتاب و تلاش‌های دکتر عظیمی برای آنکه چیزی از دست نرود و جانماند و چینش هوشمندانه چاپکرده‌های ایرج افشار همه و همه به‌خوبی می‌توانست این تلاش‌ها را به‌رخ جهانیان بکشد. ۲۰۲۶صفحه در سه مجلد کار کمی نیست. و البته هرکس می‌خواهد بداند که ایرج افشار در زندگی‌ علمی خود چه‌کرده ناگزیر از مراجعه به‌این کتاب است
و بدون شک با خواندن مقدمۀ کتاب می‌فهمد که دکتر عظیمی چه جانی فرسوده است.
در میانه اسفند حوالی عصر بود که آقای مجید مهدوی مدیر چاپخانۀ دفتر تبلیغات قم زنگ زد و با کلی عذرخواهی و این دست و آن دست کردن گفت که از خانۀ کتاب تماس گرفته‌اند که الا و لابد می‌بایست مقدمۀ من از کتاب کنده شود و بجای آن مقدمۀ سرپرست جدید خانه کتاب به کتاب اضافه گردد!
خنده‌ام گرفت و هیچ تعجب نکردم.
این میز لامصب و حسادت‌ها و بخل‌های آدمی مگر چیز جدیدی است؟
آقای سرپرست هنوز نیامده به‌دنبال رزومه‌سازی بود.
هیچ‌وقت یادم نمی‌رود که یک روزی به‌دفتر همین آقا در ساختمان وزارت ارشاد در بهارستان رفتم و یهو با تعجب دیدم که چند جلد از کتاب‌های منتشره خانه کتاب «کتابشناسی ماه» را به‌عنوان استند زیر مونیتورش گذاشته تا مانیتور بالا آمده تا خـدای نـکرده گردن مبـارک از چنـد
درجه پائین و بالا شدن درد نگیرد.
خیلی عصبانی شدم و سریعا واکنش نشان دادم و گفتم خیرسرتان اینجا وزارت فرهنگ و معاونت فرهنگی است. اگر شماها برای کتاب ارزش و منزلت قائل نشوید دیگر از مردم عادی چی توقعی داریم.
حالا این آقا پشت میز مدیریت خانه کتاب نشسته و سکان مدیریت کتاب مملکت را دردست گرفته است. کتابی که در دورۀ من قراردادش منعقد شده و همۀ کارهای چاپش بجز صحافی جلد مانده، اینطور به‌مسلخ می‌برد که نام مدیر قبلی از کتاب بشوید و نام خودش را بر کتاب بزند بلکه برای خود حیثیتی دست و پا کند.
مهم برای من چاپ و انتشار کتاب بود و راستش من سنت نگارش مقدمه بر کتاب دیگران را تنها و تنها و تنها شکلی از مستندسازی فعالیت‌های خانۀ کتاب می‌دیدیم. اینکه آیندگان بعدها که این کتاب‌ها را ورق می‌زنند بدانند در هر دوره‌ای چه‌کسی و یا کسانی چه رویکردهایی داشتند.
به‌مهدوی گفتم ممنون که خبر دادی من رفته‌ام و شما هستی و چاره‌ای جز پذیرش دستور نداری، فقط لطف کن ده دوره با همان مقدمۀ من کنار بگذار و مابقی را سلاخی کن!

📝 مرد تاریخ‌جو و تاریخ ساز
نگاهی به صفحه‌ای از زندگی پربار مرحوم دکتر محسن جعفری‌مذهب 👇
https://B2n.ir/kx6813

📝 مرد تاریخ‌جو و تاریخ ساز
روایت هوش مصنوعی از یادداشت مجید جلیسه دربارهٔ گوشه‌ای از تلاش‌های مرحوم دکتر محسن جعفری‌مذهب

‍ 📝چاپ نوشت
چاپ نوشت مجموعه مقالاتی در موضوعات تاریخ کتاب، نشر، چاپ، چاپخانه در دورهٔ پساچاپ با بررسی نقش کتاب بر تجدد و نوگرایی ایران و تحولات سیاسی و فرهنگی دورهٔ قاجار است، که توسط مجید جلیسه طی سالهای ۱۴۰۰ الی ۱۴۰۴ در مجلهٔ آینهٔ پژوهش چاپ و منتشر شده است.

💡عنوان این مقالات و لینک دسترسی به متن کامل این مقالات را می‌توانید در ذیل مشاهده نمایید:

♦️چاپ نوشت (۱): نگاهی به چاپ نافرجام نسخه‌برگردان قرآن شماره ۴ آستان قدس👇
https://B2n.ir/rz1407

♦️چاپ نوشت (۲): قرآن بهرامی و نگاهی به کتابت‌های اعلای چاپ‌نویسی پرکار اما مهجور (احمد بن محمد تبریزی)👇
yun.ir/9scf93

♦️چاپ نوشت (۳): طومارهای زیارتی چاپ سنگی از هونولولو تا قم👇
https://B2n.ir/g33006

♦️چاپ نوشت (۴): مالیات گیلان پشتوانه باسمه‌خانه طهران👇
https://B2n.ir/h16567

♦️چاپ نوشت (۵): قرآن‌های کم‌ورق خطی و چاپی در عصر قاجار و قرآن سی‌ورقی میرزا زین‌العابدین شیرازی👇
https://B2n.ir/n75510

♦️چاپ نوشت (۶): منظومه میرزا زین‌العابدین شیرازی، سفرنامه و گزارشی از کتابت و چاپ قرآن سی ورقی در دوره قاجار👇
https://B2n.ir/yw1776

♦️چاپ نوشت (۷): تک‌برگ‌های چاپی در اینکونابولای ایرانی👇
https://B2n.ir/z13118

♦️چاپ نوشت (۸): گزارش تقویم کتابخانه محمدعلی تربیت👇
https://B2n.ir/d83088

♦️چاپ نوشت (۹): اولین کتاب چاپ سربی طهران👇
https://B2n.ir/m37472

♦️چاپ نوشت (۱۰): کتابفروشان دوره گرد👇https://B2n.ir/j48497

♦️چاپ نوشت (۱۱): ماقبل باستان👇
https://B2n.ir/w43071

♦️چاپ نوشت (۱۲): کتابخانه مدرسه دارالفنون در دوره قاجار👇
https://B2n.ir/m09283

♦️چاپ نوشت (۱۳) : نخستین تلاشها برای راه‌اندازی کتابخانه‌های عمومی و ملی در دورۀ قاجار👇
https://B2n.ir/s87105

♦️چاپ نوشت (۱۴): کتابخانه ملی طهران در دوره مشروطه و فهرست کتابهای آن👇
https://B2n.ir/m82741

♦️چاپ نوشت (۱۵): رشد نظام و عوام در سایۀ صنعت چاپ: نگاهی به تأثیرات صنعت چاپ بر توسعۀ ارتش و جامعه در ابتدای دورۀ قاجار👇
https://B2n.ir/x99092

♦️چاپ نوشت (۱۶): مطبوعات ایران: اولین فهرست از کتاب‌های چاپی عربی در ایران به‌قلم سعید نفیسی👇
https://B2n.ir/ym3689

♦️چاپ نوشت (۱۷): اولین کتابهای چاپی فارسی در اروپا👇
https://B2n.ir/y71376

♦️چاپ نوشت (۱۸): مطبعۀ مبارکۀ شاهنشاهی: آوردگاه تحولات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی در دورۀ مشروطه👇
https://B2n.ir/mk9592

♦️چاپ نوشت (۱۹): فهرست کتاب‌های چاپ ژلاتینی در کتابخانه‌های ایران👇
https://B2n.ir/hy4609

♦️چاپ نوشت (۲۰): سفر به درون کتابخانۀ سلطنتی ایران با ترجمه‌های میرزا محمدرضا غفاری کاشانی👇
https://B2n.ir/ps5745

🔊 چاپ‌کست
پادکستی است برگرفته از سلسله مقاله‌های چاپ‌نوشت که با کمک هوش مصنوعی نوت‌بوک‌ال‌ام تولید شده است تا علاقه‌مندان به تاریخ چاپ و نشر کتاب بتوانند نسخه‌ای صوتی و کوتاه از این مقالات را بشنوند.

♦️ چاپ نوشت (۱): نگاهی به چاپ نافرجام نسخه‌برگردان قرآن شماره ۴ آستان قدس. آینۀ پژوهش، سال سی و سوم، شماره دوم ( ۱۹۴)، خرداد و تیر، ۱۴۰۱، صص. ۲۷-۶۳

🎧

گوش دهید

📝 چکیده:
چاپ نسخه‌برگردان نفایس نسخ خطی کتابخانه‌ها تقریبا از اوایل دوره پهلوی اول در ایران رایج می‌گردد. در این میان یکی از بزرگترین و قدیمی‌ترین کتابخانه‌های ایران یعنی کتابخانه آستان قدس رضوی به صورت ویژه‌ای در این راه قدم گذاشته و آثار ارزشمندی را به این شیوه چاپ و منتشر می‌نماید. مقاله حاضر به بررسی این فرایند و همچنین تاریخچه چاپ نسخه‌برگردان یکی از مهمترین قرآن‌های خطی این کتابخانه که به قرآن خطی شماره (۴) معروف است و البته ناکام می‌ماند می‌پردازد.

📃

مطالعهٔ متن مقاله

WWW.Jalise.ir
@Varraqan