شب صدرالدین عینی و یادداشت‌های او

به مناسبت انتشار کتاب «یادداشت‌های صدرالدین عینی» به کوشش دکتر مصطفی باباخانی، هشتصد و سی و یکمین شب از سلسله شب‌های مجلۀ بخارا به نقد و بررسی این کتاب اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر چهارشنبه بیست و هفتم فروردین ۱۴۰۴ با سخنرانی دکتر نظام‌الدّین زاهدی (سفیر مختار و نمایندهٔ تام الاختیار جمهوری تاجیکستان در تهران)، دکتر علی‌اشرف مجتهد شبستری (رئیس انجمن دوستی ایران و تاجیکستان)، دکتر اصغر دادبه (استاد دانشگاه علامه طباطبایی)، دکتر عبدالنبی ستارزاده (عینی‌پژوه و عضو فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی)، دکتر محمد جعفری قنواتی (پژوهشگر حوزهٔ فرهنگ و ادبیات عامه)، حسن قریبی (پژوهشگر ادبیات تاجیکستان)، دکتر مصطفی باباخانی (مصحح کتاب «یادداشت‌ها») و علی دهباشی‌ در سالن خلیج فارس فرهنگسرای نیاوران برگزار می‌شود.

«یادداشت‌ها» خاطرات صدرالدّین عینی یا تصویر واقعه‌هایی از زندگی اوست که خود شاهد آنها بوده است. این رویدادها، جنبه‌های گوناگون حیات و مهم‌ترین جریان‌های اجتماعی و تاریخی بخارای اواخر قرن نوزده میلادی را دربرگرفته است و گنجینه‌ای است از مسائل تاریخی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، دینی، زبانی، ادبی و هنری قوم‌نگاری و فولکلور و بسیاری از موارد دیگر؛ از همین رو، آن را دائرة‌المعارفِ حياتِ بخارای قرن نوزده نامیده‌اند. «یادداشت‌ها» آخرین اثر استاد عینی است که حجم زیادی دارد و می‌توان آن را مهم‌ترین دستاورد آفرینش‌های ادبی عینی و یکی از شاهکارهای ادبیّات معاصر تاجیکستان به شمار آورد. در این اثر نمایندگان همۀ طبقات مردم با نام واقعی خود فعالیت می‌کنند.
صدرالدّین عینی (۱۹۵۴-۱۸۷۸ م/ ۱۳۳۳-۱۲۵۷ ش) یکی از بزرگ‌ترین شاعران، نویسندگان، منتقدان، تاریخ‌نویسان و زبان‌شناسان تاجیک است و آثاری در هر یک از این زمینه‌ها پدید آورده که بیشتر آنها سهم بزرگی در دگرگونی‌های ادبی، اجتماعی و فرهنگی ورارود سدۀ بیستم میلادی داشته است. وی بنیان‌گذار و پیشگام ادبیّات معاصر فارسی‌تاجیکی بوده و از بزرگ‌مردان و تاریخ‌سازانی است که در تاجیکستان عنوان عالی «قهرمان تاجیکستان» را بدو داده‌اند و او را «استاد» و «پدر ملّت» خطاب می‌کنند. وی برای حفظ و گسترش زبان و ادبیّات فارسی و در راه خودشناسی تاریخی و معنوی و احیای خودآگاهی و هویّت ملی تاجیکان ورارود کوشش‌ها کرده و مبارزه‌ها نموده است.

فرهنگسرای نیاوران: خیابان پاسداران، مقابل پارک نیاوران، سالن خلیج فارس

هر کجا فارسی گفت‌وگو کنند، مرز ایران است

استاد عبدالجبار سروش مهمان ویژه جشنواره شعر فجر، ادب پژوه اهل تاجیکستان و استاد دانشگاه آموزگاری در شهر دوشنبه و شهر خجند، در گفت‌وگو با دکتر وحید سمنانی در شبکه کتاب، از علاقه خود به ایران زمین و فرهنگ ایرانی می‌گوید.

تماشای این گفت‌وگو را از دست ندهید...

در سایت شبکهٔ کتاب ببینید:
🎞https://ketab.tv/video/bkoxrt9

✅ @ketabtv_ir

✒️ گروه مطالعات ورارود دانشگاه تهران

@vararud_ut

سند همکاری امنیتی ایران و تاجیکستان امضا شد

وزیر کشور:‌
🔹سند همکاری امنیتی ایران و تاجیکستان در حوزه‌های مبارزه با تروریسم، جرایم سازمان‌یافته و قاچاق انسان امضا و تبادل شد.
🔹با اجرای این سند همکاری، شاهد امنیت بیشتر در دو کشور باشیم زیرا این سند همکاری در موضوعات مشترک مثل مبارزه با تروریسم، مواد مخدر جرم‌های منطقه‌ای و فرامرزی است./ تسنیم


✒️ گروه مطالعات ورارود دانشگاه تهران

@vararud_ut

بازتاب نشست زبان فارسی در ازبکستان در روزنامه ایران.
این نشست در تاریخ ۲۱ اسفند ۱۴۰۲ در مرکز مطالعات عالی بین‌المللی دانشگاه تهران برگزار شد.


✒️ گروه مطالعات ورارود دانشگاه تهران

@vararud_ut
@iranshenasi_ut

زبان فارسی در ازبکستان

«هویت» وقتی به «زبان» گره می‌خورد به پدیده‌ه­ای پیچیده بدل می‌­شود. داستان هویت در آسیای مرکزی از ورود روس‌ها در ۱۸۶۰ شروع می‌شود. با سرنگونی امیر بخارا، امیرعالم خان منغیت، در ۱۹۲۰ به دست ارتش سرخ، چالش‌های هویتی وارد مرحله­‌ای جدید می‌­شود. با اینکه امیر، ازبک بود ولی به زبان فارسی صحبت می‌کرد. در فارسی‌زبان بودن مردم هیچ تردیدی وجود نداشت، حتی اگر سه دوره امیران شیبانی، اشترخانی و منغیت در آنجا حکومت می‌کردند. اما به تدریج، زبان فارسی در ازبکستان در تنگناهای سیاسی قرار گرفت چنانکه اکنون می‌توان گفت نیاز به توجه‌ و سرمایه‌گذاری‌های فرهنگی ویژه دارد تا از انزوا خارج شود. دراین گفتار، برای تقویت زبان فارسی در ایران فرهنگی بویژه در سمرقند و بخارا پیشنهادهایی ارائه می‌شود که یکی از آنها، سفر ما ایرانیان به این دو شهر ازبکستان است که می‌تواند گامی بلند در تقویت زبان فارسی در این منطقه از ایران فرهنگی باشد.

آرش ایرانپور
پژوهشگر حوزه آسیای مرکزی

ادامه مطلب


✒️ گروه مطالعات ورارود دانشگاه تهران

@vararud_ut

زبان فارسی؛ زبان دل و دربار

در این گفتار اولین خاستگاه‌ها و کانون‌های جوشان زبان و ادب پارسی در کشور همسایه، ازبکستان، را مورد بحث قرار می‌دهیم؛ کشوری که در آن نزدیک به سه سال، رایزن فرهنگی ایران در تاشکند، پژوهشگر، ویراستار و آموزگار زبان فارسی بودم. این سامان در آسیای میانه، از دیرباز تا امروز یکی از کانون‌های جوشان ادب پارسی است. در ازبکستان پاسداران راستین زبان‌فارسی در بخش‌ها و استان‌های فارس‌نشین ازبکستان، بویژه - تاجیک‌های سمرقند و بخارا- هستند که به روزگاری پیش از این، دو شهر آباد و نامدار ایران‌زمین بودند. مردمان فارس‌زبانی که پرچم زبان فارسی و فرهنگ و آیین ایرانی را برافراشته نگاه داشته‌اند. اینکه مردمانی در چنبره دشمنان گوناگون از زبان مادری نگهبانی کنند، کارشان ارزشی دوچندان خواهد یافت و تاجیکان کشور ازبکستان چنین کار کارستانی کردند.

جواد جلالی کیاسری
وابسته فرهنگی پیشین در ازبکستان و قزاقستان

ادامه مطلب


✒️ گروه مطالعات ورارود دانشگاه تهران

@vararud_ut

🔘 لغو روادید سفرهای زمینی در دستور کار ایران و تاجیکستان

اسکندر مومنی وزیر کشور جمهوری اسلامی در گفتگو با خبرنگاران در مورد جزئیاتی از دیدارش با امامعلی رحمان سخن گفت.

وی اظهار داشت: سلام و پیام دکتر پزشکیان رئیس جمهوری کشورمان به ایشان ابلاغ شد و ایشان هم متقابلا گفت سلام من را به برادرم دکتر پزشکیان برسانید. رئیس جمهور تاجیکستان در این دیدار تاکید کرد که در تعمیق و توسعه روابط در حوزه‌های سیاسی، امنیتی، فرهنگی، اجتماعی و گردشگری هیچ محدودیتی نداریم.

آقای مومنی تصریح کرد: یکی از موضوعات مطرح شده در این جلسه لغو روادید بین دو کشور بود که در گام اول برای سفرهای هوایی لغو شده است و مقرر شد در مرحله بعد با لغو روادید سفرهای زمینی، زمینه سفر راحت برای شهروندان ایران و تاجیکستان فراهم شود. آقای امام علی رحمان آمادگی کامل تاجیکستان را برای اجرای تفاهمنامه‌های منعقد شده در سفر دکتر پزشکیان اعلام کرد.

آمو نیوز

✒️ گروه مطالعات ورارود دانشگاه تهران

@vararud_ut

🔹گروه مطالعات ورارود کانون ایران‌شناسی دانشگاه تهران برگزار می‌کند:

سومین نشست از سلسله نشست‌های گفتارهایی در باب ورارود

🔸«تاریخچه ملت سازی در آسیای مرکزی»

سخنرانان نشست:

دکتر فرهاد عطایی
عضو سابق هیئت علمی گروه مطالعات منطقه‌ای دانشگاه تهران

دکتر الهه کولایی
عضو هیئت علمی گروه مطالعات منطقه‌ای دانشگاه تهران

دبیر نشست: فاطمه عرفانی
دانشجوی دکتری مطالعات منطقه‌ای دانشگاه تهران

◾زمان: دوشنبه ۸ اردیبهشت‌ ۱۴۰۴
ساعت ۱۵
◽مکان: دانشگاه تهران، دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی، مرکز مطالعات عالی بین‌المللی

🔻حضور برای عموم آزاد است.

@vararud_ut
@iranshenasi_ut

#مقاله؛
📃 مسئله خط در تاجیکستان

سارا اسفندیاری
دانشجوی کارشناسی علوم سیاسی دانشگاه تهران


✒️ گروه مطالعات ورارود دانشگاه تهران

@vararud_ut

چکیده

یکی‌ از مسائلی که در سال‌های اخیر، بسیار اهمیت یافته است، بحث احیای نگاه به منطقه آسیای مرکزی و بازسازی روابط دیپلماتیک حسنه با کشور‌های این منطقه و چگونگی بهره گیری از ظرفیت‌های مشترک فرهنگی و تمدنی نظیر زبان و خط فارسی در این منطقه است.
در بین کشور‌های آسیای مرکزی ،تاجیکستان به عنوان کشوری فارسی زبان ولی با خط سیریلیک روسی بیشتر مورد توجه قرار گرفته و تلاش‌های صورت گرفته برای برقراری ارتباط دوستانه بین ایرانیان و تاجیکان بیشتر از دیگر کشور‌های آسیای مرکزی بوده است.
مسئله‌ای که اکنون دوباره مطرح شده، چگونگی تغییر خط در تاجیکستان و رسمیت یافتن خط سیریلیک است که بین آنها و دیگر فارسی زبانان و تاریخ و نیاکانشان فاصله انداخته، است.
مسئله اصلی در این مقاله بررسی آسیب‌های ناشی از رواج خط سیریلیک در تاجیکستان و امکان تغییر آن به خط فارسی است.
پرسش های اصلی این است که
چرا تغییر خط در تاجیکستان اتفاق افتاد؟ چگونه می‌توان خط سیریلیک را به خط فارسی تغییر داد؟
هدف اصلی این مقاله ارائه راه کارهای جدیدی است که در تغییر خط تاجیک‌ها به فارسی، کمک بسیار می‌کند و جنبه عینی و کاربردی دارد.

🔹 با کمال خرسندی اعلام می‌داریم که در طی دو سال گذشته، توفیق یافتیم مجموعه‌ای از نشست‌های علمی با عنوان «پیوندهای فرهنگی و تمدنی ایران و اوراسیا» را با تمرکز بر مباحث ایران‌شناسی و اشتراکات فرهنگی میان این دو حوزه تمدنی برگزار نماییم.

📌 اکنون با افتخار شما را دعوت می‌کنيم به هفتمین نشست با عنوان:
«سعدی در فرارود»
با حضور:
🔹 دکتر اصغر دادبه
🔹دکتر ابراهیم خدایار
🔹 دکتر حسن قریبی
🔹 دکتر مرتضی رضوان‌فر
🔹 دکتر محمود جعفری دهقی

🗓 دوشنبه ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۴
🕔 ساعت ۱۷
📍 به میزبانی مؤسسه ایراس: خیابان ولیعصر، بالاتر از پارک ساعی، کوچه امینی، پلاک 2، واحد 8

#اختصاصی

❗️دیپلماسی تمدنی ایران در آسیای مرکزی؛ پلی به سوی همبستگی منطقه‌ای

🖊سید محمد علی مدرسی یزدی، دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات منطقه جنوب شرقی آسیا، دانشگاه تهران
و علی افسری اوغانی، دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، دانشگاه تهران

ایران و کشورهای آسیای مرکزی دارای پیشینه‌ای غنی از روابط تاریخی، فرهنگی و تمدنی هستند. این منطقه که زمانی جزئی از قلمرو ایران فرهنگی محسوب می‌شد، همچنان از نظر فرهنگی، زبانی و اجتماعی پیوندهای عمیقی با ایران دارد. با این حال، در سال‌های اخیر، نفوذ بازیگران دیگر همچون ترکیه، روسیه و چین در آسیای مرکزی افزایش یافته و فرصت‌های ایران برای تعامل مؤثر در این منطقه را با چالش‌هایی مواجه کرده­ است. در این مناقشه هویتی، بستری از هویت ممکن شکل گرفته است که به باور نویسندگان، بر سه مؤلفه اساسی—روایت‌ها، قاب‌ها و نهاد—استوار است.

ادامه در👈
https://www.iras.ir/?p=12220

📎تلگرام
@IRAS_INSTITUTE
📎اینستاگرام:
https://www.instagram.com/iras_institute/

🔘 زمان و مکان سرودن شعر معروف "خلیج فارس" شاعر برجسته تاجیک

زنده یاد استاد مومن قناعت از شعرای برجسته تاجیکستان، سال 1980 میلادی در جریان سفرش به کویت به همراه هیات دیپلماسی شوروی برای میانجی‌گری آتش‌بس میان ایران و عراق، در پاسخ به درخواست یکی از امرای عرب برای قرائت شعری آنی، شعر خلیج فارس را سروده و قرائت می کند. (مومن ‎قناعت در آن ایام نماینده جمهوری سوسیالیستی ‎شوروی ‎تاجیکستان در شورای عالی شوروی بود.) بر اساس برخی نقل ها، این ابیات در این زمان و مکان از طرف یکی از اعضای هیات میانجی گر شوروی، کام حضار عرب را تلخ کرده و محیط را تحت تاثیر قرار داده بود.


از خلیج فارس می‌آید نسیم فارسی
ابر از شیراز می‌آید چو سیم فارسی

دُر از این دریا نمی‌جویم چو دور افتاده است
از تگ دریا ته چشم یتیم پارسی

می رسد از کشتی بشکسته شعر بی شکست
شعر هم بشکست با بند قدیم پارسی

شیخ را سرمست دیدم یک شبی از بوی نفت
رفت با عطر کفن عطر و شمیم فارسی

آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی


✒️ گروه مطالعات ورارود دانشگاه تهران

@vararud_ut

شب ادبیات فارسی در فرارود
در شب‌های بخارا

چهارشنبه ۲۴ اردیبهشت ساعت ۱۶

✒️ گروه مطالعات ورارود دانشگاه تهران

@vararud_ut