Keylogger — bu kompyuter yoki smartfonda klaviaturada bosilgan tugmalarni yashirin qayd etadigan dastur yoki qurilma bo‘lib, u orqali login, parol, yozishmalar va boshqa kiritilgan ma’lumotlar yig‘ilishi mumkin. U dasturiy ko‘rinishda zararli fayl sifatida tizimga o‘rnatilishi yoki kamroq hollarda klaviatura bilan qurilma orasiga ulanadigan fizik moslama bo‘lishi mumkin. Keyloggerlar ko‘pincha phishing fayllar, pirat dasturlar va zararli havolalar orqali tarqaladi hamda foydalanuvchi sezmasdan fon rejimida ishlaydi. Ular nafaqat kiberjinoyatlarda, balki penetratsiya testlari, ota-ona nazorati va tashkilot xavfsizlik monitoringida ham qo‘llanadi. Asosiy xavfi — maxfiy ma’lumotlar sizib chiqishi va akkauntlar egallanishi. Himoyalanish uchun tizim va dasturlarni yangilab borish, antivirusdan foydalanish, ikki bosqichli autentifikatsiyani yoqish va faqat ishonchli manbalardan fayl yuklash tavsiya etiladi.

Oxirgi bir necha oyda O‘zbekistonda davlat va yirik onlayn servislar bilan bog‘liq kiberhodisalar vaqti-vaqti bilan kop uchrab turibdi. Masalan, ayrim davlat portal va idoralar saytlarida turli hujumlar sabab vaqtincha ishlamay qolish holatlari, shuningdek ayrim resurslarda ruxsatsiz kirish urinishlari haqida rasmiy bayonotlarda xabarlar berilgan. Bu holatlar odatda tizimlar tiklanib, zaifliklar yopilgani bilan yakunlangan.

Aslida bu kutilmagan narsa emas — davlat xizmatlari onlayn ko‘paygani sari hujumlar ham ko‘payadi. Ko‘p platformalar tezroq ishga tushiriladi, keyin esa xavfsizlik qatlamlari bosqichma-bosqich kuchaytiriladi. Kiberxavfsizlik bo‘yicha mutaxassislar yetishmasligi ham ochiq muammo sifatida tez-tez tilga olinadi.

Qisqasi, “yana buzilibdi” degan xabarlar faqat shov-shuv emas — bu raqamlashtirishning tabiiy yon ta’siri. Yaxshi tomoni, har bir shunday hodisadan keyin auditlar o‘tkazilib, tizimlar yangilanadi va himoya darajasi real ravishda oshadi. Ya’ni jarayon og‘riqli bo‘lsa ham, tizimlar asta-sekin mustahkamlanib boryapti

ozodbekdev.uz/space

sudo apt update
sudo apt install wine

wine dastur.exe

Buildroot – bu o‘rnatiladigan qurilmalar (embedded systems) uchun minimal Linux tizimini yig‘ishga mo‘ljallangan build tizim. Odatda monitorlar, routerlar, sanoat panellari va transport displeylarida ishlatiladi, ya’ni bu oddiy kompyuter emas — maxsus qurilma ichida ishlaydigan kichik Linux tizimi