پنجاه‌وسومین نشست از سلسله نشست‌های «صد کتاب ماندگار قرن»

🟦 خوانش «از آستارا تا استارباد» در پنجاه‌وسومین نشست «صد کتاب ماندگار قرن» اثر روانشاد منوچهر ستوده


با حضور
دکتر شهرام یوسفی‌فر
هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران

مهدی تقی‌پور حیدری
نویسنده و پژوهشگر

دبیر نشست: مصطفی نوری
پژوهشگر تاریخ معاصر ایران در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

مکان: ساری، سالن همایش هتل جنگلی سالاردره
یکشنبه ۲۸ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۷-۱۹


🔹 «از آستارا تا استارباد» مجموعه‌ای ده‌جلدی و از منابع بنیادی جغرافیای تاریخی شمال ایران است. منوچهر ستوده در این اثر، حاصل سال‌ها سفر، مشاهده مستقیم و پژوهش درباره شهرها، روستاها، راه‌های تاریخی، بناها، کتیبه‌ها و دیگر آثار فرهنگی مناطق شمالی ایران را گردآوری کرده است.


اخبار علمی دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران
@scientific_events_UT

✳️ برگزاری کارگاه آموزشی نگارش پیشینه پژوهش و مرور ادبیات با ابزارهای هوش مصنوعی

🗯️ مدرس: دکتر فرزانه قنادی نژاد

🗓️ زمان برگزاری: چهارشنبه، ۳۱ تیرماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۲-۱۰

💢 مکان برگزاری: کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، طبقه همکف، سالن شورا

🌐 لینک پیوند مجازی:  https://vroom.ut.ac.ir/library

💥💥 شرکت در این کارگاه برای کارکنان محترم کتابخانه‌های دانشگاه تهران دارای امتیاز آموزشی است. در این راستا، کارکنان محترم لازم است پس از ورود به لینک پیوند مجازی (https://vroom.ut.ac.ir/library)، ورود مهمان را انتخاب کرده و نام و نام خانوادگی و کد پرسنلی خود را وارد نمایند.

💢 تولید علم همچنان به انسان نیاز دارد؛ چرا هوش مصنوعی نمی‌تواند جایگزین پژوهشگران شود؟

سرمقاله‌ای تازه در مجله Nature با نگاهی انتقادی به ظهور «دانشمندان هوش مصنوعی» تأکید می‌کند که اگرچه سامانه‌های هوش مصنوعی می‌توانند سرعت کشف‌های علمی را به‌طور چشمگیری افزایش دهند، اما هنوز قادر به جایگزینی نقش بنیادین پژوهشگران انسانی نیستند.
این مقاله در پی انتشار دو پژوهش درباره عامل‌های پژوهشگر هوش مصنوعی منتشر شده است؛ سامانه‌هایی که توانسته‌اند فرضیه‌های علمی تولید کنند، ادبیات پژوهشی را تحلیل کنند، آزمایش پیشنهاد دهند و داده‌ها را تفسیر کنند.
با وجود این پیشرفت‌ها، Nature تأکید می‌کند که تمامی این سامانه‌ها با هدایت و نظارت مستقیم پژوهشگران طراحی، آموزش و ارزیابی شده‌اند و بدون مشارکت انسان قادر به انجام پژوهش معتبر نیستند.
نویسندگان معتقدند که هوش مصنوعی می‌تواند بسیاری از فعالیت‌های زمان‌بر مانند مرور منابع، تحلیل داده‌ها و تولید فرضیه را تسریع کند، اما هنوز در قضاوت علمی، خلاقیت، درک زمینه پژوهش و تصمیم‌گیری‌های پیچیده محدودیت‌های اساسی دارد.
این گزارش همچنین هشدار می‌دهد که مدل‌های هوش مصنوعی همچنان در معرض خطا، تولید اطلاعات نادرست (Hallucination) و تفسیرهای اشتباه قرار دارند؛ بنابراین اعتبار نتایج آن‌ها باید همواره توسط پژوهشگران بررسی و تأیید شود.
از منظر روش‌شناسی علم، مقاله یادآور می‌شود که طراحی پرسش‌های پژوهشی، انتخاب مسیرهای نوآورانه و تفسیر یافته‌ها صرفاً فرایندهایی فنی نیستند، بلکه به تجربه، شهود، خلاقیت و تعامل انسانی وابسته‌اند.
گزارش Nature بر این نکته تأکید می‌کند که بسیاری از کشف‌های بزرگ علمی حاصل سال‌ها تجربه، شکست، همکاری و یادگیری تدریجی پژوهشگران بوده است؛ ویژگی‌هایی که هنوز در سامانه‌های هوش مصنوعی قابل بازآفرینی نیستند.
این سرمقاله همچنین نقش پژوهشگران را در آموزش نسل آینده دانشمندان برجسته می‌کند و معتقد است انتقال تجربه، ارزش‌های علمی و فرهنگ پژوهش، فرآیندی انسانی است که نمی‌توان آن را به ماشین‌ها واگذار کرد.
در گزارش آمده است که آینده علم نه در حذف پژوهشگران، بلکه در همکاری مؤثر میان انسان و هوش مصنوعی شکل خواهد گرفت؛ الگویی که در آن ماشین‌ها وظایف محاسباتی را بر عهده می‌گیرند و انسان‌ها هدایت علمی و قضاوت نهایی را انجام می‌دهند.
نویسندگان همچنین از دانشگاه‌ها، مؤسسات پژوهشی و نهادهای تأمین مالی می‌خواهند سیاست‌هایی تدوین کنند که ضمن بهره‌گیری از ظرفیت‌های هوش مصنوعی، جایگاه پژوهشگران، آموزش علمی و اصول اخلاق پژوهش حفظ شود.
از منظر سیاست‌گذاری علم، این مقاله تأکید می‌کند که نباید هیجان ناشی از پیشرفت‌های هوش مصنوعی موجب نادیده گرفتن ارزش قضاوت انسانی، مسئولیت‌پذیری و خرد جمعی در تولید دانش شود.
در مجموع، Nature نتیجه می‌گیرد که هوش مصنوعی می‌تواند شریک قدرتمندی برای پژوهشگران باشد، اما آینده علم همچنان به کنجکاوی، خلاقیت، تجربه، اخلاق و خرد انسانی وابسته است؛ ویژگی‌هایی که ستون‌های اصلی پیشرفت علمی را تشکیل می‌دهند.

Nature Editorial. (2026, May 19). Why AI cannot do good science without humans. Nature, 653(8115), 650. https://doi.org/10.1038/d41586-026-01551-3

https://t.me/UT_Central_Library

#معرفی_حمایت‌ها

🔰 دانشگاه تهران میزبان نشست معرفی حمایت‌ها و فرصت‌های پژوهشی بنیاد ملی علم ایران

🔻 در راستای تقویت تعاملات علمی و بهره‌مندی حداکثری دانشگاهیان از ظرفیت‌های ملی، معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران نشست تخصصی «معرفی حمایت‌ها، فراخوان‌ها و فرصت‌های پژوهشی بنیاد ملی علم ایران» را با حضور دکتر محمدرضا هرمزی‌نژاد، رئیس بنیاد ملی علم ایران و دکتر علی جعفریان دهکردی، معاون برنامه‌ریزی این بنیاد برگزار می‌کند.

🔸این نشست سه‌شنبه ۳۰ تیرماه ۱۴۰۵، از ساعت ۱۰:۰۰ تا ۱۲:۰۰ برگزار خواهد شد. امکان شرکت در این نشست به صورت حضوری (صرفا ویژه اساتید و دانشجویان دانشگاه تهران) در سالن شهید سلیمانی واقع در خیابان ۱۶ آذر، جنب معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران فراهم می‌باشد.

🔹 جهت بهره‌مندی سایر پژوهشگران و علاقه‌مندان، امکان شرکت در این برنامه به صورت برخط از طریق نشانی vroom.ut.ac.ir/res پیش‌بینی شده است.

📎 جزئیات 👇

🌐https://insf.org/fa/news/1451

🆔@insf_pr

یادآوری مجدد برای ثبت نام.

🔺سمینار کارآفرینی با هوش مصنوعی

🔺 تاریخ برگزاری: ۳۰ تیرماه ۱۴۰۵، ۱۰ صبح تا ۱۲.

🔺محل برگزاری: دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، کتابخانه مرکزی، سالن آمفی‌تئاتر


🔺برای ثبت نام حتما با شماره زیر تماس بگیرید:
09350807346

🔺ثبت نام برای دانشجویان و کارکنان دانشکدگان و خانواده آنها با ذکر شماره دانشجویی یا پرسنلی رایگان است ولی باید ثبت نام کنند.


@utcanlib

برای منحرف کردن ذهنم از افکار مأیوس کننده،
صرفاً نیاز  دارم به کتابها پناه ببرم.

آلن دوباتن
دوباتن نویسنده سوئیسی/انگلیسی است که آثار زیادی از او به فارسی ترجمه شده است.

✅سلسله نشست‌های تخصصی توسعه و امنیت آبی

3️⃣نشست سوم: طرح‌هاي انتقال آب از دريا و تقاضاي القايي

🗓دوشنبه : 29 تيرماه

⏱از ساعت 17:00 الي 19:00

🗾اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

🌐 www.shahrvandan.com

🔗🔗  دسترسي مجازي به نشست:
https://skyroom.online/ch/shahrdad1405/waterthinktank

در حال و هوای جام جهانی ۲۰۲۶

💧هیچ ذهنیتی از رفتن به ته یک چاه 120 متری، و دیدن و شنیدن جوشش آب از دل زمین دارید؟

💧صفحه اوس‌رضا عرب‌پور در اینستاگرام، یکی از معدود جاهایی در این پلت‌فرم هست که محتوای مفید و در عین حال به شدت جذاب به مخاطب میده

💧قدرِ قطره قطره آبی رو که با این سختی از دل زمین به ما و محصولات کشاورزی می‌رسه رو باید حسابی دونست.
💧نشانی صفحه اوس‌رضا عرب‌پور در اینستاگرام



@utcanlib

یادآوری برای شرکت در کارگاه، چهارشنبه ۳۱ تیرماه

✅وبينار تخصصي:
احياي درياچه اروميه؛ عدم توسعه اراضي تا تحول معيشت

🗓 چهارشنبه 31 تيرماه 1405

🕑 از ساعت 11:00 الي 13:00

🔗 https://www.skyroom.online/ch/urmia.university/lake-urmia

🔰تحقیقات درباره مطالعه منظم و حافظه؛
افراد باسواد چهره‌ها را بهتر تشخیص می‌دهند

🔸نتایج پژوهش‌های گردآوری‌شده در کتاب جدید «فالک هوتیگ»، پژوهشگر مؤسسه ماکس پلانک، نشان می‌دهد خواندن فراتر از یک مهارت زبانی، نقشی اساسی در ارتقای توانایی‌های شناختی انسان ایفا می‌کند.

🔸یکی از یافته‌های قابل توجه این پژوهش، ارتباط میان سواد و توانایی تشخیص چهره است. پیش‌تر برخی نظریه‌های علوم اعصاب بر این فرض استوار بودند که مغز برای یادگیری خواندن، بخشی از شبکه مسئول تشخیص چهره را به این مهارت اختصاص می‌دهد و در نتیجه ممکن است توانایی تشخیص چهره تضعیف شود.

🔸هوتیگ با اشاره به تغییر الگوهای مطالعه در عصر فناوری، هشدار می‌دهد که در صورت تداوم کاهش سرانه مطالعه و افت سواد خواندن، بخشی از توانایی‌های شناختی که امروزه در آزمون‌های هوش و مهارت سنجیده می‌شوند نیز ممکن است دچار افت شوند؛ روندی که به اعتقاد وی، فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی به‌سادگی قادر به جبران آن نخواهند بود.

@ibna_official

💥💥 قابل توجه پژوهشگران گرامی

ویدئوی آموزشی مربوط به کارگاه نگارش پیشینه پژوهش، مرور ادبیات و یافتن منابع اطلاعاتی مرتبط با ابزارهای هوش مصنوعی به همراه اسلایدها و فایل پرامپت‌ها در وب‌سایت کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران قرار گرفت:

https://library.ut.ac.ir/fa/news/54389

https://t.me/UT_Central_Library

https://www.coursera.org/

Coursera
بزرگ‌ترین دانشگاه مجازی جهان یا پلی میان دانشگاه و صنعت؟
در دنیایی که مهارت‌های تخصصی با سرعتی بی‌سابقه در حال تغییر هستند، آموزش دیگر محدود به کلاس‌های سنتی دانشگاه نیست. یکی از موفق‌ترین تجربه‌های جهانی در این زمینه، پلتفرم Coursera است؛ سامانه‌ای که میلیون‌ها نفر در سراسر جهان از طریق آن در دوره‌های دانشگاه‌های معتبر و شرکت‌های بزرگ فناوری شرکت می‌کنند.
Coursera چیست؟
Coursera یک پلتفرم آموزش آنلاین آمریکایی است که در سال ۲۰۱۲ توسط دو استاد برجسته دانشگاه استنفورد، اندرو اَنگ (Andrew Ng) و دافنه کولر (Daphne Koller)، بنیان‌گذاری شد. هدف اولیه آن، فراهم کردن دسترسی همگانی به آموزش دانشگاه‌های تراز اول جهان بود. امروزه این پلتفرم یکی از بزرگ‌ترین مراکز آموزش الکترونیکی جهان به شمار می‌رود.
وابسته به چه نهادی است؟
برخلاف تصور برخی، Coursera وابسته به یک دانشگاه خاص نیست. این مجموعه یک شرکت مستقل آمریکایی است که دفتر مرکزی آن در ایالت کالیفرنیا قرار دارد. نقش آن، ایجاد بستری برای همکاری میان دانشگاه‌ها، شرکت‌های فناوری، دولت‌ها و فراگیران است. محتوای آموزشی توسط دانشگاه‌ها و مؤسسات علمی تهیه می‌شود و Coursera زیرساخت فنی، مدیریت دوره‌ها، آزمون‌ها و صدور گواهینامه را بر عهده دارد. همچنین این شرکت از سال ۲۰۲۱ به عنوان یک Public Benefit Corporation و B Corp فعالیت می‌کند؛ یعنی علاوه بر سودآوری، مأموریت اجتماعی برای گسترش آموزش نیز در اساسنامه آن پیش‌بینی شده است.
چه مؤسساتی با Coursera همکاری می‌کنند؟
امروزه بیش از ۳۷۵ دانشگاه و شرکت معتبر با این پلتفرم همکاری دارند. از جمله:
دانشگاه استنفورد
دانشگاه ییل
دانشگاه پرینستون
دانشگاه میشیگان
امپریال کالج لندن
دانشگاه لندن
و نیز شرکت‌های بزرگ فناوری مانند:
Google
IBM
Microsoft
Meta
Amazon Web Services (AWS)
Oracle
NVIDIA
به همین دلیل بسیاری از دوره‌ها مستقیماً توسط استادان دانشگاه یا متخصصان این شرکت‌ها تدریس می‌شوند.
چه نوع آموزش‌هایی ارائه می‌شود؟
Coursera تنها مجموعه‌ای از فیلم‌های آموزشی نیست، بلکه خدمات متنوعی را عرضه می‌کند، از جمله:
دوره‌های کوتاه آموزشی (Courses)
پروژه‌های عملی (Guided Projects)
مجموعه دوره‌های تخصصی (Specializations)
گواهینامه‌های حرفه‌ای (Professional Certificates)
مدارک کارشناسی و کارشناسی ارشد کاملاً آنلاین
آموزش سازمانی برای شرکت‌ها و دولت‌ها
بخش عمده‌ای از آموزش‌ها در حوزه‌های هوش مصنوعی، علوم داده، برنامه‌نویسی، امنیت سایبری، مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، سلامت و زبان ارائه می‌شود.
آمارهای مهم
بر اساس گزارش رسمی شرکت در سال ۲۰۲۶، Coursera به یکی از بزرگ‌ترین پلتفرم‌های آموزشی جهان تبدیل شده است:
۲۰۵ میلیون کاربر ثبت‌نام‌شده
همکاری با بیش از ۳۷۵ دانشگاه و شرکت
بیش از ۶۲۰۰ سازمان، دانشگاه، شرکت و نهاد دولتی از خدمات آن استفاده می‌کنند.
هزاران دوره آموزشی و صدها برنامه تخصصی و مدرک دانشگاهی در این سامانه ارائه می‌شود.
طبق گزارش سالانه شرکت، تنها در سال ۲۰۲۵ کاربران این سامانه:
بیش از ۵۴ میلیون بار در دوره‌ها ثبت‌نام کردند.
حدود ۶۵۷ میلیون ویدئوی آموزشی مشاهده کردند.
بیش از ۱۰۷ میلیون آزمون و تکلیف آموزشی را تکمیل کردند.
بیش از ۶ میلیون ثبت‌نام در گواهینامه‌های حرفه‌ای انجام شد.
دوره‌های مرتبط با هوش مصنوعی مولد (Generative AI) سریع‌ترین رشد را در میان همه حوزه‌ها داشتند.
آیا گواهینامه‌های آن معتبر است؟
اعتبار گواهینامه‌ها به مؤسسه صادرکننده بستگی دارد. اگر دوره‌ای توسط دانشگاه میشیگان، استنفورد، گوگل یا IBM ارائه شده باشد، گواهینامه نیز با نام همان دانشگاه یا شرکت صادر می‌شود و Coursera صرفاً بستر آموزشی را فراهم می‌کند. به همین دلیل بسیاری از کارفرمایان، به‌ویژه در حوزه فناوری اطلاعات، علوم داده و هوش مصنوعی، این گواهینامه‌ها را به‌عنوان نشانه‌ای از کسب مهارت‌های حرفه‌ای می‌پذیرند. البته این گواهینامه‌ها معمولاً جایگزین مدرک رسمی دانشگاهی نیستند، مگر در برنامه‌های رسمی کارشناسی یا کارشناسی ارشد که از طریق خود دانشگاه‌ها ارائه می‌شوند.
چرا برای دانشجویان اهمیت دارد؟
در سال‌های اخیر، دانشگاه‌های معتبر جهان و شرکت‌های فناوری بیش از گذشته بر مهارت‌های عملی تأکید کرده‌اند. بسیاری از دانشجویان از Coursera برای یادگیری موضوعاتی استفاده می‌کنند که در برنامه‌های رسمی دانشگاه کمتر به آنها پرداخته می‌شود؛ مانند یادگیری ماشین، تحلیل داده، برنامه‌نویسی پایتون، رایانش ابری، مدیریت پروژه، امنیت سایبری و کاربردهای هوش مصنوعی. این پلتفرم همچنین امکان تعامل با محتوای آموزشی دانشگاه‌ها و شرکت‌های بین‌المللی را بدون نیاز به حضور فیزیکی فراهم می‌کند.
https://www.coursera.org/

https://t.me/UT_Central_Library

🔺ساعت کاری کتابخانه مرکزی دانشکدگان

🔺به اطلاع می‌رساند، با توجه به اتمام امتحانات پایان ترم، ساعت کاری سالن‌ مطالعه کتابخانه مرکزی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی به شرح زیر است:
🔺سالن مطالعه: 7:30 تا 16:00
🔺میز امانت، تسویه، و سایر بخش‌ها: 7:30 تا 13:00
🔺روزهای پنجشنبه و جمعه، کتابخانه تعطیل است.

🔺بسیار مهم: با توجه به احتمال قطعی برق دانشکدگان در ساعات بعد از ظهر، چنانچه خاموشی برق ، پس از ساعت 13:00 اتفاق بیفتد، با توجه به کوتاه بودن ساعت کاری باقی‌مانده(تا 16:00)و طول کشیدن خاموشی تا زمان اتمام ساعت کاری سالن، کتابخانه تعطیل خواهد شد.



@utcanlib

ایران... نمیشه، که نشه!❤️

پیام سرکار خانم دکتر شیرین بیانی، استاد تاریخ دانشگاه تهران و همسر شادروان، دکتر محمد علی اسلامی ندوشن در هشتاد و هشتمین زادروز خود ⬇️⬇️⬇️




@utcanlib