👍2😍1
#shunchaki
Velvichiya
Welwitschia mirabilis - Namibiya va Angoladagi Namib cho'liga xos bo'lgan noyob va ajoyib o'simlik.Ba'zi manbalarda"tirik qazilma"deyiladi
Velvichiya o'zining uzoq umr ko'rishi bilan mashhur bo'lib, ba'zilarining yoshi 2000 yoshdan oshgan. O'simlik sekin o'sishi va og'ir cho'l sharoitlariga bardosh berish qobiliyati tufayli asrlar davomida yashashi mumkin.
Velvichiya hayoti davomida uzluksiz o'sadigan faqat ikkitagina bargga ega. Tasmaga o'xshash bu barglarning uzunligi bir necha metrgacha o'sishi mumkin.
O'simlikning chuqur ildiz tizimi mavjud bo'lib, u qurg'oqchil sharoitda omon qolishga imkon beradi. Barglar, shuningdek, transpiratsiya orqali suv yo'qotilishini kamaytirishga yordam beradigan noyob tuzilishga ega.
Velvichiyalar 2 jinsli o'simliklardir ya‘ni bir tanada erkak va urg'ochi qismlarga ega. O'simlik ko'payish uchun konuslarni ishlab chiqaradi, erkak konuslari gulchanglar chiqaradi va urg'ochi konuslar urug'larni rivojlantiradi.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
Velvichiya
Welwitschia mirabilis - Namibiya va Angoladagi Namib cho'liga xos bo'lgan noyob va ajoyib o'simlik.Ba'zi manbalarda"tirik qazilma"deyiladi
Velvichiya o'zining uzoq umr ko'rishi bilan mashhur bo'lib, ba'zilarining yoshi 2000 yoshdan oshgan. O'simlik sekin o'sishi va og'ir cho'l sharoitlariga bardosh berish qobiliyati tufayli asrlar davomida yashashi mumkin.
Velvichiya hayoti davomida uzluksiz o'sadigan faqat ikkitagina bargga ega. Tasmaga o'xshash bu barglarning uzunligi bir necha metrgacha o'sishi mumkin.
O'simlikning chuqur ildiz tizimi mavjud bo'lib, u qurg'oqchil sharoitda omon qolishga imkon beradi. Barglar, shuningdek, transpiratsiya orqali suv yo'qotilishini kamaytirishga yordam beradigan noyob tuzilishga ega.
Velvichiyalar 2 jinsli o'simliklardir ya‘ni bir tanada erkak va urg'ochi qismlarga ega. O'simlik ko'payish uchun konuslarni ishlab chiqaradi, erkak konuslari gulchanglar chiqaradi va urg'ochi konuslar urug'larni rivojlantiradi.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
🔥3👍1
#shunchaki
FRIDRIX VELVICH
Fridrix Velvich avstriyalik botanik va tadqiqotchi bo'lib, Afrikada, xususan, Angoladagi tadqiqotlari bilan tanilgan. U 1806-yilda tug'ilgan va Afrikaga bir qancha ekspeditsiyalarni boshlashdan oldin Venada tabiiy fanlarni o'rgangan.
Angolada bo'lgan vaqtida Velvich ko'plab o'simlik turlarini topdi va hujjatlashtirdi, ularning aksariyati ilgari fanga noma'lum edi. Uning eng mashhur kashfiyoti - Namib cho'lida joylashgan noyob va uzoq umr ko'radigan o'simlik - Welwitschia mirabilis hisoblanadi
Velvichning ishi Afrika florasini o'rganishga ta'sir ko'rsatdi va u 19-asrning eng muhim botaniklaridan biri hisoblanadi. U, shuningdek, paleobotanika sohasiga katta hissa qo'shgan, qazilma o'simliklar va ularning evolyutsiya tarixini o'rgangan.
Velvich 1872-yilda vafot etdi va ortidan qimmatli botanika tadqiqotlari va izlanishlarini merosini qoldirdi.
Do'stlaringgizga ham ulashing:
@toponomik
FRIDRIX VELVICH
Fridrix Velvich avstriyalik botanik va tadqiqotchi bo'lib, Afrikada, xususan, Angoladagi tadqiqotlari bilan tanilgan. U 1806-yilda tug'ilgan va Afrikaga bir qancha ekspeditsiyalarni boshlashdan oldin Venada tabiiy fanlarni o'rgangan.
Angolada bo'lgan vaqtida Velvich ko'plab o'simlik turlarini topdi va hujjatlashtirdi, ularning aksariyati ilgari fanga noma'lum edi. Uning eng mashhur kashfiyoti - Namib cho'lida joylashgan noyob va uzoq umr ko'radigan o'simlik - Welwitschia mirabilis hisoblanadi
Velvichning ishi Afrika florasini o'rganishga ta'sir ko'rsatdi va u 19-asrning eng muhim botaniklaridan biri hisoblanadi. U, shuningdek, paleobotanika sohasiga katta hissa qo'shgan, qazilma o'simliklar va ularning evolyutsiya tarixini o'rgangan.
Velvich 1872-yilda vafot etdi va ortidan qimmatli botanika tadqiqotlari va izlanishlarini merosini qoldirdi.
Do'stlaringgizga ham ulashing:
@toponomik
👍2🔥1
#toponim #etimologiya
MAXSUMLAR – Buxoro viloyatining Vobkent tumanidagi qishloq nomi.
Xalq etimologiyasiga ko‘ra, Maxsumlar aslida Maxdumlar – “chorvasi, mol-mulki ko‘p bo‘lgan, yetim-yesirlarga ko‘maklashadigan kishilar yashaydigan joy” demakdir. O‘tmishda mullaning, ruhoniy shaxsning o‘g‘il farzandi maxsum (maxdum) deyilgan. Bu so‘z adabiy tildagi maxdum (diniy ulamo va ruhoniylar unvoni va shu unvonga sazovor bo‘lgan kishi) so‘zining o‘zgargan shakli. Toponim tarkibidagi –lar komponenti o‘zbekcha ko‘plik affiksidir
Demak, Maxsumlar – “maxsum unvonli kishilar yashaydigan joy” ma’nosidadir.
Do'stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
MAXSUMLAR – Buxoro viloyatining Vobkent tumanidagi qishloq nomi.
Xalq etimologiyasiga ko‘ra, Maxsumlar aslida Maxdumlar – “chorvasi, mol-mulki ko‘p bo‘lgan, yetim-yesirlarga ko‘maklashadigan kishilar yashaydigan joy” demakdir. O‘tmishda mullaning, ruhoniy shaxsning o‘g‘il farzandi maxsum (maxdum) deyilgan. Bu so‘z adabiy tildagi maxdum (diniy ulamo va ruhoniylar unvoni va shu unvonga sazovor bo‘lgan kishi) so‘zining o‘zgargan shakli. Toponim tarkibidagi –lar komponenti o‘zbekcha ko‘plik affiksidir
Demak, Maxsumlar – “maxsum unvonli kishilar yashaydigan joy” ma’nosidadir.
Do'stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍3
#shunchaki
FIL SICHQONI
Fil sichqoni va sengis sifatida ham tanilgan, Afrikada yashaydigan hasharotxo'r sutemizuvchilardir. Ular aslida sichqon emas, balki Macroscelididae deb nomlangan o'z oilasiga tegishli. Fil sichqonlar filning xartumiga o'xshash uzun, egiluvchan tumshug'lari uchun nomlanadi.
Fil suchqonlarning 20 ga yaqin turlari mavjud bo'lib, ular hajmi va tashqi ko'rinishi bilan farq qiladi. Ularning nozik tanasi, uzun oyoqlari va uzun dumi bor. Ularning mo'ynasi turlarga qarab kulrangdan jigarranggacha ba'zan qizil ranggacha bo'lishi mumkin.
Fil sichqonlar kun davomida faol bo'ladilar.Ular hasharotlar, o'rgimchaklar, mayda umurtqali hayvonlar, urug'lar va mevalar bilan oziqlanadi. Ular o'zlarining uzun tumshug'laridan barglar ostini yoki tuproqdagi oziq-ovqatlarni topish uchun foydalanadilar.
Bu sutemizuvchilar o'zlari qazadigan yoki boshqa hayvonlardan tortib oladigan murakkab chuqurlik tizimlarida yashaydilar. Ular yolg'iz hayvonlar bo'lib, faqat juftlashish davrida birlashadilar.
@toponomik
FIL SICHQONI
Fil sichqoni va sengis sifatida ham tanilgan, Afrikada yashaydigan hasharotxo'r sutemizuvchilardir. Ular aslida sichqon emas, balki Macroscelididae deb nomlangan o'z oilasiga tegishli. Fil sichqonlar filning xartumiga o'xshash uzun, egiluvchan tumshug'lari uchun nomlanadi.
Fil suchqonlarning 20 ga yaqin turlari mavjud bo'lib, ular hajmi va tashqi ko'rinishi bilan farq qiladi. Ularning nozik tanasi, uzun oyoqlari va uzun dumi bor. Ularning mo'ynasi turlarga qarab kulrangdan jigarranggacha ba'zan qizil ranggacha bo'lishi mumkin.
Fil sichqonlar kun davomida faol bo'ladilar.Ular hasharotlar, o'rgimchaklar, mayda umurtqali hayvonlar, urug'lar va mevalar bilan oziqlanadi. Ular o'zlarining uzun tumshug'laridan barglar ostini yoki tuproqdagi oziq-ovqatlarni topish uchun foydalanadilar.
Bu sutemizuvchilar o'zlari qazadigan yoki boshqa hayvonlardan tortib oladigan murakkab chuqurlik tizimlarida yashaydilar. Ular yolg'iz hayvonlar bo'lib, faqat juftlashish davrida birlashadilar.
@toponomik
👍1
#toponim #etimologiya
MAYGIR – Andijon viloyatining Izboskan tumanidagi qishloq.
Asli nomi “Mohigir”, ya’ni baliq tutadigan joy ma’nosida. Uzoq tariximizdan shu narsa ma’lum bo‘ladiki, qadimda o‘troqlashayotgan o‘zbek urug‘lari shu yerlarda ham baliq ovlab, keyinchalik o‘troqlashib qolgan va shu nomda qishloq paydo bo‘lgan.
“Boburnoma”da “Mohixona” deb yozilgan, ya’ni baliq tutadigan joy nomi bor. (“Suv to‘kilur joylarda uy o‘rnicha yerni chuqurroq qilib... (atrofiga) tosh
qalarlar. Bu yerga suv quyidin bir eshik qo‘yarlar... Ushbu bir eshikdin hech bir balig‘ chiqa olmas, kerak bo‘lsa bu chuqurlarning birini ochib, qirq-ellik
balig‘ni bir zamonda (bir vaqtda) (tutib) keltirurlar”, “Boburnoma”dan).
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
MAYGIR – Andijon viloyatining Izboskan tumanidagi qishloq.
Asli nomi “Mohigir”, ya’ni baliq tutadigan joy ma’nosida. Uzoq tariximizdan shu narsa ma’lum bo‘ladiki, qadimda o‘troqlashayotgan o‘zbek urug‘lari shu yerlarda ham baliq ovlab, keyinchalik o‘troqlashib qolgan va shu nomda qishloq paydo bo‘lgan.
“Boburnoma”da “Mohixona” deb yozilgan, ya’ni baliq tutadigan joy nomi bor. (“Suv to‘kilur joylarda uy o‘rnicha yerni chuqurroq qilib... (atrofiga) tosh
qalarlar. Bu yerga suv quyidin bir eshik qo‘yarlar... Ushbu bir eshikdin hech bir balig‘ chiqa olmas, kerak bo‘lsa bu chuqurlarning birini ochib, qirq-ellik
balig‘ni bir zamonda (bir vaqtda) (tutib) keltirurlar”, “Boburnoma”dan).
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍2
#shunchaki #fakt
AQSh dunyodagi 📜eng qisqa konstitutsiyaga ega - atigi 4400 so'z.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
AQSh dunyodagi 📜eng qisqa konstitutsiyaga ega - atigi 4400 so'z.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍2
#shunchaki
Turofil - bu 🧀pishloqni yaxshi ko'radigan odam.
Bu atama yunoncha pishloq degan ma'noni anglatuvchi "tiros" so'zidan va "sevuvchi" degan ma'noni bildiruvchi "-phile" qo'shimchasidan kelib chiqqan.
Turofillar pishloq bilan bog'liq barcha narsalarga, jumladan, pishloqning turli turlarini tatib ko'rishga, pishloq tayyorlash jarayonlarini o'rganishga va boshqa oziq-ovqat va ichimliklar bilan pishloqni juftligini o'rganishga ishtiyoqlidir.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
Turofil - bu 🧀pishloqni yaxshi ko'radigan odam.
Bu atama yunoncha pishloq degan ma'noni anglatuvchi "tiros" so'zidan va "sevuvchi" degan ma'noni bildiruvchi "-phile" qo'shimchasidan kelib chiqqan.
Turofillar pishloq bilan bog'liq barcha narsalarga, jumladan, pishloqning turli turlarini tatib ko'rishga, pishloq tayyorlash jarayonlarini o'rganishga va boshqa oziq-ovqat va ichimliklar bilan pishloqni juftligini o'rganishga ishtiyoqlidir.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍1
#toponim #etimologiya
MAYMURG‘ – Samarqand viloyatidagi o‘rta asr hokimliklaridan biri.
Samarqandning janubi-sharqiy qismida joylashgan bo‘lib, keyinchalik hududlariga to‘g‘ri keladi. Maymurg‘ hokimligining markazi Boside shahri Urgut tumanidagi Quldortepa yodgorligining o‘rnida bo‘lgan.
Istaxriyning yozishicha, Naxshabdan g‘arb sari bir kunlik yo‘ldagi Kesh viloyatlaridan birining nomi ham Maymurg‘ bo‘lgan. Maymurg‘ sug‘d tilidagi mayn – qishloq va murg‘, marg‘ – o‘t-o‘lan, ko‘kat so‘zlaridan tashkil topgan bo‘lib, “o‘t-o‘lanli joydagi qishloq, yaylovda joylashgan ovul, bahor va yozda yashaydigan qishloq” ma’nolarini bildiradi (Nafasov, 1988)
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
MAYMURG‘ – Samarqand viloyatidagi o‘rta asr hokimliklaridan biri.
Samarqandning janubi-sharqiy qismida joylashgan bo‘lib, keyinchalik hududlariga to‘g‘ri keladi. Maymurg‘ hokimligining markazi Boside shahri Urgut tumanidagi Quldortepa yodgorligining o‘rnida bo‘lgan.
Istaxriyning yozishicha, Naxshabdan g‘arb sari bir kunlik yo‘ldagi Kesh viloyatlaridan birining nomi ham Maymurg‘ bo‘lgan. Maymurg‘ sug‘d tilidagi mayn – qishloq va murg‘, marg‘ – o‘t-o‘lan, ko‘kat so‘zlaridan tashkil topgan bo‘lib, “o‘t-o‘lanli joydagi qishloq, yaylovda joylashgan ovul, bahor va yozda yashaydigan qishloq” ma’nolarini bildiradi (Nafasov, 1988)
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍3
#shunchaki
VITUS IONASSEN BERING
Vitus Bering tadqiqotchi,kapitan va Rossiya dengiz flotining zobiti edi. U 18-asr boshlarida Sibir va Shimoliy Amerika oʻrtasidagi suvlarni oʻrgangan ikkita ekspeditsiyaga rahbarlik qilgan
Bering 1681-yilda Daniyada tug‘ilgan va 1703-yilda Rossiya dengiz floti safiga qo‘shilgan.1725-yilda u Buyuk Pyotr tomonidan Sibirning shimoli-sharqiy qirg‘oqlarini o‘rganish va YevrOsiyo va Shimoliy Amerikaning quruqlik orqali bog‘langanligini aniqlash uchun ekspeditsiyaga rahbarlikka tayinlangan. Birinchi Kamchatka ekspeditsiyasi nomi bilan mashhur bo'lgan ushbu ekspeditsiya Bering bo'g'ozining ochilishiga olib keldi.
1741-yilda Bering Sibir va Shimoliy Amerika o'rtasidagi suvlarni o'rganishni maqsad qilgan Buyuk Shimoliy ekspeditsiyaga rahbarlik qildi. Bu ekspeditsiya davomida Beringning "Sent-Peter"🚢 kemasi Alyaska qirg'oqlari yaqinidagi odamlar yashamaydigan orolda halokatga uchradi. Bering 1741- yil dekabr oyida bu orolda iskorbitdan vafot etdi
@toponomik
VITUS IONASSEN BERING
Vitus Bering tadqiqotchi,kapitan va Rossiya dengiz flotining zobiti edi. U 18-asr boshlarida Sibir va Shimoliy Amerika oʻrtasidagi suvlarni oʻrgangan ikkita ekspeditsiyaga rahbarlik qilgan
Bering 1681-yilda Daniyada tug‘ilgan va 1703-yilda Rossiya dengiz floti safiga qo‘shilgan.1725-yilda u Buyuk Pyotr tomonidan Sibirning shimoli-sharqiy qirg‘oqlarini o‘rganish va YevrOsiyo va Shimoliy Amerikaning quruqlik orqali bog‘langanligini aniqlash uchun ekspeditsiyaga rahbarlikka tayinlangan. Birinchi Kamchatka ekspeditsiyasi nomi bilan mashhur bo'lgan ushbu ekspeditsiya Bering bo'g'ozining ochilishiga olib keldi.
1741-yilda Bering Sibir va Shimoliy Amerika o'rtasidagi suvlarni o'rganishni maqsad qilgan Buyuk Shimoliy ekspeditsiyaga rahbarlik qildi. Bu ekspeditsiya davomida Beringning "Sent-Peter"🚢 kemasi Alyaska qirg'oqlari yaqinidagi odamlar yashamaydigan orolda halokatga uchradi. Bering 1741- yil dekabr oyida bu orolda iskorbitdan vafot etdi
@toponomik
👍2
#shunchaki #fakt
Xurmo- inson organizmidagi hujayralarning qarishini sekinlashtirishga yordam beradi.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
Xurmo- inson organizmidagi hujayralarning qarishini sekinlashtirishga yordam beradi.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍1
#toponim #etimologiya
SEBZOR – Toshkent shahridagi mahalla nomi.Toshkentning to‘rt daxasidan biri
Mahalla nomi hudud tabiati bilan bogʻliq. “Sebzor” – qoʻshma toponim, “seb” va “zor” qismlardan (forscha “seb” – “olma”🍏) hosil bo‘lgan bo‘lib, “olmazor” degan maʼnoni anglatadi
Yaʼni Sebzor dahasi olmazor, umuman bogʻlari koʻp yer boʻlgan. Aholisi asosan hunarmandchilik (kosibchilik, toʻquvchilik, chitga gul bosish va b.), savdo-sotiq,shahar tashqarisidagi yerlarda esa bog‘dorchilik hamda dehqonchilik bilan shugʻullangan.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
SEBZOR – Toshkent shahridagi mahalla nomi.Toshkentning to‘rt daxasidan biri
Mahalla nomi hudud tabiati bilan bogʻliq. “Sebzor” – qoʻshma toponim, “seb” va “zor” qismlardan (forscha “seb” – “olma”🍏) hosil bo‘lgan bo‘lib, “olmazor” degan maʼnoni anglatadi
Yaʼni Sebzor dahasi olmazor, umuman bogʻlari koʻp yer boʻlgan. Aholisi asosan hunarmandchilik (kosibchilik, toʻquvchilik, chitga gul bosish va b.), savdo-sotiq,shahar tashqarisidagi yerlarda esa bog‘dorchilik hamda dehqonchilik bilan shugʻullangan.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍2
#shunchaki #noodatiy
🐙 daraxti
Ahtapot daraxti,Schefflera actinophylla yoki ⛱️soyabon daraxti sifatida ham tanilgan 🐙sakkizoyoq daraxti Avstraliya, Yangi Gvineya va Yavada yashaydigan tropik doimiy yashil daraxtdir. U o'zining uzun, keng tarqalgan shoxlari uchun sakkizoyoq nomini olgan.
Ahtapot daraxti katta, yaltiroq, palma barglari va yumaloq mevaga aylanadigan mayda qizil gullar to'dalarini hosil qiladi. U balandligi 12 metr (40 fut) gacha o'sishi mumkin va odatda tropik va subtropik mintaqalarda manzarali daraxt sifatida o'stiriladi.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
🐙 daraxti
Ahtapot daraxti,Schefflera actinophylla yoki ⛱️soyabon daraxti sifatida ham tanilgan 🐙sakkizoyoq daraxti Avstraliya, Yangi Gvineya va Yavada yashaydigan tropik doimiy yashil daraxtdir. U o'zining uzun, keng tarqalgan shoxlari uchun sakkizoyoq nomini olgan.
Ahtapot daraxti katta, yaltiroq, palma barglari va yumaloq mevaga aylanadigan mayda qizil gullar to'dalarini hosil qiladi. U balandligi 12 metr (40 fut) gacha o'sishi mumkin va odatda tropik va subtropik mintaqalarda manzarali daraxt sifatida o'stiriladi.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍1
#toponim #etimologiya
TO‘RAQO‘RG‘ON – Namangan viloyati To‘raqo‘rg‘on tumanidagi shahar nomi.Tuman sifatida 1936-yil 17-fevralda tashkil etilgan
To‘ra – toifa nomi. To‘ra o‘zbek tilida ko‘p ma’noli tarixiy so‘z sifatida quyidagi ma’nolarda qo‘llangan: yuqori tabaqaga mansub kishi, zodagon,
oqsuyak, aristokrat, aslzoda; xonliklar davrida va Turkistonda katta amaldor,
hokim.
Demak, To‘raqo‘rg‘on – yuqori tabaqaga mansub kishilar, amaldorlar, hokimlar yashash joyi – qo‘rg‘oni. To‘ralarning qo‘rg‘oni otli birikmasi oykonimning etimoni hisoblanadi, nom lisoniy taraqqiyot davomida hozirgi shaklga kelgan: To‘ralarning qo‘rg‘oni > To‘ralar qo‘rg‘oni > To‘raqo‘rg‘oni >To‘raqo‘rg‘on. Is’hoqxon Ibratning To‘raqo‘rg‘on haqidagi qaydlari ham fikrimizni tasdiqlaydi.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
TO‘RAQO‘RG‘ON – Namangan viloyati To‘raqo‘rg‘on tumanidagi shahar nomi.Tuman sifatida 1936-yil 17-fevralda tashkil etilgan
To‘ra – toifa nomi. To‘ra o‘zbek tilida ko‘p ma’noli tarixiy so‘z sifatida quyidagi ma’nolarda qo‘llangan: yuqori tabaqaga mansub kishi, zodagon,
oqsuyak, aristokrat, aslzoda; xonliklar davrida va Turkistonda katta amaldor,
hokim.
Demak, To‘raqo‘rg‘on – yuqori tabaqaga mansub kishilar, amaldorlar, hokimlar yashash joyi – qo‘rg‘oni. To‘ralarning qo‘rg‘oni otli birikmasi oykonimning etimoni hisoblanadi, nom lisoniy taraqqiyot davomida hozirgi shaklga kelgan: To‘ralarning qo‘rg‘oni > To‘ralar qo‘rg‘oni > To‘raqo‘rg‘oni >To‘raqo‘rg‘on. Is’hoqxon Ibratning To‘raqo‘rg‘on haqidagi qaydlari ham fikrimizni tasdiqlaydi.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍1