#tarix

Butsefalning jilovlanishi haqida afsona:
Afsonalarda aytilishicha,tarixda afsonaviy jangovar otlardan biri bo'lgan Butsefalni Aleksandrning otasi Filipp sotib olgan.

Savdogar o'sha paytda ayg'ir uchun yuqori narx 13 talant so'raydi.Filipp otni sotib olishni uzoq vaqt davomida o'yladi,chunki bu pul bir yarim ming askarni boqish uchun yetarli edi.

Butsefal-fe'l atvori o'jar va asov ot edi.Sotilish paytida hech kim uni jilovlay olmadi.Keyin Aleksandr bu ishga kirishdi.U savdogardan chegirma evaziga "yo'ldan ozgan otni" jilovlashga va'da berdi.Savdogar rozi bo'ldi va bo'lajak buyuk hukmdor otni kuzata boshladi.Undan oldin,hech kim hayvonning soyadan qo'rqqanidan chavandozlarni tushurib yuborishini payqamadi!.

Otning hatti harakatlaridagi bu g'alatilikni ko'rgan bo'lajak buyuk hukmdor,otning tumshug'ini quyoshga qaratib qoydi,shunda soyalar otning ortida qoldi.Asta sekin ayg'ir tinchlanib,Aleksandrga "taslim bo'ldi".

@toponomik

#shunchaki

Ba'zi o'rgimchak turlari tuxumlarini chumolilar va boshqa mayda hasharotlardan himoya qilish uchun, inlarida mayda qurbaqalarni saqlaydi.
Ma'lum bo'lishicha qurbaqalar o'rgimchaklar uchun "uy hayvoni" hisoblanadi.

@toponomik

#shunchaki

1904 yil 3-mayda Jorj Parker o'zining birinchi yozma "qalam"ini(ruchka) patentladi.

Sizningcha, Artur Konan Doylning "Sherlok Xolmsning sarguzashtlari" va Germaniyaning ikkinchi jahon urushida taslim bo'lishi o'rtasida qanday umumiylik bo'lishi mumkin?

Ular Parker qalami(ruchka) bilan yozilgan.

@toponomik

#etimologiya

Davlatlar nomida aks etgan manolar

Amerika qitasi mamlakatlari:

1. Antigua va Barbuda – ispancha "Keksa”
2. AQSH – inglizcha "State” davlat
3. Argentina – ispancha "Kumush”
4. Bagama orollari – Baxama oroli nomidan olingan.
5. Barbados – ispancha "soqolli”
6. Beliz – mayya tilida "Itsadan yol”
7. Boliviya – Simon Bolivar nomiga qoyilgan.
8. Braziliya – portugalcha "qizigan komir”
9. Venesuela – ispancha "kichkina Venetsiya”
10. Gaiti – "toglik” manosini bildiradi.
11. Gayana – Katta suvlar mamlakati
12. Gvatemala – astekcha "ormon bilan qoplangan joy”
13. Gonduras – ispancha "qirgoq boyi suvlarning chuqurligi”
14. Grenada – Grenada oroli nomidan olingan.
15. Dominika – lotincha "dominika” yakshanba, chunki X.Kolumb uni shu kuni ochgan.
16. Dominikan Respublikasi – Muqaddas "Yakshanba”
17. Kanada – irokezcha "manzilgoh”
18. Kolumbiya – Xristofor Kolumb nomiga qoyilgan.
19. Kosta-Rika – ispancha "boy qirgoq”
20. Kuba – "yer, quruqlik”
21. Meksika – poytaxt Mexiko nomidan olingan.
22. Nikaragua – hindular qabilasi sardori Nikarao nomiga qoyilgan.
23. Panama – "baliqchilar qishlogi”
24. Paragvay – "Katta daryo”
25. Peru – Piru daryosi nomidan olingan.
26. Salvador – ispancha "qutqaruvchi”
27. Sent-Kits va Nevis (Avliyo Kristodor va Nevis) – ispancha "qor”
28. Sent-Lyusiya – Avliyo Lyusiya oroli nomidan olingan.
29. Sent-Vinsent va Grenadina – Avliyo Vinsent va Grenadina oroli nomidan olingan.
30. Surinam – Surina qabilasi nomidan olingan.
31. Trinidad va Tobago – ispancha Trinidad – "uchlik”, ya`ni Kolumb uni Troitsa bayrami kuni ochgan va mahalliy Tobago – "tabak”.
32. Urugvay – "daryo”
33. Chili – "qish”, "sovuq”
34. Ekvador – ispancha "ekvatorning ikki tarafidagi hudud”
35. Yamayka – "Manbalar yeri”

@toponomik

#shunchaki

🎥 Kristofer Nolanning aytishicha, "Oppengeymer" filmida umuman kompyuter grafikasi ishlatilmagan

Atom bombasi yaratuvchisi haqidagi film rejissyori bu haqda Collider portaliga bergan intervyusida gapirdi.

Hatto Triniti sinovi - birinchi texnogen yadro portlashi tasvirlari ham suratga olish guruhi tomonidan faqat amaliy effektlar bilan qayta yaratilgan.

Filmni jahondagi premyerasi 21-iyul, kinoteatrga ko’rishga borsangiz birinchi 3 qatorda o’tirmaslikni maslahat beraman

@toponomik

​​#tarix

1918-yil 30-avgustda Moskvadagi Mixelson zavodida bo'lib o'tgan mitingdan so'ng V.Leninni otib, uni og'ir yaralagan "sotsialistik-inqilobchi" Fanni Kaplan.

@toponomik

​​#tarix

Smolniy zodagon qizlar instituti o'quvchilari raqs darsida,1889-yil.Smolniy zodagon qizlar instituti Rossiyada birinchi ayollar ta'lim muassasasidir.U 1764-yilda Yekaterina II davrida tashkil etilgan.

@toponomik

​​#shunchaki

Fransiya inqilobchilar to'dasi Bastiliyani egallab olganida, u yerda atigi 7 kishi ushlab turilgan edi.

@toponomik

#shunchaki

Benjamin Devis - 1960 yilda AQSh armiyasidagi birinchi qora tanli general bo'ldi.

@toponomik

​​#shunchaki

Norma Jan Beyker Mortenson

O'q dorilar zavodida ishlayotganida (Ikkinchi jahon urushi paytida) uni harbiy targ'ibot xodimi ko'rib qoldi.U ish joyida bir necha suratga tushdi.Ushbu fotosessiyadan keyin qiz o'zini model sifatida sinab ko'rishga qaror qiladi.

Merilin Monro shunday "tug'ilgan".

@toponomik

​​#tarix

"Men shifokorman va o'limdan qo'rqmayman.O'lim faqat bir lahza.Men sharmanda bo'lib yashashdan ko'ra,o'limni qo'llarimni ochib kutib olganim ma'qul".Farruhru Parsa Eronning birinchi ayol vaziridir.U 1980-yilda boshini sharf bilan yopishdan bosh tortgani uchun otib tashlangan.

@toponomik

#shunchaki

2005-yil martidan 2006-yil avgustigacha Yangi Zelandiyada barcha yuqori lavozimlarni (masalan,davlat rahbari,general-gubernator,bosh vazir,parlament spikeri va bosh sudya) ayollar egallagan.Bu jahon tarixidagi yagona holat.

@toponomik

#shunchaki

Qiziqarli fakt: 20-asrning eng muhim shaxslaridan ba'zilari 1913-yilda huddi shu shaharda, ya'ni Vena shahrida yashagan.Stalin,Gitler,Trotskiy,Freyd,Iosif Frants-bu odamlarning kvartiralari va turar joylari bir-biridan uncha uzoq bo'lmagan

@toponomik

#etimologiya

Davlatlar nomida aks etgan manolar

Avstraliya va Okeaniya mamlakatlari:

1. Avstraliya – lotincha "Janubiy yer”
2. Vanuatu – polinizeycha "yer, mamlakat”
3. Garbiy Samoa – Moa qushining joyi
4. Kiribati – Gilbert orolining mahalliycha atalishi
5. Kuk oroli – sayohatchi Jeyms Kuk nomiga qoyilgan.
6. Marshall orollari – orollarni ochgan ingliz Marshall nomiga qoyilgan.
7. Mikroneziya – yunoncha "kichik orol”
8. Nauru – Nauran xalqi nomidan olingan.
9. Papua-Yangi Gvineya – indoneziycha "jingalak soch”
10. Solomon orollari – Sulaymon shohining boyliklari yashiringan Ofir mamlakati afsonasidan olingan.
11. Tonga – fidjiycha "g'arb”
12. Tuvali – mahalliy qabila nomidan olingan.
13. Fidji – polineziycha "sharqiy shamol”
14. Yangi Zelandiya – Gollandiyaning Zelandiya viloyati nomidan – "daryo va yer” manosini biliradi.

@toponomik

#etimologiya

Joylarga kim nom qo'yadi

Osiyo

Osiyo maydoni kattaligi jihatidan ham, aholisi ko‘pligi jihatidan ham birinchi o‘rinda turadigan qit’a. Ammo uning nomi qanday paydo bo‘lganligi haqida aniq, ishonchli ma’lumotlar yo‘q.
Taxminlarga ko‘ra, unga Yevropa bilan birga ism berilgan. Demak, shu jihatdan ikki qit’ani egiz desa bo‘ladi.

Qadimgi Ossuriya davlati (u hozirgi Iroq hududida bo‘lgan) tilidagi "asu” so‘zi "sharq”, "sharqiy o‘lkalar yeri” degan ma’noni anglatadi. Yevropaning nomi bu so‘zning antonimi "ereba” – "g‘arb”dan olingan.

Rimliklar o‘zlariga qarashli ma’lum bir viloyat – provinsiyani Osiyo deb ataganlar. Keyinchalik bu so‘zning ma’nosi kengayib, butun bir qit’aga nisbatan ishlatila boshlagan.

@toponomik

#shunchaki

Birinchi ayol kosmonavt Valentina Tereshkova "Vostok 6"kosmik kemasida parvoz qilishdan oldin, Boyqo'ng'ir kosmodromi 1963-yil.

@toponomik

#etimologiya

Joylarga kim nom qo'yadi

Avstraliya

Qadimgi yunon geografi va astranomi Klavdiy Ptolemey janubiy yarim sharda qandaydir qit’a borligi haqida taxmin qiladi. Va bu sirli qit’ani "TERRA AVSTRALIS INKOGNITA” ("Janubdagi noma’lum yer”) deb nomlaydi.

1605-yilda niderlandiyaning Ost-Indiya kompaniyasiga qarashli, Villem Yants (Yanszon) boshchiligidagi kema Avstraliya qirg‘oqlariga yetib keladi. Yanszon bu joyni Yangi Gollandiya deb ataydi. Mazkur materik sohillari XIX asr oxiriga kelibgina to‘liq o‘rganib chiqiladi.

1814-yilda ingliz dengizchisi va tadqiqotchisi Metyu Flinders boshidan kechirgan sarguzashtlari haqidagi kitobni nashr ettiradi. Mazkur asarda Yangi Gollandiyani afsonaviy Janubiy yer (Terra Avstralis) sharafiga Terra Avstralis deb nomlashni taklif etadi. Avstraliya nomi keyinchalik ommalashib ketdi.

@toponomik

#shunchaki

📰 320 yoshli gazeta o’zining so’nggi bosma sonini chiqardi

Gazetaning birinchi soni 1703 yilda Muqaddas Rim imperiyasida nashr etilgan va 2023-yil 30-iyun kunlik bosma nashrning oxirgi soni chiqdi.

Muqovada nashrning qancha vaqt davomida chiqqani ko’rsatilgan: “116 840 kun, 3839 oy, 320 yil, 12 prezident, 10 imperator, 2 respublika, 1 gazeta”.

Uning raqamli versiyasi har kuni chiqishda davom etadi. Aytgancha, ushbu gazetaga Motsart va Betxoven e’lon berishgan.

Raqamli davr qog’ozni yengdi.

@toponomik

​​#shunchaki

1828-yilda bo'lajak Amerika prezidenti Endryu Jeksonning raqiblari uning familiyasi orqali Endryuni karikaturalarda ahmoq va o'jar eshak sifatida tasvirlashdi (ingliz tilida "jackass" ham "eshak" ham "ahmoq"degan manoni bildiradi).Biroq,Jekson nomzodini ilgari surgan Demokratik partiya bu "taqqoslashni"o'z foydasiga aylantira oldi.Ular eshakning mehnatsevarligi,kamtarligi va qat'iyatliligini-ko'plab oddiy amerikaliklarga xos fazilatlarini ta'kidlab,tashviqot materiallariga joylashtira boshladi.Bunday to'g'ri marketing Jeksonni g'alabaga olib keldi.

@toponomik

​​#shunchaki

Dengizdagi jang yoki talonchilik paytida barcha qaroqchilar o'lim yoki jarohatdan ishonchli sug'urta qilingan.Agar kapitan Genri Morgan xizmatida bo'lgan qaroqchi ikki oyog'idan ayrilgan bo'lsa u bir yarim ming oltin tanga va uning barcha istaklarini bajaradigan o'n besh xizmatkorni olardi.Agar qaroqchi ikki qo'lini yo'qotsa,to'lov uch yuz tangaga ortadi va xizmatchilar soni ham uchtaga ko'payadi.Hatto qaroqchi bir barmog'ini yo'qotgan hollarda ham,u yuz tanga va bitta xizmatkorga ega bo'lardi.

@toponomik

#etimologiya

Joylarga kim nom qo'yadi

Antarktida

Muz qit’aning nomi Katta Ayiq yulduz turkumining yunoncha atalishi – "Arktos” ("Ayiq”) dan kelib chiqqan.
Yunonlar mazkur yulduz turkumi ostida joylashgan shimoliy yerlarni Arktikos deyishgan. Shu sababli shimoliy yarim shardagi yerlar Arktika deb nom olgan.

Antarktida Arktikaga nisbatan qarama-qarshi nuqtada joylashgan. "Anti” oldqo‘shimchasi qarama-qarshilik, teskarilik ma’nosini bildiradi. "Id” qo‘shimchasi esa yunoncha "eydos” so‘zidan olingan va yaqinlik, o‘xshashlik ma’nolarini bildiradi.

Garchi juda qadim zamonlardayoq janubiy yarim sharda qandaydir qit’a borligi haqida gipoteza – ilmiy farazlar aytilgan bo‘lsa-da, Antarktida eng oxiri bo‘lib kashf etilgan. Mazkur qit’a 1820 yilda Rus Antarktika ekspeditsiyasi tomonidan kashf etilgan. Bu ilmiy safarga dengiz ofitser-tadqiqotchilari F. Bellinsgauzen va M. Lazarev boshchilik qilgan.

@toponomik