#hikmatli so'zlar
Vatan qachon xarob bo'ladi ?
-Qachonki joxil qahvaxonada o'tirganini,universitet talabasi esa unga qahva keltirayotganiga shohid bo'lsang,shunda xarob bo'ladi.
● Doktor Toriq Ramazon
@toponomik
Vatan qachon xarob bo'ladi ?
-Qachonki joxil qahvaxonada o'tirganini,universitet talabasi esa unga qahva keltirayotganiga shohid bo'lsang,shunda xarob bo'ladi.
● Doktor Toriq Ramazon
@toponomik
👍2
#toponim #etimologiya
JO‘I ARZIZ – Samarqanddagi eng qadimgi kanal, VIII asr oxirida qazilgan va IX asrning boshlarida mo‘g‘ullar tomonidan vayron qilingan. Juy Arziz fors tilidan o‘zlashgan bo‘lib, “qo‘rg‘oshin kanali” ma’nosini anglatadi.
JO‘I ZAR – Buxoro shahrining guzarlaridan biri: juy – “ariq”, “xandaq”, zar– “oltin”. Demak, Juy Zar – “Oltin ariq” ma’nosini ifodalaydi.
JO‘I MULIYON – Buxoroning Registon yaqinidan oqib o‘tgan eng qadimgi sug‘orish arig‘i. Buxoro tarixchisi Narshaxiyning yozishicha, sug‘orish ariqchasining boshlang‘ich shakli Jui Mavoliyon – “Mijozlar kanali” bo‘lgan (Narshaxiy, “Buxoro tarixi”, 32-bet).
JO‘LANGAR – Sirdaryo viloyati Xovos tumanidagi qishloq. To‘g‘risi, Jo‘yi Langar bo‘lishi kerak. Tojikcha “Jo‘y” – “ariq”, “kanal” demakdir. “Langar”
deganda mozor, qabr, ba’zan musofirxona, karvonsaroy, ko‘proq avliyo qabri tushunilgan. Jo‘langar – “avliyo arig‘i” degan ma’noni anglatadi. Langar degan kichik bir o‘zbek urug‘i sifatida ham qayd qilingan.
@toponomik
JO‘I ARZIZ – Samarqanddagi eng qadimgi kanal, VIII asr oxirida qazilgan va IX asrning boshlarida mo‘g‘ullar tomonidan vayron qilingan. Juy Arziz fors tilidan o‘zlashgan bo‘lib, “qo‘rg‘oshin kanali” ma’nosini anglatadi.
JO‘I ZAR – Buxoro shahrining guzarlaridan biri: juy – “ariq”, “xandaq”, zar– “oltin”. Demak, Juy Zar – “Oltin ariq” ma’nosini ifodalaydi.
JO‘I MULIYON – Buxoroning Registon yaqinidan oqib o‘tgan eng qadimgi sug‘orish arig‘i. Buxoro tarixchisi Narshaxiyning yozishicha, sug‘orish ariqchasining boshlang‘ich shakli Jui Mavoliyon – “Mijozlar kanali” bo‘lgan (Narshaxiy, “Buxoro tarixi”, 32-bet).
JO‘LANGAR – Sirdaryo viloyati Xovos tumanidagi qishloq. To‘g‘risi, Jo‘yi Langar bo‘lishi kerak. Tojikcha “Jo‘y” – “ariq”, “kanal” demakdir. “Langar”
deganda mozor, qabr, ba’zan musofirxona, karvonsaroy, ko‘proq avliyo qabri tushunilgan. Jo‘langar – “avliyo arig‘i” degan ma’noni anglatadi. Langar degan kichik bir o‘zbek urug‘i sifatida ham qayd qilingan.
@toponomik
👍5
#shunchaki
Pterodaktillar - mezozoy erasida, xususan, so'nggi yura va erta bo'r davrlarida, taxminan 150-66 million yil oldin yashagan uchuvchi- sudraluvchilar guruhi. Ular ko'pincha dinozavrlar bilan chalkashib ketishadi, lekin ular aslida pterozavrlar deb nomlanuvchi sudraluvchilarning alohida guruhi
Pterodaktillar qanot membranasini qo'llab-quvvatlovchi katta, cho'zilgan to'rtinchi barmoqlari bilan ajralib turadi. Ularning qanotlari bir necha futdan 30 futgacha(10 m) bo'lgan, bu ularni barcha davrlarning eng katta uchuvchi hayvonlaridan biriga aylantirgan.
Pterodaktillar yirtqich bo'lib, baliq va boshqa mayda hayvonlar bilan oziqlangan. Ba'zi turlarda baliq ovlash va iste'mol qilish uchun maxsus tishlari bo'lgan, boshqalari esa umumiyroq tish shakllariga ega edi.
"Pterodaktil"- pterozavrlarga murojaat qilish uchun ishlatiladigan umumiy atamadir, lekin u aslida pterozavrlar guruhidagi bir jinsga tegishli. Butun guruh uchun to'g'ri atama "pterozavr" hisoblanadi
@toponomik
Pterodaktillar - mezozoy erasida, xususan, so'nggi yura va erta bo'r davrlarida, taxminan 150-66 million yil oldin yashagan uchuvchi- sudraluvchilar guruhi. Ular ko'pincha dinozavrlar bilan chalkashib ketishadi, lekin ular aslida pterozavrlar deb nomlanuvchi sudraluvchilarning alohida guruhi
Pterodaktillar qanot membranasini qo'llab-quvvatlovchi katta, cho'zilgan to'rtinchi barmoqlari bilan ajralib turadi. Ularning qanotlari bir necha futdan 30 futgacha(10 m) bo'lgan, bu ularni barcha davrlarning eng katta uchuvchi hayvonlaridan biriga aylantirgan.
Pterodaktillar yirtqich bo'lib, baliq va boshqa mayda hayvonlar bilan oziqlangan. Ba'zi turlarda baliq ovlash va iste'mol qilish uchun maxsus tishlari bo'lgan, boshqalari esa umumiyroq tish shakllariga ega edi.
"Pterodaktil"- pterozavrlarga murojaat qilish uchun ishlatiladigan umumiy atamadir, lekin u aslida pterozavrlar guruhidagi bir jinsga tegishli. Butun guruh uchun to'g'ri atama "pterozavr" hisoblanadi
@toponomik
👍2
#toponim #etimologiya
KALVAK – Farg‘ona viloyati Qo‘qon shahridagi mahalla nomi.
Forscha kalpi yoki kalvi so‘zidan olingan bo‘lib, “To‘xtash joyi, ko‘prik, damba” kabi ma’nolarni anglatadi. Ak – kichraytirish qo‘shimchasi sifatida olinsa, Kalvak– “kichik bekat yoki ko‘prik oldidagi joy” nomini bildiradi (Дўсимов, 1977).
Kalvak so‘zining o‘zbekcha befahm, befarosat ma’nosidan toponim yaratilishi mumkinligi haqiqatdan uzoq.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
KALVAK – Farg‘ona viloyati Qo‘qon shahridagi mahalla nomi.
Forscha kalpi yoki kalvi so‘zidan olingan bo‘lib, “To‘xtash joyi, ko‘prik, damba” kabi ma’nolarni anglatadi. Ak – kichraytirish qo‘shimchasi sifatida olinsa, Kalvak– “kichik bekat yoki ko‘prik oldidagi joy” nomini bildiradi (Дўсимов, 1977).
Kalvak so‘zining o‘zbekcha befahm, befarosat ma’nosidan toponim yaratilishi mumkinligi haqiqatdan uzoq.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍2
#tarix
XVI-XVII asrlardagi Britaniya muzeyi kolleksiyasidan "fede" halqasi.
XII asrda "fede" uzuk Yevropada juda mashhur bo'lgan.
"Fede" so'zi italyancha "sodiqlik" degan ma'noni anglatadi. Aynan shu konsepsiya bilan uzukning dizayni bog'liq: ikki qo'lning o'zaro bog'lanishi. O'rta asrlarda bu uslubda qilingan nikoh uzuklari haqiqiy sevgining ramzi edi.
@toponomik
XVI-XVII asrlardagi Britaniya muzeyi kolleksiyasidan "fede" halqasi.
XII asrda "fede" uzuk Yevropada juda mashhur bo'lgan.
"Fede" so'zi italyancha "sodiqlik" degan ma'noni anglatadi. Aynan shu konsepsiya bilan uzukning dizayni bog'liq: ikki qo'lning o'zaro bog'lanishi. O'rta asrlarda bu uslubda qilingan nikoh uzuklari haqiqiy sevgining ramzi edi.
@toponomik
👍2🔥1👏1
#shunchaki
Hangul Day-Koreys milliy alifbosi kuni
Hangul kuni Janubiy Koreyada har yili 9-oktabrda
Shimoliy Koreyada esa har yili 15- yanvarda nishonlanadigan milliy bayramdir.
U 1443-yilda Buyuk Qirol Sejong tomonidan Hangul nomi bilan tanilgan koreys alifbosining yaratilishi va e'lon qilinishi xotirasiga bag'ishlangan. Hangul tili koreys tilining ona alifbosi bo'lib, dunyodagi eng ilmiy va samarali yozuv tizimlaridan biri hisoblanadi.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
Hangul Day-Koreys milliy alifbosi kuni
Hangul kuni Janubiy Koreyada har yili 9-oktabrda
Shimoliy Koreyada esa har yili 15- yanvarda nishonlanadigan milliy bayramdir.
U 1443-yilda Buyuk Qirol Sejong tomonidan Hangul nomi bilan tanilgan koreys alifbosining yaratilishi va e'lon qilinishi xotirasiga bag'ishlangan. Hangul tili koreys tilining ona alifbosi bo'lib, dunyodagi eng ilmiy va samarali yozuv tizimlaridan biri hisoblanadi.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍1
#toponim #etimologiya
KETMONTEPA – Qirg‘izistonning Namangan viloyatiga chegaradosh shahri.
Nomdagi “ketmon” tojikcha “kadmand” so‘zining talaffuzda buzilgan ko‘rinishi bo‘lib, “xaroba”, “vayrona” ma’nolarini anglatadi.
Akademik V.V.Bartoldning fikricha, shimoli-sharqiy Farg‘onadagi qadimiy Xaylam shahrining o‘rni shu yerdadir. Ushbu joy tarixiy shahar o‘rni bo‘lgani
uchun izoh berdik. Toshkentning Quyi Chirchiq tumanida ham Ketmontepa nomidagi qishloq bor.
@toponomik
KETMONTEPA – Qirg‘izistonning Namangan viloyatiga chegaradosh shahri.
Nomdagi “ketmon” tojikcha “kadmand” so‘zining talaffuzda buzilgan ko‘rinishi bo‘lib, “xaroba”, “vayrona” ma’nolarini anglatadi.
Akademik V.V.Bartoldning fikricha, shimoli-sharqiy Farg‘onadagi qadimiy Xaylam shahrining o‘rni shu yerdadir. Ushbu joy tarixiy shahar o‘rni bo‘lgani
uchun izoh berdik. Toshkentning Quyi Chirchiq tumanida ham Ketmontepa nomidagi qishloq bor.
@toponomik
👍3
#toponim #etimologiya
KO‘HAK – Cho‘ponota tog‘ining Samarqand yonidagi qadimiy nomi (“kichik tog‘”, “tepalik”).
Arab geograflari- Istaxriyda,Ibn Havqal asarlarida Jabali Ko‘hak deb tilga olingan. Samarqand shahrining darvozalaridan biri Bobi Ko‘hak (arabcha bob – “darvoza”) deb nomlangan. O‘rta asrlarda Zarafshon daryosi Obi Ko‘hak (forscha ob – suv; daryocha) deb nomlangan.
@toponomik
KO‘HAK – Cho‘ponota tog‘ining Samarqand yonidagi qadimiy nomi (“kichik tog‘”, “tepalik”).
Arab geograflari- Istaxriyda,Ibn Havqal asarlarida Jabali Ko‘hak deb tilga olingan. Samarqand shahrining darvozalaridan biri Bobi Ko‘hak (arabcha bob – “darvoza”) deb nomlangan. O‘rta asrlarda Zarafshon daryosi Obi Ko‘hak (forscha ob – suv; daryocha) deb nomlangan.
@toponomik
👍3
#tarix #atama
RESTITUTSIYA🔁 (lot. restitution - tiklash) — urushayotgan davlat tomonidan dushman hududidan noqonuniy ravishda tortib olingan, bosib olingan yoki olib chiqib ketilgan mulkni qaytarib berish.
Restitutsiya tartibi tinchlik ahdi yoki xalqaro huquq normalari asosida tartibga solinadi
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
RESTITUTSIYA🔁 (lot. restitution - tiklash) — urushayotgan davlat tomonidan dushman hududidan noqonuniy ravishda tortib olingan, bosib olingan yoki olib chiqib ketilgan mulkni qaytarib berish.
Restitutsiya tartibi tinchlik ahdi yoki xalqaro huquq normalari asosida tartibga solinadi
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍4
#tarix
Pahlavon Mahmud haqida qisqacha:
1247-1326 yillarda yashagan Xorazmlik pahlavon, ma‘rifatparvar, shoir, so‘fiy, faylasuf.
Pahlavon Mahmud sharq adabiyotida alohida o‘rin egallaydi. Pahlavon Mahmudni shu davrda “Xorazm Xayyomi” , “Mazondaron yo‘lbarsi” deb ulug‘lashgan. U “Qitoli”- taxallusi bilan g‘azallar bitgan, u “Kanz ul-haqoyiq”,- Haqiqatlar xazinasi 1303-04y” nomli asar yozgan, lekin asar hali topilmagan.
Uning vafotidan soʻng xivonliklar Mahmud nomi bilan Xiva vohasini sugʻoruvchi kanal – Palvon-yab kanaliga nom berishgan. Shahar darvozasi uning nomi bilan atalgan: Palvon-darvoza. Xiva mahallasida kezib yurgan Yovmut turkmanlari Pahlavon Mahmudning adabiy taxallusi 《Perya-valini》 urush hayqirigʻiga aylantirgan. Bu nom bilan dushmanlarini choʻchitib, jangga kirishgan.
Do‘stlaringizni ham taklif qiling:
@toponomik
Pahlavon Mahmud haqida qisqacha:
1247-1326 yillarda yashagan Xorazmlik pahlavon, ma‘rifatparvar, shoir, so‘fiy, faylasuf.
Pahlavon Mahmud sharq adabiyotida alohida o‘rin egallaydi. Pahlavon Mahmudni shu davrda “Xorazm Xayyomi” , “Mazondaron yo‘lbarsi” deb ulug‘lashgan. U “Qitoli”- taxallusi bilan g‘azallar bitgan, u “Kanz ul-haqoyiq”,- Haqiqatlar xazinasi 1303-04y” nomli asar yozgan, lekin asar hali topilmagan.
Uning vafotidan soʻng xivonliklar Mahmud nomi bilan Xiva vohasini sugʻoruvchi kanal – Palvon-yab kanaliga nom berishgan. Shahar darvozasi uning nomi bilan atalgan: Palvon-darvoza. Xiva mahallasida kezib yurgan Yovmut turkmanlari Pahlavon Mahmudning adabiy taxallusi 《Perya-valini》 urush hayqirigʻiga aylantirgan. Bu nom bilan dushmanlarini choʻchitib, jangga kirishgan.
Do‘stlaringizni ham taklif qiling:
@toponomik
👍4⚡1🔥1👏1
#shunchaki
SERVAL mushugi
Serval (Leptailurus serval) yovvoyi mushuk turi boʻlib, asosan Afrikaning Sahroi Kabir mintaqasida uchraydi. U nozik tanasi, uzun oyoqlari va katta quloqlari bo'lgan kichik boshi bilan ajralib turadigan o'ziga xos ko'rinishi bilan mashhur. Servalning paltosi odatda oltin-sariq rangda bo'lib, qora dog'lar va chiziqlarga ega,bu unga o'tloq va savannalarda ajoyib kamuflyajni ta'minlaydi.
Serval" nomi (lobo-) cerval so'zidan kelib chiqqan , ya'ni portugalcha "silovsin" so'zidan kelib chiqqan
Nozik, o'rta bo'yli mushuk 54-62 sm va og'irligi 8-18 kg, lekin urg'ochilar yengilroq bo'ladi. Uzunligi odatda 67 dan 100 sm gacha.
Servallar mohir ovchilar bo'lib, kemiruvchilar, qushlar va hasharotlar kabi mayda sutemizuvchilarni ovlaydi. Servallar qushlar va hasharotlarni tutish uchun 2 metrgacha balandlikka sakrash qobiliyati bilan ham mashhur.
Bu mushuklar yolg'iz hayvonlar bo'lib, odatda faqat juftlashish uchun birlashadilar.Chegarasini tuflash orqali belgilaydi
@toponomik
SERVAL mushugi
Serval (Leptailurus serval) yovvoyi mushuk turi boʻlib, asosan Afrikaning Sahroi Kabir mintaqasida uchraydi. U nozik tanasi, uzun oyoqlari va katta quloqlari bo'lgan kichik boshi bilan ajralib turadigan o'ziga xos ko'rinishi bilan mashhur. Servalning paltosi odatda oltin-sariq rangda bo'lib, qora dog'lar va chiziqlarga ega,bu unga o'tloq va savannalarda ajoyib kamuflyajni ta'minlaydi.
Serval" nomi (lobo-) cerval so'zidan kelib chiqqan , ya'ni portugalcha "silovsin" so'zidan kelib chiqqan
Nozik, o'rta bo'yli mushuk 54-62 sm va og'irligi 8-18 kg, lekin urg'ochilar yengilroq bo'ladi. Uzunligi odatda 67 dan 100 sm gacha.
Servallar mohir ovchilar bo'lib, kemiruvchilar, qushlar va hasharotlar kabi mayda sutemizuvchilarni ovlaydi. Servallar qushlar va hasharotlarni tutish uchun 2 metrgacha balandlikka sakrash qobiliyati bilan ham mashhur.
Bu mushuklar yolg'iz hayvonlar bo'lib, odatda faqat juftlashish uchun birlashadilar.Chegarasini tuflash orqali belgilaydi
@toponomik
👍6
#shunchaki
Bugun SCALPELsiz kun
Har yili AQSHda 16-yanvar milliy skalpelsiz kun-kasallikni skalpelsiz davolash imkoniyatlari tan olinadi. 1964-yilning shu kuni kashshof shifokor Charlz Dotter birinchi angioplastikani amalga oshirdi. Oregon shtatining Portlend shahrida bloklangan qon tomirini ochish bo'yicha ibtidoiy protsedura bo'lib o'tdi. Angioplastika nafaqat bemorga oyoq amputatsiyasi operatsiyasidan qochish imkonini berdi, balki bir necha kundan keyin u kasalxonani faqat bandaj bilan tark etdi.
Jarrohlik ham, tikuv ham, chandiq ham...yo'q
Shunday qilib, doktor Dotter interventsion radiologiya deb nomlangan zamonaviy tibbiyot mutaxassisligini yaratdi, bunda shifokorlar kasalliklarni ochiq jarrohlik o'rniga mayda teshik orqali davolaydilar. Ushbu shifokorlar kasallikni davolashda tananing ichki qismini ko'rish uchun rentgen nurlari va boshqa tibbiy tasvirlardan foydalanadilar. Ushbu yutuqlar butun tibbiyotni o'zgartirdi.
Bugungi kunda minimal invaziv, tasvirga asoslangan protseduralar (MIIP) butun tanadagi, kattalar va bolalarda keng ko'lamli kasalliklarni davolashi mumkin
Interventsion Initiative 2016-yilda milliy tarmoqda namoyish etiladigan “Skalpelsiz” hujjatli film seriyasining pilot epizodini yakunladi. “Skalpelsiz” filmida bemorlarning haqiqiy hikoyalari va ularning hayotini o‘zgartiruvchi MIIP yordamida davolagan shifokorlar aks etadi.
@toponomik
Bugun SCALPELsiz kun
Har yili AQSHda 16-yanvar milliy skalpelsiz kun-kasallikni skalpelsiz davolash imkoniyatlari tan olinadi. 1964-yilning shu kuni kashshof shifokor Charlz Dotter birinchi angioplastikani amalga oshirdi. Oregon shtatining Portlend shahrida bloklangan qon tomirini ochish bo'yicha ibtidoiy protsedura bo'lib o'tdi. Angioplastika nafaqat bemorga oyoq amputatsiyasi operatsiyasidan qochish imkonini berdi, balki bir necha kundan keyin u kasalxonani faqat bandaj bilan tark etdi.
Jarrohlik ham, tikuv ham, chandiq ham...yo'q
Shunday qilib, doktor Dotter interventsion radiologiya deb nomlangan zamonaviy tibbiyot mutaxassisligini yaratdi, bunda shifokorlar kasalliklarni ochiq jarrohlik o'rniga mayda teshik orqali davolaydilar. Ushbu shifokorlar kasallikni davolashda tananing ichki qismini ko'rish uchun rentgen nurlari va boshqa tibbiy tasvirlardan foydalanadilar. Ushbu yutuqlar butun tibbiyotni o'zgartirdi.
Bugungi kunda minimal invaziv, tasvirga asoslangan protseduralar (MIIP) butun tanadagi, kattalar va bolalarda keng ko'lamli kasalliklarni davolashi mumkin
Interventsion Initiative 2016-yilda milliy tarmoqda namoyish etiladigan “Skalpelsiz” hujjatli film seriyasining pilot epizodini yakunladi. “Skalpelsiz” filmida bemorlarning haqiqiy hikoyalari va ularning hayotini o‘zgartiruvchi MIIP yordamida davolagan shifokorlar aks etadi.
@toponomik
🔥2
#toponim #etimologiya
TOBON – qishloq. Buxoro viloyati Buxoro tumani, Navoiy viloyati Karmana tumani.
Forscha tobon toponimiyada “lovullagan”, “qizib turgan” degan ma’nolarda qo‘llaniladi.
Dastlab bu nom Toboni mavze “ – jazirama joy” yoki Toboni regzor – “qaynoq qum" shakllarida ishlatilgan bo‘lishi mumkin. Keyinchalik lisoniy vositalar tejamkorligi qonuniyatiga ko‘ra, obyekt qisqartirilib, Tobon tarzida yuritila boshlagan.
@toponomik
TOBON – qishloq. Buxoro viloyati Buxoro tumani, Navoiy viloyati Karmana tumani.
Forscha tobon toponimiyada “lovullagan”, “qizib turgan” degan ma’nolarda qo‘llaniladi.
Dastlab bu nom Toboni mavze “ – jazirama joy” yoki Toboni regzor – “qaynoq qum" shakllarida ishlatilgan bo‘lishi mumkin. Keyinchalik lisoniy vositalar tejamkorligi qonuniyatiga ko‘ra, obyekt qisqartirilib, Tobon tarzida yuritila boshlagan.
@toponomik
👍4
#noodatiy
Rassom Chad Knightning
kontseptual haykali
O'g'il otasining haykalidan olingan bo'laklardan yasalgan. Haykal o'z farzandlari uchun yashab, umrining bir qismini bag'ishlagan ota-onalarning ramzidir
@toponomik
Rassom Chad Knightning
kontseptual haykali
O'g'il otasining haykalidan olingan bo'laklardan yasalgan. Haykal o'z farzandlari uchun yashab, umrining bir qismini bag'ishlagan ota-onalarning ramzidir
@toponomik
👍5
#shunchaki
BOLTA SHO‘RVAMI 🪓🍲 ? Yoki BOLTA BO‘TQAMI 🍚 ?
Bolta sho‘rva aslida rus-slavyan ertagi hisoblanadi.Ertak ijtimoiy ertaklar toifasiga tegishli. „Boltadan boʻtqa“ — bu rus maishiy ertaklarining eng mashhur turlaridan biri, butun dunyo boʻylab „Tosh shoʻrva“nomi bilan mashhur.
Ertak syujeti „Finist — sarlochin“ (M. Gorkiy nomidagi kinostudiya, 1975) sovet badiiy film-ertaklarida suratga olingan.Ertak asosida 1980-yilda „Askar ertagi“ multfilmi, 1982-yilda esa xuddi shu nomdagi multfilm yaratilgan. Ertakning 10 ta ruscha, 2 ta ukraincha, 2 tasi belaruscha koʻrinishlari mavjud.
Rus tilida „boltadan boʻtqa“ iborasi "tarkibini tashkil etuvchi tarkibiy qismlarning yetishmasligiga qaramay, arziydigan narsa tayyorlash" ma‘nosiga ega.
Ertak Syujetiga keladigan bo‘lsak:
Bir askar xizmatdan uyga ketayotib yoʻlda charchaydi. U ovqat yeyishni xohlaydi, lekin unda hech qanaqa yegulik yoʻq edi. Qishloqqa yaqinlashib, u birinchi kulbani taqillatdi va dam olishi kerakligini, qorni ochligini aytadi. U yerda bir kampir yashar edi. Kampir askarni uyga kiritadi, lekin yeyish uchun hech narsa yoʻqligini aytadi. Askar o‘tirg‘ich ostida boltani koʻradi va undan boʻtqa pishirishni taklif qiladi. Kampir unga qozon beradi, askar uni yuvib, boltani qozonga solib, olov yoqadi va aralashtira boshladi. Askar shoʻrvani tatib tuz yetarli emasligini aytadi. Kampir yugurib kelib tuz olib keladi. Yana askar boltani qaynatadi. Tatib koʻradi va bir hovuch don soʻraydi. Kampir yuguradi, bir qop dondan unga don ko‘tarib keladi. Keyin askar moy soʻradi — kampir moy olib keladi. Askar boʻtqa pishiradi, ular kampir bilan ovqatlanish uchun oʻtirishadi. Kampir boltadan shunday mazali bo‘tqa pishirish mumkinligiga hayron bo‘lib, yana qachon bolta yeymiz, deb so‘raydi. Askar esa boltani xaltasiga solib,bolta yaxshi pishmaganligini, yo‘lda pishirib, keyin yeyishini aytadi. Shunday qilib, askar deyarli yo‘q bo‘lgan narsalardan tayyorlagan bo‘tqani yeb, uydan bolta bilan chiqib ketadi.
Ertakda bo‘tqa tayyorlangan bo‘lsada bizga bu sho‘rva holida yetib kelgan va bu notog‘ri emas.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
BOLTA SHO‘RVAMI 🪓🍲 ? Yoki BOLTA BO‘TQAMI 🍚 ?
Bolta sho‘rva aslida rus-slavyan ertagi hisoblanadi.Ertak ijtimoiy ertaklar toifasiga tegishli. „Boltadan boʻtqa“ — bu rus maishiy ertaklarining eng mashhur turlaridan biri, butun dunyo boʻylab „Tosh shoʻrva“nomi bilan mashhur.
Ertak syujeti „Finist — sarlochin“ (M. Gorkiy nomidagi kinostudiya, 1975) sovet badiiy film-ertaklarida suratga olingan.Ertak asosida 1980-yilda „Askar ertagi“ multfilmi, 1982-yilda esa xuddi shu nomdagi multfilm yaratilgan. Ertakning 10 ta ruscha, 2 ta ukraincha, 2 tasi belaruscha koʻrinishlari mavjud.
Rus tilida „boltadan boʻtqa“ iborasi "tarkibini tashkil etuvchi tarkibiy qismlarning yetishmasligiga qaramay, arziydigan narsa tayyorlash" ma‘nosiga ega.
Ertak Syujetiga keladigan bo‘lsak:
Bir askar xizmatdan uyga ketayotib yoʻlda charchaydi. U ovqat yeyishni xohlaydi, lekin unda hech qanaqa yegulik yoʻq edi. Qishloqqa yaqinlashib, u birinchi kulbani taqillatdi va dam olishi kerakligini, qorni ochligini aytadi. U yerda bir kampir yashar edi. Kampir askarni uyga kiritadi, lekin yeyish uchun hech narsa yoʻqligini aytadi. Askar o‘tirg‘ich ostida boltani koʻradi va undan boʻtqa pishirishni taklif qiladi. Kampir unga qozon beradi, askar uni yuvib, boltani qozonga solib, olov yoqadi va aralashtira boshladi. Askar shoʻrvani tatib tuz yetarli emasligini aytadi. Kampir yugurib kelib tuz olib keladi. Yana askar boltani qaynatadi. Tatib koʻradi va bir hovuch don soʻraydi. Kampir yuguradi, bir qop dondan unga don ko‘tarib keladi. Keyin askar moy soʻradi — kampir moy olib keladi. Askar boʻtqa pishiradi, ular kampir bilan ovqatlanish uchun oʻtirishadi. Kampir boltadan shunday mazali bo‘tqa pishirish mumkinligiga hayron bo‘lib, yana qachon bolta yeymiz, deb so‘raydi. Askar esa boltani xaltasiga solib,bolta yaxshi pishmaganligini, yo‘lda pishirib, keyin yeyishini aytadi. Shunday qilib, askar deyarli yo‘q bo‘lgan narsalardan tayyorlagan bo‘tqani yeb, uydan bolta bilan chiqib ketadi.
Ertakda bo‘tqa tayyorlangan bo‘lsada bizga bu sho‘rva holida yetib kelgan va bu notog‘ri emas.
Do‘stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍7
#tarix
ABU KLEA jangi
Abu Klea jangi 1885-yil 17-yanvarda Sudandagi Mahdiylar urushi paytida bo'lib o'tdi. Mahdiy qoʻzgʻoloniga oʻzini Mahdiy deb eʼlon qilgan Muhammad Ahmad boshchilik qildi. Qo'zg'olon Misr va Britaniyaning Sudandagi mavjudligini yo'q qilishni maqsad qilgan edi.
Abu Klea jangi general Charlz Gordon tomonidan qamal qilinayotgan Xartumni egallsh uchun Britaniya kampaniyasining bir qismi edi. General-mayor ser Gerbert Styuart boshchiligidagi Britaniya kuchlari 1400 ga yaqin kishidan, jumladan, piyoda va tuya qoʻshinlaridan iborat edi.
Taxminan 12 000 jangchidan iborat mahdiy kuchlari sahrodan o'tib borayotgan Britaniya qo‘shiniga hujum qilishadi. Inglizlar o'zlarining piyoda askarlari bilan mudofaa kvadratini tuzadilar va mahdiy kuchlarining bir necha shiddatli hujumlarini qaytarishga muvaffaq bo'lishadi. Biroq shiddatli janglarda har ikki tomon ham katta talofatlarga uchradi.
Jang inglizlarning kichik g'alabasi bilan yakunlanadi, chunki ular Mahdiylar chizig'ini yorib o'tib, Xartum tomon yurishlarini davom ettira oldilar. Biroq, ularning muvaffaqiyati qisqa umr ko'rdi, chunki ular oxir-oqibat Xartum Mahdiy kuchlari qo'liga o‘tadi
@toponomik
ABU KLEA jangi
Abu Klea jangi 1885-yil 17-yanvarda Sudandagi Mahdiylar urushi paytida bo'lib o'tdi. Mahdiy qoʻzgʻoloniga oʻzini Mahdiy deb eʼlon qilgan Muhammad Ahmad boshchilik qildi. Qo'zg'olon Misr va Britaniyaning Sudandagi mavjudligini yo'q qilishni maqsad qilgan edi.
Abu Klea jangi general Charlz Gordon tomonidan qamal qilinayotgan Xartumni egallsh uchun Britaniya kampaniyasining bir qismi edi. General-mayor ser Gerbert Styuart boshchiligidagi Britaniya kuchlari 1400 ga yaqin kishidan, jumladan, piyoda va tuya qoʻshinlaridan iborat edi.
Taxminan 12 000 jangchidan iborat mahdiy kuchlari sahrodan o'tib borayotgan Britaniya qo‘shiniga hujum qilishadi. Inglizlar o'zlarining piyoda askarlari bilan mudofaa kvadratini tuzadilar va mahdiy kuchlarining bir necha shiddatli hujumlarini qaytarishga muvaffaq bo'lishadi. Biroq shiddatli janglarda har ikki tomon ham katta talofatlarga uchradi.
Jang inglizlarning kichik g'alabasi bilan yakunlanadi, chunki ular Mahdiylar chizig'ini yorib o'tib, Xartum tomon yurishlarini davom ettira oldilar. Biroq, ularning muvaffaqiyati qisqa umr ko'rdi, chunki ular oxir-oqibat Xartum Mahdiy kuchlari qo'liga o‘tadi
@toponomik
👍4
#tarix
PITER PEN OPERATSIYASI
Piter Pan operatsiyasi, shuningdek, "Operación Pedro Pan" nomi bilan ham tanilgan, Amerika Qo'shma Shtatlari hukumati va Kubadagi katolik cherkovi tomonidan 1960-yildan 1962-yilgacha o'tkazilgan maxfiy dastur hisoblanadi. Operatsiya 14 000 dan ortiq kubalik bolalarning ota-onalarisiz Qo'shma Shtatlarga ko'chib ketishiga yordam berdi.
Dastur:"Fidel Kastro davridagi Kuba hukumati ta’lim tizimini o‘z qo‘liga oladi va bolalarga kommunistik mafkurani singdiradi", degan xavotirga javoban boshlangan. Natijada yangi tuzumga qarshi chiqqan ota-onalar o‘z farzandlarini xavfsizlik va farovon kelajak uchun AQShga jo‘natmoqchi bo‘ldi.
Katolik cherkovi, xususan, ota Brayan- O. Uolshning sa'y-harakatlari bilan Piter Pen operatsiyasini tashkil etishda muhim rol o'ynadi. Bolalar AQShga vaqtinchalik vizalar bilan jo‘natilgan va butun mamlakat bo‘ylab mehribonlik uylari, va internatlarga joylashtirilgan.
Piter Pan operatsiyasi Kuba hukumatining potentsial noroziligiga yo'l qo'ymaslik uchun sir tutiladi va operatsiya tugaganidan keyin ommaga bu haqida habar beriladi.
@toponomik
PITER PEN OPERATSIYASI
Piter Pan operatsiyasi, shuningdek, "Operación Pedro Pan" nomi bilan ham tanilgan, Amerika Qo'shma Shtatlari hukumati va Kubadagi katolik cherkovi tomonidan 1960-yildan 1962-yilgacha o'tkazilgan maxfiy dastur hisoblanadi. Operatsiya 14 000 dan ortiq kubalik bolalarning ota-onalarisiz Qo'shma Shtatlarga ko'chib ketishiga yordam berdi.
Dastur:"Fidel Kastro davridagi Kuba hukumati ta’lim tizimini o‘z qo‘liga oladi va bolalarga kommunistik mafkurani singdiradi", degan xavotirga javoban boshlangan. Natijada yangi tuzumga qarshi chiqqan ota-onalar o‘z farzandlarini xavfsizlik va farovon kelajak uchun AQShga jo‘natmoqchi bo‘ldi.
Katolik cherkovi, xususan, ota Brayan- O. Uolshning sa'y-harakatlari bilan Piter Pen operatsiyasini tashkil etishda muhim rol o'ynadi. Bolalar AQShga vaqtinchalik vizalar bilan jo‘natilgan va butun mamlakat bo‘ylab mehribonlik uylari, va internatlarga joylashtirilgan.
Piter Pan operatsiyasi Kuba hukumatining potentsial noroziligiga yo'l qo'ymaslik uchun sir tutiladi va operatsiya tugaganidan keyin ommaga bu haqida habar beriladi.
@toponomik
👍3
#shunchaki
Afrikadagi ba‘zi milliy bog' va qo'riqxonalar.
1. Kruger milliy bog'i - Janubiy Afrika (1926-yilda tashkil etilgan)
2. Serengeti milliy bog'i - Tanzaniya (1951-yilda tashkil etilgan)
3. Masai Mara milliy qoʻriqxonasi – Keniya (1961-yilda tashkil etilgan)
4. Amboseli milliy bog'i - Keniya (1974-yilda tashkil etilgan)
5. Xvange milliy bog'i - Zimbabve (1928- yilda tashkil etilgan)
6. Chobe milliy bog'i - Botsvana (1967- yilda tashkil etilgan)
7. Etosha milliy bog'i - Namibiya (1907- yilda tashkil etilgan)
Do'stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
Afrikadagi ba‘zi milliy bog' va qo'riqxonalar.
1. Kruger milliy bog'i - Janubiy Afrika (1926-yilda tashkil etilgan)
2. Serengeti milliy bog'i - Tanzaniya (1951-yilda tashkil etilgan)
3. Masai Mara milliy qoʻriqxonasi – Keniya (1961-yilda tashkil etilgan)
4. Amboseli milliy bog'i - Keniya (1974-yilda tashkil etilgan)
5. Xvange milliy bog'i - Zimbabve (1928- yilda tashkil etilgan)
6. Chobe milliy bog'i - Botsvana (1967- yilda tashkil etilgan)
7. Etosha milliy bog'i - Namibiya (1907- yilda tashkil etilgan)
Do'stlaringizga ham ulashing:
@toponomik
👍4