#tabiatni_asraylik

Tabiat va atrof-muhitni muhofaza qilishdagi faollik uchun beriladigan mukofotlar


1. Atrof-muhit bo'yicha Goldman mukofoti

2. Atrof-muhit sohasidagi yutuqlar uchun Tayler mukofoti

3. Reychel Karson mukofoti

4. Moviy sayyora mukofoti

5. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Atrof-muhit bo'yicha dasturi tomonidan "Yer chempionlari" mukofoti

@toponomik

#tabiatni_asraylik

CHUCHUK SUV zahiralari eng ko‘p davlatlar

1. Braziliya
2. Rossiya
3. Amerika Qo'shma Shtatlari
4. Kanada
5. Xitoy
6. Indoneziya
7. Kolumbiya
8. Peru
9. Hindiston
10. Venesuela‌‌

@toponomik

#tabiatni_asraylik

Qishloq xo'jaligida suv isrofgarchiligining oldini oluvchi 10 samarali usul

1. Tomchilatib sug'orish tizimlari: Bu tizimlar suvni to'g'ridan-to'g'ri o'simliklarning ildizlariga yetkazib, bug'lanish va oqim orqali suv yo'qotilishini kamaytiradi.

2. Tuproq namligi datchiklari: Bu qurilmalar tuproq namligini nazorat qiladi va fermerlarga faqat kerak bo‘lganda sug‘orish imkonini beradi, ortiqcha sug‘orishni oldini oladi.

3. Yomg'ir suvini yig'ish tizimlari: Bu tizimlar yomg'ir suvini to'playdi va keyinchalik sug'orishda foydalanish uchun saqlaydi, bu esa chuchuk suv manbalariga bo'lgan ishonchni kamaytiradi.

4. Aniq qishloq xo'jaligi texnologiyasi: Bu ekinlarning suv ehtiyojlarini baholash va suvni yanada samarali qo'llash uchun sun'iy yo'ldosh tasvirlari va dronlardan foydalanishni o'z ichiga oladi.

5. Yer osti sug'orish tizimlari: Bu tizimlar suvni to'g'ridan-to'g'ri o'simliklarning ildiz zonasiga yetkazib beradi, bug'lanish va sirt oqimini minimallashtiradi.

6. Mulchalash materiallari: Mulch tuproq namligini saqlashga, bug'lanishni kamaytirishga va begona o'tlarning o'sishini bostirishga yordam beradi, shu bilan qishloq xo'jaligida suvni tejaydi.

7. Mikro-sprinkler tizimlari: Bu tizimlar suvni nozik tumanda(par holatida) yetkazib beradi, bug'lanish orqali suv yo'qotilishini kamaytiradi va suvning yanada samarali taqsimlanishini ta'minlaydi.

8. Suvni tejaydigan ekin navlari: O'sish va ishlab chiqarish uchun kamroq suv talab qiladigan ekinlarning rivojlanishi qishloq xo'jaligida suvdan foydalanishni kamaytirishga yordam beradi.

9. Avtomatlashtirilgan sug'orish tizimlari: Bu tizimlar suvni ma'lum vaqtlarda va ma'lum miqdorda etkazib berish uchun dasturlashtirilgan bo'lishi mumkin, ortiqcha sug'orish va suvni isrof qilishning oldini oladi.

10. Suvni qayta ishlash va qayta foydalanish tizimlari: Bu tizimlar chuchuk suv manbalariga bo'lgan ehtiyojni kamaytirib, sug'orishda qayta foydalanish uchun qishloq xo'jaligi oqimi va oqava suvlarni ushlaydi va tozalaydi.‌‌

@toponomik

#tabiatni_asraylik

Chiqindilarni qayta ishlash bo'yicha ilg'or infratuzilmasi va yuqori darajadagi qayta ishlash va chiqindilarni qayta ishlashga asoslanib, quyidagi mamlakatlar ko'pincha chiqindilarni qayta ishlash bo'yicha yetakchi davlatlar sifatida tan olinadi:

1. Germaniya
2. Shvetsiya
3. Avstriya
4. Niderlandiya
5. Shveytsariya
6. Belgiya
7. Daniya
8. Finlyandiya
9. Norvegiya
10. Kanada

Bu mamlakatlarda chiqindilarni boshqarishning ilg'or tizimlari, jumladan, samarali qayta ishlash dasturlari, chiqindilarni energiyaga aylantiruvchi inshootlar va chiqindilarni utilizatsiya qilish bo'yicha qat'iy qoidalar mavjud. Ular chiqindilarni barqaror qayta ishlash uchun namuna bo'lib xizmat qiladi va bu sohada innovatsiyalarni davom ettirmoqda.‌‌

@toponomik

Jumaning hayri va barokati barchamizga birday bo‘lsin

#tabiatni_asraylik

GOELRO rejasi

GOELRO rejasi, shuningdek, Rossiyani elektrlashtirish bo'yicha Davlat komissiyasi sifatida ham tanilgan, Sovet Ittifoqida 1920-yillarning boshlarida butun mamlakatni elektrlashtirish uchun ishlab chiqilgan reja hisoblanadi. Reja uning bosh muhandisi Vladimir Lenin nomi bilan ham atalgan va mamlakatning barcha hududlariga, shu jumladan chekka qishloq joylariga ham elektr energiyasini yetkazib berishni maqsad qilgan.

GOELRO rejasi katta hajmdagh ish bo'lib, yangi elektr stantsiyalari, elektr uzatish liniyalari va elektr infratuzilmasini qurishni o'z ichiga olgan. Shuningdek, u elektr energiyasini ishlab chiqarish va tarqatishning yangi texnologiyalari va usullarini ishlab chiqishni o'z ichiga oladi.

Bu reja bir necha bosqichda amalga oshirildi, bunda mamlakatda elektr energiyasi ishlab chiqarish va iste’molini oshirish ko‘zda tutilgan. 1930-yillarning oxiriga kelib, GOELRO rejasi asosan o'z maqsadlariga erishdi, millionlab odamlarni elektr energiyasi bilan ta'minladi vabu Sovet iqtisodiyotini ijobiy tomonga o'zgartirdi.

GOELRO rejasi Sovet Ittifoqiga doimiy va katta ko'rsatdi, mamlakatni modernizatsiya qilishga va fuqarolarning turmush darajasini yaxshilashga yordam berdi. Shuningdek, Sovet Ittifoqida kuchli elektrotexnika sanoatining rivojlanishi uchun zamin yaratdi.

@toponomik

​​#tarix

KOMPAS OPERATSIYASI

"Kompas" operatsiyasi-Ikkinchi Jahon urushining dastlabki yillarida Britaniya va Hamdo'stlik kuchlari tomonidan Shimoliy Afrikadagi Italiya qo'shinlariga qarshi olib borilgan yirik harbiy kampaniya hisoblanadi. Operatsiya 1940-yil dekabrda boshlanib, 1941-yil fevraligacha davom etdi.

General Richard O'Konnor qo'mondonligi ostida Britaniya va Hamdo'stlik kuchlari Liviyada Italiyaning "O'ninchi armiyasi"ga qarshi kutilmagan hujum boshladi. Amaliyotning maqsadi Misrdagi ingliz qo'shinlariga bosimni yumshatish va italiyaliklarning Shimoliy Afrikada oldinga siljishining oldini olish edi.

"Kompas" operatsiyasi Ittifoqchilar uchun katta muvaffaqiyat bo'ldi, chunki ular Italiya qo'shinlarini Afrikadagi katta qismini yo‘q qilishga erishdilar va 130 000 ga yaqin asirlarni asirga oldilar. Operatsiya, shuningdek, Shimoliy Afrikada katta miqdordagi harbiy uskunalar va hududlarni qo'lga kiritishga olib keldi.

"Kompas" operatsiyasining muvaffaqiyati Shimoliy Afrika kampaniyasida Buyuk Britaniya va Hamdo'stlik kuchlarining imkoniyatlarini namoyish etgan va Ittifoqchilar uchun ruhiy kayfiyatni ko'targan muhim burilish nuqtasi bo'ldi. Bu, shuningdek, Shimoliy Afrikada keyingi hujumlar uchun yo'l ochdi va natijada mintaqadagi Axis kuchlarining mag'lubiyatiga olib keldi.

"Kompas" operatsiyasi Ikkinchi Jahon urushining dastlabki yillarida Shimoliy Afrika kampaniyasi va kengroq urush harakatlarining yo'nalishini shakllantirishda hal qiluvchi rol o'ynadi

@toponomik

​​#adabiyot

SALVATORE KVAZIMODO

Salvatore Kvazimodo (1901-1968) italyan shoiri va yozuvchisi boʻlib, zamonaviy italyan sheʼriyati rivojiga katta hissa qoʻshgan asarlari bilan tanilgan.Kvazimodo "o'zining lirik she'riyati, bizning davrimizdagi fojiali hayot tajribasini klassik olov bilan ifodalagan"ligi uchun-U 1959-yilda adabiyot bo'yicha Nobel mukofotiga sazovor bo'lgan.

Kvazimodo she'riyatida ko'pincha odamlarning azob-uqubatlari, urushning ta'siri va notinch dunyoda ma'no izlash mavzulari o'rganilgan. Uning yozish uslubi klassik shakllarni zamonaviy sezgirlik bilan uyg'unlashtirgan va u zich, murakkab va o'ta ramziy she'riyat yaratishga intilgan italyan shoirlarining germetik harakati bilan bog'langan.

30-yillarda yolgʻizlik va hayotdan zerikishlik (germetizm) ruhida asarlar:
("Suv va Yer" 1930 )
("Gʻarq boʻlgan goboy", 1932)
("Erato va Apollion", 1936)
( "Sheʼrlar", 1938) yaratgan.

Fashizmga qarshi kurash yillarida oʻz sheʼriyatida mavjud ijtimoiy hayotga murojaat etgan:
("Kunma-kun", 1947)
( "Hayot—tush emas"1949)
("Soxta va tabiiy maysa" 1954), ("Tengsiz zamin" 1958) va boshqa asarlari vatanparvarlik, fuqarolik mavzularida yozilgan

Kvazimodo o‘z she’rlaridan tashqari tarjimon va esseist bo‘lib, Italiya va undan tashqarida adabiyot va madaniyatni targ‘ib qilishga hissa qo‘shgan. Uning italyan adabiyotiga ta’siri va xalqaro adabiy sahnaga qo‘shgan hissasi o‘z merosini qoldirdi.

@toponomik

​​#noodatiy

LATIMERIYA BALIG‘I

Latimeriya, odatda SELAKANT nomi bilan mashhur bo'lib, olimlar va jamoatchilikni hayratda qoldirgan noyob va qadimiy baliq turidir. Quyida Latimeriya baliqlari haqida ba'zi muhim faktlarni taqdim etamiz:

Qadimgi kelib chiqishi: Selakant ko'pincha "tirik fotoalbom" deb ataladi, chunki u taxminan 400 million yil oldin paydo bo'lgan lobli baliqlar avlodining bir qismidir. Bu uni umurtqali hayvonlarning eng qadimgi avlodlaridan biriga aylantiradi.

Qayta kashfiyot: 1938-yilda Janubiy Afrika qirg'oqlarida kutilmaganda tirik namuna topilgunga qadar selakant taxminan 66 million yil oldin yo'q bo'lib ketgan deb hisoblangan. Bu kashfiyot ilmiy jamoatchilikda katta hayajonga sabab bo'ldi.

Yashash hududi:
Chuqur dengizda yashovchilar kabi Latimeriya baliqlari ham chuqur dengizda yashovchi baliqlar boʻlib, odatda suv osti gʻorlari va suv osti qoyali choʻqqilarda taxminan 500–800 metr (1600–2600 fut) chuqurlikda yashaydi. Ular o'ziga xos ko'k rangi va oyoq-qo'llariga o'xshash lobli qanotlari bilan mashhur.

Noyob fiziologiyasi: Selakantlar bir qancha o‘ziga xos fiziologik xususiyatlarga ega, jumladan, bosh suyagidagi ilmoqli bo‘g‘im, tumshug‘idagi maxsus elektroreseptiv rostral organ va tuxum qo‘yishdan ko‘ra tirik tug‘ishning noodatiy usuli.

Muhofaza qilish holati: Selakant populyatsiyasining kamligi va chegaralanganligi sababli IUCN Qizil ro'yxatiga "zaif" turlar qatoriga kiritilgan. Ushbu qadimiy va sirli baliqni himoya qilish uchun tabiatni muhofaza qilish ishlari olib borilmoqda.

@toponomik

#toponim #etimologiya

ALAMDOR – Buxoro viloyati Romitan tumanidagi qishloq, Alamli – Buxoro viloyati Romitan tumani, Jizzax viloyati G‘allaorol tumanidagi qishloqlar. Alam (arabcha) – “bayroq, tug‘" ma’nosida.

Avvalgi davrlarda har bir muqaddas joyning o‘zining bayrog‘i bo‘lgan, u uyining oldiga ilingan, Uy egasi o‘limidan keyin ham ilinib turgan. Muqaddas joylar, qabristonlardagi aybsiz o‘ldirilgan qabrlarda yoki o‘sha qabristonlardagi daraxtlar tepasiga ilingan oq mato – alam deb atalgan.

Alamdor (forscha), Alamli (o‘zbekcha) – bayroqli, tug‘li joy. Bunday joylar muqaddas joylar hisoblanadi.

@toponomik