#shunchaki
DOBERMAN PINSCHER
Doberman Pinscher, odatda Doberman nomi bilan tanilgan, uy itlarining o'rta va katta o'lchamli zotidir. U o'zining sodiqligi, aql-zakovati va himoya tabiati bilan mashhur. Dobermanlar silliq va muskulli tanaga ega bo'lib, kalta paltosi turli xil ranglarda, jumladan qora, ko'k, qizil va jigarrang ranglarda bo'lishi mumkin. Ularning o'ziga xos xanjar shaklidagi boshi kesilgan quloqlari va dumi bog'langan, ammo axloqiy muammolar tufayli bu amaliyotlar kamroq tarqalgan.
Dastlab 19-asr oxirida Lui Doberman ismli nemis soliq yig'uvchisi tomonidan ishlab chiqilgan, Doberman ko'p qirrali it sifatida yetishtirilgan. Ular dastlab qo'riqlash va himoya qilish uchun ishlatilgan, ammo keyinchalik ularning qobiliyatlari politsiya ishi, qidiruv va qutqaruv va xizmat itlari kabi boshqa sohalarda tan olingan.
Dobermanlar juda baquvvat va ularni jismoniy va ruhiy jihatdan rag'batlantirish uchun muntazam mashqlarni talab qiladi. Ular o'zlarining chaqqonligi va tezligi bilan mashhur bo'lib, ularni itoatkorlik mashg'ulotlari, chaqqonlik kurslari va raqobatbardosh sport turlari uchun ajoyib nomzodlar qiladi.Bo‘yi 70 sm gacha yetishi mumkin.Vazni 40-35 kg gacha bo‘ladi.
Himoya tabiati tufayli Dobermanlar begona odamlardan ehtiyot bo'lishlari va notanish odamlar yoki hayvonlarning atrofida bo'lishlari mumkin. Erta sotsializatsiya ularning barkamol va do'stona itlar bo'lib ulg'ayishini ta'minlash uchun juda muhimdir. Ular odatda bolalar bilan yaxshi munosabatda bo'lishadi, lekin ular kattaligi va kuchi tufayli doimo nazorat qilinishi kerak.
Umuman olganda, Doberman faol va tuzilgan muhitda o'sadigan sodiq va aqlli zotdir. To'g'ri ta'lim, ijtimoiylashuv va g'amxo'rlik bilan ular ajoyib sheriklar va ishlaydigan itlar bo'lishlari mumkin.
@toponomik
DOBERMAN PINSCHER
Doberman Pinscher, odatda Doberman nomi bilan tanilgan, uy itlarining o'rta va katta o'lchamli zotidir. U o'zining sodiqligi, aql-zakovati va himoya tabiati bilan mashhur. Dobermanlar silliq va muskulli tanaga ega bo'lib, kalta paltosi turli xil ranglarda, jumladan qora, ko'k, qizil va jigarrang ranglarda bo'lishi mumkin. Ularning o'ziga xos xanjar shaklidagi boshi kesilgan quloqlari va dumi bog'langan, ammo axloqiy muammolar tufayli bu amaliyotlar kamroq tarqalgan.
Dastlab 19-asr oxirida Lui Doberman ismli nemis soliq yig'uvchisi tomonidan ishlab chiqilgan, Doberman ko'p qirrali it sifatida yetishtirilgan. Ular dastlab qo'riqlash va himoya qilish uchun ishlatilgan, ammo keyinchalik ularning qobiliyatlari politsiya ishi, qidiruv va qutqaruv va xizmat itlari kabi boshqa sohalarda tan olingan.
Dobermanlar juda baquvvat va ularni jismoniy va ruhiy jihatdan rag'batlantirish uchun muntazam mashqlarni talab qiladi. Ular o'zlarining chaqqonligi va tezligi bilan mashhur bo'lib, ularni itoatkorlik mashg'ulotlari, chaqqonlik kurslari va raqobatbardosh sport turlari uchun ajoyib nomzodlar qiladi.Bo‘yi 70 sm gacha yetishi mumkin.Vazni 40-35 kg gacha bo‘ladi.
Himoya tabiati tufayli Dobermanlar begona odamlardan ehtiyot bo'lishlari va notanish odamlar yoki hayvonlarning atrofida bo'lishlari mumkin. Erta sotsializatsiya ularning barkamol va do'stona itlar bo'lib ulg'ayishini ta'minlash uchun juda muhimdir. Ular odatda bolalar bilan yaxshi munosabatda bo'lishadi, lekin ular kattaligi va kuchi tufayli doimo nazorat qilinishi kerak.
Umuman olganda, Doberman faol va tuzilgan muhitda o'sadigan sodiq va aqlli zotdir. To'g'ri ta'lim, ijtimoiylashuv va g'amxo'rlik bilan ular ajoyib sheriklar va ishlaydigan itlar bo'lishlari mumkin.
@toponomik
👍2
#shunchaki
PARMEZAN PISHLOG‘I
Italiyada Parmigiano-Reggiano nomi bilan tanilgan Parmesan pishloqi 900 yildan ortiq davom etadigan uzoq va qiziqarli tarixga ega. U Emilia-Romagna mintaqasida, xususan, Parma, Reggio Emilia, Modena, Bolonya va Mantua provinsiyalarida Benedikt rohiblari tomonidan yaratilgan deb ishoniladi.
Parmesanning kelib chiqishi o'rta asrlarda rohiblar qishloq xo'jaligi amaliyotlari va pishloq tayyorlash tajribasi bilan mashhur bo'lgan paytlarda kuzatilishi mumkin. Parmesan pishloqini ishlab chiqarish dastlab yangi sut ko'p bo'lgan yoz oylarida mahalliy sigirlardan ortiqcha sutni saqlab qolishning bir usuli edi.
Parmesan pishlog‘ining o'ziga xos xususiyatlari uning o'ziga xos ishlab chiqarish jarayoni bilan bog'liq. Ishlatilgan sut faqat mahalliy o't va pichan bilan boqiladigan sigirlardan olinadi. Qovurish jarayoni pishloqning oldingi partiyalaridan olingan tabiiy zardoblardan foydalanadi. Qovurilgandan so'ng,pishloq kichik granulalarga bo'linadi va ma'lum bir haroratda pishiriladi.
Pishloq katta mis idishlarning pastki qismiga joylashsa, ular tülbentga o'raladi, so'ngra o'ziga xos shaklni berish uchun qoliplarga bosiladi. Qoliplar har bir g'ildirakda o'ziga xos identifikatsiya raqamini bosib chiqaradi, bu haqiqiylik muhri bo'lib xizmat qiladi.
Qoliplangandan so'ng, pishloq g'ildiraklari lazzat va saqlanish xususiyatlarini yaxshilash uchun bir necha hafta davomida sho'r suvga botiriladi. Keyin ular maxsus saqlash xonalariga ko'chiriladi, u yerda ular kamida 12 oy davomida saqlanadi lekin, bu ko'pincha 36 oy yoki undan ko'proq vaqtgacha cho'ziladi.
Ushbu saqlash jarayonida Parmesan pishloqi o'ziga xos ta'm profilini rivojlantiradi: to'yingan, yong'oq va ozgina sho'r, mevali. Uzoq saqlash vaqti namlikni kamaytirishga va murakkab ta'mlarni rivojlantirishga imkon beradi, chunki fermentlar oqsil va yog'larni parchalaydi.
Parmesan pishloqi o'zining ajoyib sifati va ta'mi tufayli asrlar davomida mashhurlikka erishdi. U ham ichki, ham xalqaro miqyosda juda talabgir maxsulotga aylandi. 1955 yilda Parmigiano-Regjiano Evropa Ittifoqi tomonidan himoyalangan kelib chiqishi belgisi (PDO) maqomiga ega bo'lib, faqat belgilangan mintaqada ishlab chiqarilgan pishloq va maxsus qoidalarga rioya qilgan holda Parmigiano-Reggiano sifatida belgilanishi mumkin edi.
Bugungi kunda Parmigiano-Reggiano Italiyaning eng mashhur va keng tan olingan pishloqlaridan biridir. Uni ishlab chiqarish ko'p asrlar oldin yaratilgan an'anaviy usullarga sodiq qoladi va u sifat va mukammallik ramzi bo'lib qolmoqda.
@toponomik
PARMEZAN PISHLOG‘I
Italiyada Parmigiano-Reggiano nomi bilan tanilgan Parmesan pishloqi 900 yildan ortiq davom etadigan uzoq va qiziqarli tarixga ega. U Emilia-Romagna mintaqasida, xususan, Parma, Reggio Emilia, Modena, Bolonya va Mantua provinsiyalarida Benedikt rohiblari tomonidan yaratilgan deb ishoniladi.
Parmesanning kelib chiqishi o'rta asrlarda rohiblar qishloq xo'jaligi amaliyotlari va pishloq tayyorlash tajribasi bilan mashhur bo'lgan paytlarda kuzatilishi mumkin. Parmesan pishloqini ishlab chiqarish dastlab yangi sut ko'p bo'lgan yoz oylarida mahalliy sigirlardan ortiqcha sutni saqlab qolishning bir usuli edi.
Parmesan pishlog‘ining o'ziga xos xususiyatlari uning o'ziga xos ishlab chiqarish jarayoni bilan bog'liq. Ishlatilgan sut faqat mahalliy o't va pichan bilan boqiladigan sigirlardan olinadi. Qovurish jarayoni pishloqning oldingi partiyalaridan olingan tabiiy zardoblardan foydalanadi. Qovurilgandan so'ng,pishloq kichik granulalarga bo'linadi va ma'lum bir haroratda pishiriladi.
Pishloq katta mis idishlarning pastki qismiga joylashsa, ular tülbentga o'raladi, so'ngra o'ziga xos shaklni berish uchun qoliplarga bosiladi. Qoliplar har bir g'ildirakda o'ziga xos identifikatsiya raqamini bosib chiqaradi, bu haqiqiylik muhri bo'lib xizmat qiladi.
Qoliplangandan so'ng, pishloq g'ildiraklari lazzat va saqlanish xususiyatlarini yaxshilash uchun bir necha hafta davomida sho'r suvga botiriladi. Keyin ular maxsus saqlash xonalariga ko'chiriladi, u yerda ular kamida 12 oy davomida saqlanadi lekin, bu ko'pincha 36 oy yoki undan ko'proq vaqtgacha cho'ziladi.
Ushbu saqlash jarayonida Parmesan pishloqi o'ziga xos ta'm profilini rivojlantiradi: to'yingan, yong'oq va ozgina sho'r, mevali. Uzoq saqlash vaqti namlikni kamaytirishga va murakkab ta'mlarni rivojlantirishga imkon beradi, chunki fermentlar oqsil va yog'larni parchalaydi.
Parmesan pishloqi o'zining ajoyib sifati va ta'mi tufayli asrlar davomida mashhurlikka erishdi. U ham ichki, ham xalqaro miqyosda juda talabgir maxsulotga aylandi. 1955 yilda Parmigiano-Regjiano Evropa Ittifoqi tomonidan himoyalangan kelib chiqishi belgisi (PDO) maqomiga ega bo'lib, faqat belgilangan mintaqada ishlab chiqarilgan pishloq va maxsus qoidalarga rioya qilgan holda Parmigiano-Reggiano sifatida belgilanishi mumkin edi.
Bugungi kunda Parmigiano-Reggiano Italiyaning eng mashhur va keng tan olingan pishloqlaridan biridir. Uni ishlab chiqarish ko'p asrlar oldin yaratilgan an'anaviy usullarga sodiq qoladi va u sifat va mukammallik ramzi bo'lib qolmoqda.
@toponomik
👍1
#toponomika
DETOPONIMIZATSIYA
Toponimlarning leksikaning boshqa turlariga o'tishi ya'ni atoqli(ism-familiyalarga) yoki turdosh otlarga aylanishi detoponimizatsiya(toponimlikdan voz kechish)deyiladi.Toponimlarga nom bergan so'zlar inson faoliyatining barcha sohalarini (fan,texnika,san'at,adabiyot,iqtisodiyot,kundalik hayot soxalarini)tevarak atrofdagi narsalar hamda voqea- hodisalarni qamrab olgan.Bunday so'zlar minerallar va tog' jinslarining,kimyoviy elementlarning,o'simlik va hayvonlarning,kiyim-kechak,asbob-uskunalarning,kasalliklarning,tarixiy voqealarning nomlari bo'lishi mumkin.Xilma-xil toponimlar haqida tasavvur berishdan oldin bir necha misol keltiramiz. Sibir deganda g'arbda Ural tog‘laridan sharqda Tinch okeani sohili bo‘ylab joylashgan tog‘ tizmalarigacha, shimolda Shimoliy Muz okeani sohilidan janubda Qozog'iston dashtlari hamda Mo‘g‘uliston Respublikasi chegaralarigacha bo'lgan ulkan hududni egallab yotgan past tekislik tushuniladi. Turkiston chor Rossiyasi tomonidan bosib olgandan keyin, uning qonunlaridan bosh tortgan fuqarolar qishi qahraton sovuq, yozda chivin-chirkaylar nafas olishga ham kun bermaydigan qattiq tabiatli o‘lkaga badarg‘a qilinar edi va bu sibir qilmoq deyilgan. Ushbu atamadan bir qancha narsa-buyumlar ham nom olgan. Masalan, yashil tusdagi bir buyoq, tik yoqali kamzul, qog‘oz pul, sovuqqa chidamli olma, sovuq xonali avaxta sibirka deb atalgan. Geologlar qizil tusdagi qimmatli toshni sibirit deyishadi. Toponimlarning leksikani boyitishda eponim bo‘lib xizmat qilishini, ya’ni, o‘z nomini berishini shu misollardan bilsa ham bo‘ladi.
Biz keyingi postda turli soha so'zlariga asos bo'lgan toponimlardan misollar keltiramiz
@toponomik
DETOPONIMIZATSIYA
Toponimlarning leksikaning boshqa turlariga o'tishi ya'ni atoqli(ism-familiyalarga) yoki turdosh otlarga aylanishi detoponimizatsiya(toponimlikdan voz kechish)deyiladi.Toponimlarga nom bergan so'zlar inson faoliyatining barcha sohalarini (fan,texnika,san'at,adabiyot,iqtisodiyot,kundalik hayot soxalarini)tevarak atrofdagi narsalar hamda voqea- hodisalarni qamrab olgan.Bunday so'zlar minerallar va tog' jinslarining,kimyoviy elementlarning,o'simlik va hayvonlarning,kiyim-kechak,asbob-uskunalarning,kasalliklarning,tarixiy voqealarning nomlari bo'lishi mumkin.Xilma-xil toponimlar haqida tasavvur berishdan oldin bir necha misol keltiramiz. Sibir deganda g'arbda Ural tog‘laridan sharqda Tinch okeani sohili bo‘ylab joylashgan tog‘ tizmalarigacha, shimolda Shimoliy Muz okeani sohilidan janubda Qozog'iston dashtlari hamda Mo‘g‘uliston Respublikasi chegaralarigacha bo'lgan ulkan hududni egallab yotgan past tekislik tushuniladi. Turkiston chor Rossiyasi tomonidan bosib olgandan keyin, uning qonunlaridan bosh tortgan fuqarolar qishi qahraton sovuq, yozda chivin-chirkaylar nafas olishga ham kun bermaydigan qattiq tabiatli o‘lkaga badarg‘a qilinar edi va bu sibir qilmoq deyilgan. Ushbu atamadan bir qancha narsa-buyumlar ham nom olgan. Masalan, yashil tusdagi bir buyoq, tik yoqali kamzul, qog‘oz pul, sovuqqa chidamli olma, sovuq xonali avaxta sibirka deb atalgan. Geologlar qizil tusdagi qimmatli toshni sibirit deyishadi. Toponimlarning leksikani boyitishda eponim bo‘lib xizmat qilishini, ya’ni, o‘z nomini berishini shu misollardan bilsa ham bo‘ladi.
Biz keyingi postda turli soha so'zlariga asos bo'lgan toponimlardan misollar keltiramiz
@toponomik
👍1
#toponomika
Minerallar va tog‘ jinslari
Avstralit — mineral, Avstraliya qit’asi nomi.
Amazonit — mineral, kaliyli dala shpatining ko‘k-yashil turi. Zebu-ziynat buyumlari yasashga ishlatiladi. Amerikadagi Amazonka daryosi
nomidan olingan.
Andaluzit — olovga va kislotaga bardoshli yashil yoki kul rang qattiq mineral. Ispaniyaning Andaluziya viloyati nomidan kelib chiqqan.
Arkanzas — qayroq tosh sifatida ishlatiladigan donador oq tosh
(AQShning Arkanzas oroli nomidan).
Baykalit — Baykal ko‘li yaqinidan topilgan mineral.
Vezuvian (Vezuviy vulkani nomidan) — xilma-xil rangdagi mineral,
zebu-ziynat buyumlari yasashda ishlatiladi.
Kimberlit — tarkibida olmos uchraydigan ultraasosiy tog‘ iinsi. Janubiy Afrika Respublikasidagi Kimberli shahri nomidan yasalgan
Labrador — zebu-ziynat buyumlari yasashga ishlatiladigan mineral. Shimoliy Amerikadagi Labrador yarim oroli nomidan.
Magnezit — mineral, Gretsiyadagi Magneziya viloyati asosida nomlangan.
Sibirit — qizil rangli qimmatli tosh (Sibirj.
Sienit — donador otqindi tog‘ jinsi. Misrdagi Asvon shahrining qadimiy nomi.
Yerning geologik davrlari nomlari
Devon — paleozoy erasining to‘rtinchi davri. Angliyadagi Devon
grafligi nomidan kelib chiqqan.
Kembriy — paleozoy erasining birinchi davri (Buyuk Britaniyaning ma’muriy-siyosiy qismi Uelsning Kambriya degan qadimiy nomidan).
Perm — paleozoy erasining oxirgi davri (Rossiyadagi Perm shahri).
Yura — mezozoy erasining ikkinchi davri. Shveytsariya va Fransiyadagi Yura tog'lari nomidan.
Kimyoviy elementlar va buyumlar
Ameritsiy — kimyoviy element. Kashf qilingan joyi (Amerika) nomidan.
Galliy — kimyoviy element. Fransiyaning qadimiy atamasi — Galliy bo‘lgan.
Yevropiy — noyob kimyoviy element ( Yevropa qit’asi).
Kaliforniy — sun’iy yo‘l bilan hosil qilingan kimyoviy element
(AQShdagi shtat nomi).
Skandiy — noyob metall (Skandinaviya yarim oroli).
Fransiy — radioaktiv kimyoviy element (Fransiya Respublikasi).
O‘simlik nomlari
Kashtan — qora qayinlar oilasidan bo'lgan daraxt (Kichik Osiyodagi Kastana shahri nomidan).
Kofe (arabchasi qahva) — Afrikadagi Kaffa viloyati nomi (Efiopiya).
Maxorka — jo‘n tamaki.Niderlandiyaning Amersfort shahri nomidan olingan.
Sudanka — boshoqdoshlar oilasidan bo‘lgan bir yillik o‘t o‘simligi. Sharqiy Afrikadagi Sudan mamlakati nomidan kelib chiqqan.
Qrimsag‘iz — kauchukli o‘simlik. Qrim yarim oroli nomidan.
Qirmiska — uzum navi. Qrim yarim oroli nomidan (ruschasi-krumskiy).
It nomlari
Nyufaundlend — uzun junli yirik it. Shimoliy Amerikadagi Nyufaundlend oroli nomidan.
Senbernar — yirik it. Shveytsariyadagi Senbernar monastiri nomidan.
Spanieli — ovchi itlar zoti. Ispaniya mamlakati nomi asosida kelib
chiqqan.
Gazlama nomlari
Jerse yoki jersi — ipak va junli trikotaj gazlama. Fransiyaning Normandiya viloyati yaqinidagi Jersi oroli nomidan.
Muslin — nafis gazlama. Iroqning Mosul shahri nomidan.
Tyul — pardabop gazlama. Fransiyaning Tyul shahri nomidan.
Bunday misollar juda ko‘p.Detoponimizatsiya atamasini tushunish uchun shularning o‘zi yetib ortadi.
@toponomik
Minerallar va tog‘ jinslari
Avstralit — mineral, Avstraliya qit’asi nomi.
Amazonit — mineral, kaliyli dala shpatining ko‘k-yashil turi. Zebu-ziynat buyumlari yasashga ishlatiladi. Amerikadagi Amazonka daryosi
nomidan olingan.
Andaluzit — olovga va kislotaga bardoshli yashil yoki kul rang qattiq mineral. Ispaniyaning Andaluziya viloyati nomidan kelib chiqqan.
Arkanzas — qayroq tosh sifatida ishlatiladigan donador oq tosh
(AQShning Arkanzas oroli nomidan).
Baykalit — Baykal ko‘li yaqinidan topilgan mineral.
Vezuvian (Vezuviy vulkani nomidan) — xilma-xil rangdagi mineral,
zebu-ziynat buyumlari yasashda ishlatiladi.
Kimberlit — tarkibida olmos uchraydigan ultraasosiy tog‘ iinsi. Janubiy Afrika Respublikasidagi Kimberli shahri nomidan yasalgan
Labrador — zebu-ziynat buyumlari yasashga ishlatiladigan mineral. Shimoliy Amerikadagi Labrador yarim oroli nomidan.
Magnezit — mineral, Gretsiyadagi Magneziya viloyati asosida nomlangan.
Sibirit — qizil rangli qimmatli tosh (Sibirj.
Sienit — donador otqindi tog‘ jinsi. Misrdagi Asvon shahrining qadimiy nomi.
Yerning geologik davrlari nomlari
Devon — paleozoy erasining to‘rtinchi davri. Angliyadagi Devon
grafligi nomidan kelib chiqqan.
Kembriy — paleozoy erasining birinchi davri (Buyuk Britaniyaning ma’muriy-siyosiy qismi Uelsning Kambriya degan qadimiy nomidan).
Perm — paleozoy erasining oxirgi davri (Rossiyadagi Perm shahri).
Yura — mezozoy erasining ikkinchi davri. Shveytsariya va Fransiyadagi Yura tog'lari nomidan.
Kimyoviy elementlar va buyumlar
Ameritsiy — kimyoviy element. Kashf qilingan joyi (Amerika) nomidan.
Galliy — kimyoviy element. Fransiyaning qadimiy atamasi — Galliy bo‘lgan.
Yevropiy — noyob kimyoviy element ( Yevropa qit’asi).
Kaliforniy — sun’iy yo‘l bilan hosil qilingan kimyoviy element
(AQShdagi shtat nomi).
Skandiy — noyob metall (Skandinaviya yarim oroli).
Fransiy — radioaktiv kimyoviy element (Fransiya Respublikasi).
O‘simlik nomlari
Kashtan — qora qayinlar oilasidan bo'lgan daraxt (Kichik Osiyodagi Kastana shahri nomidan).
Kofe (arabchasi qahva) — Afrikadagi Kaffa viloyati nomi (Efiopiya).
Maxorka — jo‘n tamaki.Niderlandiyaning Amersfort shahri nomidan olingan.
Sudanka — boshoqdoshlar oilasidan bo‘lgan bir yillik o‘t o‘simligi. Sharqiy Afrikadagi Sudan mamlakati nomidan kelib chiqqan.
Qrimsag‘iz — kauchukli o‘simlik. Qrim yarim oroli nomidan.
Qirmiska — uzum navi. Qrim yarim oroli nomidan (ruschasi-krumskiy).
It nomlari
Nyufaundlend — uzun junli yirik it. Shimoliy Amerikadagi Nyufaundlend oroli nomidan.
Senbernar — yirik it. Shveytsariyadagi Senbernar monastiri nomidan.
Spanieli — ovchi itlar zoti. Ispaniya mamlakati nomi asosida kelib
chiqqan.
Gazlama nomlari
Jerse yoki jersi — ipak va junli trikotaj gazlama. Fransiyaning Normandiya viloyati yaqinidagi Jersi oroli nomidan.
Muslin — nafis gazlama. Iroqning Mosul shahri nomidan.
Tyul — pardabop gazlama. Fransiyaning Tyul shahri nomidan.
Bunday misollar juda ko‘p.Detoponimizatsiya atamasini tushunish uchun shularning o‘zi yetib ortadi.
@toponomik
👍2
#shunchaki
BAYKANUR(BOYQO‘NG‘IR)kosmodromi
To‘ratam nomi bilan ham tanilgan Bayqoʻngʻir kosmodromi dunyodagi birinchi va eng yirik operatsion kosmik uchirish inshootidir. U Qozogʻistonda joylashgan boʻlib, 1950-yillarning oxiridan boshlab turli kosmik faoliyat uchun foydalanilgan.
Bayqoʻngʻir kosmodromining asosiy tafsilotlari:
1. Tarix: Bayqoʻngʻir dastlab Sovet Ittifoqi tomonidan 1950-yillarda Sovuq urush davrida yashirin raketa sinov maydonchasi sifatida qurilgan. Keyinchalik u sun'iy yo'ldoshlarni uchirish, boshqariladigan kosmik kemalar va sayyoralararo missiyalar uchun asosiy kosmodromga aylandi.
2. Geografik joylashuvi: Bayqoʻngʻir Qozogʻistonning choʻl dashtida, To‘ratam shahri yaqinida, Orol dengizidan 200 km sharqda joylashgan. Ob'ekt taxminan 6717 kvadrat kilometr maydonni egallaydi.
3. Uchirish inshootlari: Bayqoʻngʻirda ekipaj va uchuvchisiz missiyalar uchun bir nechta uchirish maydonchalari va moslamalari mavjud. Eng mashhur uchirish maydonchasi Gagarinning starti (1-uchirish maydonchasi) bo'lib, u erdan Yuriy Gagarin 1961 yilda kosmosga sayohat qilgan birinchi odam bo'lgan.
4. Boshqariladigan missiyalar: Bayqo'ng'ir birinchi navbatda koinotga ekipajli missiyalarni uchirish uchun ishlatilgan. U barcha Sovet va Rossiya insoniyati, shu jumladan Yuriy Gagarin, Valentina Tereshkova (kosmosdagi birinchi ayol) va boshqa kosmosga uchish uchun asosiy maydon bo'lib xizmat qildi.
5. Xalqaro hamkorlik: Bayqoʻngʻirdan boshqa davlatlar ham xalqaro hamkorlik shartnomalari orqali foydalangan. Masalan, hozirda u Roskosmos (Rossiya kosmik agentligi) tomonidan NASA, ESA (Yevropa fazo agentligi), JAXA (Yaponiya aerokosmik tadqiqotlar agentligi) va boshqa davlatlar astronavtlarini Xalqaro kosmik stansiyaga (XKS) olib boradigan Soyuz raketalarini uchirish uchun foydalaniladi.
6. Kelajak rejalari: Rossiya kamida 2050 yilgacha Boyqoʻngʻirdan foydalanishni davom ettirishni rejalashtirmoqda, biroq u Rossiyaning Uzoq Sharqidagi “Vostochniy” kosmodromini zaxira sifatida va kelajakdagi missiyalar uchun yangi uchirish maydonchasini ishlab chiqmoqda.
7. Foydalanish imkoniyati: Boyqoʻngʻir strategik ahamiyati va xavfsizlik sabablari tufayli jamoat kirishi uchun ochiq emas. Shu bilan birga, yaqin atrofdagi Bayqonur shahriga tashrif buyuruvchilar uchun ba'zi ob'ektlarni uzoqdan ko'rishlari va kosmodromning tarixi va ahamiyati bilan tanishishlari mumkin bo'lgan ekskursiyalar mavjud.
“Boyqo‘ng‘ir” kosmodromi kosmik tadqiqotlar uchun muhim markaz bo‘lib qolmoqda va sun’iy yo‘ldoshlarni uchirish, Xalqaro kosmik stansiyani qayta ta’minlash va insonning kosmik missiyalarini osonlashtirishda hal qiluvchi rol o‘ynashda davom etmoqda.
@toponomik
BAYKANUR(BOYQO‘NG‘IR)kosmodromi
To‘ratam nomi bilan ham tanilgan Bayqoʻngʻir kosmodromi dunyodagi birinchi va eng yirik operatsion kosmik uchirish inshootidir. U Qozogʻistonda joylashgan boʻlib, 1950-yillarning oxiridan boshlab turli kosmik faoliyat uchun foydalanilgan.
Bayqoʻngʻir kosmodromining asosiy tafsilotlari:
1. Tarix: Bayqoʻngʻir dastlab Sovet Ittifoqi tomonidan 1950-yillarda Sovuq urush davrida yashirin raketa sinov maydonchasi sifatida qurilgan. Keyinchalik u sun'iy yo'ldoshlarni uchirish, boshqariladigan kosmik kemalar va sayyoralararo missiyalar uchun asosiy kosmodromga aylandi.
2. Geografik joylashuvi: Bayqoʻngʻir Qozogʻistonning choʻl dashtida, To‘ratam shahri yaqinida, Orol dengizidan 200 km sharqda joylashgan. Ob'ekt taxminan 6717 kvadrat kilometr maydonni egallaydi.
3. Uchirish inshootlari: Bayqoʻngʻirda ekipaj va uchuvchisiz missiyalar uchun bir nechta uchirish maydonchalari va moslamalari mavjud. Eng mashhur uchirish maydonchasi Gagarinning starti (1-uchirish maydonchasi) bo'lib, u erdan Yuriy Gagarin 1961 yilda kosmosga sayohat qilgan birinchi odam bo'lgan.
4. Boshqariladigan missiyalar: Bayqo'ng'ir birinchi navbatda koinotga ekipajli missiyalarni uchirish uchun ishlatilgan. U barcha Sovet va Rossiya insoniyati, shu jumladan Yuriy Gagarin, Valentina Tereshkova (kosmosdagi birinchi ayol) va boshqa kosmosga uchish uchun asosiy maydon bo'lib xizmat qildi.
5. Xalqaro hamkorlik: Bayqoʻngʻirdan boshqa davlatlar ham xalqaro hamkorlik shartnomalari orqali foydalangan. Masalan, hozirda u Roskosmos (Rossiya kosmik agentligi) tomonidan NASA, ESA (Yevropa fazo agentligi), JAXA (Yaponiya aerokosmik tadqiqotlar agentligi) va boshqa davlatlar astronavtlarini Xalqaro kosmik stansiyaga (XKS) olib boradigan Soyuz raketalarini uchirish uchun foydalaniladi.
6. Kelajak rejalari: Rossiya kamida 2050 yilgacha Boyqoʻngʻirdan foydalanishni davom ettirishni rejalashtirmoqda, biroq u Rossiyaning Uzoq Sharqidagi “Vostochniy” kosmodromini zaxira sifatida va kelajakdagi missiyalar uchun yangi uchirish maydonchasini ishlab chiqmoqda.
7. Foydalanish imkoniyati: Boyqoʻngʻir strategik ahamiyati va xavfsizlik sabablari tufayli jamoat kirishi uchun ochiq emas. Shu bilan birga, yaqin atrofdagi Bayqonur shahriga tashrif buyuruvchilar uchun ba'zi ob'ektlarni uzoqdan ko'rishlari va kosmodromning tarixi va ahamiyati bilan tanishishlari mumkin bo'lgan ekskursiyalar mavjud.
“Boyqo‘ng‘ir” kosmodromi kosmik tadqiqotlar uchun muhim markaz bo‘lib qolmoqda va sun’iy yo‘ldoshlarni uchirish, Xalqaro kosmik stansiyani qayta ta’minlash va insonning kosmik missiyalarini osonlashtirishda hal qiluvchi rol o‘ynashda davom etmoqda.
@toponomik
👍3
#mifologiya
MEDUZA GORGONA
Meduza - yunon mifologiyasidagi taniqli shaxs. U ko'pincha sochlari uchun ilonlar va odamlarni toshga aylantira oladigan nigohli yirtqich hayvon sifatida tasvirlangan. Medusa Stheno va Euryale bilan birga uchta Gorgon opa-singillaridan biri edi.
Afsonaga ko'ra, Meduza dastlab uzun sochlari bo'lgan go'zal ayol edi. Biroq, u Afina ma'badida uni ta'qib qilgan dengiz xudosi Poseydonning e'tiborini tortdi. Ma'badini tahqirlagani uchun jazo sifatida Afina Meduzani dahshatli mavjudotga aylantirdi.
Meduzaning tashqi ko'rinishining eng mashhur jihati - uning ilonga o'xshash sochlari. Afsonaga ko'ra, uning ko'ziga to'g'ridan-to'g'ri qaragan har bir kishi darhol toshga aylanadi. Bu uni qo'rqinchli mavjudotga va yunon mifologiyasida dahshat ramziga aylantirdi.
Meduza hikoyasi qahramon Perseyga uni o'ldirish topshirig'i berilganida ko'proq e'tibor qozondi. Turli xudolar va sehrli artefaktlar yordamida Persey Meduza toshga aylanmaslik uchun qalqonidagi aksini ko'rib, boshini kesib o'ldirishga muvaffaq bo'ldi.
Uning o'limidan keyin Meduzaning boshi odamlarni toshga aylantirish uchun kuchini saqlab qoldi. Persey uni dushmanlariga qarshi qurol sifatida ishlatib, uni Afinaga bermaguncha ishlatdi, u uni Aegis deb nomlangan qalqoniga qo'ydi.
Meduzaning hikoyasi tarix davomida san'at va adabiyotda keng namoyon bo'lgan. U ko'pincha ayol kuchi va go'zalligining ramzi sifatida qaraladi va unga qarshi yomon harakatlar tufayli dahshatli bo'lib qoldi.
@toponomik
MEDUZA GORGONA
Meduza - yunon mifologiyasidagi taniqli shaxs. U ko'pincha sochlari uchun ilonlar va odamlarni toshga aylantira oladigan nigohli yirtqich hayvon sifatida tasvirlangan. Medusa Stheno va Euryale bilan birga uchta Gorgon opa-singillaridan biri edi.
Afsonaga ko'ra, Meduza dastlab uzun sochlari bo'lgan go'zal ayol edi. Biroq, u Afina ma'badida uni ta'qib qilgan dengiz xudosi Poseydonning e'tiborini tortdi. Ma'badini tahqirlagani uchun jazo sifatida Afina Meduzani dahshatli mavjudotga aylantirdi.
Meduzaning tashqi ko'rinishining eng mashhur jihati - uning ilonga o'xshash sochlari. Afsonaga ko'ra, uning ko'ziga to'g'ridan-to'g'ri qaragan har bir kishi darhol toshga aylanadi. Bu uni qo'rqinchli mavjudotga va yunon mifologiyasida dahshat ramziga aylantirdi.
Meduza hikoyasi qahramon Perseyga uni o'ldirish topshirig'i berilganida ko'proq e'tibor qozondi. Turli xudolar va sehrli artefaktlar yordamida Persey Meduza toshga aylanmaslik uchun qalqonidagi aksini ko'rib, boshini kesib o'ldirishga muvaffaq bo'ldi.
Uning o'limidan keyin Meduzaning boshi odamlarni toshga aylantirish uchun kuchini saqlab qoldi. Persey uni dushmanlariga qarshi qurol sifatida ishlatib, uni Afinaga bermaguncha ishlatdi, u uni Aegis deb nomlangan qalqoniga qo'ydi.
Meduzaning hikoyasi tarix davomida san'at va adabiyotda keng namoyon bo'lgan. U ko'pincha ayol kuchi va go'zalligining ramzi sifatida qaraladi va unga qarshi yomon harakatlar tufayli dahshatli bo'lib qoldi.
@toponomik
#shunchaki
ENG SEKIN O'SUVCHI 10 DARAXT
10 ta sekin o'sadigan daraxtlar haqida ma'lumot:
1. Bristlekon qarag'aylari (Pinus longaeva): O'zining uzoq umr ko'rishi bilan mashhur bo'lgan bu daraxt yiliga atigi 1 dyuymli sekin o'sishga ega. U ming yillar davomida yashashi mumkin va Amerika Qo'shma Shtatlarining g'arbiy tog'li hududlarida joylashgan.
2. Yapon sadr (Cryptomeria japonica): Bu doim yashil daraxt yiliga 2 futgacha o'sishi mumkin, ammo boshqa turlarga nisbatan hali ham sekin o'sadigan hisoblanadi. Uning vatani Yaponiya va uzoq umr ko'radi.
3. Zaytun daraxti (Olea europaea): Odatda uzoq umr ko'rishi bilan mashhur bo'lgan zaytun daraxtlari sekin o'sish tezligiga ega, yiliga o'rtacha 6 dyuym. Ular mevasi uchun etishtiriladi va O'rta er dengizi mintaqasida joylashgan.
4. Sharqiy qizil sadr yoki Virjiniya archasi (Juniperus virginiana): nomiga qaramay, bu daraxt aslida archa turi hisoblanadi. U asta-sekin o'sib boradi, har yili bir metrdan kamroq balandlikka qo'shiladi. U odatda Shimoliy Amerikada uchraydi va har xil tuproq sharoitlariga toqat qiladi.
5. Fors temir daraxti (Parrotia persica): Bu manzarali daraxt sekin o'sish tezligiga ega, yiliga atigi 1-2 futga etadi. Vatani Eron, u o'zining jozibali qobig'i va jonli kuzgi barglari bilan mashhur.
6. Qog'oz po'stlog'i (Acer griseum): Yiliga o'rtacha 6-12 dyuym atrofida o'sish tezligi bilan bu kichik chinor turi boshqa chinorlarga nisbatan sekin o'sadigan hisoblanadi. Uning o'ziga xos po'stlog'i doljin rangidagi qobig'i bor va vatani Xitoydir.
7. Tiss daraxti (Taxus baccata): Tiss daraxtlari sekin o'sish sur'atlari bilan mashhur; ular odatda har yili bir futdan kamroq balandlikni qo'shadilar. Ular zich doimiy yashil barglarga ega va vatani Evropa, Shimoliy Afrika va G'arbiy Osiyo.
8. Katsura daraxti (Cercidiphyllum japonicum): Bu bargli daraxt sekin o'sish tezligiga ega, odatda yiliga 2 futdan kamroq balandlikka qo'shiladi. Uning vatani Yaponiya bo'lib, o'zining yurak shaklidagi barglari va chiroyli kuz rangi bilan hayratga tushadi.
9. Gullaydigan Dogwood (Cornus florida): Garchi u o'sayotgan sharoitlarga qarab farq qilsa-da, gullaydigan dogwood odatda yiliga 6-12 dyuym atrofida o'sadi. Uning vatani Shimoliy Amerikaning sharqiy qismidir va bahorda o'zining ajoyib gullari bilan mashhur.
10. Tog'li Hemlok (Tsuga mertensiana): G'arbiy Shimoliy Amerikaning tog'li hududlarida joylashgan bu sekin o'sadigan doimiy yashil daraxt yiliga atigi 1 dyuymga o'sadi. U bir necha asrlar davomida yashashi va og'ir ob-havo sharoitlariga bardosh berishi mumkin.
Ushbu daraxtlar o'zlarining to'liq o'lchamiga erishish uchun ko'proq vaqt talab qilishi mumkin, lekin ko'pincha o'ziga xos xususiyatlarga ega bo'lib, ularni muayyan obodonlashtirish maqsadlarida yoki bog 'estetikasiga uzoq muddatli investitsiyalar sifatida kerakli qiladi.
Ma'lumot uchun:
1 dyuym-2,54 sm
1 fut-30,48 sm
@toponomik
ENG SEKIN O'SUVCHI 10 DARAXT
10 ta sekin o'sadigan daraxtlar haqida ma'lumot:
1. Bristlekon qarag'aylari (Pinus longaeva): O'zining uzoq umr ko'rishi bilan mashhur bo'lgan bu daraxt yiliga atigi 1 dyuymli sekin o'sishga ega. U ming yillar davomida yashashi mumkin va Amerika Qo'shma Shtatlarining g'arbiy tog'li hududlarida joylashgan.
2. Yapon sadr (Cryptomeria japonica): Bu doim yashil daraxt yiliga 2 futgacha o'sishi mumkin, ammo boshqa turlarga nisbatan hali ham sekin o'sadigan hisoblanadi. Uning vatani Yaponiya va uzoq umr ko'radi.
3. Zaytun daraxti (Olea europaea): Odatda uzoq umr ko'rishi bilan mashhur bo'lgan zaytun daraxtlari sekin o'sish tezligiga ega, yiliga o'rtacha 6 dyuym. Ular mevasi uchun etishtiriladi va O'rta er dengizi mintaqasida joylashgan.
4. Sharqiy qizil sadr yoki Virjiniya archasi (Juniperus virginiana): nomiga qaramay, bu daraxt aslida archa turi hisoblanadi. U asta-sekin o'sib boradi, har yili bir metrdan kamroq balandlikka qo'shiladi. U odatda Shimoliy Amerikada uchraydi va har xil tuproq sharoitlariga toqat qiladi.
5. Fors temir daraxti (Parrotia persica): Bu manzarali daraxt sekin o'sish tezligiga ega, yiliga atigi 1-2 futga etadi. Vatani Eron, u o'zining jozibali qobig'i va jonli kuzgi barglari bilan mashhur.
6. Qog'oz po'stlog'i (Acer griseum): Yiliga o'rtacha 6-12 dyuym atrofida o'sish tezligi bilan bu kichik chinor turi boshqa chinorlarga nisbatan sekin o'sadigan hisoblanadi. Uning o'ziga xos po'stlog'i doljin rangidagi qobig'i bor va vatani Xitoydir.
7. Tiss daraxti (Taxus baccata): Tiss daraxtlari sekin o'sish sur'atlari bilan mashhur; ular odatda har yili bir futdan kamroq balandlikni qo'shadilar. Ular zich doimiy yashil barglarga ega va vatani Evropa, Shimoliy Afrika va G'arbiy Osiyo.
8. Katsura daraxti (Cercidiphyllum japonicum): Bu bargli daraxt sekin o'sish tezligiga ega, odatda yiliga 2 futdan kamroq balandlikka qo'shiladi. Uning vatani Yaponiya bo'lib, o'zining yurak shaklidagi barglari va chiroyli kuz rangi bilan hayratga tushadi.
9. Gullaydigan Dogwood (Cornus florida): Garchi u o'sayotgan sharoitlarga qarab farq qilsa-da, gullaydigan dogwood odatda yiliga 6-12 dyuym atrofida o'sadi. Uning vatani Shimoliy Amerikaning sharqiy qismidir va bahorda o'zining ajoyib gullari bilan mashhur.
10. Tog'li Hemlok (Tsuga mertensiana): G'arbiy Shimoliy Amerikaning tog'li hududlarida joylashgan bu sekin o'sadigan doimiy yashil daraxt yiliga atigi 1 dyuymga o'sadi. U bir necha asrlar davomida yashashi va og'ir ob-havo sharoitlariga bardosh berishi mumkin.
Ushbu daraxtlar o'zlarining to'liq o'lchamiga erishish uchun ko'proq vaqt talab qilishi mumkin, lekin ko'pincha o'ziga xos xususiyatlarga ega bo'lib, ularni muayyan obodonlashtirish maqsadlarida yoki bog 'estetikasiga uzoq muddatli investitsiyalar sifatida kerakli qiladi.
Ma'lumot uchun:
1 dyuym-2,54 sm
1 fut-30,48 sm
@toponomik
#tarix
PERSHING OPERATSIYASI
Pershing operatsiyasi Vetnam urushi paytida Qo'shma Shtatlar tomonidan o'tkazilgan yirik harbiy operatsiya edi. 1967 yil 8 fevraldan 17 martgacha Janubiy Vetnamning BìnhĐịnh provinsiyasida bo'lib o'tdi. Pershing operatsiyasining asosiy maqsadi mintaqada Shimoliy Vetnam armiyasi (NVA) va Vetkong (VC) kuchlarini topish va yo'q qilish edi.
General-mayor Ellis V. Uilyamson qo'mondonligi ostida 5500 ga yaqin amerikalik qo'shinlar, jumladan, AQSh armiyasining 1-otliq diviziyasi va 173-havo-desant brigadasi elementlari joylashtirildi. Ularni tezkor joylashtirish va harakatchanlik uchun vertolyotlar bilan jihozlangan havo otliqlari qo'llab-quvvatladi.
Operatsiyada keng ko‘lamli qidiruv-yo‘q qilish missiyalari, patrullar va dushman kuchlarini yo‘q qilish uchun pistirma o‘tkazildi. Amerika qo'shinlari yaxshi o'rnatilgan NVA va VC bo'linmalarining qattiq qarshiliklariga duch kelishdi, natijada har ikki tomon ham og'ir talofatlarga uchradi.
"Pershing" operatsiyasi "havo kemalari operatsiyalari" deb nomlanuvchi keng ko'lamli vertolyot hujumlari bilan ajralib turardi. Bu taktikalar AQSH kuchlariga tezkorlik bilan joylashish va dushman nazoratidagi hududlarga chuqur zarba berish imkonini berdi. Biroq, bu ularni pistirma va zenit o'qlariga qarshi himoyasiz qildi.
Pershing operatsiyasi yuzlab dushman jangchilarini o'ldirish va qurol-yarog' omborlarini qo'lga kiritish orqali ba'zi taktik muvaffaqiyatlarga erishgan bo'lsa-da, Bình Định provintsiyasida NVA va VC mavjudligini butunlay yo'q qilish maqsadiga erisha olmadi. Dushman kuchlari chidamliligini isbotladi va zarba va qochqin hujumlarini amalga oshirgandan so'ng, mahalliy jamoalarga qaytib kelishga muvaffaq bo'ldi.
Olti haftalik shiddatli janglardan so'ng, Pershing operatsiyasi 1967 yil 17 martda yakunlandi. O'zining yakuniy maqsadlariga erisha olmaganiga qaramay, u AQShning Vyetnamdagi kelajakdagi harbiy amaliyotlari uchun qimmatli saboqlar berdi. U havo-mobil taktikasining samaradorligini ko'rsatdi, ammo NVA va VC tomonidan qo'llaniladigan partizanlar urushi taktikasidan kelib chiqadigan qiyinchiliklarni ta'kidladi.
Pershing operatsiyasi Amerika Qo'shma Shtatlarining Vetnam urushi paytida NVA va VC kuchlariga qarshi ko'plab harakatlaridan biridir. Mojaro yana bir necha yil davom etdi va oxir-oqibat 1975 yilda Saygonning qulashi va Vetnamning kommunistik boshqaruv ostida birlashishi bilan yakunlandi.
@toponomik
PERSHING OPERATSIYASI
Pershing operatsiyasi Vetnam urushi paytida Qo'shma Shtatlar tomonidan o'tkazilgan yirik harbiy operatsiya edi. 1967 yil 8 fevraldan 17 martgacha Janubiy Vetnamning BìnhĐịnh provinsiyasida bo'lib o'tdi. Pershing operatsiyasining asosiy maqsadi mintaqada Shimoliy Vetnam armiyasi (NVA) va Vetkong (VC) kuchlarini topish va yo'q qilish edi.
General-mayor Ellis V. Uilyamson qo'mondonligi ostida 5500 ga yaqin amerikalik qo'shinlar, jumladan, AQSh armiyasining 1-otliq diviziyasi va 173-havo-desant brigadasi elementlari joylashtirildi. Ularni tezkor joylashtirish va harakatchanlik uchun vertolyotlar bilan jihozlangan havo otliqlari qo'llab-quvvatladi.
Operatsiyada keng ko‘lamli qidiruv-yo‘q qilish missiyalari, patrullar va dushman kuchlarini yo‘q qilish uchun pistirma o‘tkazildi. Amerika qo'shinlari yaxshi o'rnatilgan NVA va VC bo'linmalarining qattiq qarshiliklariga duch kelishdi, natijada har ikki tomon ham og'ir talofatlarga uchradi.
"Pershing" operatsiyasi "havo kemalari operatsiyalari" deb nomlanuvchi keng ko'lamli vertolyot hujumlari bilan ajralib turardi. Bu taktikalar AQSH kuchlariga tezkorlik bilan joylashish va dushman nazoratidagi hududlarga chuqur zarba berish imkonini berdi. Biroq, bu ularni pistirma va zenit o'qlariga qarshi himoyasiz qildi.
Pershing operatsiyasi yuzlab dushman jangchilarini o'ldirish va qurol-yarog' omborlarini qo'lga kiritish orqali ba'zi taktik muvaffaqiyatlarga erishgan bo'lsa-da, Bình Định provintsiyasida NVA va VC mavjudligini butunlay yo'q qilish maqsadiga erisha olmadi. Dushman kuchlari chidamliligini isbotladi va zarba va qochqin hujumlarini amalga oshirgandan so'ng, mahalliy jamoalarga qaytib kelishga muvaffaq bo'ldi.
Olti haftalik shiddatli janglardan so'ng, Pershing operatsiyasi 1967 yil 17 martda yakunlandi. O'zining yakuniy maqsadlariga erisha olmaganiga qaramay, u AQShning Vyetnamdagi kelajakdagi harbiy amaliyotlari uchun qimmatli saboqlar berdi. U havo-mobil taktikasining samaradorligini ko'rsatdi, ammo NVA va VC tomonidan qo'llaniladigan partizanlar urushi taktikasidan kelib chiqadigan qiyinchiliklarni ta'kidladi.
Pershing operatsiyasi Amerika Qo'shma Shtatlarining Vetnam urushi paytida NVA va VC kuchlariga qarshi ko'plab harakatlaridan biridir. Mojaro yana bir necha yil davom etdi va oxir-oqibat 1975 yilda Saygonning qulashi va Vetnamning kommunistik boshqaruv ostida birlashishi bilan yakunlandi.
@toponomik
#tarix
ALAN TYURING
Alan Tyuring - ingliz matematiki va kompyuter olimi bo'lib, u zamonaviy hisoblashning kashshoflaridan biri hisoblanadi. U 1912 yil 23 iyunda Angliyaning London shahrida tug'ilgan. Tyuringning innovatsion ishi bugungi kunda biz bilgan kompyuterlarning rivojlanishiga asos solgan.
Tyuringning eng muhim hissalaridan biri uning hozirda "Tyuring mashinasi" deb nomlanuvchi universal mashina haqidagi kontseptsiyasi edi. Ushbu nazariy qurilma qoidalar to'plamiga muvofiq lentadagi belgilarni manipulyatsiya qilish orqali boshqa har qanday mashinani taqlid qilishi mumkin edi. Ushbu g'oya zamonaviy kompyuter dasturlash va hisoblash nazariyasining asosini tashkil etdi.
Ikkinchi jahon urushi paytida Tyuring Britaniyaning kodlarni buzish bo'yicha shtab-kvartirasi Bletchley Parkda ishlagan holda nemis kodlarini buzishda hal qiluvchi rol o'ynadi. U Germaniyaning Enigma mashinasi tomonidan shifrlangan xabarlarni muvaffaqiyatli hal qilgan guruhni boshqargan va ittifoqchilarning urush harakatlariga katta yordam bergan.
Urushdan keyin Tyuring kompyuter fanlari bo'yicha kashshof loyihalar ustida ishlashda davom etdi. U ACE (Automatic Computing Engine) deb nomlangan saqlanadigan dasturli elektron raqamli kompyuter uchun birinchi dizaynlardan birini ishlab chiqdi. Turing, shuningdek, sun'iy intellektga katta hissa qo'shdi va hozirda "Tyuring testi" deb nomlanuvchi mashina odamnikidan farq qilib bo'lmaydigan aqlli xatti-harakatni namoyon qila oladimi yoki yo'qligini aniqlash uchun taklif qildi.
Ilm-fan va texnologiyaga qo'shgan ulkan hissasiga qaramay, Tyuringning shaxsiy hayoti fojia bilan o'tdi. 1952 yilda u gomoseksual faoliyati tufayli hibsga olingan va "qo'pol axloqsizlik" uchun hukm qilingan - o'sha paytda Angliyada jinoyat edi. Qamoqqa muqobil ravishda gormonal davolanishga majbur bo'lgan Tyuring ommaviy sharmandalikka duch keldi va uning xavfsizlik guvohnomasini bekor qildi.
Afsuski, Tyuring 1954 yil 7 iyunda 41 yoshida sirli sharoitda vafot etdi. Uning o'limi siyanid bilan zaharlanish natijasida o'z joniga qasd qilish deb topildi. So'nggi yillarda Alan Tyuringning yutuqlari va matematika va informatika faniga qo'shgan hissalarini e'tirof etish va e'tirof etish kuchaymoqda. 2013-yilda qirolicha Yelizaveta II uni o‘limidan so‘ng qirollik nomidan afv etdi va Tyuringning hikoyasi o‘shandan beri uning innovatsion ishi va u boshidan kechirgan adolatsiz munosabati uchun keng e’tibor va hayratga sazovor bo‘ldi.
@roponomik
ALAN TYURING
Alan Tyuring - ingliz matematiki va kompyuter olimi bo'lib, u zamonaviy hisoblashning kashshoflaridan biri hisoblanadi. U 1912 yil 23 iyunda Angliyaning London shahrida tug'ilgan. Tyuringning innovatsion ishi bugungi kunda biz bilgan kompyuterlarning rivojlanishiga asos solgan.
Tyuringning eng muhim hissalaridan biri uning hozirda "Tyuring mashinasi" deb nomlanuvchi universal mashina haqidagi kontseptsiyasi edi. Ushbu nazariy qurilma qoidalar to'plamiga muvofiq lentadagi belgilarni manipulyatsiya qilish orqali boshqa har qanday mashinani taqlid qilishi mumkin edi. Ushbu g'oya zamonaviy kompyuter dasturlash va hisoblash nazariyasining asosini tashkil etdi.
Ikkinchi jahon urushi paytida Tyuring Britaniyaning kodlarni buzish bo'yicha shtab-kvartirasi Bletchley Parkda ishlagan holda nemis kodlarini buzishda hal qiluvchi rol o'ynadi. U Germaniyaning Enigma mashinasi tomonidan shifrlangan xabarlarni muvaffaqiyatli hal qilgan guruhni boshqargan va ittifoqchilarning urush harakatlariga katta yordam bergan.
Urushdan keyin Tyuring kompyuter fanlari bo'yicha kashshof loyihalar ustida ishlashda davom etdi. U ACE (Automatic Computing Engine) deb nomlangan saqlanadigan dasturli elektron raqamli kompyuter uchun birinchi dizaynlardan birini ishlab chiqdi. Turing, shuningdek, sun'iy intellektga katta hissa qo'shdi va hozirda "Tyuring testi" deb nomlanuvchi mashina odamnikidan farq qilib bo'lmaydigan aqlli xatti-harakatni namoyon qila oladimi yoki yo'qligini aniqlash uchun taklif qildi.
Ilm-fan va texnologiyaga qo'shgan ulkan hissasiga qaramay, Tyuringning shaxsiy hayoti fojia bilan o'tdi. 1952 yilda u gomoseksual faoliyati tufayli hibsga olingan va "qo'pol axloqsizlik" uchun hukm qilingan - o'sha paytda Angliyada jinoyat edi. Qamoqqa muqobil ravishda gormonal davolanishga majbur bo'lgan Tyuring ommaviy sharmandalikka duch keldi va uning xavfsizlik guvohnomasini bekor qildi.
Afsuski, Tyuring 1954 yil 7 iyunda 41 yoshida sirli sharoitda vafot etdi. Uning o'limi siyanid bilan zaharlanish natijasida o'z joniga qasd qilish deb topildi. So'nggi yillarda Alan Tyuringning yutuqlari va matematika va informatika faniga qo'shgan hissalarini e'tirof etish va e'tirof etish kuchaymoqda. 2013-yilda qirolicha Yelizaveta II uni o‘limidan so‘ng qirollik nomidan afv etdi va Tyuringning hikoyasi o‘shandan beri uning innovatsion ishi va u boshidan kechirgan adolatsiz munosabati uchun keng e’tibor va hayratga sazovor bo‘ldi.
@roponomik
#musiqa
TOTO KUTUNO
Toto Kutuno - italiyalik qo'shiqchi, bastakor va musiqachi. U 1943-yil 7-iyulda Italiyaning Fosdinovo shahrida tug‘ilgan. Kutugno 1983 yilda bir qancha mamlakatlarda xitga aylangan "L'Italiano" qo'shig'i bilan xalqaro shuhrat qozongan. Shuningdek, u ikki marta Yevrovidenie qo'shiq tanlovida Italiyani himoya qildi va 1990 yilda "Insieme: 1992" qo'shig'i bilan tanlovda g'olib chiqdi. Toto Kutuno ko'plab albomlarni chiqardi va musiqa sohasida muvaffaqiyatli martabaga erishdi.
Va u bugun vafot etdi
@toponomik
TOTO KUTUNO
Toto Kutuno - italiyalik qo'shiqchi, bastakor va musiqachi. U 1943-yil 7-iyulda Italiyaning Fosdinovo shahrida tug‘ilgan. Kutugno 1983 yilda bir qancha mamlakatlarda xitga aylangan "L'Italiano" qo'shig'i bilan xalqaro shuhrat qozongan. Shuningdek, u ikki marta Yevrovidenie qo'shiq tanlovida Italiyani himoya qildi va 1990 yilda "Insieme: 1992" qo'shig'i bilan tanlovda g'olib chiqdi. Toto Kutuno ko'plab albomlarni chiqardi va musiqa sohasida muvaffaqiyatli martabaga erishdi.
Va u bugun vafot etdi
@toponomik
👍2
#mifologiya
JOROGUMO
Jorogumo - yapon folkloridagi afsonaviy mavjudot. U ko'pincha befarq erkaklarni o'ziga jalb qilish va yo'ldan ozdirish uchun go'zal ayolga aylanadigan katta o'rgimchak sifatida tasvirlangan. "Jorōgumo" nomi "bog'lovchi kelin" yoki "fohisha o'rgimchak" deb tarjima qilingan.
Afsonalarga ko'ra, Jorogumo odatda g'orlarda, o'rmonlarda yoki tashlandiq binolarda yashaydi. U o'z o'ljasini qo'lga olish uchun murakkab to'rlarni aylantiradi, bu o'lja odatda odam qiyofasiga jalb qilingan yigitlardan iborat. Jabrlanuvchi o'z tarmog'iga ushlangandan so'ng, Jorogumo o'zining haqiqiy qiyofasini ochib beradi va ularni yutib yuboradi.
Afsonaning ba'zi versiyalarida Jorogumo o'rgimchaklarni boshqarish yoki illyuziya yaratish qobiliyati kabi g'ayritabiiy kuchlarga ega ekanligi aytiladi. Shuningdek, u jozibali kuchga ega va u o'zining go'zalligi va jozibasi bilan duch kelganlarni manipulyatsiya qilish uchun foydalanishi mumkin deb ishoniladi.
O'zining dahshatli tabiatiga qaramay, Jorogumoning rahm-shafqatli tomonini ko'rsatadigan ertaklar bor. Bu hikoyalarda u insoniy odamni sevib qoladi va u bilan haqiqiy hissiy aloqani shakllantiradi. Biroq, bu munosabatlar ko'pincha fojiali tarzda tugaydi, chunki Jorogumoning asl tabiati oxir-oqibat oshkor bo'ladi.
Jorogumo yapon ommaviy axborot vositalarining adabiyot, teatr va kino kabi turli shakllarida chiqish qilgan. Bu tashqi ko'rinishga aldanib qolish va vasvasa qurboni bo'lish xavfi haqida ogohlantiruvchi ertak bo'lib xizmat qiladi.
Umuman olganda, Jorogumo yapon folklorida chuqur ildiz otgan maftunkor mavjudot bo‘lib, u jozibali va xavf-xatar uyg‘unligi bilan odamlarning tasavvurlarini o‘ziga jalb etishda davom etmoqda.
@toponomik
@mifologikk
JOROGUMO
Jorogumo - yapon folkloridagi afsonaviy mavjudot. U ko'pincha befarq erkaklarni o'ziga jalb qilish va yo'ldan ozdirish uchun go'zal ayolga aylanadigan katta o'rgimchak sifatida tasvirlangan. "Jorōgumo" nomi "bog'lovchi kelin" yoki "fohisha o'rgimchak" deb tarjima qilingan.
Afsonalarga ko'ra, Jorogumo odatda g'orlarda, o'rmonlarda yoki tashlandiq binolarda yashaydi. U o'z o'ljasini qo'lga olish uchun murakkab to'rlarni aylantiradi, bu o'lja odatda odam qiyofasiga jalb qilingan yigitlardan iborat. Jabrlanuvchi o'z tarmog'iga ushlangandan so'ng, Jorogumo o'zining haqiqiy qiyofasini ochib beradi va ularni yutib yuboradi.
Afsonaning ba'zi versiyalarida Jorogumo o'rgimchaklarni boshqarish yoki illyuziya yaratish qobiliyati kabi g'ayritabiiy kuchlarga ega ekanligi aytiladi. Shuningdek, u jozibali kuchga ega va u o'zining go'zalligi va jozibasi bilan duch kelganlarni manipulyatsiya qilish uchun foydalanishi mumkin deb ishoniladi.
O'zining dahshatli tabiatiga qaramay, Jorogumoning rahm-shafqatli tomonini ko'rsatadigan ertaklar bor. Bu hikoyalarda u insoniy odamni sevib qoladi va u bilan haqiqiy hissiy aloqani shakllantiradi. Biroq, bu munosabatlar ko'pincha fojiali tarzda tugaydi, chunki Jorogumoning asl tabiati oxir-oqibat oshkor bo'ladi.
Jorogumo yapon ommaviy axborot vositalarining adabiyot, teatr va kino kabi turli shakllarida chiqish qilgan. Bu tashqi ko'rinishga aldanib qolish va vasvasa qurboni bo'lish xavfi haqida ogohlantiruvchi ertak bo'lib xizmat qiladi.
Umuman olganda, Jorogumo yapon folklorida chuqur ildiz otgan maftunkor mavjudot bo‘lib, u jozibali va xavf-xatar uyg‘unligi bilan odamlarning tasavvurlarini o‘ziga jalb etishda davom etmoqda.
@toponomik
@mifologikk
#kino
SER SHON KONNERI
Ser Shon Konneri 1930-yil 25-avgustda Shotlandiyaning Edinburgdagi Fountainbrij shahrida tug‘ilgan. U o'z avlodining eng buyuk aktyorlaridan biri sanaladi va kinoda ham, teatrda ham sermahsul karyera qildi.
Konneri o'zining aktyorlik faoliyatini 1950-yillarda boshlagan, dastlab sahna asarlari va teleko'rsatuvlarda kichik rollarda paydo bo'lgan. U 1962 yilda "Doktor Yo'q" filmidan boshlab ettita Bond filmida Jeyms Bond obrazini o'ynaganligi uchun xalqaro shuhrat qozongan. Britaniyalik josusning yumshoq va xarizmatik tasviri uni mashhur qildi.
Jeyms Bond rolidan tashqari, Konneri faoliyati davomida boshqa ko'plab muvaffaqiyatli filmlarda ham suratga tushgan. Uning mashhur filmlaridan ba'zilari: "Qizil oktyabr uchun ov", "Tegib bo'lmaydiganlar", "Indiana Jons va so'nggi salib yurishi", "Tog'li" va "Qoya". U spektakllari uchun tanqidiy olqishlarga sazovor bo'ldi, 1987 yilda "Tegib bo'lmaydiganlar" filmidagi roli uchun bir qancha mukofotlarni, jumladan, eng yaxshi ikkinchi plandagi erkak roli uchun Akademiya mukofotini qo'lga kiritdi.
Konneri 2003 yilda "Favqulodda janoblar ligasi" filmida Allan Kvatermen rolini ijro etganidan keyin aktyorlik faoliyatini yakunladi. Rasmiy ravishda nafaqaga chiqqaniga qaramay, u ko'ngilochar sohada sevimli shaxs bo'lib qolmoqda.
Aktyorlik faoliyatidan tashqari, Konneri xayriya ishlari bilan ham tanilgan. U Shotlandiya mustaqilligining kuchli himoyachisi bo'lgan va ta'lim va sog'liqni saqlashga qaratilgan turli xayriya tashkilotlarini qo'llab-quvvatlagan.
Ser Shon Konneri 2020-yil 31-oktabrda 90 yoshida vafot etdi. Uning Shotlandiyaning eng taniqli aktyorlaridan biri va xalqaro kino timsoli sifatidagi merosi butun dunyo bo‘ylab muxlislar tomonidan nishonlashda davom etmoqda.
@toponomik
SER SHON KONNERI
Ser Shon Konneri 1930-yil 25-avgustda Shotlandiyaning Edinburgdagi Fountainbrij shahrida tug‘ilgan. U o'z avlodining eng buyuk aktyorlaridan biri sanaladi va kinoda ham, teatrda ham sermahsul karyera qildi.
Konneri o'zining aktyorlik faoliyatini 1950-yillarda boshlagan, dastlab sahna asarlari va teleko'rsatuvlarda kichik rollarda paydo bo'lgan. U 1962 yilda "Doktor Yo'q" filmidan boshlab ettita Bond filmida Jeyms Bond obrazini o'ynaganligi uchun xalqaro shuhrat qozongan. Britaniyalik josusning yumshoq va xarizmatik tasviri uni mashhur qildi.
Jeyms Bond rolidan tashqari, Konneri faoliyati davomida boshqa ko'plab muvaffaqiyatli filmlarda ham suratga tushgan. Uning mashhur filmlaridan ba'zilari: "Qizil oktyabr uchun ov", "Tegib bo'lmaydiganlar", "Indiana Jons va so'nggi salib yurishi", "Tog'li" va "Qoya". U spektakllari uchun tanqidiy olqishlarga sazovor bo'ldi, 1987 yilda "Tegib bo'lmaydiganlar" filmidagi roli uchun bir qancha mukofotlarni, jumladan, eng yaxshi ikkinchi plandagi erkak roli uchun Akademiya mukofotini qo'lga kiritdi.
Konneri 2003 yilda "Favqulodda janoblar ligasi" filmida Allan Kvatermen rolini ijro etganidan keyin aktyorlik faoliyatini yakunladi. Rasmiy ravishda nafaqaga chiqqaniga qaramay, u ko'ngilochar sohada sevimli shaxs bo'lib qolmoqda.
Aktyorlik faoliyatidan tashqari, Konneri xayriya ishlari bilan ham tanilgan. U Shotlandiya mustaqilligining kuchli himoyachisi bo'lgan va ta'lim va sog'liqni saqlashga qaratilgan turli xayriya tashkilotlarini qo'llab-quvvatlagan.
Ser Shon Konneri 2020-yil 31-oktabrda 90 yoshida vafot etdi. Uning Shotlandiyaning eng taniqli aktyorlaridan biri va xalqaro kino timsoli sifatidagi merosi butun dunyo bo‘ylab muxlislar tomonidan nishonlashda davom etmoqda.
@toponomik
#tarix
OVERLORD OPERATSIYASI
Overlord operatsiyasi Ikkinchi jahon urushi paytida Ittifoqchilarning Normandiyaga bostirib kirishining kod nomi edi. Bu 1944 yil 6 iyunda bo'lib o'tdi va odatda D-Day deb nomlanadi. Operatsiyaga general Duayt D. Eyzenxauer boshchilik qildi va unda Amerika, Britaniya, Kanada va boshqa ittifoqchi qoʻshinlarning birlashgan kuchlari ishtirok etdi.
“Overlord” operatsiyasining asosiy maqsadi Yevropa qit‘asida mustahkam o‘rin egallash va G‘arbiy Yevropani natsistlar nazoratidan ozod qilishni boshlash edi. Bosqin strategik maqsadlarni ta'minlash uchun dushman chizig'i orqasidagi parashyutchilarning havodan qo'nishi va keyin Normandiya plyajlariga amfibiya hujumidan iborat edi.
Bosqin bir necha oy davomida puxta rejalashtirilgan va katta logistika sa'y-harakatlarini o'z ichiga olgan. Ittifoqchilar mos keladigan qo'nish joylarini tanlash uchun keng qamrovli razvedka ishlarini olib bordilar va nemis mudofaasini yengib o'tish uchun maxsus jihozlar va taktikalarni ishlab chiqdilar.
D-Day kuni minglab Ittifoqchilar qo'shinlari Normandiya qirg'oqlari bo'ylab belgilangan beshta plyajga - Yuta, Omaha, Gold, Juno va Swordga qo'ndi. Amerika qo'shinlari Omaha plyajida qattiq qarshilikka duch kelishdi, ammo oxir-oqibat buzib o'tishga muvaffaq bo'lishdi. Operatsiyaning umumiy muvaffaqiyati ko'p jihatdan ajablanish elementiga bog'liq edi.
"Overlord" operatsiyasi ittifoqchilarning muhim g'alabasi bilan yakunlandi. 6 iyun oxiriga kelib, 156 000 dan ortiq qo'shin Normandiyaga tushdi. Ular sohil bo'yida lager tashkil etishdi, bu ularga Frantsiyadagi mavjudligini kengaytirishga imkon berdi. Vaqt o'tishi bilan bu Parijning ozod qilinishiga va oxir-oqibat fashistlar Germaniyasining mag'lubiyatiga olib keldi.
Overlord operatsiyasi tarixdagi eng muhim harbiy amaliyotlardan biri hisoblanadi. Bu Ikkinchi jahon urushida burilish nuqtasi bo'ldi va Yevropadagi keyingi ittifoqchilar hujumlari uchun yo'l ochdi. Ishtirokchilarning jasorati va fidoyiligi fashistlar zulmiga barham berishda hal qiluvchi rol o'ynadi.
@toponomik
OVERLORD OPERATSIYASI
Overlord operatsiyasi Ikkinchi jahon urushi paytida Ittifoqchilarning Normandiyaga bostirib kirishining kod nomi edi. Bu 1944 yil 6 iyunda bo'lib o'tdi va odatda D-Day deb nomlanadi. Operatsiyaga general Duayt D. Eyzenxauer boshchilik qildi va unda Amerika, Britaniya, Kanada va boshqa ittifoqchi qoʻshinlarning birlashgan kuchlari ishtirok etdi.
“Overlord” operatsiyasining asosiy maqsadi Yevropa qit‘asida mustahkam o‘rin egallash va G‘arbiy Yevropani natsistlar nazoratidan ozod qilishni boshlash edi. Bosqin strategik maqsadlarni ta'minlash uchun dushman chizig'i orqasidagi parashyutchilarning havodan qo'nishi va keyin Normandiya plyajlariga amfibiya hujumidan iborat edi.
Bosqin bir necha oy davomida puxta rejalashtirilgan va katta logistika sa'y-harakatlarini o'z ichiga olgan. Ittifoqchilar mos keladigan qo'nish joylarini tanlash uchun keng qamrovli razvedka ishlarini olib bordilar va nemis mudofaasini yengib o'tish uchun maxsus jihozlar va taktikalarni ishlab chiqdilar.
D-Day kuni minglab Ittifoqchilar qo'shinlari Normandiya qirg'oqlari bo'ylab belgilangan beshta plyajga - Yuta, Omaha, Gold, Juno va Swordga qo'ndi. Amerika qo'shinlari Omaha plyajida qattiq qarshilikka duch kelishdi, ammo oxir-oqibat buzib o'tishga muvaffaq bo'lishdi. Operatsiyaning umumiy muvaffaqiyati ko'p jihatdan ajablanish elementiga bog'liq edi.
"Overlord" operatsiyasi ittifoqchilarning muhim g'alabasi bilan yakunlandi. 6 iyun oxiriga kelib, 156 000 dan ortiq qo'shin Normandiyaga tushdi. Ular sohil bo'yida lager tashkil etishdi, bu ularga Frantsiyadagi mavjudligini kengaytirishga imkon berdi. Vaqt o'tishi bilan bu Parijning ozod qilinishiga va oxir-oqibat fashistlar Germaniyasining mag'lubiyatiga olib keldi.
Overlord operatsiyasi tarixdagi eng muhim harbiy amaliyotlardan biri hisoblanadi. Bu Ikkinchi jahon urushida burilish nuqtasi bo'ldi va Yevropadagi keyingi ittifoqchilar hujumlari uchun yo'l ochdi. Ishtirokchilarning jasorati va fidoyiligi fashistlar zulmiga barham berishda hal qiluvchi rol o'ynadi.
@toponomik
👍2
#shunchaki
MANSINELLA daraxti(manchineel tree)
1. "O'lim daraxti" deb ham ataladigan manchineel daraxtining vatani Shimoliy va Janubiy Amerikaning tropik mintaqalari, jumladan, Karib dengizi.
2. U dunyodagi eng zaharli daraxtlardan biri hisoblanadi. Bu daraxtning har bir qismida, shu jumladan, shirasi, barglari, po‘stlog‘i va mevalarida forbol deb ataladigan zaharli modda mavjud.
3. Daraxtning zaharli shirasi teri bilan aloqa qilganda kuchli kuyish va qabariqlarga olib kelishi mumkin. Yomg'ir paytida daraxt tagida turish ham sharbatni o'z ichiga olgan suv tomchilari tufayli terining tirnash xususiyati keltirib chiqarishi mumkin.
4. Manchineel daraxtining har qanday qismini yutish o'limga olib kelishi mumkin. Uning mevalari mayda yashil olmalarga o'xshaydi, lekin odamlar yoki hayvonlar tomonidan iste'mol qilinganda juda zaharli hisoblanadi.
5. Toksikligi tufayli manchineel daraxtlari odamlarni tasodifiy aloqa qilish yoki yutishdan himoya qilish uchun o'sadigan joylarda ko'pincha ogohlantiruvchi belgilar bilan belgilanadi.
6. Bu daraxtning yog'ochi ham kuyganda juda zaharli bo'lib, ko'zning tirnash xususiyati va nafas olish muammolarini keltirib chiqaradigan zaharli tutun chiqaradi.
7. Manchineel daraxtlari o'zining halokatli tabiatiga qaramay, qirg'oq ekotizimlarida qumtepalarni barqarorlashtirish va turli qush turlari uchun yashash muhitini ta'minlash orqali muhim ekologik rol o'ynaydi.
8. Manchineel daraxtlari tuzga chidamli bo'lib, ko'pincha qirg'oq va qumli plyajlar bo'ylab topiladi.
9. "Manchineel" nomi ispancha "manzanilla" so'zidan kelib chiqqan bo'lib, uning mevasining ko'rinishini nazarda tutuvchi "kichik olma" degan ma'noni anglatadi.
10. Ba'zi mahalliy jamoalar manchineel daraxtining qismlaridan dorivor maqsadlarda foydalanganlar, masalan, ba'zi teri kasalliklarini davolash yoki baliq ovlash uchun baliq zahari sifatida foydalanish (ehtiyotkorlik bilan).
@toponomik
MANSINELLA daraxti(manchineel tree)
1. "O'lim daraxti" deb ham ataladigan manchineel daraxtining vatani Shimoliy va Janubiy Amerikaning tropik mintaqalari, jumladan, Karib dengizi.
2. U dunyodagi eng zaharli daraxtlardan biri hisoblanadi. Bu daraxtning har bir qismida, shu jumladan, shirasi, barglari, po‘stlog‘i va mevalarida forbol deb ataladigan zaharli modda mavjud.
3. Daraxtning zaharli shirasi teri bilan aloqa qilganda kuchli kuyish va qabariqlarga olib kelishi mumkin. Yomg'ir paytida daraxt tagida turish ham sharbatni o'z ichiga olgan suv tomchilari tufayli terining tirnash xususiyati keltirib chiqarishi mumkin.
4. Manchineel daraxtining har qanday qismini yutish o'limga olib kelishi mumkin. Uning mevalari mayda yashil olmalarga o'xshaydi, lekin odamlar yoki hayvonlar tomonidan iste'mol qilinganda juda zaharli hisoblanadi.
5. Toksikligi tufayli manchineel daraxtlari odamlarni tasodifiy aloqa qilish yoki yutishdan himoya qilish uchun o'sadigan joylarda ko'pincha ogohlantiruvchi belgilar bilan belgilanadi.
6. Bu daraxtning yog'ochi ham kuyganda juda zaharli bo'lib, ko'zning tirnash xususiyati va nafas olish muammolarini keltirib chiqaradigan zaharli tutun chiqaradi.
7. Manchineel daraxtlari o'zining halokatli tabiatiga qaramay, qirg'oq ekotizimlarida qumtepalarni barqarorlashtirish va turli qush turlari uchun yashash muhitini ta'minlash orqali muhim ekologik rol o'ynaydi.
8. Manchineel daraxtlari tuzga chidamli bo'lib, ko'pincha qirg'oq va qumli plyajlar bo'ylab topiladi.
9. "Manchineel" nomi ispancha "manzanilla" so'zidan kelib chiqqan bo'lib, uning mevasining ko'rinishini nazarda tutuvchi "kichik olma" degan ma'noni anglatadi.
10. Ba'zi mahalliy jamoalar manchineel daraxtining qismlaridan dorivor maqsadlarda foydalanganlar, masalan, ba'zi teri kasalliklarini davolash yoki baliq ovlash uchun baliq zahari sifatida foydalanish (ehtiyotkorlik bilan).
@toponomik
#mifologiya
MANTIKOR
Mantikor - yunon mifologiyasidan olingan jonzot bo'lib, u turli xil hayvonlarning xususiyatlarini birlashtiradi. U odatda sherning tanasi, ko'rshapalaklar qanotlari va chayonning chandig'i bilan tugaydigan dumi bilan tasvirlangan. Mantikor ko'pincha o'tkir tishlari va tirnoqlari bo'lgan qo'rqinchli va kuchli jonzot sifatida tasvirlangan.
Mifologiyaga ko'ra, Mantikor yunon mifologiyasida ikkita dahshatli mavjudot Tayfon va Echidna(yexidna)ning avlodi ekanligiga ishonishgan. U Hindiston va Fors kabi uzoq hududlarda yashaydi, bu erda odamlar va hayvonlarni qo'rqitadi.
Mantikor o'zining qurbonlarini qo'rquv bilan falaj qiladigan dahshatli shovqinlarni chiqarish qobiliyati bilan mashhur. Shuningdek, u ajoyib tezlik va chaqqonlikka ega, bu uning hujumlaridan qochishni qiyinlashtirdi. Ba'zi afsonalarda hatto Mantikor dumidan zaharli tikanlar otib, og'ir jarohatlar yoki o'limga olib kelishi mumkinligini eslatib o'tadi.
Qadim zamonlarda mantikor san'at va adabiyotda mashhur mavzuga aylandi. Uning tasvirini kulolchilik, haykaltaroshlik va qadimiy matnlar kabi turli artefaktlarda topish mumkin. Bu jonzot o'rta asrlarda jonbozlik va geraldikalarda ham ko'rinish bergan.
Vaqt o'tishi bilan Mantikor kontseptsiyasi turli xil zamonaviy fantastika asarlarida, masalan, romanlar, video o'yinlar va filmlarda moslashtirildi. Uning ko'rinishi talqinga qarab farq qilishi mumkin, lekin odatda uning afsonaviy xususiyatlariga mos keladi.
Umuman olganda, Mantikor - bu turli hayvonlardan olingan dahshatli xususiyatlarning kombinatsiyasi bilan asrlar davomida odamlarni qiziqtirgan qiziqarli afsonaviy mavjudot.
@toponomik
@mifologikk
MANTIKOR
Mantikor - yunon mifologiyasidan olingan jonzot bo'lib, u turli xil hayvonlarning xususiyatlarini birlashtiradi. U odatda sherning tanasi, ko'rshapalaklar qanotlari va chayonning chandig'i bilan tugaydigan dumi bilan tasvirlangan. Mantikor ko'pincha o'tkir tishlari va tirnoqlari bo'lgan qo'rqinchli va kuchli jonzot sifatida tasvirlangan.
Mifologiyaga ko'ra, Mantikor yunon mifologiyasida ikkita dahshatli mavjudot Tayfon va Echidna(yexidna)ning avlodi ekanligiga ishonishgan. U Hindiston va Fors kabi uzoq hududlarda yashaydi, bu erda odamlar va hayvonlarni qo'rqitadi.
Mantikor o'zining qurbonlarini qo'rquv bilan falaj qiladigan dahshatli shovqinlarni chiqarish qobiliyati bilan mashhur. Shuningdek, u ajoyib tezlik va chaqqonlikka ega, bu uning hujumlaridan qochishni qiyinlashtirdi. Ba'zi afsonalarda hatto Mantikor dumidan zaharli tikanlar otib, og'ir jarohatlar yoki o'limga olib kelishi mumkinligini eslatib o'tadi.
Qadim zamonlarda mantikor san'at va adabiyotda mashhur mavzuga aylandi. Uning tasvirini kulolchilik, haykaltaroshlik va qadimiy matnlar kabi turli artefaktlarda topish mumkin. Bu jonzot o'rta asrlarda jonbozlik va geraldikalarda ham ko'rinish bergan.
Vaqt o'tishi bilan Mantikor kontseptsiyasi turli xil zamonaviy fantastika asarlarida, masalan, romanlar, video o'yinlar va filmlarda moslashtirildi. Uning ko'rinishi talqinga qarab farq qilishi mumkin, lekin odatda uning afsonaviy xususiyatlariga mos keladi.
Umuman olganda, Mantikor - bu turli hayvonlardan olingan dahshatli xususiyatlarning kombinatsiyasi bilan asrlar davomida odamlarni qiziqtirgan qiziqarli afsonaviy mavjudot.
@toponomik
@mifologikk
#tarix
CHOLDIRON JANGI
Choldiron jangi 1514-yil 23-avgustda Sulton Salim I boshchiligidagi Usmonlilar imperiyasi bilan Shoh Ismoil I boshchiligidagi Safaviylar imperiyasi oʻrtasida boʻlib oʻtdi. Bu mintaqada muhim toʻqnashuv boʻlib, hokimiyatda burilish nuqtasi boʻldi. Usmonlilar va Safaviylar o'rtasidagi dinamika.
Jang hozirgi Eronning shimoli-gʻarbiy qismidagi Chaldiron shahri yaqinida boʻlgan. Mojaroning asosiy sababi ikki imperiya oʻrtasidagi hududiy nizolar va diniy tafovutlar edi. Safaviylar shia musulmonlari edi, Usmoniylar esa sunniy islomga ergashgan. Ushbu diniy bo'linish jangning shakllanishida hal qiluvchi rol o'ynadi.
Sulton Salim I Safaviylar yerlariga bostirib kirish orqali oʻz imperiyasi hududlarini kengaytirish va shialikni bostirishni maqsad qilgan. Shoh Ismoil I esa oʻz imperiyasi yerlarini himoya qilishga va butun mintaqaga shia islomini yoyishga intilardi. Ikki kuch Choldironda to‘qnashdi.
Usmonli qoʻshini oʻz ixtiyorida ilgʻor artilleriya va oʻqotar qurollar texnologiyasiga ega boʻlib, ularga Safaviylarga nisbatan ustunlik berdi. Jang paytida ular to'p va mushketlardan samarali foydalandilar. Biroq Safaviy qoʻshinlari asosan otliq qoʻshinlardan iborat boʻlib, otda oʻq otish kabi anʼanaviy taktikaga tayangan.
Texnologik jihatdan yuqori bo'lishiga qaramay, Selim I noqulay ob-havo sharoiti va tog'li erlar tufayli qiyinchiliklarga duch keldi. Jang Usmonlilarning muhim g'alabasi bilan yakunlandi, chunki ular Safaviylar safini yorib o'tishga va qarorgohlarini egallashga muvaffaq bo'lishdi.
Biroq, otliq qo'shinlarning yuqori mahorati va mahalliy yerlarni bilishi tufayli ko'plab Safaviy askarlari ma'lum bir mag'lubiyatga uchramasdan, qochishga muvaffaq bo'lishdi. Bu Shoh Ismoilga katta yo‘qotishlardan so‘ng o‘z qo‘shinini tiklashga imkon berdi.
Garchi bu harbiy jihatdan Usmonlilarning hal qiluvchi g'alabasi bo'lsa-da, ular uchun muhim hududiy yutuqlarga olib kelmadi. Jang Shoh Ismoil I uchun ko'proq ruhiy zarba bo'ldi, chunki bu uning yengilmas jangchi podshoh obrazini buzdi. Shuningdek, u o'z taktikasiga porox qurollarini samarali kiritish uchun kurashgan Safaviylar imperiyasining harbiy zaif tomonlarini ham ochib berdi.
Choldiron jangi mintaqa uchun uzoq davom etgan oqibatlarga olib keldi. Bu musulmon dunyosidagi sunniy-shia tafovutini mustahkamladi va Usmonlilar va Safaviylar o'rtasidagi munosabatlarni yanada keskinlashtirdi. To'qnashuv bir necha o'n yillar davomida davom etdi, 1555 yilda tinchlik shartnomasi imzolanmaguncha ikki imperiya o'rtasida vaqti-vaqti bilan to'qnashuvlar sodir bo'ldi.
Umuman olganda, Chaldiron jangi mintaqaning siyosiy va diniy manzarasini shakllantirishda hal qiluvchi rol o‘ynadi va Yaqin Sharq tarixida muhim voqea hisoblanadi.
@toponomik
CHOLDIRON JANGI
Choldiron jangi 1514-yil 23-avgustda Sulton Salim I boshchiligidagi Usmonlilar imperiyasi bilan Shoh Ismoil I boshchiligidagi Safaviylar imperiyasi oʻrtasida boʻlib oʻtdi. Bu mintaqada muhim toʻqnashuv boʻlib, hokimiyatda burilish nuqtasi boʻldi. Usmonlilar va Safaviylar o'rtasidagi dinamika.
Jang hozirgi Eronning shimoli-gʻarbiy qismidagi Chaldiron shahri yaqinida boʻlgan. Mojaroning asosiy sababi ikki imperiya oʻrtasidagi hududiy nizolar va diniy tafovutlar edi. Safaviylar shia musulmonlari edi, Usmoniylar esa sunniy islomga ergashgan. Ushbu diniy bo'linish jangning shakllanishida hal qiluvchi rol o'ynadi.
Sulton Salim I Safaviylar yerlariga bostirib kirish orqali oʻz imperiyasi hududlarini kengaytirish va shialikni bostirishni maqsad qilgan. Shoh Ismoil I esa oʻz imperiyasi yerlarini himoya qilishga va butun mintaqaga shia islomini yoyishga intilardi. Ikki kuch Choldironda to‘qnashdi.
Usmonli qoʻshini oʻz ixtiyorida ilgʻor artilleriya va oʻqotar qurollar texnologiyasiga ega boʻlib, ularga Safaviylarga nisbatan ustunlik berdi. Jang paytida ular to'p va mushketlardan samarali foydalandilar. Biroq Safaviy qoʻshinlari asosan otliq qoʻshinlardan iborat boʻlib, otda oʻq otish kabi anʼanaviy taktikaga tayangan.
Texnologik jihatdan yuqori bo'lishiga qaramay, Selim I noqulay ob-havo sharoiti va tog'li erlar tufayli qiyinchiliklarga duch keldi. Jang Usmonlilarning muhim g'alabasi bilan yakunlandi, chunki ular Safaviylar safini yorib o'tishga va qarorgohlarini egallashga muvaffaq bo'lishdi.
Biroq, otliq qo'shinlarning yuqori mahorati va mahalliy yerlarni bilishi tufayli ko'plab Safaviy askarlari ma'lum bir mag'lubiyatga uchramasdan, qochishga muvaffaq bo'lishdi. Bu Shoh Ismoilga katta yo‘qotishlardan so‘ng o‘z qo‘shinini tiklashga imkon berdi.
Garchi bu harbiy jihatdan Usmonlilarning hal qiluvchi g'alabasi bo'lsa-da, ular uchun muhim hududiy yutuqlarga olib kelmadi. Jang Shoh Ismoil I uchun ko'proq ruhiy zarba bo'ldi, chunki bu uning yengilmas jangchi podshoh obrazini buzdi. Shuningdek, u o'z taktikasiga porox qurollarini samarali kiritish uchun kurashgan Safaviylar imperiyasining harbiy zaif tomonlarini ham ochib berdi.
Choldiron jangi mintaqa uchun uzoq davom etgan oqibatlarga olib keldi. Bu musulmon dunyosidagi sunniy-shia tafovutini mustahkamladi va Usmonlilar va Safaviylar o'rtasidagi munosabatlarni yanada keskinlashtirdi. To'qnashuv bir necha o'n yillar davomida davom etdi, 1555 yilda tinchlik shartnomasi imzolanmaguncha ikki imperiya o'rtasida vaqti-vaqti bilan to'qnashuvlar sodir bo'ldi.
Umuman olganda, Chaldiron jangi mintaqaning siyosiy va diniy manzarasini shakllantirishda hal qiluvchi rol o‘ynadi va Yaqin Sharq tarixida muhim voqea hisoblanadi.
@toponomik
#shunchaki
LABRADOR
Odatda Labradorlar yoki Labrador Retrieverlari dunyodagi eng mashhur it zotlaridan biridir. Labrador itlari haqida ba'zi asosiy faktlar va ma'lumotlar:
1. Kelib chiqishi: Labradorlar Kanadaning Nyufaundlend shahrida paydo bo'lgan, ular asosan baliqchilar uchun ishlaydigan itlar sifatida etishtirilgan. Ular baliq ovlash to'rlarini va qayiqlar orasidagi arqonlarni olish uchun ishlatilgan.
2. Zot turi: Labrador retrieverlari it zotlarining sport guruhiga kiradi. Ular dastlab 1917 yilda Amerika Kennel klubi (AKC) tomonidan tan olingan.
3. Tashqi ko'rinishi: Labradorlar kuchli va atletik tuzilishga ega o'rta va katta o'lchamli itlardir. Ular uchta rangda bo'lgan qisqa, zich ikki qavatli paltoga ega: qora, sariq va shokolad (jigarrang). Ularning ko'zlari odatda jigarrang yoki jigarrang.
4. Hajmi va vazni: Voyaga etgan erkak labradorlar odatda yelkasida 22,5-24,5 dyuym (57-62 sm) orasida turadi va 65-80 funt (29-36 kg) orasida og'irlik qiladi. Urg'ochilar biroz kichikroq, bo'yi 55-60 sm atrofida va vazni 55-70 funt (25-32 kg) orasida.
5. Temperament: Labradorlar do‘stona, ochiqko‘ngil va muloyim tabiati bilan mashhur. Ular ajoyib oilaviy uy hayvonlari bo'lib, to'g'ri ijtimoiylashganda bolalar va boshqa hayvonlar bilan yaxshi munosabatda bo'lishadi.
6. Aql-idrok va o'rgatish qobiliyati: Labradorlar itoatkorlikni o'rgatish, qidiruv va qutqaruv ishlari, aniqlash ishlari, terapiya yordami va boshqalar kabi turli faoliyatlarda ustun bo'lgan juda aqlli itlardir. Ular o'z egalarini xursand qilishni va ijobiy mustahkamlashni o'rgatish usullariga yaxshi javob berishni xohlashadi.
7. Mashq qilish ehtiyojlari: Labrador retrieverlari yuqori energiya darajasiga ega bo'lib, ularni jismonan sog'lom va aqliy rag'batlantirish uchun muntazam mashq qilishni talab qiladi. Kundalik yurishlar, o'yin vaqti mashg'ulotlari yoki suzish kabi mashg'ulotlar ularning jismoniy mashqlar talablariga javob berishiga yordam beradi.
8. Sog'lik bilan bog'liq muammolar: Har qanday zot singari, Labradorlar ham ma'lum sog'liq muammolariga, jumladan son va tirsak displaziyasiga, irsiy ko'z kasalliklariga (masalan, katarakt yoki progressiv retinal atrofiya), jismoniy mashqlar natijasida kelib chiqqan kollaps va semirishga moyil. Muntazam veterinariya tekshiruvi, muvozanatli ovqatlanish va sog'lom vaznni saqlash bu muammolarni oldini olishga yordam beradi.
9. Hayot davomiyligi: Labradorlar o'rtacha 10-12 yil umr ko'rishadi. Biroq, to'g'ri g'amxo'rlik bilan, ba'zida odamlar kabi uzoq umr ko'rishlari mumkin.
10. Mashhurlik: Labradorlar o'zlarining do'stona tabiati, ko'p qirraliligi va oilaviy uy hayvonlari, ishlaydigan itlar, ko'rlar uchun hidoyat itlari, qidiruv-qutqaruv itlari, terapevtik itlar kabi turli xil rollarga mosligi tufayli doimiy ravishda dunyodagi eng mashhur it zotlari qatoriga kiradi. Ko'proq.
@toponomik
LABRADOR
Odatda Labradorlar yoki Labrador Retrieverlari dunyodagi eng mashhur it zotlaridan biridir. Labrador itlari haqida ba'zi asosiy faktlar va ma'lumotlar:
1. Kelib chiqishi: Labradorlar Kanadaning Nyufaundlend shahrida paydo bo'lgan, ular asosan baliqchilar uchun ishlaydigan itlar sifatida etishtirilgan. Ular baliq ovlash to'rlarini va qayiqlar orasidagi arqonlarni olish uchun ishlatilgan.
2. Zot turi: Labrador retrieverlari it zotlarining sport guruhiga kiradi. Ular dastlab 1917 yilda Amerika Kennel klubi (AKC) tomonidan tan olingan.
3. Tashqi ko'rinishi: Labradorlar kuchli va atletik tuzilishga ega o'rta va katta o'lchamli itlardir. Ular uchta rangda bo'lgan qisqa, zich ikki qavatli paltoga ega: qora, sariq va shokolad (jigarrang). Ularning ko'zlari odatda jigarrang yoki jigarrang.
4. Hajmi va vazni: Voyaga etgan erkak labradorlar odatda yelkasida 22,5-24,5 dyuym (57-62 sm) orasida turadi va 65-80 funt (29-36 kg) orasida og'irlik qiladi. Urg'ochilar biroz kichikroq, bo'yi 55-60 sm atrofida va vazni 55-70 funt (25-32 kg) orasida.
5. Temperament: Labradorlar do‘stona, ochiqko‘ngil va muloyim tabiati bilan mashhur. Ular ajoyib oilaviy uy hayvonlari bo'lib, to'g'ri ijtimoiylashganda bolalar va boshqa hayvonlar bilan yaxshi munosabatda bo'lishadi.
6. Aql-idrok va o'rgatish qobiliyati: Labradorlar itoatkorlikni o'rgatish, qidiruv va qutqaruv ishlari, aniqlash ishlari, terapiya yordami va boshqalar kabi turli faoliyatlarda ustun bo'lgan juda aqlli itlardir. Ular o'z egalarini xursand qilishni va ijobiy mustahkamlashni o'rgatish usullariga yaxshi javob berishni xohlashadi.
7. Mashq qilish ehtiyojlari: Labrador retrieverlari yuqori energiya darajasiga ega bo'lib, ularni jismonan sog'lom va aqliy rag'batlantirish uchun muntazam mashq qilishni talab qiladi. Kundalik yurishlar, o'yin vaqti mashg'ulotlari yoki suzish kabi mashg'ulotlar ularning jismoniy mashqlar talablariga javob berishiga yordam beradi.
8. Sog'lik bilan bog'liq muammolar: Har qanday zot singari, Labradorlar ham ma'lum sog'liq muammolariga, jumladan son va tirsak displaziyasiga, irsiy ko'z kasalliklariga (masalan, katarakt yoki progressiv retinal atrofiya), jismoniy mashqlar natijasida kelib chiqqan kollaps va semirishga moyil. Muntazam veterinariya tekshiruvi, muvozanatli ovqatlanish va sog'lom vaznni saqlash bu muammolarni oldini olishga yordam beradi.
9. Hayot davomiyligi: Labradorlar o'rtacha 10-12 yil umr ko'rishadi. Biroq, to'g'ri g'amxo'rlik bilan, ba'zida odamlar kabi uzoq umr ko'rishlari mumkin.
10. Mashhurlik: Labradorlar o'zlarining do'stona tabiati, ko'p qirraliligi va oilaviy uy hayvonlari, ishlaydigan itlar, ko'rlar uchun hidoyat itlari, qidiruv-qutqaruv itlari, terapevtik itlar kabi turli xil rollarga mosligi tufayli doimiy ravishda dunyodagi eng mashhur it zotlari qatoriga kiradi. Ko'proq.
@toponomik
#shunchaki
KATTA AYIQ YULDUZ TURKUMI
Ursa Major, shuningdek, Buyuk Ayiq,Yetti Qaroqchi nomi bilan ham tanilgan, shimoliy yarim shardagi eng taniqli va osongina tanib olinadigan yulduz turkumlaridan biridir. U butun yil davomida O‘zbekiston va dunyoning ko'p joylaridan ko'rinadi va turli madaniyatlar va mifologiyalarda muhim o'rin tutadi.
Bu yerda Katta ayiq yulduz turkumi haqida batafsil ma'lumotlar mavjud:
1. Joylashuvi: "Ursa Major" shimoliy osmon yarim sharida, Shimoliy qutb yaqinida joylashgan. U 180° dan -30° egilish oralig'ida joylashgan va +90° va -30° kengliklarda ko'rish mumkin.
2. Shakli va tashqi ko'rinishi: Ursa Major uzun tutqichli katta cho‘michga o'xshaydi. Uning yettita eng yorqin yulduzi Big Dipper yoki Plough deb nomlanuvchi asterizmni hosil qiladi.
3. Yorqin yulduzlar: Katta ayiqni tashkil etuvchi yettita yorqin yulduzlar quyidagicha nomlanadi:
- Dubhe (Alpha Ursae Majoris)
- Merak (Beta Ursae Majoris)
- Phecda (Gamma Ursae Majoris)
- Megres (Delta Ursae Majoris)
- Alioth (Epsilon Ursae Majoris)
- Mizar (Zeta Ursae Majoris)
- Alkaid (Eta Ursae Majoris)
4. Yulduzli naqshlar: Katta ayiq Ursa Majorning katta shaklining bir qismini tashkil qiladi, u bir nechta boshqa yulduzlarni o'z ichiga oladi. Bu yulduzlar ayiqchaga o'xshash konturni yaratadilar, uning orqa qismi va dumini tashkil qiladi.
5. Masofa: Ursa Major yulduzlarining aksariyati boshqa yulduz turkumlariga nisbatan Yerga nisbatan yaqin joylashgan. Misol uchun, Dubhe taxminan 123 yorug'lik yili uzoqlikda, Merak esa taxminan 79 yorug'lik yili.
6. Chuqur osmon ob'ektlari: Ursa Major bir nechta diqqatga sazovor chuqur osmon ob'ektlarini, jumladan M81 (Bode galaktikasi) va M82 (Sigar Galaxy) kabi galaktikalarni o'z ichiga oladi. Bu galaktikalar durbin yoki kichik teleskoplar bilan ko'rinadi.
7. Mifologiya va madaniy ahamiyat: Ursa Major turli madaniyatlarda u bilan bog'liq boy mifologiyaga ega. Yunon mifologiyasida bu ko'pincha Gera ma'buda tomonidan ayiqqa aylantirilgan nimfa Kallisto haqidagi afsona bilan bog'liq. Mahalliy amerikaliklarning folklorida Ursa Major yulduzlari ko'pincha ayiq yoki ayiq ovchisi sifatida ko'riladi.
8. Navigatsiya: Ursa Major ham navigatsiya maqsadlari uchun ishlatiladi. Katta ayiq kosasining oxiridagi ikkita yulduzni (Dubhe va Merak) topib, ular o'rtasida xayoliy chiziq chizish orqali, taxminan Yerning aylanish o'qi yo'nalishida joylashgan Polarisni (Shimoliy yulduz) topish mumkin.
@toponomik
KATTA AYIQ YULDUZ TURKUMI
Ursa Major, shuningdek, Buyuk Ayiq,Yetti Qaroqchi nomi bilan ham tanilgan, shimoliy yarim shardagi eng taniqli va osongina tanib olinadigan yulduz turkumlaridan biridir. U butun yil davomida O‘zbekiston va dunyoning ko'p joylaridan ko'rinadi va turli madaniyatlar va mifologiyalarda muhim o'rin tutadi.
Bu yerda Katta ayiq yulduz turkumi haqida batafsil ma'lumotlar mavjud:
1. Joylashuvi: "Ursa Major" shimoliy osmon yarim sharida, Shimoliy qutb yaqinida joylashgan. U 180° dan -30° egilish oralig'ida joylashgan va +90° va -30° kengliklarda ko'rish mumkin.
2. Shakli va tashqi ko'rinishi: Ursa Major uzun tutqichli katta cho‘michga o'xshaydi. Uning yettita eng yorqin yulduzi Big Dipper yoki Plough deb nomlanuvchi asterizmni hosil qiladi.
3. Yorqin yulduzlar: Katta ayiqni tashkil etuvchi yettita yorqin yulduzlar quyidagicha nomlanadi:
- Dubhe (Alpha Ursae Majoris)
- Merak (Beta Ursae Majoris)
- Phecda (Gamma Ursae Majoris)
- Megres (Delta Ursae Majoris)
- Alioth (Epsilon Ursae Majoris)
- Mizar (Zeta Ursae Majoris)
- Alkaid (Eta Ursae Majoris)
4. Yulduzli naqshlar: Katta ayiq Ursa Majorning katta shaklining bir qismini tashkil qiladi, u bir nechta boshqa yulduzlarni o'z ichiga oladi. Bu yulduzlar ayiqchaga o'xshash konturni yaratadilar, uning orqa qismi va dumini tashkil qiladi.
5. Masofa: Ursa Major yulduzlarining aksariyati boshqa yulduz turkumlariga nisbatan Yerga nisbatan yaqin joylashgan. Misol uchun, Dubhe taxminan 123 yorug'lik yili uzoqlikda, Merak esa taxminan 79 yorug'lik yili.
6. Chuqur osmon ob'ektlari: Ursa Major bir nechta diqqatga sazovor chuqur osmon ob'ektlarini, jumladan M81 (Bode galaktikasi) va M82 (Sigar Galaxy) kabi galaktikalarni o'z ichiga oladi. Bu galaktikalar durbin yoki kichik teleskoplar bilan ko'rinadi.
7. Mifologiya va madaniy ahamiyat: Ursa Major turli madaniyatlarda u bilan bog'liq boy mifologiyaga ega. Yunon mifologiyasida bu ko'pincha Gera ma'buda tomonidan ayiqqa aylantirilgan nimfa Kallisto haqidagi afsona bilan bog'liq. Mahalliy amerikaliklarning folklorida Ursa Major yulduzlari ko'pincha ayiq yoki ayiq ovchisi sifatida ko'riladi.
8. Navigatsiya: Ursa Major ham navigatsiya maqsadlari uchun ishlatiladi. Katta ayiq kosasining oxiridagi ikkita yulduzni (Dubhe va Merak) topib, ular o'rtasida xayoliy chiziq chizish orqali, taxminan Yerning aylanish o'qi yo'nalishida joylashgan Polarisni (Shimoliy yulduz) topish mumkin.
@toponomik
#tarix
"ZIG HEIL" IBORASI HAQIDA BILARMIDINGIZ
“Zig heil” iborasi aslida nemis tilidagi “Sieg Heil”dir. “Sieg Heil” ingliz tilidan “Salom g‘alaba” deb tarjima qilinadi.
"Sieg Heil" Germaniyada natsistlar davrida, xususan Adolf Gitler hukmronligi davrida keng qo'llaniladigan ibora edi. Bu fashistlarning salomiga bog'liq bo'lib, "Sieg Heil" deb aytayotganda qo'lni yuqoriga cho'zgan holda o'ng qo'lni oldinga ko'tarishni o'z ichiga oladi. Bu salom, salomlashish yoki Gitler va natsistlar partiyasiga sodiqlik ifodasi sifatida ishlatilgan.
Ushbu ibora va salomni qo'llash juda ziddiyatli va Ikkinchi Jahon urushi paytida natsistlar tomonidan sodir etilgan vahshiylik bilan bog'liq. Gitlerning fashistik rejimi, antisemitizm va natsistlar tomonidan amalga oshirilgan boshqa dahshatli harakatlar bilan aloqadorligi tufayli keng qoralangan.
Hozirgi Germaniyada natsistlarning ramzlarini ko'rsatish yoki ishlatishning har qanday shakli, jumladan, natsistlar salomi yoki "Sieg Heil" deyish qonun bilan qat'iyan man etiladi. Bunday belgilarni ko‘rsatish yoki ulardan foydalanish Germaniya Jinoyat kodeksining 86a bo‘limiga ko‘ra jinoiy jinoyat hisoblanadi.
@toponomik
"ZIG HEIL" IBORASI HAQIDA BILARMIDINGIZ
“Zig heil” iborasi aslida nemis tilidagi “Sieg Heil”dir. “Sieg Heil” ingliz tilidan “Salom g‘alaba” deb tarjima qilinadi.
"Sieg Heil" Germaniyada natsistlar davrida, xususan Adolf Gitler hukmronligi davrida keng qo'llaniladigan ibora edi. Bu fashistlarning salomiga bog'liq bo'lib, "Sieg Heil" deb aytayotganda qo'lni yuqoriga cho'zgan holda o'ng qo'lni oldinga ko'tarishni o'z ichiga oladi. Bu salom, salomlashish yoki Gitler va natsistlar partiyasiga sodiqlik ifodasi sifatida ishlatilgan.
Ushbu ibora va salomni qo'llash juda ziddiyatli va Ikkinchi Jahon urushi paytida natsistlar tomonidan sodir etilgan vahshiylik bilan bog'liq. Gitlerning fashistik rejimi, antisemitizm va natsistlar tomonidan amalga oshirilgan boshqa dahshatli harakatlar bilan aloqadorligi tufayli keng qoralangan.
Hozirgi Germaniyada natsistlarning ramzlarini ko'rsatish yoki ishlatishning har qanday shakli, jumladan, natsistlar salomi yoki "Sieg Heil" deyish qonun bilan qat'iyan man etiladi. Bunday belgilarni ko‘rsatish yoki ulardan foydalanish Germaniya Jinoyat kodeksining 86a bo‘limiga ko‘ra jinoiy jinoyat hisoblanadi.
@toponomik
#shunchaki
SIAM EGIZAKLARI
Birlashgan egizaklar deb ham ataladigan siam egizaklari kamdan-kam uchraydigan hodisa bo'lib, unda ikkita chaqaloq bir-biriga jismonan bog'langan holda tug'iladi. "Siam egizaklari" atamasi 19-asr boshlarida Siamda (hozirgi Tailand) tug'ilgan Chang va Eng Bunkerlarning mashhur misolidan kelib chiqqan.
Birlashgan egizaklar urug'lantirilgan tuxumning erta rivojlanish davrida qisman ajralishi natijasida yuzaga keladi, bu esa ikkita individning shakllanishiga olib keladi, lekin ularning tanasining ma'lum qismlarida bir-biriga yopishib qoladi. Birikish darajasi va joylashuvi juda xilma-xil bo'lishi mumkin, masalan, terining kichik qismini bo'lishishdan tortib, asosiy organlarga qo'shilishgacha yoki hatto bitta tanani bir nechta a'zolar bilan bo'lishishgacha.
Birlashgan egizaklarning o'ziga xos sabablari hali to'liq tushunilmagan, ammo bu genetik va atrof-muhit omillarining kombinatsiyasi deb ishoniladi. Birlashgan egizaklar juda kam uchraydi, taxminan har 200 000 tirik tug'ilishda bir marta uchraydi. Bundan tashqari, qo'shilgan egizaklarning omon qolish darajasi nisbatan past bo'lib, faqat 40-60% hayotning birinchi kunidan keyin omon qoladi.
Birlashgan egizaklarni ajratish murakkab va xavfli protsedura bo'lishi mumkin, bu ehtiyotkorlik bilan rejalashtirish va tibbiyot mutaxassislari o'rtasidagi hamkorlikni o'z ichiga oladi. Ajratish to'g'risidagi qaror umumiy organlar yoki tuzilmalar darajasi, umumiy salomatlik holati va yuzaga kelishi mumkin bo'lgan xavflar kabi turli omillarga bog'liq. Ba'zi hollarda ajralish mumkin bo'lmasligi yoki potentsial foydadan ustun turadigan jiddiy xavflarni keltirib chiqarishi mumkin.
Birlashgan egizaklar sifatida yashash jismoniy va hissiy jihatdan ko'plab qiyinchiliklarni keltirib chiqarishi mumkin. Ular erisha oladigan mustaqillik darajasi ko'p jihatdan ularning aloqasi tabiati va darajasiga bog'liq. Har bir holat o'ziga xosdir va qo'shilgan egizaklar uchun tajriba va natijalar juda farq qiladi.
Tarix davomida siam egizaklarining o'ziga xos holati tufayli jamoatchilik e'tiborini qozongan e'tiborga molik holatlar bo'lgan. Bu holatlar qiziqish uyg'otdi va birlashgan shaxslar uchun individual avtonomiya va hayot sifatiga oid axloqiy savollarni tug‘dirdi.
@toponomik
SIAM EGIZAKLARI
Birlashgan egizaklar deb ham ataladigan siam egizaklari kamdan-kam uchraydigan hodisa bo'lib, unda ikkita chaqaloq bir-biriga jismonan bog'langan holda tug'iladi. "Siam egizaklari" atamasi 19-asr boshlarida Siamda (hozirgi Tailand) tug'ilgan Chang va Eng Bunkerlarning mashhur misolidan kelib chiqqan.
Birlashgan egizaklar urug'lantirilgan tuxumning erta rivojlanish davrida qisman ajralishi natijasida yuzaga keladi, bu esa ikkita individning shakllanishiga olib keladi, lekin ularning tanasining ma'lum qismlarida bir-biriga yopishib qoladi. Birikish darajasi va joylashuvi juda xilma-xil bo'lishi mumkin, masalan, terining kichik qismini bo'lishishdan tortib, asosiy organlarga qo'shilishgacha yoki hatto bitta tanani bir nechta a'zolar bilan bo'lishishgacha.
Birlashgan egizaklarning o'ziga xos sabablari hali to'liq tushunilmagan, ammo bu genetik va atrof-muhit omillarining kombinatsiyasi deb ishoniladi. Birlashgan egizaklar juda kam uchraydi, taxminan har 200 000 tirik tug'ilishda bir marta uchraydi. Bundan tashqari, qo'shilgan egizaklarning omon qolish darajasi nisbatan past bo'lib, faqat 40-60% hayotning birinchi kunidan keyin omon qoladi.
Birlashgan egizaklarni ajratish murakkab va xavfli protsedura bo'lishi mumkin, bu ehtiyotkorlik bilan rejalashtirish va tibbiyot mutaxassislari o'rtasidagi hamkorlikni o'z ichiga oladi. Ajratish to'g'risidagi qaror umumiy organlar yoki tuzilmalar darajasi, umumiy salomatlik holati va yuzaga kelishi mumkin bo'lgan xavflar kabi turli omillarga bog'liq. Ba'zi hollarda ajralish mumkin bo'lmasligi yoki potentsial foydadan ustun turadigan jiddiy xavflarni keltirib chiqarishi mumkin.
Birlashgan egizaklar sifatida yashash jismoniy va hissiy jihatdan ko'plab qiyinchiliklarni keltirib chiqarishi mumkin. Ular erisha oladigan mustaqillik darajasi ko'p jihatdan ularning aloqasi tabiati va darajasiga bog'liq. Har bir holat o'ziga xosdir va qo'shilgan egizaklar uchun tajriba va natijalar juda farq qiladi.
Tarix davomida siam egizaklarining o'ziga xos holati tufayli jamoatchilik e'tiborini qozongan e'tiborga molik holatlar bo'lgan. Bu holatlar qiziqish uyg'otdi va birlashgan shaxslar uchun individual avtonomiya va hayot sifatiga oid axloqiy savollarni tug‘dirdi.
@toponomik
