Tarix va Toponomika
1.53K subscribers
1.09K photos
16 videos
3 files
403 links
We opened this channel to help with "Zakovat"
Download Telegram
#shunchaki

O‘qing bu qiziq

276. Sezganmisiz, ayollar tosh yo boshqa narsani irg'itmoqchi bo'lsa, qo'lini yongamas, orqaga tashlab mo'ljal oladi. Shuning uchun armiyada ayollarga tankni portlatish vazifasi ishonib topshirishmas ekan.
277. Agar «Windows» tezkor tizimida yuz beradigan har bir xatolik uchun Bill Geyts jabrlanuvchilarga 1 dollardan tovon puli to'lasa, «Microsoft» korporatsiyasi uch yilda inqirozga yuz tutarkan.
278. Hozir mobil telefonlar zamoni. Lekin bizning miyamiz shu darajada ko'p elektron impulslar ishlab chiqaradiki, agar dunyodagi barcha mobil telefonlarni yig'sangiz ham shuncha impuls yarata olmaydi.
279. Quyosh immunitetning eng yaqin do'stidir. Organizm quyosh nuridan D vitaminini oladi. Immunitet bu vitamindan oqsil ishlab chiqaradi. Lekin quyosh nurini me'yordan ortiq qabul qilish ham zararli ekanini unutmaslik kerak.
280. Bizning organizmimizda mavjud xlor beshta kattakon basseynni dezinfeksiya qilishga yetadi.
281. Toshbaqaning ba'zi turlari kislorodsiz 10 soatgacha yashay oladi.
282. Vengriyaliklar juda ijodkor va yaratuvchan xalq. Masalan, sharikli ruchkani vengriyalik Laslo Biro o'ylab topgan.
283. Xitoydagi deyarli barcha axlat idishlar har kuni asosan bir marta ovqat yeyiladigan tayoqchalar bilan to'ladi.
284. Sportning basketbol turi Kanada milliy sport turi hisoblanadi.
285. Eronda agar qiz bolaning nomusi poymol qilinsa, mamlakat qonunlariga ko'ra bu jinoyatda qizning onasi ayblanadi.
286. Eronlik erkak uylana olmasa, ota-onasi olamdan o'tib ketgunga qadar o'sha uyda yashab qoladi. Mamlakatda bunday erkakni «na-mard» — «Erkak emas» deb atashadi.
287. Gretsiyada «Gippokrat daraxti» deb atalgan daraxt o'sadi. Aytishlaricha, Gippokrat shu daraxt ostida shogirdlariga tibbiyotdan dars bergan ekan.
288. «ManchineeI Tree» (Mansinella) daraxti dunyodagi eng xavfli daraxt hisoblanadi. U Karib dengizi sohillarida va Florida botqoqliklarida o'sadi. Agar daraxt tanasi inson tanasiga tegsa, tamom, o'sha joyida kuyish jarohati paydo bo'ladi. Sal o'tmay, yiringli pufakchalar ko'zga tashlana boshlaydi. Daraxtdan ajralib chiqadigan suv ko'zga tegsa, odamni ko'r qiladi. Bu daraxtning mevalari xuddi olmaga o'xshaydi. Ularni yesangiz, tanada kuyish jarohatlari paydo bo'ladi yoki shu kabi yoqimsiz yaralar toshib ketadi.
289. Ona kit bolasini emizish uchun bor kuchini to'plab kuchangan holda siynasidagi sutni otilib chiqishga majbur etadi. Sut kelgach, yana bor bo'yini ishga solib jajji kitning og'ziga tutadi. (Jajji deya baholanadigan kit bolasining uzunligi 10 metr keladi) Kitning suti odamnikiga nisbatan 10 barobar yog'liroq. Kit bolalari shuning uchunmi kuniga 90 kilodan vazn to'playdi.
290. Kabutar ming kilometrlab havoda parvoz qila oladi. Shunda ham manzilni aniq topib boradi.

@toponomik
👍1
​​#kino

ROVAN ATKINSON

Rovan Atkinson haqida ba'zi qiziqarli faktlar:

1. To'liq ismi: Rovan Sebastian Atkinson

2. Tug‘ilgan kuni: 1955-yil 6-yanvarda Angliyaning Durham okrugidagi Konset shahrida tug‘ilgan.

3. Ta'lim: Atkinson Sent-Bees maktabi va Nyukasl universitetida o'qigan, u erda elektrotexnika bo'yicha tahsil olgan.

4. Komediya karerasi: Universitetda o'qib yurganida Atkinson Footlights komediya klubiga jalb qilingan va turli komediya eskizlari va shoularida ishtirok etgan.

5. Diqqatga sazovor personajlar: Atkinson janob Bin va Edmund Blekadder kabi timsollarning tasviri bilan mashhur.

6. Janob Bin: Janob Bin qahramoni global hodisaga aylandi va muvaffaqiyatli teleserialda, animatsion serialda va ikkita badiiy filmda namoyish etildi.

7. Ovozsiz komediya: Mister Binni ajratib turadigan jihati shundaki, qahramon epizodlar davomida kamdan-kam gapiradi, tomoshabinlarning kulgisini qo‘zg‘atish uchun jismoniy komediyaga tayanadi.

8. Blackadder seriyasi: Rovan Atkinson 1983 yildan 1989 yilgacha to'rt fasl davom etgan tanqidiy e'tirofga sazovor bo'lgan "Blackadder" tarixiy sitkomida Edmund Blackadderning bosh rolini o'ynadi.

9. Sahna spektakllari: Atkinson turli teatr spektakllarida ham sahnaga chiqdi, jumladan, "Oliver!" London Palladiumida.

10. Hobbisi: Rovan Atkinson avtomobil ishqibozi va yillar davomida bir nechta yuqori unumdor avtomobillarga, jumladan McLaren F1 superkariga egalik qilgan.

11. Jeyms Bond bilan aloqasi: Atkinson Jeyms Bondning "Hech qachon hech qachon dema" (1983) filmida Nayjel Smoll-Fovset ismli MI7 agenti sifatida paydo bo'ldi.

12. Stand-up komediyasi: Televizion va kino ishlari bilan bir qatorda, Atkinson stend-up komediya spektakllarini ham ijro etgan va o'zining jonli shoulari bilan gastrollarda bo'lgan.

13. Ta'limni himoya qilish: So'nggi yillarda Atkinson Buyuk Britaniyada matematikani o'qitishda islohotlarni himoya qilishda faol ishtirok etdi.

14. Faxriy unvonlar: U o'z ishi uchun ko'plab maqtovlarga sazovor bo'lgan, jumladan Oksford va Nyukasl universitetlarining faxriy darajalari.

15. Shaxsiy hayot: Rovan Atkinson ikki marta turmush qurgan va ikki farzandi bor. U shaxsiy shaxs sifatida tanilgan va ko'pincha shaxsiy hayotining tafsilotlarini jamoatchilik bilan baham ko'rmaydi.

Bu Rovan Atkinson haqida bir nechta qiziqarli faktlar. Uning iste'dodi, komediya vaqti va ajoyib qahramonlari uni o'z avlodining eng taniqli va sevimli britaniyalik aktyorlaridan biriga aylantirdi.‌‌

@toponomik
👍2
​​#shunchaki

GURON KO‘LI

Guron ko'li haqida ba'zi qiziqarli faktlar:

1. Guron koʻli Shimoliy Amerikaning beshta Buyuk koʻllaridan biri boʻlib, AQSh va Kanada oʻrtasida joylashgan.

2. Taxminan 23 000 kvadrat milya (59 600 kvadrat kilometr) maydonni egallagan sirt maydoni bo'yicha Buyuk ko'llar orasida ikkinchi o'rinda turadi.

3. Ko'lning o'rtacha chuqurligi taxminan 195 fut (59 metr) va maksimal chuqurligi 750 fut (229 metr) ga etadi.

4. Guron ko'li 3800 milya (6200 kilometr) ga cho'zilgan qirg'oq chizig'iga ega bo'lib, uni dunyodagi eng uzun chuchuk suvli qirg'oq chizig'iga aylantiradi.

5. Guron ko'li ichida joylashgan Manitoulin oroli dunyodagi eng katta chuchuk suv oroli hisoblanadi.

6. Ko'lning "Guron" nomi frantsuzcha "hure" atamasidan kelib chiqqan bo'lib, "qo'pol" yoki "yovvoyi" degan ma'noni anglatadi, bu uning bo'ronlar paytida oldindan aytib bo'lmaydigan tabiatini aks ettiradi.

7. Guron ko'li qirg'og'ida bir nechta mayoqlar, jumladan Michigandagi Pointe aux Barques dengiz chiroqi va Ontariodagi Big Tub Lighthouse joylashgan.

8. Ko'l turli xil dam olish imkoniyatlarini taklif etadi, masalan, baliq ovlash (uning mo'l-ko'l Uolli aholisi bilan mashhur), qayiq, suzish va suzib yurish.

9. Guron koʻli Sent-Meris daryosi orqali Superior koʻliga, Makinak boʻgʻozi orqali Michigan koʻliga tutashadi.

10. Guron ko'li atrofidagi hudud yovvoyi tabiatga boy va baliq, qushlar, sutemizuvchilar va o'simliklarning ko'p turlariga ega bo'lgan turli ekotizimlarni qo'llab-quvvatlaydi.

@toponomik
👍2
​​#mifologiya

ABIGOR

Abigor demonologiya va okkultizmda taniqli iblisdir. Turli manbalarga ko'ra, Abigor do'zaxdagi eng yuqori martabali jinlardan biri bo'lib, buyuk knyaz yoki shahzoda bo'lib xizmat qiladi. U ko'pincha kuchli, baland bo'yli va kuchli figura sifatida tasvirlangan.

Abigor kelajakni bashorat qilish va harbiy strategiyalar haqida bilim berish qobiliyatiga ega ekanligiga ishoniladi. U urush, janglar va mojarolar bilan bog'liq bo'lib, u bu sohalarda muvaffaqiyatga erishmoqchi bo'lganlarga yo'l-yo'riq ko'rsatishi mumkin. Aytishlaricha, u oltmishta legion jinlarga buyruq beradi, bu unga ulkan kuch va ta'sir ko'rsatadi.

Ba'zi talqinlarda Abigor do'zaxga tashlanishidan oldin samoviy ierarxiyaning bir qismi bo'lgan yiqilgan farishta hisoblanadi. U odamlarni hokimiyat va boshqaruv ambitsiyalari bilan vasvasaga soladi, ularga sadoqatlari yoki qalblari evaziga g'ayritabiiy yordam taklif qiladi.

Abigorning nomi tarix davomida turli xil grimoire va okkultsion matnlarda, jumladan "Sulaymonning kichik kaliti" va "Pseudomonarchia Daemonum"da tilga olingan. Ushbu matnlarda Abigorni chaqirish yoki undan yordam so'rash uchun marosimlar va chaqiriqlar mavjud.

Shuni ta'kidlash kerakki, Abigor kabi jinlar haqidagi e'tiqodlar turli okklyuziv an'analar va shaxslar orasida farq qiladi. Ba'zi odamlar ularni g'ayritabiiy kuchga ega bo'lgan tom ma'nodagi mavjudotlar deb hisoblasa, boshqalari ularni psixologik arxetiplar yoki insoniy fazilatlar yoki istaklarning ramziy tasviri sifatida ko'rishadi.

Umuman olganda, Abigor iblislar haqidagi urush, shuhratparastlik va vasvasa bilan bog'liq qorong'u kuchlarni ifodalaydi.‌‌

@toponomik
👍1
​​#tarix

MARTIN LYUTER KING JR

Martin Lyuter King amerikalik baptistlar vaziri va fuqarolik huquqlari faoli edi. U 1929-yil 15-yanvarda Jorjiya shtatining Atlanta shahrida tug‘ilgan. King 1950 va 1960-yillarda fuqarolik huquqlari harakatining taniqli etakchisiga aylandi, zo'ravonliksiz vositalar orqali irqiy tenglik va adolatni himoya qildi.

U 1955 yilda Alabama shtatining Montgomeri shahridagi jamoat avtobuslarida irqiy segregatsiyani muvaffaqiyatli yakunlagan Montgomery Bus Boykotini tashkil etish va unga rahbarlik qilishdagi roli bilan mashhur. King, shuningdek, 1963 yilda Vashingtondagi Ish va erkinlik uchun martda o'zining mashhur "Mening orzuim bor" nutqida muhim rol o'ynadi.

Butun umri davomida King irqiy kamsitish va tengsizlikka qarshi tinch norozilik namoyishlari va fuqarolik itoatsizligi bilan kurashdi. U ovoz berish huquqlarini, maktablarni ajratish, adolatli uy-joy va afro-amerikaliklar uchun teng ish imkoniyatlarini himoya qildi.

Kingning sa'y-harakatlari unga ko'plab maqtovlarga sazovor bo'ldi, jumladan 1964 yilda Tinchlik uchun Nobel mukofoti. Biroq, u tenglik haqidagi xabariga qarshi chiqqanlarning jiddiy qarshiliklariga duch keldi. 1968-yilning 4-aprelida King Tennessi shtatining Memfis shahridagi motel xonasining balkonida turganida o‘ldirildi.

Uning merosi butun dunyodagi odamlarni adolat va tenglik uchun kurashga ilhomlantirishda davom etmoqda. Martin Lyuter Kingning tug'ilgan kuni endi har yili yanvar oyining uchinchi dushanbasida AQShda milliy bayram sifatida nishonlanadi.‌‌

@toponomik
👍1
​​#shunchaki

DOBERMAN PINSCHER

Doberman Pinscher, odatda Doberman nomi bilan tanilgan, uy itlarining o'rta va katta o'lchamli zotidir. U o'zining sodiqligi, aql-zakovati va himoya tabiati bilan mashhur. Dobermanlar silliq va muskulli tanaga ega bo'lib, kalta paltosi turli xil ranglarda, jumladan qora, ko'k, qizil va jigarrang ranglarda bo'lishi mumkin. Ularning o'ziga xos xanjar shaklidagi boshi kesilgan quloqlari va dumi bog'langan, ammo axloqiy muammolar tufayli bu amaliyotlar kamroq tarqalgan.

Dastlab 19-asr oxirida Lui Doberman ismli nemis soliq yig'uvchisi tomonidan ishlab chiqilgan, Doberman ko'p qirrali it sifatida yetishtirilgan. Ular dastlab qo'riqlash va himoya qilish uchun ishlatilgan, ammo keyinchalik ularning qobiliyatlari politsiya ishi, qidiruv va qutqaruv va xizmat itlari kabi boshqa sohalarda tan olingan.

Dobermanlar juda baquvvat va ularni jismoniy va ruhiy jihatdan rag'batlantirish uchun muntazam mashqlarni talab qiladi. Ular o'zlarining chaqqonligi va tezligi bilan mashhur bo'lib, ularni itoatkorlik mashg'ulotlari, chaqqonlik kurslari va raqobatbardosh sport turlari uchun ajoyib nomzodlar qiladi.Bo‘yi 70 sm gacha yetishi mumkin.Vazni 40-35 kg gacha bo‘ladi.

Himoya tabiati tufayli Dobermanlar begona odamlardan ehtiyot bo'lishlari va notanish odamlar yoki hayvonlarning atrofida bo'lishlari mumkin. Erta sotsializatsiya ularning barkamol va do'stona itlar bo'lib ulg'ayishini ta'minlash uchun juda muhimdir. Ular odatda bolalar bilan yaxshi munosabatda bo'lishadi, lekin ular kattaligi va kuchi tufayli doimo nazorat qilinishi kerak.

Umuman olganda, Doberman faol va tuzilgan muhitda o'sadigan sodiq va aqlli zotdir. To'g'ri ta'lim, ijtimoiylashuv va g'amxo'rlik bilan ular ajoyib sheriklar va ishlaydigan itlar bo'lishlari mumkin.‌‌‌‌

@toponomik
👍2
​​#shunchaki

PARMEZAN PISHLOG‘I

Italiyada Parmigiano-Reggiano nomi bilan tanilgan Parmesan pishloqi 900 yildan ortiq davom etadigan uzoq va qiziqarli tarixga ega. U Emilia-Romagna mintaqasida, xususan, Parma, Reggio Emilia, Modena, Bolonya va Mantua provinsiyalarida Benedikt rohiblari tomonidan yaratilgan deb ishoniladi.

Parmesanning kelib chiqishi o'rta asrlarda rohiblar qishloq xo'jaligi amaliyotlari va pishloq tayyorlash tajribasi bilan mashhur bo'lgan paytlarda kuzatilishi mumkin. Parmesan pishloqini ishlab chiqarish dastlab yangi sut ko'p bo'lgan yoz oylarida mahalliy sigirlardan ortiqcha sutni saqlab qolishning bir usuli edi.

Parmesan pishlog‘ining o'ziga xos xususiyatlari uning o'ziga xos ishlab chiqarish jarayoni bilan bog'liq. Ishlatilgan sut faqat mahalliy o't va pichan bilan boqiladigan sigirlardan olinadi. Qovurish jarayoni pishloqning oldingi partiyalaridan olingan tabiiy zardoblardan foydalanadi. Qovurilgandan so'ng,pishloq kichik granulalarga bo'linadi va ma'lum bir haroratda pishiriladi.

Pishloq katta mis idishlarning pastki qismiga joylashsa, ular tülbentga o'raladi, so'ngra o'ziga xos shaklni berish uchun qoliplarga bosiladi. Qoliplar har bir g'ildirakda o'ziga xos identifikatsiya raqamini bosib chiqaradi, bu haqiqiylik muhri bo'lib xizmat qiladi.

Qoliplangandan so'ng, pishloq g'ildiraklari lazzat va saqlanish xususiyatlarini yaxshilash uchun bir necha hafta davomida sho'r suvga botiriladi. Keyin ular maxsus saqlash xonalariga ko'chiriladi, u yerda ular kamida 12 oy davomida saqlanadi lekin, bu ko'pincha 36 oy yoki undan ko'proq vaqtgacha cho'ziladi.

Ushbu saqlash jarayonida Parmesan pishloqi o'ziga xos ta'm profilini rivojlantiradi: to'yingan, yong'oq va ozgina sho'r, mevali. Uzoq saqlash vaqti namlikni kamaytirishga va murakkab ta'mlarni rivojlantirishga imkon beradi, chunki fermentlar oqsil va yog'larni parchalaydi.

Parmesan pishloqi o'zining ajoyib sifati va ta'mi tufayli asrlar davomida mashhurlikka erishdi. U ham ichki, ham xalqaro miqyosda juda talabgir maxsulotga aylandi. 1955 yilda Parmigiano-Regjiano Evropa Ittifoqi tomonidan himoyalangan kelib chiqishi belgisi (PDO) maqomiga ega bo'lib, faqat belgilangan mintaqada ishlab chiqarilgan pishloq va maxsus qoidalarga rioya qilgan holda Parmigiano-Reggiano sifatida belgilanishi mumkin edi.

Bugungi kunda Parmigiano-Reggiano Italiyaning eng mashhur va keng tan olingan pishloqlaridan biridir. Uni ishlab chiqarish ko'p asrlar oldin yaratilgan an'anaviy usullarga sodiq qoladi va u sifat va mukammallik ramzi bo'lib qolmoqda.‌‌

@toponomik
👍1
#toponomika

DETOPONIMIZATSIYA

Toponimlarning leksikaning boshqa turlariga o'tishi ya'ni atoqli(ism-familiyalarga) yoki turdosh otlarga aylanishi detoponimizatsiya(toponimlikdan voz kechish)deyiladi.Toponimlarga nom bergan so'zlar inson faoliyatining barcha sohalarini (fan,texnika,san'at,adabiyot,iqtisodiyot,kundalik hayot soxalarini)tevarak atrofdagi narsalar hamda voqea- hodisalarni qamrab olgan.Bunday so'zlar minerallar va tog' jinslarining,kimyoviy elementlarning,o'simlik va hayvonlarning,kiyim-kechak,asbob-uskunalarning,kasalliklarning,tarixiy voqealarning nomlari bo'lishi mumkin.Xilma-xil toponimlar haqida tasavvur berishdan oldin bir necha misol keltiramiz. Sibir deganda g'arbda Ural tog‘laridan sharqda Tinch okeani sohili bo‘ylab joylashgan tog‘ tizmalarigacha, shimolda Shimoliy Muz okeani sohilidan janubda Qozog'iston dashtlari hamda Mo‘g‘uliston Respublikasi chegaralarigacha bo'lgan ulkan hududni egallab yotgan past tekislik tushuniladi. Turkiston chor Rossiyasi tomonidan bosib olgandan keyin, uning qonunlaridan bosh tortgan fuqarolar qishi qahraton sovuq, yozda chivin-chirkaylar nafas olishga ham kun bermaydigan qattiq tabiatli o‘lkaga badarg‘a qilinar edi va bu sibir qilmoq deyilgan. Ushbu atamadan bir qancha narsa-buyumlar ham nom olgan. Masalan, yashil tusdagi bir buyoq, tik yoqali kamzul, qog‘oz pul, sovuqqa chidamli olma, sovuq xonali avaxta sibirka deb atalgan. Geologlar qizil tusdagi qimmatli toshni sibirit deyishadi. Toponimlarning leksikani boyitishda eponim bo‘lib xizmat qilishini, ya’ni, o‘z nomini berishini shu misollardan bilsa ham bo‘ladi.

Biz keyingi postda turli soha so'zlariga asos bo'lgan toponimlardan misollar keltiramiz

@toponomik
👍1
#toponomika

Minerallar va tog‘ jinslari

Avstralit — mineral, Avstraliya qit’asi nomi.
Amazonit — mineral, kaliyli dala shpatining ko‘k-yashil turi. Zebu-ziynat buyumlari yasashga ishlatiladi. Amerikadagi Amazonka daryosi
nomidan olingan.
Andaluzit — olovga va kislotaga bardoshli yashil yoki kul rang qattiq mineral. Ispaniyaning Andaluziya viloyati nomidan kelib chiqqan.
Arkanzas — qayroq tosh sifatida ishlatiladigan donador oq tosh
(AQShning Arkanzas oroli nomidan).
Baykalit — Baykal ko‘li yaqinidan topilgan mineral.
Vezuvian (Vezuviy vulkani nomidan) — xilma-xil rangdagi mineral,
zebu-ziynat buyumlari yasashda ishlatiladi.
Kimberlit — tarkibida olmos uchraydigan ultraasosiy tog‘ iinsi. Janubiy Afrika Respublikasidagi Kimberli shahri nomidan yasalgan
Labrador — zebu-ziynat buyumlari yasashga ishlatiladigan mineral. Shimoliy Amerikadagi Labrador yarim oroli nomidan.
Magnezit — mineral, Gretsiyadagi Magneziya viloyati asosida nomlangan.
Sibirit — qizil rangli qimmatli tosh (Sibirj.
Sienit — donador otqindi tog‘ jinsi. Misrdagi Asvon shahrining qadimiy nomi.

Yerning geologik davrlari nomlari

Devon — paleozoy erasining to‘rtinchi davri. Angliyadagi Devon
grafligi nomidan kelib chiqqan.
Kembriy — paleozoy erasining birinchi davri (Buyuk Britaniya￾ning ma’muriy-siyosiy qismi Uelsning Kambriya degan qadimiy no￾midan).
Perm — paleozoy erasining oxirgi davri (Rossiyadagi Perm shahri).
Yura — mezozoy erasining ikkinchi davri. Shveytsariya va Fransiyadagi Yura tog'lari nomidan.

Kimyoviy elementlar va buyumlar

Ameritsiy — kimyoviy element. Kashf qilingan joyi (Amerika) nomidan.
Galliy — kimyoviy element. Fransiyaning qadimiy atamasi — Galliy bo‘lgan.
Yevropiy — noyob kimyoviy element ( Yevropa qit’asi).
Kaliforniy — sun’iy yo‘l bilan hosil qilingan kimyoviy element
(AQShdagi shtat nomi).
Skandiy — noyob metall (Skandinaviya yarim oroli).
Fransiy — radioaktiv kimyoviy element (Fransiya Respublikasi).

O‘simlik nomlari

Kashtan — qora qayinlar oilasidan bo'lgan daraxt (Kichik Osiyodagi Kastana shahri nomidan).
Kofe (arabchasi qahva) — Afrikadagi Kaffa viloyati nomi (Efiopiya).
Maxorka — jo‘n tamaki.Niderlandiyaning Amersfort shahri nomidan olingan.
Sudanka — boshoqdoshlar oilasidan bo‘lgan bir yillik o‘t o‘simligi. Sharqiy Afrikadagi Sudan mamlakati nomidan kelib chiqqan.
Qrimsag‘iz — kauchukli o‘simlik. Qrim yarim oroli nomidan.
Qirmiska — uzum navi. Qrim yarim oroli nomidan (ruschasi-krumskiy).

It nomlari

Nyufaundlend — uzun junli yirik it. Shimoliy Amerikadagi Nyufaundlend oroli nomidan.
Senbernar — yirik it. Shveytsariyadagi Senbernar monastiri nomidan.
Spanieli — ovchi itlar zoti. Ispaniya mamlakati nomi asosida kelib
chiqqan.

Gazlama nomlari

Jerse yoki jersi — ipak va junli trikotaj gazlama. Fransiyaning Normandiya viloyati yaqinidagi Jersi oroli nomidan.
Muslin — nafis gazlama. Iroqning Mosul shahri nomidan.
Tyul — pardabop gazlama. Fransiyaning Tyul shahri nomidan.
Bunday misollar juda ko‘p.Detoponimizatsiya atamasini tushunish uchun shularning o‘zi yetib ortadi.

@toponomik
👍2
​​#shunchaki

BAYKANUR(BOYQO‘NG‘IR)kosmodromi

To‘ratam nomi bilan ham tanilgan Bayqoʻngʻir kosmodromi dunyodagi birinchi va eng yirik operatsion kosmik uchirish inshootidir. U Qozogʻistonda joylashgan boʻlib, 1950-yillarning oxiridan boshlab turli kosmik faoliyat uchun foydalanilgan.

Bayqoʻngʻir kosmodromining asosiy tafsilotlari:

1. Tarix: Bayqoʻngʻir dastlab Sovet Ittifoqi tomonidan 1950-yillarda Sovuq urush davrida yashirin raketa sinov maydonchasi sifatida qurilgan. Keyinchalik u sun'iy yo'ldoshlarni uchirish, boshqariladigan kosmik kemalar va sayyoralararo missiyalar uchun asosiy kosmodromga aylandi.

2. Geografik joylashuvi: Bayqoʻngʻir Qozogʻistonning choʻl dashtida, To‘ratam shahri yaqinida, Orol dengizidan 200 km sharqda joylashgan. Ob'ekt taxminan 6717 kvadrat kilometr maydonni egallaydi.

3. Uchirish inshootlari: Bayqoʻngʻirda ekipaj va uchuvchisiz missiyalar uchun bir nechta uchirish maydonchalari va moslamalari mavjud. Eng mashhur uchirish maydonchasi Gagarinning starti (1-uchirish maydonchasi) bo'lib, u erdan Yuriy Gagarin 1961 yilda kosmosga sayohat qilgan birinchi odam bo'lgan.

4. Boshqariladigan missiyalar: Bayqo'ng'ir birinchi navbatda koinotga ekipajli missiyalarni uchirish uchun ishlatilgan. U barcha Sovet va Rossiya insoniyati, shu jumladan Yuriy Gagarin, Valentina Tereshkova (kosmosdagi birinchi ayol) va boshqa kosmosga uchish uchun asosiy maydon bo'lib xizmat qildi.

5. Xalqaro hamkorlik: Bayqoʻngʻirdan boshqa davlatlar ham xalqaro hamkorlik shartnomalari orqali foydalangan. Masalan, hozirda u Roskosmos (Rossiya kosmik agentligi) tomonidan NASA, ESA (Yevropa fazo agentligi), JAXA (Yaponiya aerokosmik tadqiqotlar agentligi) va boshqa davlatlar astronavtlarini Xalqaro kosmik stansiyaga (XKS) olib boradigan Soyuz raketalarini uchirish uchun foydalaniladi.

6. Kelajak rejalari: Rossiya kamida 2050 yilgacha Boyqoʻngʻirdan foydalanishni davom ettirishni rejalashtirmoqda, biroq u Rossiyaning Uzoq Sharqidagi “Vostochniy” kosmodromini zaxira sifatida va kelajakdagi missiyalar uchun yangi uchirish maydonchasini ishlab chiqmoqda.

7. Foydalanish imkoniyati: Boyqoʻngʻir strategik ahamiyati va xavfsizlik sabablari tufayli jamoat kirishi uchun ochiq emas. Shu bilan birga, yaqin atrofdagi Bayqonur shahriga tashrif buyuruvchilar uchun ba'zi ob'ektlarni uzoqdan ko'rishlari va kosmodromning tarixi va ahamiyati bilan tanishishlari mumkin bo'lgan ekskursiyalar mavjud.

“Boyqo‘ng‘ir” kosmodromi kosmik tadqiqotlar uchun muhim markaz bo‘lib qolmoqda va sun’iy yo‘ldoshlarni uchirish, Xalqaro kosmik stansiyani qayta ta’minlash va insonning kosmik missiyalarini osonlashtirishda hal qiluvchi rol o‘ynashda davom etmoqda.‌‌

@toponomik
👍3
​​#mifologiya

MEDUZA GORGONA

Meduza - yunon mifologiyasidagi taniqli shaxs. U ko'pincha sochlari uchun ilonlar va odamlarni toshga aylantira oladigan nigohli yirtqich hayvon sifatida tasvirlangan. Medusa Stheno va Euryale bilan birga uchta Gorgon opa-singillaridan biri edi.

Afsonaga ko'ra, Meduza dastlab uzun sochlari bo'lgan go'zal ayol edi. Biroq, u Afina ma'badida uni ta'qib qilgan dengiz xudosi Poseydonning e'tiborini tortdi. Ma'badini tahqirlagani uchun jazo sifatida Afina Meduzani dahshatli mavjudotga aylantirdi.

Meduzaning tashqi ko'rinishining eng mashhur jihati - uning ilonga o'xshash sochlari. Afsonaga ko'ra, uning ko'ziga to'g'ridan-to'g'ri qaragan har bir kishi darhol toshga aylanadi. Bu uni qo'rqinchli mavjudotga va yunon mifologiyasida dahshat ramziga aylantirdi.

Meduza hikoyasi qahramon Perseyga uni o'ldirish topshirig'i berilganida ko'proq e'tibor qozondi. Turli xudolar va sehrli artefaktlar yordamida Persey Meduza toshga aylanmaslik uchun qalqonidagi aksini ko'rib, boshini kesib o'ldirishga muvaffaq bo'ldi.

Uning o'limidan keyin Meduzaning boshi odamlarni toshga aylantirish uchun kuchini saqlab qoldi. Persey uni dushmanlariga qarshi qurol sifatida ishlatib, uni Afinaga bermaguncha ishlatdi, u uni Aegis deb nomlangan qalqoniga qo'ydi.

Meduzaning hikoyasi tarix davomida san'at va adabiyotda keng namoyon bo'lgan. U ko'pincha ayol kuchi va go'zalligining ramzi sifatida qaraladi va unga qarshi yomon harakatlar tufayli dahshatli bo'lib qoldi.

@toponomik
​​#shunchaki

ENG SEKIN O'SUVCHI 10 DARAXT

10 ta sekin o'sadigan daraxtlar haqida ma'lumot:

1. Bristlekon qarag'aylari (Pinus longaeva): O'zining uzoq umr ko'rishi bilan mashhur bo'lgan bu daraxt yiliga atigi 1 dyuymli sekin o'sishga ega. U ming yillar davomida yashashi mumkin va Amerika Qo'shma Shtatlarining g'arbiy tog'li hududlarida joylashgan.

2. Yapon sadr (Cryptomeria japonica): Bu doim yashil daraxt yiliga 2 futgacha o'sishi mumkin, ammo boshqa turlarga nisbatan hali ham sekin o'sadigan hisoblanadi. Uning vatani Yaponiya va uzoq umr ko'radi.

3. Zaytun daraxti (Olea europaea): Odatda uzoq umr ko'rishi bilan mashhur bo'lgan zaytun daraxtlari sekin o'sish tezligiga ega, yiliga o'rtacha 6 dyuym. Ular mevasi uchun etishtiriladi va O'rta er dengizi mintaqasida joylashgan.

4. Sharqiy qizil sadr yoki Virjiniya archasi (Juniperus virginiana): nomiga qaramay, bu daraxt aslida archa turi hisoblanadi. U asta-sekin o'sib boradi, har yili bir metrdan kamroq balandlikka qo'shiladi. U odatda Shimoliy Amerikada uchraydi va har xil tuproq sharoitlariga toqat qiladi.

5. Fors temir daraxti (Parrotia persica): Bu manzarali daraxt sekin o'sish tezligiga ega, yiliga atigi 1-2 futga etadi. Vatani Eron, u o'zining jozibali qobig'i va jonli kuzgi barglari bilan mashhur.

6. Qog'oz po'stlog'i (Acer griseum): Yiliga o'rtacha 6-12 dyuym atrofida o'sish tezligi bilan bu kichik chinor turi boshqa chinorlarga nisbatan sekin o'sadigan hisoblanadi. Uning o'ziga xos po'stlog'i doljin rangidagi qobig'i bor va vatani Xitoydir.

7. Tiss daraxti (Taxus baccata): Tiss daraxtlari sekin o'sish sur'atlari bilan mashhur; ular odatda har yili bir futdan kamroq balandlikni qo'shadilar. Ular zich doimiy yashil barglarga ega va vatani Evropa, Shimoliy Afrika va G'arbiy Osiyo.

8. Katsura daraxti (Cercidiphyllum japonicum): Bu bargli daraxt sekin o'sish tezligiga ega, odatda yiliga 2 futdan kamroq balandlikka qo'shiladi. Uning vatani Yaponiya bo'lib, o'zining yurak shaklidagi barglari va chiroyli kuz rangi bilan hayratga tushadi.

9. Gullaydigan Dogwood (Cornus florida): Garchi u o'sayotgan sharoitlarga qarab farq qilsa-da, gullaydigan dogwood odatda yiliga 6-12 dyuym atrofida o'sadi. Uning vatani Shimoliy Amerikaning sharqiy qismidir va bahorda o'zining ajoyib gullari bilan mashhur.

10. Tog'li Hemlok (Tsuga mertensiana): G'arbiy Shimoliy Amerikaning tog'li hududlarida joylashgan bu sekin o'sadigan doimiy yashil daraxt yiliga atigi 1 dyuymga o'sadi. U bir necha asrlar davomida yashashi va og'ir ob-havo sharoitlariga bardosh berishi mumkin.

Ushbu daraxtlar o'zlarining to'liq o'lchamiga erishish uchun ko'proq vaqt talab qilishi mumkin, lekin ko'pincha o'ziga xos xususiyatlarga ega bo'lib, ularni muayyan obodonlashtirish maqsadlarida yoki bog 'estetikasiga uzoq muddatli investitsiyalar sifatida kerakli qiladi.‌‌

Ma'lumot uchun:
1 dyuym-2,54 sm
1 fut-30,48 sm

@toponomik
​​#tarix

PERSHING OPERATSIYASI

Pershing operatsiyasi Vetnam urushi paytida Qo'shma Shtatlar tomonidan o'tkazilgan yirik harbiy operatsiya edi. 1967 yil 8 fevraldan 17 martgacha Janubiy Vetnamning BìnhĐịnh provinsiyasida bo'lib o'tdi. Pershing operatsiyasining asosiy maqsadi mintaqada Shimoliy Vetnam armiyasi (NVA) va Vetkong (VC) kuchlarini topish va yo'q qilish edi.

General-mayor Ellis V. Uilyamson qo'mondonligi ostida 5500 ga yaqin amerikalik qo'shinlar, jumladan, AQSh armiyasining 1-otliq diviziyasi va 173-havo-desant brigadasi elementlari joylashtirildi. Ularni tezkor joylashtirish va harakatchanlik uchun vertolyotlar bilan jihozlangan havo otliqlari qo'llab-quvvatladi.

Operatsiyada keng ko‘lamli qidiruv-yo‘q qilish missiyalari, patrullar va dushman kuchlarini yo‘q qilish uchun pistirma o‘tkazildi. Amerika qo'shinlari yaxshi o'rnatilgan NVA va VC bo'linmalarining qattiq qarshiliklariga duch kelishdi, natijada har ikki tomon ham og'ir talofatlarga uchradi.

"Pershing" operatsiyasi "havo kemalari operatsiyalari" deb nomlanuvchi keng ko'lamli vertolyot hujumlari bilan ajralib turardi. Bu taktikalar AQSH kuchlariga tezkorlik bilan joylashish va dushman nazoratidagi hududlarga chuqur zarba berish imkonini berdi. Biroq, bu ularni pistirma va zenit o'qlariga qarshi himoyasiz qildi.

Pershing operatsiyasi yuzlab dushman jangchilarini o'ldirish va qurol-yarog' omborlarini qo'lga kiritish orqali ba'zi taktik muvaffaqiyatlarga erishgan bo'lsa-da, Bình Định provintsiyasida NVA va VC mavjudligini butunlay yo'q qilish maqsadiga erisha olmadi. Dushman kuchlari chidamliligini isbotladi va zarba va qochqin hujumlarini amalga oshirgandan so'ng, mahalliy jamoalarga qaytib kelishga muvaffaq bo'ldi.

Olti haftalik shiddatli janglardan so'ng, Pershing operatsiyasi 1967 yil 17 martda yakunlandi. O'zining yakuniy maqsadlariga erisha olmaganiga qaramay, u AQShning Vyetnamdagi kelajakdagi harbiy amaliyotlari uchun qimmatli saboqlar berdi. U havo-mobil taktikasining samaradorligini ko'rsatdi, ammo NVA va VC tomonidan qo'llaniladigan partizanlar urushi taktikasidan kelib chiqadigan qiyinchiliklarni ta'kidladi.

Pershing operatsiyasi Amerika Qo'shma Shtatlarining Vetnam urushi paytida NVA va VC kuchlariga qarshi ko'plab harakatlaridan biridir. Mojaro yana bir necha yil davom etdi va oxir-oqibat 1975 yilda Saygonning qulashi va Vetnamning kommunistik boshqaruv ostida birlashishi bilan yakunlandi.‌‌

@toponomik
​​#tarix

ALAN TYURING

Alan Tyuring - ingliz matematiki va kompyuter olimi bo'lib, u zamonaviy hisoblashning kashshoflaridan biri hisoblanadi. U 1912 yil 23 iyunda Angliyaning London shahrida tug'ilgan. Tyuringning innovatsion ishi bugungi kunda biz bilgan kompyuterlarning rivojlanishiga asos solgan.

Tyuringning eng muhim hissalaridan biri uning hozirda "Tyuring mashinasi" deb nomlanuvchi universal mashina haqidagi kontseptsiyasi edi. Ushbu nazariy qurilma qoidalar to'plamiga muvofiq lentadagi belgilarni manipulyatsiya qilish orqali boshqa har qanday mashinani taqlid qilishi mumkin edi. Ushbu g'oya zamonaviy kompyuter dasturlash va hisoblash nazariyasining asosini tashkil etdi.

Ikkinchi jahon urushi paytida Tyuring Britaniyaning kodlarni buzish bo'yicha shtab-kvartirasi Bletchley Parkda ishlagan holda nemis kodlarini buzishda hal qiluvchi rol o'ynadi. U Germaniyaning Enigma mashinasi tomonidan shifrlangan xabarlarni muvaffaqiyatli hal qilgan guruhni boshqargan va ittifoqchilarning urush harakatlariga katta yordam bergan.

Urushdan keyin Tyuring kompyuter fanlari bo'yicha kashshof loyihalar ustida ishlashda davom etdi. U ACE (Automatic Computing Engine) deb nomlangan saqlanadigan dasturli elektron raqamli kompyuter uchun birinchi dizaynlardan birini ishlab chiqdi. Turing, shuningdek, sun'iy intellektga katta hissa qo'shdi va hozirda "Tyuring testi" deb nomlanuvchi mashina odamnikidan farq qilib bo'lmaydigan aqlli xatti-harakatni namoyon qila oladimi yoki yo'qligini aniqlash uchun taklif qildi.

Ilm-fan va texnologiyaga qo'shgan ulkan hissasiga qaramay, Tyuringning shaxsiy hayoti fojia bilan o'tdi. 1952 yilda u gomoseksual faoliyati tufayli hibsga olingan va "qo'pol axloqsizlik" uchun hukm qilingan - o'sha paytda Angliyada jinoyat edi. Qamoqqa muqobil ravishda gormonal davolanishga majbur bo'lgan Tyuring ommaviy sharmandalikka duch keldi va uning xavfsizlik guvohnomasini bekor qildi.

Afsuski, Tyuring 1954 yil 7 iyunda 41 yoshida sirli sharoitda vafot etdi. Uning o'limi siyanid bilan zaharlanish natijasida o'z joniga qasd qilish deb topildi. So'nggi yillarda Alan Tyuringning yutuqlari va matematika va informatika faniga qo'shgan hissalarini e'tirof etish va e'tirof etish kuchaymoqda. 2013-yilda qirolicha Yelizaveta II uni o‘limidan so‘ng qirollik nomidan afv etdi va Tyuringning hikoyasi o‘shandan beri uning innovatsion ishi va u boshidan kechirgan adolatsiz munosabati uchun keng e’tibor va hayratga sazovor bo‘ldi.‌‌

@roponomik
​​#musiqa

TOTO KUTUNO

Toto Kutuno - italiyalik qo'shiqchi, bastakor va musiqachi. U 1943-yil 7-iyulda Italiyaning Fosdinovo shahrida tug‘ilgan. Kutugno 1983 yilda bir qancha mamlakatlarda xitga aylangan "L'Italiano" qo'shig'i bilan xalqaro shuhrat qozongan. Shuningdek, u ikki marta Yevrovidenie qo'shiq tanlovida Italiyani himoya qildi va 1990 yilda "Insieme: 1992" qo'shig'i bilan tanlovda g'olib chiqdi. Toto Kutuno ko'plab albomlarni chiqardi va musiqa sohasida muvaffaqiyatli martabaga erishdi.‌‌
Va u bugun vafot etdi

@toponomik
👍2
​​#mifologiya

JOROGUMO

Jorogumo - yapon folkloridagi afsonaviy mavjudot. U ko'pincha befarq erkaklarni o'ziga jalb qilish va yo'ldan ozdirish uchun go'zal ayolga aylanadigan katta o'rgimchak sifatida tasvirlangan. "Jorōgumo" nomi "bog'lovchi kelin" yoki "fohisha o'rgimchak" deb tarjima qilingan.

Afsonalarga ko'ra, Jorogumo odatda g'orlarda, o'rmonlarda yoki tashlandiq binolarda yashaydi. U o'z o'ljasini qo'lga olish uchun murakkab to'rlarni aylantiradi, bu o'lja odatda odam qiyofasiga jalb qilingan yigitlardan iborat. Jabrlanuvchi o'z tarmog'iga ushlangandan so'ng, Jorogumo o'zining haqiqiy qiyofasini ochib beradi va ularni yutib yuboradi.

Afsonaning ba'zi versiyalarida Jorogumo o'rgimchaklarni boshqarish yoki illyuziya yaratish qobiliyati kabi g'ayritabiiy kuchlarga ega ekanligi aytiladi. Shuningdek, u jozibali kuchga ega va u o'zining go'zalligi va jozibasi bilan duch kelganlarni manipulyatsiya qilish uchun foydalanishi mumkin deb ishoniladi.

O'zining dahshatli tabiatiga qaramay, Jorogumoning rahm-shafqatli tomonini ko'rsatadigan ertaklar bor. Bu hikoyalarda u insoniy odamni sevib qoladi va u bilan haqiqiy hissiy aloqani shakllantiradi. Biroq, bu munosabatlar ko'pincha fojiali tarzda tugaydi, chunki Jorogumoning asl tabiati oxir-oqibat oshkor bo'ladi.

Jorogumo yapon ommaviy axborot vositalarining adabiyot, teatr va kino kabi turli shakllarida chiqish qilgan. Bu tashqi ko'rinishga aldanib qolish va vasvasa qurboni bo'lish xavfi haqida ogohlantiruvchi ertak bo'lib xizmat qiladi.

Umuman olganda, Jorogumo yapon folklorida chuqur ildiz otgan maftunkor mavjudot bo‘lib, u jozibali va xavf-xatar uyg‘unligi bilan odamlarning tasavvurlarini o‘ziga jalb etishda davom etmoqda.‌‌

@toponomik
@mifologikk
#kino

Rassom Dario Kampanilening Paramount Pictures logotipi surati. 1987-yil‌‌.

@toponomik
👍2
​​#kino

SER SHON KONNERI

Ser Shon Konneri 1930-yil 25-avgustda Shotlandiyaning Edinburgdagi Fountainbrij shahrida tug‘ilgan. U o'z avlodining eng buyuk aktyorlaridan biri sanaladi va kinoda ham, teatrda ham sermahsul karyera qildi.

Konneri o'zining aktyorlik faoliyatini 1950-yillarda boshlagan, dastlab sahna asarlari va teleko'rsatuvlarda kichik rollarda paydo bo'lgan. U 1962 yilda "Doktor Yo'q" filmidan boshlab ettita Bond filmida Jeyms Bond obrazini o'ynaganligi uchun xalqaro shuhrat qozongan. Britaniyalik josusning yumshoq va xarizmatik tasviri uni mashhur qildi.

Jeyms Bond rolidan tashqari, Konneri faoliyati davomida boshqa ko'plab muvaffaqiyatli filmlarda ham suratga tushgan. Uning mashhur filmlaridan ba'zilari: "Qizil oktyabr uchun ov", "Tegib bo'lmaydiganlar", "Indiana Jons va so'nggi salib yurishi", "Tog'li" va "Qoya". U spektakllari uchun tanqidiy olqishlarga sazovor bo'ldi, 1987 yilda "Tegib bo'lmaydiganlar" filmidagi roli uchun bir qancha mukofotlarni, jumladan, eng yaxshi ikkinchi plandagi erkak roli uchun Akademiya mukofotini qo'lga kiritdi.

Konneri 2003 yilda "Favqulodda janoblar ligasi" filmida Allan Kvatermen rolini ijro etganidan keyin aktyorlik faoliyatini yakunladi. Rasmiy ravishda nafaqaga chiqqaniga qaramay, u ko'ngilochar sohada sevimli shaxs bo'lib qolmoqda.

Aktyorlik faoliyatidan tashqari, Konneri xayriya ishlari bilan ham tanilgan. U Shotlandiya mustaqilligining kuchli himoyachisi bo'lgan va ta'lim va sog'liqni saqlashga qaratilgan turli xayriya tashkilotlarini qo'llab-quvvatlagan.

Ser Shon Konneri 2020-yil 31-oktabrda 90 yoshida vafot etdi. Uning Shotlandiyaning eng taniqli aktyorlaridan biri va xalqaro kino timsoli sifatidagi merosi butun dunyo bo‘ylab muxlislar tomonidan nishonlashda davom etmoqda.‌‌

@toponomik
​​#tarix

OVERLORD OPERATSIYASI

Overlord operatsiyasi Ikkinchi jahon urushi paytida Ittifoqchilarning Normandiyaga bostirib kirishining kod nomi edi. Bu 1944 yil 6 iyunda bo'lib o'tdi va odatda D-Day deb nomlanadi. Operatsiyaga general Duayt D. Eyzenxauer boshchilik qildi va unda Amerika, Britaniya, Kanada va boshqa ittifoqchi qoʻshinlarning birlashgan kuchlari ishtirok etdi.

“Overlord” operatsiyasining asosiy maqsadi Yevropa qit‘asida mustahkam o‘rin egallash va G‘arbiy Yevropani natsistlar nazoratidan ozod qilishni boshlash edi. Bosqin strategik maqsadlarni ta'minlash uchun dushman chizig'i orqasidagi parashyutchilarning havodan qo'nishi va keyin Normandiya plyajlariga amfibiya hujumidan iborat edi.

Bosqin bir necha oy davomida puxta rejalashtirilgan va katta logistika sa'y-harakatlarini o'z ichiga olgan. Ittifoqchilar mos keladigan qo'nish joylarini tanlash uchun keng qamrovli razvedka ishlarini olib bordilar va nemis mudofaasini yengib o'tish uchun maxsus jihozlar va taktikalarni ishlab chiqdilar.

D-Day kuni minglab Ittifoqchilar qo'shinlari Normandiya qirg'oqlari bo'ylab belgilangan beshta plyajga - Yuta, Omaha, Gold, Juno va Swordga qo'ndi. Amerika qo'shinlari Omaha plyajida qattiq qarshilikka duch kelishdi, ammo oxir-oqibat buzib o'tishga muvaffaq bo'lishdi. Operatsiyaning umumiy muvaffaqiyati ko'p jihatdan ajablanish elementiga bog'liq edi.

"Overlord" operatsiyasi ittifoqchilarning muhim g'alabasi bilan yakunlandi. 6 iyun oxiriga kelib, 156 000 dan ortiq qo'shin Normandiyaga tushdi. Ular sohil bo'yida lager tashkil etishdi, bu ularga Frantsiyadagi mavjudligini kengaytirishga imkon berdi. Vaqt o'tishi bilan bu Parijning ozod qilinishiga va oxir-oqibat fashistlar Germaniyasining mag'lubiyatiga olib keldi.

Overlord operatsiyasi tarixdagi eng muhim harbiy amaliyotlardan biri hisoblanadi. Bu Ikkinchi jahon urushida burilish nuqtasi bo'ldi va Yevropadagi keyingi ittifoqchilar hujumlari uchun yo'l ochdi. Ishtirokchilarning jasorati va fidoyiligi fashistlar zulmiga barham berishda hal qiluvchi rol o'ynadi.‌‌

@toponomik
👍2
​​#shunchaki

MANSINELLA daraxti(manchineel tree)

1. "O'lim daraxti" deb ham ataladigan manchineel daraxtining vatani Shimoliy va Janubiy Amerikaning tropik mintaqalari, jumladan, Karib dengizi.

2. U dunyodagi eng zaharli daraxtlardan biri hisoblanadi. Bu daraxtning har bir qismida, shu jumladan, shirasi, barglari, po‘stlog‘i va mevalarida forbol deb ataladigan zaharli modda mavjud.

3. Daraxtning zaharli shirasi teri bilan aloqa qilganda kuchli kuyish va qabariqlarga olib kelishi mumkin. Yomg'ir paytida daraxt tagida turish ham sharbatni o'z ichiga olgan suv tomchilari tufayli terining tirnash xususiyati keltirib chiqarishi mumkin.

4. Manchineel daraxtining har qanday qismini yutish o'limga olib kelishi mumkin. Uning mevalari mayda yashil olmalarga o'xshaydi, lekin odamlar yoki hayvonlar tomonidan iste'mol qilinganda juda zaharli hisoblanadi.

5. Toksikligi tufayli manchineel daraxtlari odamlarni tasodifiy aloqa qilish yoki yutishdan himoya qilish uchun o'sadigan joylarda ko'pincha ogohlantiruvchi belgilar bilan belgilanadi.

6. Bu daraxtning yog'ochi ham kuyganda juda zaharli bo'lib, ko'zning tirnash xususiyati va nafas olish muammolarini keltirib chiqaradigan zaharli tutun chiqaradi.

7. Manchineel daraxtlari o'zining halokatli tabiatiga qaramay, qirg'oq ekotizimlarida qumtepalarni barqarorlashtirish va turli qush turlari uchun yashash muhitini ta'minlash orqali muhim ekologik rol o'ynaydi.

8. Manchineel daraxtlari tuzga chidamli bo'lib, ko'pincha qirg'oq va qumli plyajlar bo'ylab topiladi.

9. "Manchineel" nomi ispancha "manzanilla" so'zidan kelib chiqqan bo'lib, uning mevasining ko'rinishini nazarda tutuvchi "kichik olma" degan ma'noni anglatadi.

10. Ba'zi mahalliy jamoalar manchineel daraxtining qismlaridan dorivor maqsadlarda foydalanganlar, masalan, ba'zi teri kasalliklarini davolash yoki baliq ovlash uchun baliq zahari sifatida foydalanish (ehtiyotkorlik bilan).‌‌

@toponomik
​​#mifologiya

MANTIKOR

Mantikor - yunon mifologiyasidan olingan jonzot bo'lib, u turli xil hayvonlarning xususiyatlarini birlashtiradi. U odatda sherning tanasi, ko'rshapalaklar qanotlari va chayonning chandig'i bilan tugaydigan dumi bilan tasvirlangan. Mantikor ko'pincha o'tkir tishlari va tirnoqlari bo'lgan qo'rqinchli va kuchli jonzot sifatida tasvirlangan.

Mifologiyaga ko'ra, Mantikor yunon mifologiyasida ikkita dahshatli mavjudot Tayfon va Echidna(yexidna)ning avlodi ekanligiga ishonishgan. U Hindiston va Fors kabi uzoq hududlarda yashaydi, bu erda odamlar va hayvonlarni qo'rqitadi.

Mantikor o'zining qurbonlarini qo'rquv bilan falaj qiladigan dahshatli shovqinlarni chiqarish qobiliyati bilan mashhur. Shuningdek, u ajoyib tezlik va chaqqonlikka ega, bu uning hujumlaridan qochishni qiyinlashtirdi. Ba'zi afsonalarda hatto Mantikor dumidan zaharli tikanlar otib, og'ir jarohatlar yoki o'limga olib kelishi mumkinligini eslatib o'tadi.

Qadim zamonlarda mantikor san'at va adabiyotda mashhur mavzuga aylandi. Uning tasvirini kulolchilik, haykaltaroshlik va qadimiy matnlar kabi turli artefaktlarda topish mumkin. Bu jonzot o'rta asrlarda jonbozlik va geraldikalarda ham ko'rinish bergan.

Vaqt o'tishi bilan Mantikor kontseptsiyasi turli xil zamonaviy fantastika asarlarida, masalan, romanlar, video o'yinlar va filmlarda moslashtirildi. Uning ko'rinishi talqinga qarab farq qilishi mumkin, lekin odatda uning afsonaviy xususiyatlariga mos keladi.

Umuman olganda, Mantikor - bu turli hayvonlardan olingan dahshatli xususiyatlarning kombinatsiyasi bilan asrlar davomida odamlarni qiziqtirgan qiziqarli afsonaviy mavjudot.‌‌

@toponomik
@mifologikk