Tarix va Toponomika
1.53K subscribers
1.09K photos
16 videos
3 files
403 links
We opened this channel to help with "Zakovat"
Download Telegram
#shunchaki

"Urush yuzi" kartinasi 1940 yilda Kaliforniyada Salvador Dali tomonidan chizilgan. Unda rassomning 1936-1939 yillardagi Ispaniya fuqarolar urushi dahshatlariga munosabati aks ettirilgan. Rasmda cho'l fonida o'lik odamning boshi tasvirlangan. Har bir ko'z bo'shlig'ida bosh suyagi, og‘iz bo'shlig'ida esa boshqa bosh suyagi ko'rinadi. Shuningdek, pastki o'ng burchakda siz Salvador Dalining qo'l izini ko'rishingiz mumkin.‌‌

@toponomik
#shunchaki

Litva, Latviya va Estoniya
aholisi SSSRdan mustaqillikka erishish uchun 2 million kishilik zanjirda saf tortdilar, 1989 yil‌‌

@toponomik
​​#tarix

CHINGIZXONNING TO‘RT SARKARDASI

Mo'g'ullar imperiyasining asoschisi va birinchi Buyuk xoni Chingizxonning harbiy yurishlarida hal qiluvchi rol o'ynagan bir qancha taniqli sarkardalar bo'lgan. Mana, Chingizxonning to‘rtta mashhur sarkardasi:

1. Subotay: Subotay ko'pincha tarixdagi eng buyuk harbiy strateg va taktikalardan biri sifatida qabul qilinadi. U Chingizxonning eng ishonchli sarkardasi boʻlib xizmat qilgan va moʻgʻul istilolarida katta rol oʻynagan. Subotay soxta chekinish, qurshab olish va kutilmagan hujumlar kabi taktikalardan ajoyib foydalanishi bilan mashhur edi. U Osiyo va Yevropa boʻylab koʻplab muvaffaqiyatli yurishlarni, jumladan, Oʻrta Osiyo, Xitoy, Koreya va Sharqiy Yevropaga bostirib kirishni boshqargan.

2. Jebe Noyon: “Oʻq” nomi bilan ham tanilgan Jebe Noyon Chingizxon davridagi yana bir yuqori malakali sarkarda edi. U otliqlarning tezkor hujumlari va kamondan otish mahorati bilan mashhur edi. Jebe moʻgʻul istilolari davridagi bir qancha muhim janglarda, jumladan Nayman konfederatsiyasiga qarshi mashhur Xalaxaljid jangida hal qiluvchi rol oʻynagan. Uning harbiy mahorati g‘alabalarni ta’minlashga va mo‘g‘ullar hududlarini kengaytirishga yordam berdi.

3. Jelme: Jelme Chingizxonning bolalikdagi do'stlari bo'lgan davridan beri uning tarafdori va sodiq hamrohi edi. U Chingizxon hokimiyat tepasiga kelgan boshidanoq yonma-yon kurashgan va ularning bosib olishlari davomida ishonchli sarkarda bo‘lib qolgan. Jelmening tajribasi "tumens" deb nomlanuvchi etakchi engil otliq bo'linmalarda edi. U Chingizxonning Oʻrta Osiyo boʻylab qilgan yurishlarida koʻplab hal qiluvchi janglarda qatnashgan.

4. Jebe Xandun: Jebe Xandun Chingizxonning istilolari davrida xizmat qilgan yana bir taniqli sarkarda edi. “Temir musht” nomi bilan ham tanilgan, u jang maydonidagi jasorati va ajoyib jangovar mahorati bilan mashhur edi. Jebe Xandun Xorazm imperiyasi, Jin sulolasi va G'arbiy Syaga qarshi turli yurishlarda muhim rol o'ynadi. U asosiy shaharlarni egallash va ko‘plab janglarda mo‘g‘ullarning g‘alabalarini ta’minlashga mas’ul edi.

Bu to‘rt sarkarda va yana bir qancha sarkardalar Chingizxonning harbiy muvaffaqiyatlarida muhim rol o‘ynab, tarixdagi eng yirik imperiyalardan birini barpo etishda yordam berishdi. Ularning strategik yorqinligi, harbiy tajribasi va sodiqligi Chingizxon boshchiligida Mo‘g‘ullar imperiyasining shakllanishida muhim rol o‘ynadi.‌‌

@toponomik
​​#mifologiya

MANANANGAL

Mananangal - Filippin folkloridan afsonaviy mavjudot. U ko'pincha ayol yirtqich hayvon yoki vampirga o'xshash jonzot sifatida tasvirlanadi, u tanasining yuqori qismini pastki yarmidan ajrata oladi. "Manananggal" nomi tagalogcha "tanggal" so'zidan kelib chiqqan bo'lib, "ajratish" yoki "olib tashlash" degan ma'noni anglatadi.

Afsonalarga ko'ra, manananggallar o'z kuchlarini qora sehr yoki g'ayritabiiy mavjudotlar bilan shartnoma tuzish orqali qo'lga kiritadigan jodugarlar deb hisoblashadi. Aytilishicha, ular ko‘rshapalakdek qanotlari yordamida uchish qobiliyatiga ega va homilador ayollar va bolalarni o‘lja qilishni afzal ko‘radi.

Kechasi manananggal tanasini pastki qismidan ajratadi va qurbonlarni qidirish uchun uchib ketadi. Odatda uxlab yotgan qurbonlarning qonini so'rish yoki a'zolari bilan oziqlantirish uchun uzun proboscis tilidan foydalangan holda nishonga oladi. Tanasining pastki yarmiga tuz, maydalangan sarimsoq yoki kul quyish, uni qayta biriktirilishiga to'sqinlik qilishi va oxir-oqibat uni o'ldirishi mumkin, deb ishoniladi.

Manananggallar ko'pincha o'tkir tishlari, uzun tirnoqlari va porlab turgan qizil ko'zlari bilan dahshatli mavjudotlar sifatida tasvirlangan. Ular qo'rqinchli va xavfli ekanligi bilan mashhur bo'lib, ularning mavjudligiga ishonadigan odamlarning qalbiga qo'rquv soladi.

Filippin folklorida manananggal afsonasi avlodlarga o'tib, bolalarga tunda yashiringan xavf-xatarlar haqida ogohlantiruvchi ertak bo'lib xizmat qiladi. Mahalliy hikoyalar va filmlarda mashhur mavzu bo'lib qolsa-da, manananggallarning haqiqatda mavjudligini tasdiqlovchi ilmiy dalillar yo'q.‌‌

@toponomik
@mifologikk
👍1
​​#tarix

OSVENSIM

Osventsim kontslageri Ikkinchi jahon urushi davrida fashistlar nemislari kontslagerlari va qirgʻin lagerlari majmuasi edi. U bosib olingan Polsha hududida, Osvitsim shahri yaqinida joylashgan edi.

Dastlab 1940 yilda kontslager sifatida tashkil etilgan Osventsim vaqt o'tishi bilan kengayib, o'zining eng yirik va eng mashhur majmuasiga aylandi. U uchta asosiy lagerdan iborat edi: Osventsim I (asl lager), Osvensim II-Birkenau (qirg'in qilish lageri) va Osventsim III-Monovits (mehnat lageri). Bundan tashqari, ko'plab sublagerlar va sun'iy yo'ldosh lagerlari mavjud edi.

Osvensim Xolokost bilan sinonimga aylandi, chunki bu yerda 1940-1945 yillarda 1,1 millionga yaqin odam, asosan yahudiylar fashistlar tomonidan muntazam ravishda oʻldirilgan. Koʻpchilik, jumladan, yahudiy boʻlmagan polyaklar, rumliklar, sovet harbiy asirlari va Osventsimda turli millat vakillari ham o'ldirilgan.

Osventsimdagi yo'q qilish jarayoni Ziklon B pestitsididan foydalanadigan gaz kameralarini, shuningdek, ommaviy otishmalarni yoki individual qatllarni o'z ichiga olgan. Jabrlanganlar lagerda shafqatsiz sharoitlarga duch kelishdi, jumladan majburiy mehnat, to'yib ovqatlanmaslik, kasallikning avj olishi, tibbiy tajribalar va SS soqchilari tomonidan noinsoniy muomala.

1945 yil yanvar oyida Sovet qo'shinlari Ikkinchi Jahon urushining Sharqiy frontida ozodlik kampaniyasi paytida Osventsimga yaqinlashganda, natsistlar o'zlarining jinoyatlarini tasdiqlovchi dalillarni evakuatsiya qilishni va yo'q qilishni boshladilar. Ko'plab mahbuslar "o'lim marshlari" deb nomlanuvchi g'arbga yurishga majbur bo'lishdi, minglab odamlar SS soqchilari tomonidan charchash yoki qatl qilish tufayli yo'lda halok bo'lishdi.

Nihoyat, Osvensim 1945-yil 27-yanvarda sovet qoʻshinlari tomonidan ozod qilindi. Ushbu kontslagerda sodir etilgan dahshatli vahshiyliklar tarixda oʻchmas iz qoldirdi va Ikkinchi jahon urushi davridagi insonlar shafqatsizligining chuqur eslatmasi boʻlib xizmat qildi. Bugungi kunda Osventsim Xolokost haqida kelajak avlodlarga ta'lim berishda u erda azob chekkan va vafot etganlarni sharaflash uchun yodgorlik va muzey sifatida joylashgan.‌‌

@toponomik
👍1
​​#shunchaki

SIBIR HASKISI

Sibir haski o'rta bo'yli ishchi it zoti bo'lib, Rossiyaning shimoli-sharqiy Sibirida paydo bo'lgan. Ular dastlab Chukchi xalqi tomonidan chana va transport maqsadlarida etishtirilgan.

Tashqi ko'rinishiga ko'ra, Sibir Haski kuchli va ixcham tanaga ega bo'lib, ularni qattiq ob-havo sharoitida himoya qilishga yordam beradi. Ular turli xil ranglarda, jumladan qora, kulrang, qizil va oq rangda bo'ladi va ko'pincha ajoyib ko'k yoki ko'p rangli ko'zlarga ega.

Sibir haskilari do'stona va yumshoq tabiati bilan mashhur. Ular odatda odamlar atrofida bo'lishni yaxshi ko'radigan yaxshi xulqli itlardir va odatda begonalar bilan juda do'stona munosabatda bo'lishadi. Huskilar, shuningdek, juda aqlli va mustaqil fikrlovchilar sifatida tanilgan. Biroq, bu mustaqillik ba'zan ularni mashg'ulotlar paytida o'jarlikka olib kelishi mumkin.

Bu itlar yuqori energiya darajasiga ega va ularni jismoniy va ruhiy jihatdan rag'batlantirish uchun muntazam mashq qilishni talab qiladi. Ular yugurish va kashf qilish uchun tabiiy instinktga ega, shuning uchun ular atrofida kezish uchun ko'p joy kerak. O'zlarining chana itlari tarixi tufayli ular yugurish, piyoda sayr qilish va hatto it sportida, masalan, suzish yoki chang'ida yurish kabi mashg'ulotlarda ustunlik qiladilar.

Sibir haskilari odatda bolalar bilan yaxshi munosabatda bo'lishadi, ammo mushuklar yoki quyonlar kabi kichik uy hayvonlari bo'lgan uy xo'jaliklari uchun ularning kuchli o'ljasi tufayli mos kelmasligi mumkin. Arktika hududida mayda hayvonlarni quvib yurgan chana itlar kabi tarixiy roli tufayli ular o'lja haydash qobiliyatiga ega.

Sog'liqni saqlash nuqtai nazaridan, Sibir Haski odatda sog'lom zotdir, ammo kalça displazi, ko'z muammolari (shu jumladan katarakt) va ba'zi teri kasalliklari kabi ma'lum genetik kasalliklarga moyil bo'lishi mumkin. Ularning umumiy farovonligini ta'minlash uchun muntazam ravishda veterinar tekshiruvidan o'tish tavsiya etiladi.

Umuman olganda, Sibir haskilari faol shaxslar yoki oilalar uchun ajoyib do'st bo'lib, ularga kerakli jismoniy mashqlar va aqliy rag'batlantirishni ta'minlaydi. Erta yoshdan boshlab to'g'ri g'amxo'rlik, o'qitish va ijtimoiylashuv bilan ular sodiq va mehribon uy hayvonlari bo'lishi mumkin.‌‌

@toponomik
​​#tarix

CHUKCHALAR

Chukotka yoki Chukcha nomi bilan ham tanilgan Sibir Chukchi, asosan, Rossiyaning shimoli-sharqidagi Chukotka avtonom okrugida istiqomat qiluvchi mahalliy xalqdir. Ularning boy madaniy merosi bor va ming yillar davomida mintaqada yashab kelmoqda. Sibir Chukchi haqida ba'zi ma'lumotlar:

1. Tarix: Chukchi xalqi mintaqaga taxminan 3000 yil avval Markaziy Osiyodan ko‘chib kelgan deb ishoniladi. Ularning o'tmishi ko'chmanchi bo'lib, an'anaviy ravishda bug'ular va ovchilar bo'lgan.

2. Til: Chukchi tili Chukotko-Kamchatkan tillari oilasiga kiradi va dunyodagi eng ajralib turadigan tillardan biri hisoblanadi. Uning o'ziga xos alifbosi bor.

3. Turmush tarzi: An'anaga ko'ra, Sibir chukchi asosiy oziq-ovqat manbai sifatida bug'u boqishiga tayangan. Ular, shuningdek, dengiz sutemizuvchilari, masalan, muhr va kitlarni ovlashgan, baliq tutgan va yovvoyi o'simliklarni yig'ishgan.

4. Madaniy amaliyotlar: Chukchi kuchli og'zaki an'anaga ega, ular hikoya qilish madaniyatining muhim qismidir. Shuningdek, ular an'anaviy raqslar, qo'shiqlar va suyak va fil suyagi o'ymakorligi kabi hunarmandchilik bilan shug'ullanadilar.

5. Kiyim-kechak: O'z mintaqasidagi haddan tashqari sovuq ob-havo tufayli an'anaviy Chukchi kiyimlari og'ir sharoitlardan himoyalanish uchun mo'ljallangan. Odatda bug'u terisidan tikilgan mo'ynali parkalar (anoraklar), etiklar va shlyapalar kiyiladi.

6. Ijtimoiy tuzilma: An'anaga ko'ra, Chukchi ierarxik ijtimoiy tuzilishga ega bo'lib, katta oilalar oqsoqollar yoki boshliqlar boshchiligidagi urug'larni tashkil etgan. Shamanizm ularning ma’naviy e’tiqodida muhim rol o‘ynagan.

7. Zamonaviy muammolar: Dunyo bo'ylab ko'plab mahalliy jamoalar singari, Sibir Chukchi ham modernizatsiya bilan bog'liq muammolarga duch kelmoqda, jumladan turmush tarzi o'zgarishi va iqlim o'zgarishi tufayli ularning turmush tarziga ta'sir qiladigan an'anaviy amaliyotlarni yo'qotish.

8. Zamonaviy hayot: Bugungi kunda ko'plab Chukchi aholisi zamonaviy qulayliklarga ega bo'lgan o'troq jamoalarda yashaydi. Biroq, ba'zilari hali ham an'anaviy amaliyotlarni zamonaviy ta'sirlar bilan birlashtirib, yarim ko'chmanchi turmush tarzini saqlab qolishadi.

Sibir Chukchi o'ziga xos madaniy o'ziga xoslikka ega va mintaqaning madaniy xilma-xilligiga katta hissa qo'shgan. Ular o‘z urf-odatlarini saqlab qolishda va o‘zgarib borayotgan dunyoga moslashishda davom etib, o‘z ota-bobolari yurtlari bilan chuqur aloqada bo‘lishadi.‌‌

@toponomik
​​#mifologiya

JIANGSHI yoki CHIAN SHI

Jiangshi, shuningdek, "sakrab yuruvchi vampirlar" yoki "xitoy zombilari" sifatida ham tanilgan, Xitoy folklor va mifologiyasidan olingan mavjudotlardir. Ular qo'llarini oldinga cho'zgan holda yurishdan ko'ra aylanib yuradigan jonlantirilgan murdalardir. Jiangshi ko'pincha rangpar yoki yashil rangga ega, uzun oq sochli va an'anaviy Qing sulolasi kiyimlarini kiygan sifatida tasvirlangan.

Rivoyatlarga ko'ra, jiangshi insonning o'limidan keyin ruhi tanani tark etmasa yoki marhumga to'g'ri dafn marosimi o'tkazilmasa, yaratiladi. Ularni nazorat qilish va bo'ysundirish uchun maxsus marosimlar va jozibalar ishlatadigan Taoist ruhoniylar tomonidan boshqariladi deb ishoniladi.

Jiangshi o'ziga xos sakrash harakati bilan mashhur, chunki ularning bo'g'inlari qattiq va oyoqlarini bukila olmaydi. Bu sakrash harakati qattiq mortis natijasidir. Ushbu harakat cheklanganligi sababli, ular qurbonlarini ushlash uchun foydalanadigan uzun qo'llariga ega. Jiangshi an'anaviy G'arb vampirlari kabi go'sht yoki qonni iste'mol qilishdan ko'ra, ularning energiyasini jismoniy aloqa orqali quritish orqali tirik mavjudotlarning hayotiy kuchi bilan oziqlanadi, deb ishoniladi.

Xitoy folklorida va ommabop madaniyatida jiangshi ko'pincha qo'rqinchli va kulgili mavjudotlar sifatida tasvirlangan. Ularning filmlar, teleko'rsatuvlar va adabiyotlarda paydo bo'lishi ularni Xitoy dahshatli hikoyalarida taniqli shaxslarga aylantirdi. Ular odatda ba'zi narsalarga, masalan, Taoist afsunlari yozilgan talismanslar yoki og'zini yopish uchun ishlatiladigan yopishqoq guruch kabi tasvirlangan.

Jiangshi Xitoyning turli mintaqalarida bir oz farq qilishi mumkin bo'lsa-da, ular Xitoy mifologiyasidagi eng taniqli g'ayritabiiy mavjudotlardan biri bo'lib qolmoqda. Ularning o'ziga xos xususiyatlari va madaniy ahamiyati ularni asrlar davomida folklorning qiziqarli qismiga aylantirdi.‌‌

@toponomik
@mifologikk
​​#tarix

SHOXRUX MIRZO

Xayrli tong.Bugun 20-avgust Shoxrux Mirzo tug‘ulgan kun.(1377-1447)

Shoxrux Mirzo o‘zining harbiy mahorati va yetakchilik qobiliyati bilan tanilgan edi. U otasining harbiy yurishlarida faol qatnashib, Temuriylar saltanatini kengaytirishda katta rol o‘ynagan. U Temur bilan turli istilolarda, jumladan, Fors, Hindiston va Anadoluga yurishlarda hamrohlik qilgan.

1405-yilda Amir Temur vafot etgach, uning o‘rniga Shoxrux Mirzo ulkan Temuriylar saltanatiga hukmdor bo‘ldi. Biroq, uning hukmronligi qisqa umr ko'rdi va hokimiyat uchun kurashayotgan qarindoshlari o'rtasidagi ichki nizolar bilan ajralib turdi. Uning amakisi Miranshoh uning hokimiyatiga qarshi chiqdi va imperiyaning ayrim hududlarini nazorat ostiga oldi.

Shoxrux Mirzo ichki qiyinchiliklarga duch kelganiga qaramay, o‘z hukmronligini kengaytirish va mustahkamlashga intilishda davom etdi. U turli qoʻshni davlatlarga qarshi harbiy yurishlar uyushtirib, imperiyaning Oʻrta Osiyodagi hukmronligini saqlab qolishga harakat qildi.

Afsuski, Shoxrux Mirzo 1447-yilda to‘satdan vafot etib, saltanati qisqaradi. Uning o‘limi imperiya ichidagi qarama-qarshi guruhlar o‘rtasidagi ziddiyatlarni yanada kuchaytirib, Temuriylar sulolasi uchun beqarorlik va tanazzul davriga olib keldi.

Shoxrux Mirzoning merosi uning harbiy yutuqlari va otasi saltanatini qo‘llab-quvvatlash yo‘lidagi harakatlaridadir. U temuriylarning bepoyon hududlar ustidan nazoratini saqlab qolishda hal qiluvchi rol o‘ynagan va O‘rta Osiyo tarixining muhim davrida muhim shaxs bo‘lib xizmat qilgan.‌‌

@toponomik
​​#shunchaki

IMPERIYA GULI-YAPONLAR UCHUN MUQADDAS GUL

Yapon madaniyatida xrizantemaning muqaddasligi-shuni ta'kidlash kerakki, Yaponiyada tabiatni qadrlash va turli o'simliklar va gullarga ma‘naviy ahamiyat berishning boy ananalari mavjud. Xrizantema (yapon tilida kiku sifatida tanilgan) Yaponiyada katta madaniy va ramziy ahamiyatga ega.

Xrizantema kuzning ramzi hisoblanib, uzoq umr ko'rish, yoshartirish, go'zallik, olijanoblik va mukammallik bilan bog'liq. U Yaponiyada ko'p asrlar davomida o'stiriladi va yapon san'ati, adabiyoti, festivallari va hatto imperator oilasining gerbining (Xrizantema taxti) ajralmas qismiga aylandi. Gul juda hurmatga sazovor va ko'pincha ziyoratgohlarda qurbonlik sifatida ishlatiladi yoki muhim marosimlarda ajdodlar qabrlariga qo'yiladi.

Bundan tashqari, xrizantema ikebana (gul aranjirovkasi) yoki kiku ningyo (xrizantema qo'g'irchoqlari) kabi bir qancha yapon madaniy amaliyotlari bilan bog'liq. Gulning murakkab va nozik barglari o'zining go'zalligi bilan hayratga tushadi va ko'pincha butun mamlakat bo'ylab o'tkaziladigan xrizantema ko'rgazmalarida namoyish etiladi.

Umuman olganda, yapon madaniyatida xrizantemaning muqaddasligi uning estetik jozibasi, tarixiy ahamiyati va go'zallik, uzoq umr va olijanoblik ramzidan kelib chiqadi.‌‌

@toponomik
#termin

GANGSTERIZM (ing.jinoyatchi,professional qotil)--1)uyushgan jinoyatchilik turi.U zo'rlik,qotillik,qo'rqitish ta'magirlik,davlat amaldorlarini sotib olish va h.k.larda namoyon bo'ladi.Gangsterizm mafiya faoliyatiga bog'liq; 2)siyosiy gangsterlar-har qanday vositalarni qo'llayveradigan siyosatchilar.
HARBIY IQTISOD--10davlatning mudofaa ehtiyoj ta'minlovchi xalq xo'jaligining maxsus qismi; 2)ushbu ta'minotning qonuniyatlari to'g'risidagi nazariy fanlar tizimi.
IDENTIFIKATSIYA(lot.o'xshatmoq,tenglashtirmoq,baravarlamoq)--aniqlash,qiyosiy,tenglashtirish.Subyekt o'zini jamiyat,davlat,muayyan guruh bilan bog'liq deb anglash.
JRETSEKRATIYA--ko'p qadimiy jamiyatlarda hukm srgan ruhoniylar hokimiyati.Chunki ularning diniy ta'siri juda ham kuchli bo'lgan.
KANTON (fr.)--1)SHveytsariya respublikasi tarkibiga kiruvchi har bir alohida davlat.2)Fransiya va Belgiyadagi kichik ma'muriy birlik.

@toponomik
​​#mifologiya

LANGSUIR (langsuyar)

Langsuyar - Janubi-Sharqiy Osiyo folklorida, xususan, Malayziya, Indoneziya va Filippinda afsonaviy mavjudot. Bu ko'pincha erkaklarni, ayniqsa xiyonat qilgan yoki jinsiy buzuqlik qilganlarni o'lja qiladigan ayol vampir yoki arvoh figurasi sifatida tasvirlanadi.

"Langsuyar" nomi malaycha "langsuir" so'zidan olingan bo'lib, "banshi" yoki "ayol vampir" degan ma'noni anglatadi. Bu jonzot tug‘ruq vaqtida vafot etgan yoki hal qilinmagan norozilik bilan vafot etgan ayoldan kelib chiqqanligi aytiladi. U erkaklardan qasos olmoqchi bo'lgan qasoskor ruh sifatida qaytadi.

Langsuyar odatda uzun qora sochli va qizg'ish ko'zlari bilan go'zal ayol sifatida tasvirlangan. U boyqush yoki qarg'a kabi turli xil shakllarga o'tish qobiliyatiga ega, bu unga e'tiborsiz harakat qilish va qurbonlarini aniqlanmasdan urish imkonini beradi. Shuningdek, u g'ayritabiiy kuch va tezlikka ega.

Afsonalarga ko'ra, Langsuyar o'zining go'zalligi va jozibali jozibasi bilan erkaklarni o'ziga jalb qiladi. U ularning e'tiborini o'ziga jalb qilgandan so'ng, bo'yinlarini tishlash yoki qonlarini so'rish orqali ularning hayotiy kuchini to'ldiradi. Mifning ba'zi versiyalarida u ichki organlarni iste'mol qilishi yoki hatto butun tanani yutib yuborishi mumkinligini ko'rsatadi.

O'zini Langsuyar hujumlaridan himoya qilish uchun mahalliy folklorda turli xil profilaktika choralari taklif etiladi. Bularga uy atrofida tikanli o'simliklar joylashtirish, deraza va eshiklar yaqinida sarimsoq chinnigullar osib qo'yish yoki himoya qilish uchun talismans yoki tumor kabi muqaddas narsalarni ishlatish kiradi.

Langsuyar haqidagi afsona xiyonat va axloqsiz xatti-harakatlardan ogohlantiruvchi ertaklar sifatida avloddan-avlodga o'tishda davom etmoqda. U xayoliy mavjudot hisoblansa-da, uning folklorda mavjudligi axloq va xatti-harakatlarning oqibatlari haqidagi madaniy e'tiqodlarni aks ettiradi.

Shuni ta'kidlash kerakki, shunga o'xshash ayol vampir jonzotlarining o'zgarishi dunyoning boshqa madaniyatlarida, masalan, Indoneziya folkloridagi pontianak yoki Janubiy Osiyo mifologiyasidagi churelda mavjud.‌‌

@toponomik
@mifologikk

Qo‘rqish yo‘q 😁
👍1
#tarix

1945-yil 20-avgustda SSSRda uran atom energiyasidan foydalanish boʻyicha barcha ishlarni, shu jumladan atom bombasini ishlab chiqarishni boshqarish uchun oʻta maxfiy qoʻmita tuzildi.

Qo'mita Xirosima va Nagasakidagi atom bombasi portlashlaridan ko'p o'tmay tashkil etilgan.

Sovet rahbariyati har qanday holatda ham birinchi atom bombasini sinovdan o'tkazishni tezlashtirishga harakat qildi va olimlar Amerika yadroviy qurilmasini nusxalash yo'lini oldilar. 1949 yil 29 avgustda SSSRda yadroviy poligonda atom bombasining birinchi portlashi amalga oshirildi.

@toponomik
#shunchaki

Ehtiyot bo‘ling NUJ!(nomalum uchar jism)

Germaniyadagi bir nechta parklarda siz allaqachon bunday qiziqarli belgilarni ko'rishingiz mumkin.

@toponomik
​​#shunchaki

ASL QAHRAMON-TOGO

Togo 1925 yilda Alyaskaning Nome shahriga sarum yugurishidagi roli uchun shuhrat qozongan Sibir xaski chana iti edi. U 1913 yilda Sibirning kichik qishlog'i Togoda tug'ilgan. Atigi sakkiz haftaligida uni Seppala Kennels egasi Leonhard Seppala Alyaskaga olib keldi.

Togo o'zining ajoyib chidamliligi va aql-zakovati bilan mashhur bo'lib, uni o'z davrining eng yaxshi chana itlaridan biriga aylantirdi. U kasallik avj olgan paytda Nomega hayotni qutqaruvchi difteriyaga qarshi toksin zardobini yetkazib berishda hal qiluvchi rol o'ynadi. Shahar qattiq qish bo'roniga duch keldi, bu esa samolyotlar zardobni etkazib bera olmadi, shuning uchun uni tashish uchun it chanalari guruhlari jalb qilindi.

Leonhard Seppala dastlab jamoadagi boshqa itlarga nisbatan kichikligi tufayli Togodan faqat qisqa masofalar uchun yetakchi it sifatida foydalanishni maqsad qilgan. Biroq, Togo Nome shahriga xavfli yugurish paytida atigi besh yarim kun ichida hayratlanarli 264 milya (425 kilometr) masofani bosib o'tib, o'zini isbotladi. Bunga o'z jamoasini "xiyonatkor" muzlagan dengiz muzidan o'tkazish va ekstremal ob-havo sharoitidan o'tish kiradi.

Togoning sayohati qiyin ob-havo sharoiti tufayli butun missiyaning eng qiyin qismlaridan biri hisoblangan. Qor bo'ronlari va harorat -30 °F (-34 °C)gacha bo'lganiga qaramay, Togoning qat'iyati va etakchilik qobiliyati uning jamoasiga barcha to'siqlarni engib o'tishga yordam berdi.

Balto esa Nomega 52 km qolganda itlar guruhini adashtirmay olib kelgani uchun sarum yugurish qahramoni sifatida e'tirof etilgan bo'lsa-da, ko'plab tarixchilar Togoning hissasi yanada muhimroq ekanligini ta'kidlaydilar. U bu sayohatda Baltoga qaraganda deyarli ikki baravar katta masofani bosib o'tdi.Baltoni mashxur qilgan jurnalist hikoyasini bilsangiz kerak.(nega Togoni emas Baltoni qahramon sifatida e‘tirof etdingiz deb so‘ralganda:"shunchaki ismi yoqdi"deb javob bergan)

O'zining qahramonlik missiyasini tugatgandan so'ng, Togo chana itlari poygasidan voz kechdi, lekin 1929 yilda 16 yoshida vafot etguniga qadar Leonhard Seppala bilan birga yashashni davom ettirdi. Ajoyib yutuqlariga qaramay, Togo shon-shuhrati o'sha paytda Balto soyasida qolib ketdi. Biroq, so'nggi yillarda Togo o'zining ajoyib yutuqlari uchun ko'proq e'tirofga sazovor bo'ldi va tarixdagi eng katta chana itlaridan biri sifatida mashxurlikka erishdi.

@toponomik
​​#shunchaki

ONTARIO ko‘li

Ontario ko'li Shimoliy Amerikaning beshta buyuk ko'llaridan biridir. U AQSH va Kanada chegarasida joylashgan boʻlib, sharqiy qirgʻogʻi Kanadaning Ontario provinsiyasiga, gʻarbiy qirgʻogʻi esa AQShning Nyu-York shtatiga tegishli. Bu erda Ontario ko'li haqida ba'zi muhim tafsilotlar:

1. Hajmi: Ontario ko'li Buyuk ko'llar orasida eng kichigi bo'lib, taxminan 7340 kvadrat milyani (18960 kvadrat kilometr) egallaydi. Biroq, u hali ham dunyodagi eng katta chuchuk suvli ko'llardan 14-o'rinni egallaydi.

2. Chuqurlik: Ontario ko'lining o'rtacha chuqurligi taxminan 283 fut (86 metr) va maksimal chuqurligi taxminan 802 fut (244 metr) ga etadi.

3. Shakllanishi: Ontario ko'li oxirgi muzlik davrida muzlik faolligi natijasida hosil bo'lgan. Muzliklar katta ko'llarni yaratish uchun keyinchalik erigan suv bilan to'ldirilgan havzalarni o'yib chiqardi.

4. Suv manbai: Ko'l turli manbalardan suv oladi, jumladan Niagara daryosi, Genesee daryosi va Oswego daryosi kabi daryolar, shuningdek, to'g'ridan-to'g'ri yog'ingarchilik va qor erishi.

5. Bog'lanish: Ontario ko'li Niagara daryosi va Niagara sharsharasi orqali Eri ko'li bilan bog'langan. Shuningdek, u Atlantika okeaniga olib boradigan Sent-Lorens daryosi bilan bog'lanadi.

6. Orollar: Ontario ko'li ichida bir nechta orollar mavjud, jumladan, Wolf oroli, Amherst oroli, Simcoe oroli va Main Duck oroli boshqalar qatori.

7. Iqtisodiy ahamiyati: ko'l Sent-Lorens dengiz tizimiga bog'langanligi sababli Kanada va AQSh uchun transport va savdoda muhim rol o'ynaydi.

8. Dam olish: Ontario ko'li qayiqda sayr qilish, baliq ovlash (jumladan, losos va alabalık kabi mashhur sport baliqlari), qirg'oqlari bo'ylab ko'plab plyajlarda suzish va qushlarni kuzatish kabi turli xil dam olishni taklif qiladi.

9. Ekologik tashvishlar: Boshqa Buyuk ko'llar singari, Ontario ko'li ham sanoat faoliyati va shahar oqimining ifloslanishi, shuningdek, ko‘lda yashovchi suv hayvonlari ekologik muammolarga duch kelmoqda

10. Shaharlar va portlar: Ontario koʻli qirgʻoqlari boʻylab bir qancha shaharlar va portlar, jumladan Kanadadagi Toronto va Gamilton, AQShning Rochester, Oswego va Sodus koʻrfazi boʻylab joylashgan.

Ontario ko'li Amerika Qo'shma Shtatlari va Kanada uchun turli xil ekologik, iqtisodiy va rekreatsion imkoniyatlarni taqdim etadi va bu uni mintaqadagi muhim tabiiy resursga aylantiradi.‌‌

@toponomik
​​#mifologiya

ANGRBODA

Angrboda - Skandinaviya mifologiyasidan bo'lib, u asosan uchta muhim mifologik mavjudotning onasi sifatida tanilgan: bo'ri Fenrir, ilon Jormungandr va yarim o'lik, yarim tirik Hel. U ko'pincha gigantes yoki jotunn sifatida tasvirlangan.

Angrboda nomi qadimgi Nors tilida "qayg'u keltiradigan" yoki "qayg'u keltiruvchi" deb tarjima qilingan. Bu ism uning zulmat, qayg'u va xaos bilan bog'liqligini aks ettiradi. Uni ba'zan dev yoki jodugar deb atashadi va u gigantlar mamlakati Jotunxaymda yashaydi.

Norse mifologiyasiga ko'ra, Angrboda ayyor xudo Lokining e'tiborini tortdi. Ular oshiq bo'lishdi va birgalikda uchta dahshatli farzand ko'rishdi. Fenrir, ularning to'ng'ich o'g'li, Ragnarok (dunyoning oxiri) paytida halokatga olib kelishi bashorat qilingan ulkan bo'ri edi. Jormungandr, shuningdek, Midgard iloni sifatida ham tanilgan, dunyoni o'rab olgan ulkan dengiz iloni edi. Xel ularning qizi edi va kasallik yoki qarilikdan vafot etganlar o'limdan keyin boradigan Niflxaym shohligini boshqargan.

Skandinaviya mifologiyasidagi Angrbodaning roli uning onalik roli va bu qudratli nasl bilan aloqasi bilan cheklangan. U ko'pincha bu dahshatli mavjudotlar bilan aloqasi tufayli tartibsizlik va halokatni ramziy qiladi. Uning xarakteri turli xil zamonaviy fantastika asarlarida o'rganilgan va u an'anaviy Norse mifologiyasidan tashqarida mashhurlikka erishgan.

Umuman olganda, Angrboda Skandinaviya mifologiyasining eng mashhur mifologik mavjudotlari bilan aloqasi tufayli qiziqarli shaxs bo'lib qolmoqda.‌‌

@toponomik
@mifologikk
👍1
​​#kino

INDIANA JONS

Indiana Jons haqida ba'zi qiziqarli faktlar:

1. Indiana Jons - kinorejissyor Jorj Lukas tomonidan yaratilgan va aktyor Xarrison Ford tomonidan tasvirlangan xayoliy qahramon. U birinchi marta 1981 yilda "Yo'qotilgan kemaning bosqinchilari" filmida paydo bo'lgan.

2. Qahramon arxeolog va sarguzashtchi bo'lib, qadimiy artefaktlarni izlab dunyo bo'ylab sayohat qiladi va ko'pincha xavfli dushmanlarga duch keladi.

3. Indiana Jons Jorj Lukasning iti sharafiga nomlangan, u ham Indiana deb nomlangan. "Indiana" nomi Lukas o'sgan Indiana shtatiga hurmat sifatida tanlangan.

4. Indiana Jons kiygan ramziy fedora shlyapa va charm kurtka uning xarakteri bilan sinonimga aylandi va juda taniqli.

5. Indiana Jons seriyasidagi to'rtta film: "Yo'qotilgan kemaning bosqinchilari" (1981), "Indiana Jons va halokat ibodatxonasi" (1984), "Indiana Jons va oxirgi salib yurishi" (1989) va " Indiana Jons va Kristal Boshsuyagi Qirolligi" (2008).

6. Indiana Jons filmdagi chiqishlaridan tashqari, turli xil ommaviy axborot vositalarida, jumladan, video o'yinlar, komikslar, romanlar va teleseriallarda paydo bo'ldi.

7. Qahramon debyutidan beri pop madaniyat timsoliga aylandi, ko‘pchilik uni barcha davrlarning eng buyuk kino qahramonlaridan biri deb biladi.

8. Harrison Fordning Indiana Jons obrazi unga katta mashhurlik va tanqidchilarning e’tirofiga sazovor bo‘ldi. Qahramon Fordning "Yulduzli urushlar" franshizasidagi Xan Solo roli bilan bir qatorda uning karerasi bilan sinonimga aylandi.

9. Indiana Jons arxeolog bo'lishiga qaramay, o'z sarguzashtlarida kamdan-kam hollarda tegishli arxeologik amaliyotlarga amal qiladi, ko'pincha uning usullarini tanqid qiluvchi haqiqiy arxeologlar o'rtasida tortishuvlarga sabab bo'ladi.

10. Stiven Spilberg Indiana Jons seriyasidagi barcha to'rtta filmga rejissyorlik qilgan, Jorj Lukas esa har bir qism uchun prodyuser va hammuallif bo'lib ishlagan.

Umuman olganda, Indiana Jons o'zining sarguzasht ruhi, o'ziga xos uslubi va tarixiy artefaktlarni qidirishda hayajonli qochishlari bilan mashhur bo'lgan sevimli qahramondir.‌‌

@toponomik
👍1
#shunchaki

O‘qing bu qiziq

261. Mindanao orolida shunday daraxt bor. Po'sti archib tashlansa, tanasi och yashil, to'q yashil, och ko'k, to'q ko'k, malla-pushti rangga kiradi.
262. «Vlue great dane» zotli «Djordj» laqabli bu it dunyodagi eng yirik it hisoblanadi. To'rt yoshga yetganda, oyoq barmoqlaridan yelkagacha bo'lgan masofa 1 metrgacha yetadi.
263. Qisqichbaqa-Kalmarning uzunligi 20 metrgacha yetadi.
264. Ilgari turk kuyovlari kelin bo'lmishga uylanishdan oldin to'ydan so'ng ular bir umr albatta kofe bilan ta'minlanishlarini va'da qilishgan. Agar kuyov va'dani bajarmasa, ish ajrashishgacha borib yetgan.
265. Finlyandiyada velosipedni shlemsiz boshqarish taqiqlanadi.
266. Doim yolg'on gapirishga odatlanish tibbiyotda «Myunxgauzen sindromi» xastaligi deb ataladi. Dunyodagi 80 foiz odam esa har kuni albatta yolg'on ishlatmay tura olmaydi.
267. Germaniyalik fizik Gerxard Nisning hisob-kitobiga ko'ra, dunyodagi jami sahrolar quyoshdan qabul qilib oladigan quvvat dunyo ahlini bir yil davomida shu quvvat bilan ta'minlashga yetarkan.
268. Qo'ylarning to'rtta oshqozoni bor. Ularning birida chala chaynalgan yemish saqlanadi. Qo'y o'zi xohlagan paytda yemishni og'iz bo'shlig'iga qaytaradi-da, kavsh qaytarishni boshlaydi. Yana ular umrining uchdan ikki qismini fikrlashga, osudalik sari intilishga sarflaydi.
269. Yer yuzidagi eng sekin o'suvchi daraxt sifatida Kanadada qad rostlagan Oq kedr daraxti e'tirof etiladi. U 155 yilda atigi 10 santimetrga o'sgani aniqlangan.
270. Dunyoda eng qattiq daraxt Shmidt qayini hisoblanadi. Uni na bolta bilan chopib, na o'q bilan teshib bo'ladi.
271. Braziliyada «Sutli so'rg'ich» degan daraxt bor. Uning tanasiga tig' sanchsangiz, sut otilib chiqadi. Bitta shunday daraxt kuniga 4 litr sut beradi. Faqat uning sutini ichishdan oldin suv aralashtirib, qaynatib olinsa bas.
272. Yangi Gvineyada papuaslar erkaklari soqolni «Putyang» o'ti yordamida olishadi. Aytishlaricha, bu o'tning barglari juda qattiq va o'tkir ekan.
273. Suvda o'sadigan eng katta o'simlik «Amazon Viktoriyasi» o'simligi sanaladi. Uning bir dona bargi diametri 2 metrga teng va bu barg 50 kilogacha bo'lgan yukni ko'tara oladi.
274. Finlar qadimiy urf-odatga ko'ra, saunada tug'ilib, saunada rixlat qiladi. Finlyandiya bo'yicha hisoblansa, bir kishiga uch-to'rttadan sauna to'g'ri keladi.
275. Kofe ichimligi aspirin va paratsetamol dori vositasi ta'sirini bir necha hissa kuchaytirish quvvatiga ega. Dorini kofe bilan ichsangiz, oshqozon uni katta tezlikda eritish pallasiga kiradi.

@toponomik
​​#animatsiya

MICKEY MOUSE

Mickey Mouse Uolt Disney va Ub Iverks tomonidan yaratilgan. Bu erda Mikki Maus haqida ba'zi qiziqarli faktlar:

1. Mikki Maus birinchi marta 1928-yil 18-noyabrda “Paroxod Villi” qisqa metrajli animatsion filmida suratga tushgan.

2. Dastlab Uolt Disney personajni Mortimer Sichqoncha deb nomlamoqchi edi, lekin uning rafiqasi Lillian Disney Mikki ismini taklif qildi.

3. Uolt Disney 1928 yildan 1947 yilgacha Mikki Mausning o'ziga xos ovozini taqdim etgan.

4. O‘tgan yillar davomida Mikki 130 dan ortiq filmlarda suratga tushgan, jumladan, “Fantaziya”, “Sehrgarning shogirdi”, “Shahzoda va qashshoq”.

5. 1978 yilda Mikki Gollivud shon-shuhrat xiyobonida yulduz olgan birinchi xayoliy qahramonga aylandi.

6. Mikki Sichqoncha butun dunyoda barcha davrlarning eng mashhur va ramziy multfilm qahramonlaridan biri sifatida tan olingan.

7. Mikki boshining mashhur uch doirali silueti The Walt Disney Company timsoli bo'lib xizmat qiladi.

8. Mikki o'zining uzoq tarixi davomida ko'plab teleko'rsatuvlar, komikslar, video o'yinlar va savdo-sotiqlarda qatnashgan.

9. 1932-yilda “Mikki yetimlari” filmidagi roli uchun “Eng yaxshi qisqa metrajli animatsion film” nominatsiyasida “Oskar” mukofotiga sazovor bo‘ldi.

10. So'nggi yillarda Mikki Maus butun dunyo bo'ylab muxlislar tomonidan sevilgan klassik qiyofasini saqlab qolgan holda bir nechta yangilanish va dizaynni o'zgartirdi.‌‌

@toponomik
​​#mifologiya

GEKATE

Gekate - yunon mifologiyasidagi ma'buda bo'lib, qadimgi va zamonaviy folklorda muhim o'rin tutadi. U ko'pincha sehr, jodugarlik, chorraha va g'ayritabiiy narsalar bilan bog'liq.

Yunon mifologiyasida Gekate odatda uch boshli yoki uch shaklli ma'buda sifatida tasvirlangan. Bu uchlik shakl uning uchta dunyoda mavjudligini anglatadi: Yer, dengiz va osmon. U, shuningdek, oy bilan bog'liq va ko'pincha mash'alalar yoki kalitlarni ushlab turgan holda tasvirlangan.

Gekatening mifologiyadagi o‘rni turli manbalarga qarab o‘zgarib turadi. U odatda jodugarlik va sehr ma'budasi sifatida tanilgan, ko'pincha jodugarlar va sehrgarlarning homiysi sifatida tasvirlangan. Gekate o'tlar, iksirlar, afsunlar va nekromantika haqida ulkan bilimga ega ekanligiga ishonishgan.

Bundan tashqari, Gekate yer osti dunyosi bilan aloqada bo'lgan va dunyolar o'rtasida o'tadigan ruhlar uchun qo'llanma sifatida qabul qilingan. U ko'pincha o'lim va dafn marosimlari bilan bog'liq marosimlar yoki marosimlar paytida chaqirilgan.

Chorrahalar bilan bog'langanligi sababli, Gekate turli hududlarga o'tishni berish yoki rad etish qobiliyatiga ega ekanligiga ishonishgan. Odamlar ko'pincha uning sharafiga chorrahaga qurbonliklar qo'yishar edi.

Zamonaviy davrda Gekate jodugarlik, neopaganizm va Wicca-ning turli shakllarida ta'sirchan shaxsga aylandi. Ko'pgina amaliyotchilar uni sehrli ishlari va folbinlik, o'zgarish, himoya va yo'l-yo'riqni o'z ichiga olgan marosimlari uchun kuchli xudo deb bilishadi.

Umuman olganda, Gekate qiziqarli shaxs bo'lib qolmoqda, uning ahamiyati qadimiy mifologiya bo'ylab zamonaviy ruhiy amaliyotlarga taalluqlidir. Uning tasviri sir, sehr, donolik, zulmat va kuch-qudrat kabi jihatlarni o‘zida mujassam etgan bo‘lib, ular odamlarning tasavvurini o‘ziga jalb etishda davom etadi.‌‌

Kunni mif bilan yakunlaymiz

@toponomik
@mifologikk
👍1