Tarix va Toponomika
1.53K subscribers
1.09K photos
16 videos
3 files
403 links
We opened this channel to help with "Zakovat"
Download Telegram
👍3
Doro elchilarining Spartada qatl etilishi.

Rassom: Milek Yakubec

Miloddan avvalgi 491-yilda Fors hukmdori Doro I yunon davlatlarini zabt etishga kirishdi. U oʻz qoʻshinini toʻplashdan oldin barcha mustaqil yunon shaharlariga elchilarini yuborib, fors hokimiyatiga boʻysunish va tan olinishiga toʻgʻri keladigan “yer va suv”ni talab qildi.

Ahamoniylar davlatining harbiy qudratini anglagan holda qadimgi Elladaning Sparta va Afinadan tashqari barcha shaharlari haqoratli talablarni qabul qildilar. Biroq Afinada elchilar sudlangan va qatl etilgan. Spartada ular quduqqa tashlanib, u yerdan xohlagancha yer va suv olishni taklif qilishdi.‌‌

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍6🔥1
#shunchaki

1916-yilda Frensis Skott Fitsjerald "Yovuz ko'z" musiqiy filmini reklama qilish uchun ayol kiyimida suratga olingan.

Buning uchun "Buyuk Getsbi" ning bo'lajak muallifi Prinston universiteti teatr truppasi a'zolari bilan birgalikda qo'shiq matnini yozgan.

The Times gazetasi komediya spektaklini sharhlab, uchinchi kurs talabasi Fitsjeraldni butun spektakldagi eng go'zal qiz deb atagan

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
😁4🐳2❤1👍1💋1
#shunchaki

Sparsiones

Qadimgi Rimning jaziramasida tomoshabinlar amfiteatrlarga yig‘ilib, gladiatorlar jangi va teatrlashtirilgan tomoshalarga guvoh bo‘lishardi. Bu voqealar ko'pincha uzoq va shiddatli bo'lib, gavjum odamlar, hayvonlar va qon hidi tufayli bo'g'uvchi atmosferani kuchaytirardi.

Ma'lumotlarga ko'ra, tomoshabinlarning bezovtaligini yengillashtirish uchun rimliklar "sparsiones" deb nomlanuvchi amaliyotdan foydalanganlar.

Lotin tilidan olingan "sparsiones" atamasi taxminan "sochish" yoki "sochilish" deb tarjima qilinadi.

O'sha davrdagi ko'plab adabiy manbalarga ko'ra, sparsiones Rim amfiteatrlari va teatrlarida tomoshabinlarga xushbo'y suv sepish bilan shug'ullangan.

Bu amaliyot ikki tomonlama maqsadga xizmat qildi: u tomoshabinlarni tetiklashtirdi va ko'pincha dahshatli voqealar paytida havoga tarqaladigan yoqimsiz hidlarni yashirdi.

Sparsiones uchun odatda balzam, za'faron yoki boshqa aromatik moylar ishlatilgan.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍4
#shunchaki

Veronika Leyk va uning soch turmagi

Aktrisa Veronika Leyk 1940-yillarning Gollivud afsonalaridan biri edi. - U nafaqat ekran yulduziga aylandi, balki modaga nafaqat Gollivud yulduzlari, balki oddiy amerikalik ayollar ham taqlid qilgan "peekaboo" uslubini (bir ko'zni qoplaydigan uzun to'lqinli sochlar) kiritdi.

Bu uslub Amerikada shunchalik mashhur bo'ldiki, Ikkinchi Jahon urushi paytida AQSh hukumati hatto Veronika Leykdan soch turmagini o'zgartirishni so'rashga majbur bo'ldi - harbiy fabrikalarda ishlaydigan minglab ayollar ekran yulduziga taqlid qilib, xuddi shunday uslubda sochlarini turmaklashdi va sochlari mashinalarga o'ralib turli tan jarohatlari olishdi

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3
#shunchaki

Vikinglar orasida dafn marosimlarining turlaridan biri: marhum joylashtirilgan qayiqni suvga tushirish va keyin uni yoqish edi. Nega bunday?

Ko'pgina qadimgi xalqlar singari, ular boshqa dunyoga yo'l dengiz yoki katta daryo orqali o'tishiga ishonishgan.
Marhum boshqa dunyoda o'z o'rnini topishi va qarindoshlariga revenant yoki draugr shaklida qaytmasligi uchun barcha shartlarga rioya qilish va hamma narsani to'g'ri bajarish muhim edi.


Bundan tashqari, marhumning ko'p narsalarni yo'lda ishlatishi uchun qayiqqa qo'yishgan.‌‌

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍5🔥1
🔥 36 ta Zakovat Kanali – Bitta Joyda! 🔥

📚 Bilim doirangizni kengaytirishga tayyormisiz? Endi 36 ta eng qiziqarli va foydali Zakovat kanallari bitta platformada!

🎯 Nima uchun bizga qo‘shilish kerak?
✅ 10 000+ savollar va javoblar bazasi
✅ Har kuni yangi faktlar, qiziqarli ma'lumotlar.
✅ Intellektual musobaqalar va mukofotlar.

🌐 Bir joydan turib 36 ta kanal materiallariga ega bo‘ling – ortda qolmang, aqlingizni charxlang!

🏆 Hoziroq obuna bo‘ling va bilim olamiga sho‘ng‘ing!

👉 Barcha kanallar obuna bo'lish
👉
Barcha kanallar obuna bo'lish
👉 Barcha kanallar obuna bo'lish


👩‍🚀 Zakovat – bu faqat o‘yin emas, bu hayot tarzi!
🔥4⚡1👍1
#shunchaki

Hellburners —(goll) portlovchi kemalar ⛵️🔥

Tarixda portlovchi kemalar deb atalgan, XVII asrda Gollandiyaning Ispaniyaga qarshi urushlarida ishlatilgan maxsus qurollar edi.

Bu kemalar dushman flotlari yoki qirg‘oq istehkomlariga qarshi qo‘llanilib, ulkan vayronkor ta’sirga ega edi.

Hellburners ichiga katta miqdorda barut, porox, portlovchi moddalar va yong‘in chiqaruvchi materiallar joylashtirilgan bo‘lib, ularni strategik joylarda portlatish orqali dushmanlarni yo‘q qilish maqsad qilingan.

Eng mashhur ishlatilishi 1584- yilda Antverpen (Belgiyada) jangida bo‘lib, Gollandiyaliklar ispan armiyasining qamal liniyasini yorib o‘tish uchun bu kemalarni ishlatgan. Ularning portlashi ulkan zarar keltirgan va Ispaniyaning qamal strategiyasini buzgan.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3🔥1
#shunchaki

Dandy va dandiizm

〽️Dandy (o‘zbekcha: dendi) – XIX asrda Yevropa, xususan, Angliya va Fransiyada paydo bo‘lgan o‘ziga xos madaniy fenomen.

〽️Dendi atamasi: o‘ziga alohida e’tibor qaratgan, o‘zining nafisligi, kiyinish uslubi va muomala madaniyati bilan ajralib turadigan shaxsni anglatadi.

〽️Ular o‘z hayotini san’at asariga o‘xshash darajada mukammallashtirishni maqsad qilganlar.

〽️Dandiizm – bu dendi uslubini hayotga tadbiq qilish yoki dendi shaxsiyati orqali ifodalangan falsafa va turmush tarzi.

〽️Dandiizm shunchaki nafis kiyinish emas, balki ma’lum bir dunyoqarash: o‘z shaxsiyatiga e’tibor qaratish, jamiyat odatlaridan mustaqillik, va o‘z-o‘zini san’at darajasida yuksaltirishni o‘z ichiga oladi.

〽️Dandy so'zi 17-asrda manman odamni tasvirlash uchun ishlatilgan britancha jek-a-dendi ning qisqartirilgan qo'llanilishi

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍4❤1
#shunchaki

Breeches (o‘zbekchada: brichlar) – erkaklar uchun mo‘ljallangan tizzagacha bo‘lgan tor shimlar.

〽️Ular XVII–XVIII asrlarda G‘arbiy Yevropa modasining ajralmas qismi bo‘lgan. Breeches ko‘pincha tizzada tugmalangan yoki bog‘langan bo‘lib, chiroyli etiklar yoki paypoqlar bilan birga kiyilgan.

〽️Breeches kiyimi XV asr oxiri va XVI asr boshlarida Yevropada paydo bo‘lgan. Dastlab ular amaliy maqsadlarda, chavandozlar uchun qulay bo‘lishi uchun ishlatilgan.

〽️Breeches o‘z shaklini chavandozlikda oson harakat qilish imkoniyatini beruvchi tor va qisqaroq shakldagi kiyimdam olgan.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍5❤2
#shunchaki

"Yozsiz yil"

"Yozsiz yil" atamasi tarixda 1816-yilni ifodalash uchun ishlatiladi. Bu yil iqlim tarixida muhim ahamiyatga ega bo‘lib, butun dunyoda odatdagidan keskin sovuq ob-havo kuzatilgan.

Bu hodisa vulqon faoliyati sababli yuzaga kelgan va juda katta ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy o‘zgarishlarga olib kelgan.

1815-yilda Indoneziyaning Tambora vulqoni portlagan. Bu hodisa tarixdagi eng katta vulqon otilishlaridan biri bo‘lib, katta miqdorda vulqon kuli, oltingugurt dioksidi va boshqa zarralarni atmosferaga chiqarib yuborgan.

Bu zarralar Yerning atmosferasida tarqalib, Quyosh nurini to‘sgan va sayyoramizning haroratini pasaytirgan(0.4-0.7. C°)

Vulqon otilishidan so‘ng global harorat 1-2 °C ga pasaygan. Bu kichik o‘zgarish, lekin o‘sha davrda qishloq xo‘jaligi va ekinlarga katta ta’sir ko‘rsatgan.

1816-yilda Shimoliy Amerika, Yevropa va Osiyoda yoz fasli deyarli kuzatilmagan. Qor va sovuq harorat odatdagi yoz o‘rnini egallagan

Ekinlar unmagan va hosil yetishtirish imkonsiz bo‘lgan. Natijada, katta ocharchilik yuzaga kelgan.Narx-navo oshib, ko‘plab qishloq xo‘jaligi mahsulotlari tanqis bo‘lib qolgan.

Iqtisodiy inqiroz va ocharchilik tufayli turli yuqumli kasalliklar, xususan, tif epidemiyalari keng tarqalgan

Irlandiyada ocharchilik kuchayib, ko‘plab qishloq aholisi qiyinchiliklarga duch kelgan. Fransiya, Angliya va Shveysariyada qor yog‘ib, ekinlar nobud bo‘lgan va ochlik g'alayonlari avj olgan.

Shimoliy Amerikada: "Yozning 1800-yil qishiga o‘xshashi" yoki "Kichik muzlik davri" sifatida tasvirlangan. Qor yog‘ishi va muzlik tufayli qishloq xo‘jaligi og‘ir ahvolda bo‘lgan.

Xitoy va Hindistonda musson yomg‘irlari kechikkan, bu esa hosilning qurg‘oqchilikdan nobud bo‘lishiga olib kelgan.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3🔥1
1.1 K ❤️ Hammaga rahmat
👍5❤1💋1
#shunchaki

Bioterrorizm — odamlar, hayvonlar yoki oʻsimliklarda kasallik yoki oʻlimga olib keladigan viruslar, bakteriyalar, toksinlar yoki boshqa zararli moddalarni ataylab chiqarishdir.

1346-yilda Qora o‘lat tarqalishida bioterrorizm ilk marta qayd etilgan. Mo‘g‘ul qo‘shinlari Yevropaga hujum qilganda, qamal qilingan shaharlar ustiga o‘latdan o‘lgan odamlarning jasadlarini uloqtirishgan.

Qadimgi urushlarda zaharli suv yoki ozuqani dushmanlarga qarshi ishlatish keng tarqalgan edi.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3⚡1
#termin

"Omnivor" nima?

Omnivor - "hayvonlar va o'simliklarni iste'mol qiladigan hayvon".

Ushbu hayvonlar odatda yirtqich va o'lja sifatida tasniflanadi. Omnivore so'zi lotin tilidan kelib chiqqan "Omnivorus" ya'ni "omni" "hamma narsa "degan ma'noni anglatadi va "Vorus"-"yeyish".

Omnivor atamasi, shuningdek, zoologiya sohasida sifatdosh sifatida har qanday organik moddalarni iste'mol qiladigan barcha hayvonlarga murojaat qilish uchun ishlatiladi, ularni o'txo'r va etxo'r hayvonlar deb belgilaydi.

Omnivor hayvonlarga misollar uchun sutemizuvchilar orasida quyidagilarni aytish mumkin: cho'chqalar, rakun, kirpi, ayiqlar, pandalar, itlar va ba'zi kemiruvchilar.

Qushlar dunyosida qarg'a, magpi, tuyaqush, tovuqlar mavjud.

Shuningdek, ba'zi baliqlar piranya, qizil baliq, sazan, palyaço baliqlari va boshqalar.

Shuningdek, toshbaqa, kaltakesak. Ari, qizil chumoli kabi boshqa umurtqasiz hasharotlar

@toponomik
👍3🔥1
#shunchaki

Galton taxtasi — Frensis Galton tomonidan ixtiro qilingan qurilma bo‘lib, statistikada normal taqsimotni tushuntirish uchun ishlatiladi.

Taxta ustida uchburchak shaklda joylashgan pinlar orqali shariklar tushadi. Shariklar har bir pin bilan to‘qnashganda chap yoki o‘ng tomonga tasodifiy buriladi va pastki qismdagi chuqurchalarda to‘planadi.

Natijada, shariklarning taqsimoti qo‘ng‘iroq shaklidagi normal taqsimot Gauss egri chizig‘ini hosil qiladi.

Bu qurilma ehtimollar nazariyasi va markaziy limit teoremasini vizual ko‘rsatishda ishlatiladi.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3🔥1
#shunchaki #toponim

ADANA

〽️Adana - to'rt ming yildan ortiq vaqtdan beri ishlatilgan, bu uni dunyodagi eng qadimgi doimiy ishlatiladigan joy nomlaridan biriga aylantiradi.

〽️Adana haqida birinchi eslatma miloddan avvalgi 2000- yillardagi Xet lavhalarida uchraydi.

〽️Bir nazariyaga ko'ra, shahar nomi hind-yevropacha "daryodagi danu " iborasidan kelib chiqqan bo'lib, Dunay, Don, Dnepr va Donets kabi bir xil proto-hind-yevropa ildizidan kelib chiqqan.

〽️Yunon-rim afsonalarida Adana nomi yunon xudosi Uranning o'g'li Adanusdan kelib chiqqan bo'lib, u daryoga nomi berilgan akasi Sarus bilan daryo bo'yida shaharga asos solgan.

〽️Akkad, Shumer, Bobil, Ossuriya va Xet mifologiyalarida qadimgi afsonada bu nom atrofdagi o'rmonlarda yashagan bo'ron va yomg'ir xudosi Adadga tegishli.

〽️Mahalliy aholi Adad xudosiga juda hayron bo'lib, uning sharafiga mintaqani Uru Adaniya ("Adana viloyati") deb atashgan. Shahar aholisi Danuna deb atalgan.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍2🔥1
​​#shunchaki

Nyuton beshigi

Nyuton beshigi impuls va energiyaning saqlanish tamoyillarini namoyish qiluvchi qurilma. U to'g'ri chiziq bo'ylab ramkaga osilgan bir qator bir xil metall sharlardan iborat. Bir yoki bir nechta to'p ko'tarilib, boshqalarga zarba berish uchun qo'yib yuborilsa, qarama-qarshi tomondagi bir xil miqdordagi to'plar tashqariga chiqib, keyin orqaga qaytib, takrorlanuvchi harakat hosil qiladi.

Nyuton beshigidagi to'plar odatda po'latdan yoki boshqa zich materialdan yasaladi. Bitta to'p ko'tarilib, qo'yib yuborilsa, u to'qnashuv orqali uni navbatdagi to'pga o'tkazib, kuch va energiya oladi. Ushbu uzatish butun to'p qatori bo'ylab davom etadi va oxirgi to'p birinchi to'p dastlab qo'yib yuborilganidek bir xil kuch bilan tebranadi.

To'plarning tebranish harakati impulsning saqlanishini ko'rsatadi, chunki to'qnashuvdan oldingi va to'qnashuvdan keyingi jami impuls doimiy bo'lib qoladi. Bundan tashqari, tebranish harakati kinetik energiyaning issiqlik va tovush kabi energiyaning boshqa shakllariga aylanishi tufayli asta-sekin kamayadi, bu esa energiyaning saqlanishini ko'rsatadi.

Nyuton beshigi ko'pincha fizikaning ushbu asosiy tamoyillarini tasvirlash uchun stol o'yinchog'i yoki o'quv vositasi sifatida ishlatiladi.‌‌

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
👍3❤1
#shunchaki

Fuko mayatnigi

Fuko mayatnigi fransuz fizigi Léon Fucault(Leon Fuko) nomi bilan atalgan oddiy qurilma bo'lib, Yerning aylanishini ko'rsatish uchun tajriba sifatida ishlab chiqilgan.

Agar dumaloq maydon ustidagi baland tomga osilgan uzun va og'ir mayatnik uzoq vaqt davomida kuzatilsa, uning tebranish tekisligi o'z-o'zidan o'zgarib turadi, chunki Yer 24 soatlik aylanishni amalga oshiradi.

Mayatnik 1851-yilda taqdim etilgan va Yerning aylanishini oddiy, to'g'ridan-to'g'ri isbotlovchi birinchi tajriba edi.

Fuko 1852-yilda Yerning aylanishini yanada aniqroq ko'rsatish uchun giroskop tajribasini o'tkazdi. Fuko mayatniklari bugungi kunda ilm-fan muzeylari va universitetlardagi mashhur namoyishlardir.

Eng mashhur namunasi Parijdagi Panteon binosida joylashgan.

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
🔥3👍2
#shunchaki

Brayan Fisher - chumolilar kashfiyotchisi

Brayan L. Fisher ( 1964 yoki 1965-yilda tug'ilgan) amerikalik entomolog bo'lib, artropodlar sistematikasi bilan shug'ullanadi va chumolilarga alohida e'tibor beradi.

U 1000 dan ortiq turlarni, shu jumladan Madagaskarda 900 turdagi chumolilarni kashf etgan. U asosan Madagaskar va Afrikada dala-qidiruv ishlarini olib boradi.

Panamadagi Smitson instituti bilan ishlagandan so'ng, Fisher UC Davisda chumolilar sistematikasi bo'yicha PhD darajasini olfan. Fisher Kaliforniya Fanlar akademiyasining entomologiya bo'limining kuratori va raisi. Fisher Bibikeli bioxilma-xillik instituti va Madagaskar bioxilma-xillik markazining hozirgi ijrochi direktori.

2002-yilda Fisher chumolilar ma'lumotlar bazasi AntWeb ni yaratdi.

Chumolilarning alohida jinsi Fisheropone uning sharafiga nomlangan

Do'stlaringizga ham ulashing:

@toponomik
🔥4👍2
Here we go ekanmi?
🔥3