🔊 روانپژوهشگران

والدین و کودک با اختلال کاستی توجه و بیش فعالی

این اختلال، اثرات زیادی بر کودک و تعاول والدین ـ کودک بجا می گذارد. از جمله تأثیرات این اختلال بر خود کودک، اشکال در بازداری رفتاری(سمرود ـ کلیکمن و همکاران، 2000)، کارکردهای اجرایی(هالاهان، کافمن و پولن، 2009)، رفتارهای هدفمند مداوم و مهارت های سازشی(بارکلی،2000) و رفتارهای اجتماعی نامطلوب است که افراد عادی برای توصیف آن از اصطلاحاتی، مانند کودکان شلوغ، پرجنب و جوش، بی نظم، بازی گوش، گیج، حواس پرت و سر به هوا استفاده می شود.

از جمله تأثیرات و پیامدهای این اختلال، ایجاد تنیدگی در فرایند فرزند پروری، روابط پدر و مادر با کودک و روابط کودک با خواهران و برادران است(بالدوین و همکاران،1995؛ لانگ و همکاران، 2005؛ موسی و شفیری،2007؛2007؛نئوفیتو و وبر،2005).
استرس و تنیدگی از جمله مشکلاتی است که بشر متمدن امروزی در همۀ عرصه های زندگی با آن دست به گریبان است. خدایاری فرد و پرند (1386) بر این باور هستند هنگامی که الزامات مربوط به فعالیتی فراتر از توانایی های فردی و اجتماعی افراد است، پاسخ هایی ارائه می شوند که به آن تنیدگی گفته می شود. تنیدگی از لحاظ جسمانی، هیجانی، شناختی و رفتاری تأثیرات مخربی بر سلامت روانی پدر و مادر از خود بجا می گذارد. همچنین می توان اثرات رفتاری نامطلوبِ تنیدگی، مانند ایجاد اختلال در کارکردهای خانواده و تعاملات والدین ـ فرزند اشاره کرد(اورت و اورت، 1999). وجود کودک با اختلال کاستی توجه و بیش فعالی که برقراری رابطه با او مشکل است، کل نظام خانواده را تحت تأثیر قرار می دهد و نظام خانواده هم روابط تک تک اعضای خود را متأثر می کند. تحقیقات انجام شده در این زمینه نشان می دهد که ارتباط تنگاتنگی بین ویژگی های والدین و کودکان مبتلا به اختلال کاستی توجه و بیش فعالی وجود دارد(مک برنت و فیفنر، 2008).

برخی از تحقیقات، گزارش کرده اند که رفتارهای نامناسبی در روابط والدین و کودکان با اختلال کاستی توجه و بیش فعالی وجود دارد (مک برنت و فیفنر،2008). کودکان مبتلا به این اختلال، در مقایسه با کودکان عادی، رفتارهای نامناسب بیشتری دارند و فرمان بری کمتری از خود بروز می دهند و والدین آنها بیشتر منفی گرا هستند و کمتر در فعالیت های اجتماعی شرکت می کنند (شکوهی یکتا، متولی پور و پرند،1389؛ پیستر من و همکاران، 1992).
پژوهشی که بارکلی(2000) به منظور بررسی تأثیر مهارت های فرزندپروری بر اختلال کاستی توجه و بیش فعالی انجام داد، بیانگر این است که اگر چه رتفارهای منفی و نامناسب مادر نسبت به فرزند مبتلا به این اختلال، نشانه ها و علائم اختلال را تشدید می کند، ولی صرفاً دلیل ایجاد آن نیست. گاهی تنیدگی موجود در یک خانواده هم سبب تشدید علائم این اختلال می شود (ترنبال و همکاران،2002). بنابر این، می توان نتیجه گرفت که این روابط نامناسب و تنیدگی زای بین والدین و کودک به صورت متقابل و یک دور باطل رخ می دهد(لیفور و همکاران،2008).

در این میان نقش اصلی پیشگیری از بروز چنین شرایطی و همچنین برقراری مجدد تعادل در خانوده، به عهدۀ والدین به عنوان پایه های اصلی خانواده است. پس می توان از آموزش والدین برای برخورد مناسب با مشکلات کودک و مقابله با تنیدگی ناشی از آن به عنوان یکی از اجزای مهم رویکرد چند بعدی درمان سود جست. مک کلیری و ریدلی، (1999) هم با مرور تحقیقات انجام شده در این زمینه به این نتیجه رسیده اند که آموزش والدین کودکان با اختلال کاستی توجه و بیش فعالی در کاهش مشکلات رفتاری آنان و تضادهای والدین ـ فرزند مؤثر است.

منبع: خانواده و کودکان با نیازهای ویژه تالیف دکتر احمد به پژوه

https://telegram.me/third_generation