🔊 روانپژوهشگران

👈فلسفه مرگ
ارنست بکر کتابی مهمی با عنوان "انکار مرگ" نوشت و شدیدترین و - به نظر اکثر روانشناسان - قانع کننده ترین حملات را به فروید وارد کرد. او اولین روان شناسی بود که میگفت اتفاقا مرگ اندیشی (نه مرگ هراسی) علامت سلامت روانی مرگ اندیشان است. چرا؟ بکر میگفت مهمترین علامت سلامت روانی انسان این است که از هیچ واقعیتی نگریزد و با همه ی واقعیات زندگی، کاملا عریان مواجه شود. انجمن روانشناسی امریکا کتابی را با عنوان راهنمای سلامت روانی منتشر میکند که تا کنون چهار ویرایش از آن در طول نزدیک به شصت سال منتشر شده است. بر اساس پیشرفت های روانشناسی و جدیدترین یافته ها، مؤلفه های سلامت روانی در این کتاب دگرگون شده اما از اولین ویرایش تا چهارمین ویرایش و در طول چهار دهه، تنها چند مؤلفه از مؤلفه های سلامت روانی تا کنون ثابت مانده و تغییر نکرده است. یکی از این مؤلفه های سلامت روانی همین است که فرد با همه ی واقعیات زندگی صادقانه روبه رو شود. از نظر بکر کسی که به مرگ نمی اندیشد از یکی از واقعیت های زندگی و بلکه از مسلم ترین واقعیت زندگی فرار میکند. بنابراین حتی باید مرگ اندیشی را ترویج کرد. او حتی نشان داد که هرچه مرگ اندیشی افزایش مییابد مرگ هراسی کمتر میشود.

بکر معتقد بود این که هراس از مرگ در دوران سنت خیلی کمتر از دوران مدرن بوده، به این دلیل است که در دوران سنت مرگ اندیشی رواج بسیار بیشتری داشته است. او میگفت در دوران سنت از در و دیوار، اندیشه ی مرگ میبارید و به همین جهت هراس از مرگ خیلی کمتر از امروز بود. بکر میگوید که ما در دوران مدرن، اندیشه مرگ را بایکوت کردیم و روزبه روز کاری کردیم که نسل های بعدی کمتر با اندیشه ی مرگ مواجه شوند. به تعبیر بکر با این که بهترین شاهکارهای ادبی جهان درباره مرگ است اما ما این شاهکارها را از کتابهای درسی کنار گذاشتیم و به جای آن شاهکارهایی درباره عشق و زندگی و امید جایگزین کردیم. اتفاقاً به باور بکر هرچه مرگ اندیشی را دور کردیم، مرگ هراسی افزایش پیدا کرد. مدام نام هایی فنی برای هر آنچه به مرگ مربوط می شوند ابداع و انتخاب میکنیم تا فقط متخصص از آن متوجه شود. مثال میگوییم کنسر به جای سرطان، تا چیزی را که تداعی مرگ میکند از ذهن دور کنیم.

بعد از انتشار کتاب ارنست بکر، جنبشی در روانشناسی و روان درمانگری نضج گرفت که از آن به «جنبش آگاهی از مرگ» (The Death Awareness Movement) تعبیر میشود. سخن این جنبش چنین بود که باید از آغاز زندگی، کودکان را با واقعیت مرگ آشنا کرد و هرچه را که به مرگ مربوط میشود با کودکان در میان گذاشت. همانطور که وقتی آموزش رفتارهای جنسی شروع شد بسیاری از ترس هایی که مردم از آمیزش جنسی داشتند از بین رفت و علمی تر و بهداشتی تر با مسئله جنسی مواجه شدند. مطابق اعتقاد این جنبش، عمده هراس انسانها از پدیده های مختلف به دلیل این است که با آن پدیده مواجه نمیشوند و این مسئله هم درباره پدیده های محسوس صادق است، مثل ترس از مار یا موش، و هم درباره پدیده های انتزاعی تر مثل مرگ. بنابراین باید از بایکوت کردن مرگ در دوران مدرنیسم کاست.

استاد مصطفی ملکیان

https://telegram.me/third_generation