نکته: جامعه شناسی تجربه
764 subscribers
449 photos
32 videos
78 files
438 links
جامعه شناسی تجربه
یادداشت ها و فعالیتهای
محمد زینالی اناری:
@Mohamadzeinaliunari
(گروه بحث کانال)
@SoExperience

not for selling
Download Telegram
عربستان جدید

محمد زینالی اُناری

اول سال قمری، همراه است با تغییرات و تحولات اساسی در عربستان. این یکی از اولین سالهایی است پس از سالیان سال که سرزمین حجاز با تغییر زمان تغییر پیدا کرده است. اما دامنه ی تغییرات، بسیار گسترده است. اگرچه در ذات خودش تغییر خاصی محسوب نمی شود و پخش شدن یک آواز اساساً کار مهمی نیست، اما ما در ایران متوجه هستیم که روی امدن یک جنسیت در ورود به ورزشگاه، رانندگی و صدای آزاد داشتن چه تغییری است.

اما این روزها، بخشی از مردم عربستان شاد هستند و احتمالاً پایکوبی می کنند و احتمالا گروه مقابل شان هم شوکه شده اند. این می تواند به شکل گیری یک تضاد فرهنگی میان آراء مختلف مردم عربستان شود. اما این راه فعلا آغاز شده است و ضرورت دارد مدیران کشور عربستان بتوانند تضادها و تغییرات را طوری هماهنگ کنند که این تغییرات برای آن ها خوش یمن باشد. با این وضع تغییرات به زودی در عربستان، خبرهای تازه تری هم خواهیم شنید که امید است برای زندگی مردم عربستان خوش یمن باشد.

هر چند شکرآب های زیادی میان مردم جهان به ویژه در میان همسایه ها وجود دارد؛ مردم حتی با آدم های فرضی ای که تا کنون ندیده اند مشکل دارند و گاه در فیلم های تخیلی به کشتن آن ها مشغولند. اما رشد و شکوفایی در هر کشوری می تواند برای همه ی جهانیان اتفاق مثبت قلمداد شود. امید است مردم عربستان بتوانند از این اتفاق به خوبی استفاده کرده و آن را ابزار دست یابی به جامعه ی سالم، شاد و آینده ای روشن نمایند.

مردم عربستان مسلمان هستند و اگر به تفاوت ها فکر نکنیم، ما ایرانی ها اشتراکات بسیار زیادی با مردم عربستان داریم. چنان که می توان گفت این اتفاقات احتمالا برای بسیاری از مردم ایران خوش حال کننده باشد. این که پادشاه کشوری که به قبیله گرایی مشهور است، به مردمش بگوید از من انتقاد کنید، اتفاق خوشایندی است. امیدواریم این انتقادات و فرصت ها به خوبی به افزایش منافع عموم مردم عربستان کمک کند و ما هم خبرهای خوبی همواره بشنویم.

@thing
گره های زبانی
محمد زینالی اناری
روزنامه اعتماد، ۱۳مهر۱۳۹۶


@thing
الهیات بروکراسی

محمد زینالی اُناری
قدرت گاه از بس رمزگون و اعجاب انگیز مینماید که مقام حیرت و ستایش را به خود می گیرد و نعوذ بالله به مرحله ای می رسد که جز ستایش نتوان در مورد آن سخن گفت. بروکراسی، وقتی تجمیع قدرت می کند و چه بسا قطره قطره و روز به روز این تجمیع صورت می گیرد، قدرت هم که معلوم است برای حفظ خود مشروعیت نمادین و رمز و راز متنوعی به کارمی گیرد تا خود را باقی نگه دارد. در نتیجه، در بروکراسی و سلسله مراتب آن هر قدر جایگاه بالاتر و قدرت بیشتری داشته باشد، هاله های رمز و راز بیشتری دارد. این همان بیماری اساسی بروکراسی بود که آن را به زندان تبدیل می کرد.

حال شما شاید نتوانید در مورد جایگاه و سخنان مدیران تان سخن بگوئید، چرا که آن ها رمزگون و اعجاب انگیز می نمایند، خود نیز اگر نتوانستند، اختیارات بالقوه شان به آنان مقام اعجاب انگیز و ستایش برانگیز می دهد. اگر دوست تان تا دیروز برای شما یک آدم گشوده و مشخص بود، وقتی مدیر شد، درباره او فکرهای دیگری می کنید، خیال می کنید که نه به خاطر لیاقت خود و یا برنامه کاری خاصی مدیر شده است، بل او یک نورتابیده و منتخب سیستمی است که شاید بدون حق رای اشخاص به این جایگاه رسیده است. برای رسیدن به این جایگاه هم خیلی از مردم به جای این که تلاش و کوشش و داشتن برنامه را پیشه کنند، دنبال دست های پشت پرده هستند تا بلکه موفقیت های شان دیده شود.

اگرچه بروکراسی چیزی بیش از یک سازمان کاری نیست، اما وقتی مسائل متنوعی چون بودجه های خارج از توان و ارتباطات با دنیای خارج از کار روزمره و به زیر قدرت کشاندن دیگران وجود داشته باشد، قدرت موجود در آن مقامی بیش از قدرت سازمانی پیدا می کند. وقتی که آبدارچی هر روز اول صبح تنها اتاق مدیر را مرتب کند، وقتی همه با استکانِ تنها چایی بخورند و مدیر با فنجان و نعلبکی، وقتی همه سعی کنند حق تقدم را در گذشتن از در به مدیر بدهند، آن موقع است که مجددا بروکراسی به جایگاه ارباب و بندگی تبدیل می شود و این وقتی است که ما به جای پذیرش بروکراسی به عنوان یک سیستم کاری، تخیلات و باورهای به ارث رسیده از قرن های پیشین خود را در آن دمیده باشیم.

آن وقت ممکن است که بروکراسی های فکسنی ای ببینید و متوجه شوید که هیچ کس سر جای خود نیست، راندمان کار بسیار پایین است و عجیب تر از این که هیچ کس راه کاری برای آن نمی یابد. آن گاه در این سازمان پلاسیده و پوسیده، ممکن است ببینید آدم هایی ستایش می شوند و روی چشم گذاشته می شوند و هیچ گونه اشتباه و خطایی مورد توجه قرار نمی گیرد. حتی گاهی پرسیدن سوال های ساده درباره ی بروکراسی هم سخت می شود.

@thing
در احتضارِ کودکی
(به بهانه روز جهانی کودک)

علی مرتضوی فومنی

پرداختن به مفهوم کودکی به معنای مستقل آن، عمری کوتاه و به معنای آکادمیک، روشمند و مطالعاتی‌اش، عمری بسیار کوتاه‌تر دارد. پیشینه پرداختن به این مفهوم ما را به زمینه‌های آگاهی انتقادی و برآیند آن، یعنی «میان‌رشتگی» می‌رساند. میان‌رشتگی و «مطالعات میان‌رشته‌ای» را محصول نقد قرن بیستمی برخی ارزش‌های موروثی «عصر روشنگری» می‌دانند که خواهان نگاهی متفاوت به سازوکارهای آموزشی برآمده از همان ارزش‌هاست و به تعبیر جو مورن، «جایگزینی دموکراتیک، پویا و تعاملی برای ماهیت قدیمی، درون‌نگر و جرگه‌ای رشته‌ها فراهم می‌آورد.» در این میان، پرداختن به مفهوم کودکی نیز نهالی نورس ا‌ست که با نام «مطالعات کودکی» در زمین نوبنیاد میان‌رشتگی می‌روید؛ نهال نورسته‌ای که هرچند، او و همزادش(مطالعات کودکان) را برخی در زمره گرایشی «چندرشته‌ای» - و نه میان‌رشته‌ای - به‌شمار می‌آورند، با استناد به کند و کاوهای روش‌شناختی، می‌توان سرشت میان‌رشته‌ای‌ آن را از یک ماهیت چندرشته‌ای بازشناخت و باور داشت که گفتمان مطالعات کودکی، گفتمانی میان‌رشته‌ای است. تأسیس رشته مطالعات کودکان در کالج بروکلین امریکا (نیویورک، 1991) و شکل‌گیری رشته‌های مطالعات کودکی در اروپای دهه 90 را می‌توان واکنشی انقلابی به حاکمیت بلامنازع پارادایم علوم رفتاری و زیستی بر مفهوم کودکی دانست، حاکمیتی که نزدیک به یک قرن، یک‌تنه استیلای تک‌روایت‌ علوم تربیتی و روانشناسی رشد را تزئین و نوسازی می‌‌کرد و با مشروعیت‌بخشی رندانه علمی بر تخت اقتدار می‌‌‌نشاند. در این حکومت صدساله، مفهوم کودکی تنها به دورانی از روند رشد که باید طی شود تا کودک به مقام بزرگسالی نائل گردد، فروکاسته می‌شد و شناخت کودکی چیزی نبود مگر شناخت سازوکارهای تمرین نیل به بزرگسالی که در نتیجه آن «رویکرد شناختی» در صدر توجه قرار می‌گرفت؛ چیزی نظیر رویه مسلط کنونی ناظر به مفهوم کودکی در ایران که سنتی مقهور پارادایم علوم رفتاری و زیستی است. در واقع تنها چیزی که در این سنت دیده نمی‌شود، خود «کودکی» به‌عنوانی مفهومی مستقل و خودبسنده است که همین امر البته فقدان گفتمان مطالعات کودکی در ایران را تا حدود زیادی توضیح می‌دهد. جان کلام اینکه پرداختن به کودک و کودکی، بدون درنظرگرفتن زمینه‌های اجتماعی و با نادیده‌انگاری رویکردهای تاریخی، جامعه‌شناختی، انسان‌شناختی و چشم‌اندازهای راهگشای «ادبیات»، نتیجه‌ای نخواهد داشت مگر احتضار کودکی در بستر پارادایم‌ مسلط؛ وصفی محتوم از سیر تراژیک یک روح سرگردان، بسان دیگر قربانیان تک‌روایت‌ها‌، که به قول نصرت، وقتی صدای حادثه خوابید، بر سنگ گورش باید نوشت: «یک جنگجو که نجنگید، اما شکست خورد.»

روزنامه ایران، یک‌شنبه 16 مهر 1396
شماره 6612، صفحه 24
👇
http://www.iran-newspaper.com/newspaper/BlockPrint/202804

@thing
Forwarded from Me
با سلام و احترام و با تشکر از یادآوری روز جهانی کودک, بنده هم به سهم خود دریافت خود را از اندیشمندانی چون زنده یادان کومنیوس, ژاک ژاک روسو, استاد غلامحسین شکوهی و دوستانم استاد بزرگم جناب میر عبدالحسین نقیب زاده جلالی و دکتر علی ذکاوتی قراگزلو به اختصار تقدیم می نمایم:
کودکی حقا و حقیقتا مجالی است که سزاوار نیست برخی خانواده ها آن را دوران دست و پا گیر و مزاحم تلقی کنند, بلکه همان طور که اندیشمندان یادآور شده اند سر عظمت ما انسان ها در ناتوانی دوران نوزادی ما نهفته است و به قول حضرت مسیح ناتوانی ما, توان ماست. از این رو سزاوار نیست که دوران کودکی را کوتاه نماییم. به خاطر دارم در دوران کودکی به نسل ما نسنجیده و حساب نشده آموخته بودند هروقت وارد مکانی می شوید"یا الله" بگویید و ما که هنوز در دوران کودکی بودیم هر جا وارد می شدیم به تقلید چنین می گفتیم و اسباب خنده ی حاضران را فراهم می کردیم. در واقع مفهومی انتزاعی را با ما در میان می گذاستند که پی به آن نمی بردیم چرا که تفاوت "ساده" و "آسان" را به خوبی پی نبرده بودند و رعایت نمی کردند. همان طور که استحضار دارید ساده مفهومی منطقی و آسان مفهومی است روان شناسانه. ساده مفهومی است انتزاعی و به دور از واقعیت, اما و صد اما فهم آن برای غالب کودکان آسان نیست.
از این روست که جلال الدین مولوی می فرماید:" آنچه می گویم به قدر فهم توست/ مردم اندر حسرت فهم درست"
بر خلاف مفهوم ساده, دریافت مفهوم آسان برای کودک دشوار نیست. کومنیوس از این روست که تاکید می نماید سزاوار است آموزش حرکتی باشد گام به گام از قلمرو حس به قلمرو فهم و به بیان دیگر:"نخست چیزها و آن گاه واژه ها و مفهوم ها.
آرزوی کومنیوس این بود که فضای نچسب و فرساینده ی مدرسه را به فضایی دلپذیر تبدیل نماید. او دردمندانه می گفت:" رفتاری که در مدرسه با کودکان در پیش می گیرند چنان است که گویی کودکان, برده اند."
برای پیشگیری از تطویل به سخن دوستم دکتر ذکاوتی اشاره می کنم که بارها تاکید کرده است :"اگر کودک در مدرسه فراموش شود, انسان در جامعه فراموش می شود."
از باغ تا دریچه
محمد زینالی اُناری

در دوران جوانی و نوجوانی، بیشتر شاهد این بودم که معلم ها، مدیران و حتی گاهی عمو و دایی ای که خود را متشبه به معلمان می کردند، مسئولیت مستقیم ارشاد و کنترل دوره ی جوانی را برعهده داشتند. کنترل دوره ی جوانی، یا کنترل غریزه ی جنسی، یک موضوع اساسی در هر جامعه ای است که مسئولیت ساخت دادن به تولید مثل و نظم اخلاقی و حفاظت از انسان ها در برابر هر گونه بی هنجاری های ممکن را بر عهده دارد. در آن دوره، اتفاقی پنجاه شصت ساله افتاده بود و شهر زادگاه من، سرشار از آدم هایی بود که از محیط های روستایی و عشایری متنوع اعم از باغ و مرتع به درون شهری پر از آدم پرت شده بودند.

آن ها در روستاهایی که آشنا بودند، جز میدان مرکزی روستا و باغ های اقوام فضای متفاوتی در ذهن نداشتند و به همین خاطر با پدیده های عجیب زندگی شهری احساس غرابت نداشتند. بسیاری از افراد دیگری که شباهت زیادی به معلمان و عموهای من داشتند، به عنوان مدیران اجتماعی و فرهنگی جامعه فعالیت می کردند و همه با فضاهای جدید شهر همچون پارک ها و بلوارها احساسی نامأنوس داشتند. پارک و بلوار، محصول توسعه ی صنعت شهرسازی بود که مستقیما از غرب در دل شهرهای ایرانی تقلید شده بود و مردم اصلا هیچ رای و نظری درباره ی آن نداشتند، مگر رای و نظری مبهم و سرشار از راز وارگی.

هنوز هم که هنوز است، پارک های شهری، فضایی نامأنوس و بی معنی تلقی می شود. پارک ها و خیابان های اغلب شهرهای ایران، آن گونه که باغ ها و مسیرهای زندگی بومی روستایی در دل ها جا داشتند، در داخل روابط اجتماعی شهرنشینان پذیرفته نشده است. لذا، بسیاری از نصایحی که در دوران نوجوانی می شنیدم، اعم از این که "عاشق شدن در پارک و خیابان کار بدی است و ازدواج های حاصل از آن آخر و عاقبت ندارد"؛ این ماجرا حتی تا کتاب های "جوانان چرا؟" و ماجراهای مربوط به چشم چرانی و روابط دختر و پسر در خیابان هم پیش رفته بود. خلاصه این که پارک و خیابان، تبدیل شده بودند به مکان های تهمت و هیچ جوانی حق تردد بدون برچسب در آن جا را نداشت، مثل امروز نبود که برای پیاده روی تبلیغ هم می شود.

امروز دریچه ی جدیدی هم پیش روی مردم ایران باز شده و این دریچه هم به موضع اتهام تبدیل شده است. این دریچه را هم ایرانی ها نساخته اند و میراث جوامع خلاق برای ما ایرانی ها است. از این طریق می توانیم با دوستان دوره ی جوانی، عین آن زمان که در دانشگاه با هم بودیم، ارتباط داشته باشیم. می توانیم بدون حضور فیزیکی با خانواده های دور از دسترسمان، با مبادله ی عکس ها و صداهایمان، از حال هم خبردار شویم. حتی می توانیم با هم بحث های شبانه ی علمی و فرهنگی برگزار کنیم و با نوشتن یا گفتن نسبت به هم اندیشی درباره ی زندگی و روزگار خود اقدام کنیم. اما معلم های کنترل کننده، باز هم هستند و از عشق هایی می ترسند که این وسط پا بگیرد، چه عشق هایی که مانند زمان طوفان عاشقی در پارک ها و خیابان ها شکل می گیرد، چه عشق هایی که فروشندگان برای کتاب و مجله دنبال می کنند.

شاید بهتر آن باشد که برگردیم به زندگی در روستا و گشتن در باغ و دورانی که از هر ده فرزند شش تایش می مرد و این قدر به دریچه های جدیدی که قدرت مدیریت حریم آن را نداریم، دشنام ندهیم. فکر ما هنوز در باغ ها است و هر پنجشنبه و جمعه، مردم دنبال کباب خوردن در باغ به کوه و روستاها می زنند و هنوز پارک ها و سینماهای ما به محل هم اندیشی تمدن جدید تبدیل نشده است. تا چه رسد به این که به جای جک فرستادن و دیدزدن عکس همدیگر در دریچه های تلفنی (تلگرام) به هم اندیشی بپردازیم. تمدن جدید، هنوز برای ما مانند میوه ای کال بی مزه است. اما آیا واقعا میتوان به آن زمان که صد سالی از وقوعش گذشته برگشت؟

@thing
Forwarded from یادداشت
سرمشق های چوپانی
محمد زینالی اناری
روزنانه اعتماد، ۱۹مهر۱۳۹۶

@thing
📌اگر دوست دارید زوایای خاص زندگی روزمره را مطالعه کنید و به معنای نهفته برخی بدیهیات پی ببرید، ما کانال " نکته" را به شما پیشنهاد می کنیم؛ "نکته" به پدیدارشناسی زندگی روزمره می پردازد.
@thing

💦
Hungarian Dance No. 01 in G minor
www.PianoParadise.com
رقص مجار 1 با پیانو، یوهان برامس

@thing
شتر رمانی
محمد زینالی اناری، اعتماد، ۲۶مهر۱۳۹۶

@thing
گور برنج در کنارش

@thing
چشم مخصوص تماشاست اگر بگذارند
و تماشای تو زیباست اگر بگذارند

من از اظهار نظرهای دلم فهمیدم
عشق هم صاحب فتواست اگر بگذارند

دل دُرنایی من این همه بیهوده مگرد
خانه دوست همین جاست اگر بگذارند

سند عقل مُشاع است، همه میدانند
عشق اما فقط از ماست اگر بگذارند

غضب آلوده نگاهم مکنید، ای مردم !
دل من مال شماهاست اگر بگذارند

«محمود اکرامی‌فر»

@thing
Forwarded from نکته: جامعه شناسی تجربه (محمد زینالی)
پدیدارشناسی بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی
http://nlai.ir/Portals/61/pdf/padidar_zeynali.pdf

@thing
Forwarded from یادداشت
پاواروُت

محمد زینالی اُناری

در فرهنگ شهری اردبیل، به سبقت از سمت راست در میدان ها "پاواروُت" گفته می شود، معنایش این است که شخصی بتواند دور میدان را از از دورترین نقاط به مرکز میدان دور زده و از راهی حاشیه ای به طوری که باقی ماشین ها جلویش نباشند، بگذرد و از همه جلو بیفتد. شاعری گله کرده بود که آموزگار هندسه را نمی بخشد، چرا که بر خلاف درس او، کوتاه ترین راه، هیچوقت خط راست نبوده است. به نظر رابرت مرتون، گاه کج رفتن و کجروی بخشی از مردم را از دیگران جلو می اندازد. رفتار ترافیکی مردم، مظهری از رفتار اجتماعی آنان است. وقتی کجروی در امور آن ها را ترقی می دهد، طبیعتاً آن ها مدام به این فکر هستند که پاواروت بلندی بردارند و با رد شدن از دور ماشین های دیگر راه خود را بقاپند.

سالها پیش در مجموعه ای کار می کردم که مدلش چنان گونه شده بود که خیلی از همکارانم وقتی که با جان و دل کار می کردم، به من می گفتند: " فلانی تو خیلی زحمت می کشی اما برای چه؟ به جای ارتقای تو، روزی می رسد کسی را که اصلاً زحمتی نکشده به جای تو ارتقا دهند. همین طور هم شد، پیشگویی های آن ها ناشی از اطلاعاتی بوده است که من به خاطر عشق به کار نسبت به آن بی اعتنا بوده ام. از خارج از سیستم و با تکیه بر نفوذ موفقیت های سیاسی کلان تر، اشخاصی وابسته که اصلاً سیستم ما را نمی شناختند، مدیر شدند و بدون این که زیر و بم کار را بدانند، شروع کردند به دستور دادن و خرابکاری. آن هایی که می خواستند به خاطر امر کردن، که کار راحت تری است، و دریافت حقوق بیشتر مدیر شوند، خوب می دانستند که باید قوسی زده و پاواروُت بلندی بردارند و پشت ماشین های دیگر نمانند.

وقتی در خیابان، میدان و حتی سیستم کاری مردمی ساعت ها می ایستند تا به صورت معقول و با رعایت حقوق و اخلاق راه بروند، یکی می رسد و با دور زدن از همه می تواند جلو بیفتد، آن وقت ساخت میدان، یعنی باز بودن در دیزی، هم به او اجازه ی چنین دور زدنی را می دهد، ساخت سیستم های اقتصادی و اجتماعی هم این اجازه را می دهد که برخی از افراد با پیوستن به دیگران یا سیستم های خارج از محور اصلی راه به طور جادویی امتیازی را درون سیستم به دست بیاورند. در نتیجه، ارزش و اهمیت آن راه های عقلانی و سیستمی از بین می رود و امروز شاهد آن هستیم که بسیاری از ترافیک ها در حاشیه ی میدان اتفاق می افتد. یعنی دور زدن و باندبازی هم دیگر شورش در آمده است.

نتیجه ی این همه کمربندزنی و قاپ زنی امتیازات این شده است که امروز ساحلی بر لب دریای آشنابازی و دوست پارتی پیدا شده است و هیچ کس دیگر به راه عقلانی سیستم برای ارتقای شغلی نگاه نمی کند، کار کردن ارج و مزد ندارد و مزد را آن کسی می گیرد جان برادر که پاواروُت برمیدارد و اصلاً کار واقعی را سرلوحه ی فعالیت های خود قرار نمی دهد. کار عقلانی و توجه دقیق به ارزشهای اصلی سازمان ها و امور پیش رو از بین می رود. در نتیجه پاواروُتیسم موجب می شود که هیچ کاری ارزش نداشته باشد و اگر امروز آمار اختلاس ها، تلاش برای استخدام پسر کارکنان حتی در دانشگاه ها و ... دیده می شود، نشان از آن است که در جامعه ی ما کار با اجر و مزد دیگر ارزش و معنایش را از دست داده است و راه راست، راه رستگاری نیست.

خدایا به فریاد ما برس🙏🏻

@ardabilnote
ساعت بدون باتری
یادداشت ستون روزمرْگی روزنامه همشهرِی
محمد زینالی اُناری، 6 آبان1396

@thing
09(08-06).pdf
1.4 MB
ساعت بدون باتری
یادداشت ستون روزمرْگی روزنامه همشهرِی
محمد زینالی اُناری، 6 آبان1396

@thing