نکته: جامعه شناسی تجربه
764 subscribers
449 photos
32 videos
78 files
438 links
جامعه شناسی تجربه
یادداشت ها و فعالیتهای
محمد زینالی اناری:
@Mohamadzeinaliunari
(گروه بحث کانال)
@SoExperience

not for selling
Download Telegram
گوشهای ارتش ترکیه، تیز بوده یا نبوده، ظاهرا باعث شکست عشقی رهبر سیاسی ترکیه شده
فرج محمدی
@thing
با طبیعت دوست باشیم دوست ِمهربان ؛تا جان مان سبز بماند...
فاطیما عقیلی
@thing
من غلام قمرم غیر قمر هیچ مگو/ پیش من جز سخن شمع و شکر هیچ مگو
@thing
دولت شهری، دولت روستایی
محمد زینالی اُناری
http://www.irna.ir/ardebil/fa/News/81708232/

از گذشته های دور، شهرها مرکز پیشه و گسترش تمدن بودند و کشورها و قلمروهایی که باید اداره می شدند در این مناطق لنگر می انداختند. در واقع، شهر مرکزیت زندگی اجتماعی بود و در این نقطه به حکمروایی قلمروهای بزرگمردان پرداخته می شد. به قول داستان نویس ها سال ها گذشت و با رواج صنعت و زندگی مدرن، شهر تعریف تکنیکی تری پیدا کرد و امروز شهرها در تقسیمات کشوری مثل نقاط نورانی می مانند که نقشه ی جهان را پر کرده اند. از گذشته شهرها محل آمد و شد روستائیان بودند و آمد شد اموال و تولیدات روستائیان. کشورهای صنعتی با برنامه ریزی روی سرمایه کشاورزی و انسانی توانستند به شهرهایی بزرگ و پرجمعیت و برنامه ریزی شده به نام کلانشهر برسند که اقتصاد جهان را در دست خود اسیر کرده و توجه اخبار و حمل و نقل ها را به طرف خود جلب کرده اند.

رفته رفته ایران نیز جزو کشورهایی شد که شهرها در آن مرکز ثقل تولید و زندگی شدند. اما روستاها نیز در ایران سابقه ی زیادی داشتند و اقتصاد ایران به دلیل قدمت کم تولید در آن وابستگی شدیدی به روستاها دارد و فقط در این صدسال اخیر بود که به علت انفجار صنعتی در ایران، روستائیان زمین و احشام خود را فروخته و به شهر آمدند تا با وارد شدن در کارخانجات آن روی ترازوی شهری گذاشته و زندگی خود را در دامن شهرنشینی تجربه کنند. در این دوران به زعم وجود مهاجران زیادی از روستاها، شهر مرکز مدیریت و قدرت و حلاجی کردن همه ی امور بوده و نبض جامعه ی ایرانی را به دست گرفته است.

اما این پایان ماجرا نیست و قصه به صورت معمولی پیش نرفته است. شهرهای کشورهای در آستان توسعه سرنوشتی متمایز از شهرهای صنعتی دنیا داشته و چنان که مشاهده می شود، امور به طور برنامه ریزی شده ای پیش نرفته و این شهرها در روند دست اندازی بر محیط زیست و دگرگونی های طبیعی قرار گرفته اند. تا جایی که کنترل ضعیف شهرنشینی و وضعیت اقتصادی عموم روستائیان مهاجر در شهر به رشد آسیبهای اقتصادی و اجتماعی منجر شده است. آری دولت های شهری نتوانسته اند وضع روستانشینی را در اهداف خود به عوان هدف اصلی ذکر کنند و نهادهای روستانشینی در شهرهای ما به غایت ضعیف تر از نهادهای شهری بوده اند و این دلیل خوبی برای مهاجرت روستائیان بوده اما کفاف یأس برگرفته از آسیب ها را نمی دهد.

در حال حاضر فضای طبیعی کشور که عموما در دست روستانشینان و قشر مأنوس با طبیعت است همواره در حال توجه شهرنشینان بوده و حتی ییلاق ها و باغات نیز از دست چشم و هم چشمی های مردانه ای چون ویلاسازی و تصرف شهرسالارانه ی زمین در امان نبوده اند. وضع نهادهای روستایی تا جایی نحیف است که قدرت موجود در اقتصاد شهری همه ی سرمایه های روستایی را می بلعد و مفاهیمی چون رفاه، ثروت و حتی زیبایی که این روزها متاع خالص رسانه ها هستند، مختص شهرها تعریف می شوند. و با غلبه ی هویت شهری بر هویت نواحی پیرامون، برخی از استان های جدید هم از نام شهرهای مرکزی استان های مربوطه انتخاب شده اند.

این گونه جای خالی دولت اقتصادی و نهادی در روستا به شدت احساس می شود و اگر به این صورت پیش رفته شود، معلوم نیست با هزاران برنامه ی سیاسی و اقتصادی وضع محیط زیست چگونه شود و آسیب های شهری چطور. لذا در کنار دولت مقتدر سیاسی مطلوب در قلب کلان شهر، باید سهمی اساسی در سیاست برای روستا و روستانشینی در نظر گرفت تا آن ذهنیتی که در هر برنامه ای از شهرها و مراکز شهری و مراکز استان در ذهن مدیران است، کمتر معطوف شهرها و بیشتر معطوف به روستاها و فضاهای طبیعی باشد.
@thing
Forwarded from كليدملی 😷
@kelidemelli
ضرورت نگاه فرهنگی به توانمندسازی زنان
یادداشتی از محمد زینالی اُناری
http://kelidemelli.com/fa/news/5705
بعد از طلاق!

به گزارش ایسنا منطقه اردبیل، محمد زینالی اُناری در یاداشت خود در خصوص پدیده طلاق تصریح کرد: همه به فکر طلاق هستند و کاستن آن! نمیتوان گفت دیگر از نسخه نوشتن برای کاستن از طلاق گذشته و آن را پدیده ای معمول و متداول تلقی کرد؛ چرا که فعلا منطق رایج این است که طلاق امری نکوهیده بوده و باید کاری کرد تا اتفاق نیفتد. نه طلاق، که پایان هر دوستی کم رنگی نیز تلخ و اسف بار است. اری انسان زنده به دوستی و مقید به نگه داشتن حریمهایی است که مدتها در دل آن خانه کرده است. اما یک چیزی را نمی توان انکار کرد که کار از کار گذشته و برنامه ها کارگر نبوده است.

برنامه‌ها نوشته شده و دستورها برای اجرای آن داده می شود، اما آنچه که وجود ندارد، نقد آن است که چرا این‌ها کارگر نیستند؟ مدت‌ها پیش، درآن دوردست، دو نویسنده نشسته و فکر کردند به این که چرا ایده آل‌های مدرنیسم عملی نشده و از خلال منطقهای علمی خروج اسطوره‌ای چون هیتلر عملی گشت؟ آنها وقتی آرمان‌های مدرنیسم را خواندند دیدند که حرف بدی نمی زند، اما در عجب بودند که چرا این چنین آرمانهای خوب نتیجه ای وارونه می دهد!

اما از آن جایی که در کشور آن دو نویسنده زمان رمل و اصطرلاب گذشته بود، به این فکر کردند که حتما در روال کار، اتفاقاتی می افتد که آرمانها نتیجه‌ی معکوس می‌دهند. یقینا ازدواج هم ممکن است شکست بخورد و این ناشی از برنامه‌ای است که برای ازدواج از سوی نهادهای متولی در آن صادر میشود. یقینا قویترین نهاد در ازدواج، باورهای خانوادگی سنتی است که موجب شکل گیری پیوند میان نهال‌های جوان می‌شود. از سویی باورهای بی سرانجام پیشین، که طی آن ازدواج را بخت و اقبالی مانند رنگین بودن هندوانه توصیف کرده‌اند، تقویت شده و از سوی دیگر، وااَسفای طلاق سر داده می‌شود.

البته پدیده‌هایی مانند دوستی پسر و دختر یا ازدواج اینترنتی، مدرن نبوده و ممکن است مجدداً باورهای اساطیری جامعه که خود بازتولیدی از سنت‌ها است، به روابط جنسیتی جدیدی که ساخته می‌شود، شکل به هنجار بدهند. اما متأسفانه مدتها است این نوع بهره برداری غیرخردمندانه توسط پسران و دخترانی که زیاد در روابط خود عمیق نشده و پیوندهای ناپایداری را شکل میدهند، عنوان مدرنیته و زیانبارگی پدیده‌های جدید داده می‌شود، در حالی که اینها همه به خاطر بانگ کهنی است که از این پدیده‌ها سر داده می‌شود.

از آن سنتی تر، هول و هراسی است که شاید به خاطر زیاد شدن دوره‌ای طلاق و ناپایداری ازدواج رخ داده و طبیعتاً پس از ناکامی سلایق مختلف، احتمالا دست به دامن محققانی شده و راه چاره‌ای برای آن یافته خواهد شد. چرا که قانون جامعه کوتاه مدت با کثرت مدعیانی که حافظ شیرازی هم از آن نالیده، در جامعه ما صادق نیست. لذا در رویارویی با مسائل انسانی و اجتماعی دچار کثرت سلیقه شده، همواره آنها را تعمیق بخشیده‌ایم تا خانواده‌های زیادی هزینه‌های این سلیقه بازی‌ها را بدهند.

اما موضوع مهمی که باید دست اندرکاران بدانند و برنامه سلائق خود قرار دهند، ارائه برنامه کاری برای آن سوی طلاق است تا به جای هدر شدن سرمایه‌های انسانی و از بین رفتن فرصت‌های زندگی خانوادگی، تجردهای ناپایان در جامعه شکل نگیرند. چرا که هر قدر هم در برابر طلاق دستپاچه شده بخواهیم جلوش را بگیریم، به خاطر ازدواج‌های غلط پیشین، در برابر آنها ناتوانیم. ما باید تلاش کنیم برای به هنجار نشدن زندگی مجردی که‌ ای بسا هم شده است، چاره ای اندیشیده و برای شکل گرفتن زندگیهای مشترک مجدد فکری بکنیم.

از طرفی، نهادهای حمایتی باید تمام تلاش خود را به کار ببندند تا زنانی که از کوران طلاق به عنوان متقاضیان حمایتهای دولتی مراجعه می‌کنند، به عنوان نیروی انسانی غیرخودبسنده که باید از سوی مشاوران فرهنگی، تعاونی و تجاری حمایت شوند، توجه کنند. در غیر این صورت، حمایتهای فردگرایانه و وامهای خوداشتغالی که سالها با هزینه خرید پیکان چهل و دو  مقایسه شده‌اند، تنها خواهد توانست آنها را بینواتر، تنهاتر و آسیب دیده تر کند. البته با توجه به این که بیسوادی علت عمدۀ مشکلات معیشیتی است، می‌توان با سرمایه گذاری بر سوادآموزی، مشارکت آنها در از میان برداشتن فقر و بیسوادی را نیز به کار بست.

http://ardabil.isna.ir/Default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=18241

@thing
کاسه بشقابی
محمد زینالی اُناری

جمعه بازار داشتیم و کاسه بشقابی که هر روز یا هفته ای یک بار به محله سر می زد و بساطش را پهن می کرد، بعد داد می زد: آی ...! دوره گردها و دست فروش ها اغلب از کولیانی بودند که آرام و قرار نداشتند و نمی توانستند یک جانشینی را تحمل کنند. آن ها هر روز جار می زدند و مردم را متوجه حضورشان می کردند، تا جایی که جارهایشان به آهنگ هم تبدیل شده بود. هماینک نیز جارزن و داد زن وجود داشته و تمام شدنی نیست. آن ها قبل از این که جنس بفروشند، صدای خوش شان را به مردم می رساندند که برای اهل محل چه آورده اند. پولی گرفته و خانه های اهل محله و ده را پر از اجناسی میکردند که در کارگاه های شهرها ساخته می شد. اینک پر از اجناس چینی میکنند.

دانشکدههای "اقتصاد" و علوم در ایران به طور سالانه به بازار نیروی انسانی دانشجویانی در زمینهی امور مالی و تغذیه تحویل می دهند، در حالی که کشور هنوز پر از کاسه بشقابی و دل و قلوه فروشی است. از طرفی رشته های مدرن در حال پرورش نیروی انسانی هستند و از طرف دیگر، مقاومت های محلی برای تداوم مشاغل سنتی و تخریب نظام اقتصادی و فرهنگی جدیدشدت می گیرد. بهترین فعالیت ها در زمینه ی شیمی در حال انجام است، در حالی که هر روز یک دغدغهی تازه در بارهی مشکل مواد غذایی و مایحتاج قلابی ایجاد می شود. مبادله و معاملهی مواد غذایی و صنعتی، همواره بر تولید کیفی آن پیشی گرفته و تولید جایش را به واردات کالاهای بنجل خارجی داده است. خوب شارژ کردن این مواد وارداتی به شکم مردم، دیگر اقتصاد دان نمی خواست، کاسه بشقابی بسش بود.

اقتصاد در کشور ما، اسیر کاسه بشقابی و معامله گری روی زمین شهری و منابع نفتی بوده و هنوز از مادر دهر به دنیا نیامده است. آن چه که در نهاد دولت هم وجود دارد، تماماً رتق و فتق نفت و هزینه کردن آن بوده و تبدیل به دفتر و دستک و میرزا نویسی است، منتها به شیوهی بروکراتیک. فقط بایستی بخشی از آن را به سفره مردم بفرستد تا از او راضی باشند. در کشور ما هر چه که نتوانسته مدرن شود، شهامت و شجاعت توانسته خوب بروکراتیک شده و رفتار فرهنگی داد زن، کاسه بشقابی و نهایتا اوسّابنا را در بدنه ی قدرت بازسازی کند. به علاوه آن خرد دیالکتیکی طبقاتی که از مسلط شدن نفس کسانی که مثل دعوای آب و حیدری نعمتی بر دیگران قدرت دارشتند، نیز خوب بروکراتیک شد. چرا که عموم مودیانی که نتوانند به رونق تولید و تحول آن کمک کنند، جز میرزابنویس و داد زنی که هر روز دستورالعمل بنویسند و آگهی بدهند نیستند. خیلی بخواهند عنایت کنند، در کشور راه سازی و ساختمان سازی انجام می گیرد و هر گاه بودجه ی فعالیت عمرانی قطع شود، داد همه در می آید که بازار قفل شده است و رکود است.

وقتی مجسمه سازمان مدیریت و برنامه ریزی را -که قرار بود مثلا با شورای تحول اداری خودش نظام شایسته سالار را در سازمان ها حاکم کند تا شاید روح تخصص گرایی بتواند بهتر و بهتر شود- کشیدند پایین، طبیعی بود کاسه بشقابی به جای این که رفته رفته جایش را به اقتصاد دان بدهد، دوباره بر سیستم مبادلهی نفتی ما مسلط شود. طبیعی بود که رفتارهای کولی وار در اقتصاد ما رخنه کرده و با زوال سیستمی که قرار بود آن را نابود کند، روز به روز مانند سرطانی رشد کند. اما مگر کسی می توانست صدای آن را در بیاورد؟ صدای دادزن های مسلط بر بروکراسی و مواجب چنان بلند بود که دیگر صدای ضعیف بیچاره بر نمی آمد. امروز به مدد آزادی بیانی که دولت یازدهم داده است، اقلا دعوای دادزن ها خوب و واضح مشهود شده است. آری مگر به لطف سیاستی که اجازه دهد هر کس ساز خود را بزند، می توان دعوای کاسه بشقابی ها را دید.

اما واقعیت این است که دولت یازدهم، از اول هم عهد اصلاح و تندروی در جابجایی منافع جا افتاده را نبسته بود، تا بتواند با مخالف کمتری سیاستهای بین المللی خود را حل و سپس به برجام داخلی ورود کند. اینک برجام داخلی با سر و صدای زیاد ریختن کاسه و بشقاب در طیف مخالف آماده است تا از تخریب هایی که با از بین بردن سازمان های نظارتی انجام داد، چاقوی اصلاح را به دست دولت سپارد تا مگر بروکراسی هایی که از دیرباز تضاد طبقاتی و شیوه ی مبادله ای را به جای سازمان دادن به سیستم تخصصی که از دانشگاه ها بیرون می آید، بروند زیر تیغ جراحی. اینک نوبت آن رسیده است که به جای داد زدن و سر و صدای جمعه بازار، آن تحول اداری، نظام هماهنگ پرداخت و سامان دادن به اقتصاد سیاسی کشور برود روی میز برجام داخلی و شاید ما هم در آینده بتوانیم جشن تولد اقتصاد داشته باشیم.

http://kelidemelli.com/fa/news/5395

@thing
مقاومت برای تولد اقتصاد
محمد زینالی اُناری

هر اندیشه‌ای در طول تاریخ با یک تولد مواجه بوده است. هر گاه که انسان‌ها یک تراژدی را پشت سر می گذاشتند، نیاز به اندیشه را احساس می‌کردند و بدون وجود اندیشه طبیعتاَ آن عوامل جانکاهی که موجب رنج و تعب بشری بود، باقی می ماند. سقراط می‌گفت برای تولد یک اندیشه نیاز به حمایت‌های بالینی وجود دارد. او معتقد بود زایش اندیشه سخت تر از زایش خود انسان است و البته در این زایش، خود انسان است که باید تلاش کند تا از ذهن او چیزی منتزع شود. پس تولید فکر یک کار سخت و طاقت فرسا است و نیاز به سلسله عملیات‌هایی است که به زایش قطعه‌های خرد و عقل منجر شود.

ایرانی‌ها در صد سال اخیر توانسته‌اند با اهتمام شرکت‌های خارجی به نفت و مخلفات آن دست یافته، کم کم خودشان هم اختیار آن را به دست گرفته‌اند. در این سال‌ها رتق و فتق امور زندگی ایرانی با فروش نفت، تملک زمین و سایر اقسام سوداگری صورت گرفته و به تدریج کالبد بسیاری از شهرها را به بازار معاملاتی و کالایی تبدیل کرده‌اند. آری! هم اینک ایران به یک بازار بزرگ مصرفی تبدیل شده، کار در آن عمدتاً به صورت داد و ستد یا معامله معنی می شود. لذا آن وجه از کار که نیاز به خلاقیت و تولید دارد مگر در موارد اندکی، عمدتاً محجور بوده است. برخلاف رسم تجارب موفق جهان، نمی توان گفت ماهیت اقتصاد ما از جوهری به نام تولید نشأت می گیرد  و هر آن چه خود را به نام اقتصاد جا زده، داد و ستد و سوداگری بوده و بس.

در حال حاضر وضع اقتصاد چنان محقر شده که معنی کار هم با داد و ستد و سوداگری تصور می شود. کار که از قدیم جوهر ایرانی‌ها بود، به صورت مبادله در آمده و ذهنیت کنش اقتصادی ما را با سوداگری اشباع کرده است. در چنین شرایطی چگونه می توان به اقتصاد استخوان‌داری اندیشید که می تواند تولیدی با کیفیت و قابل رقابت داشته باشد؟ در شرایطی که کارگری در صنایع که ذات تشکیل دهندۀ اقتصاد صنعتی و تولید است، به یک عمل شاقه و بدون مطالبه تبدیل شده، چگونه می توان آن را رونق بخشید؟

عدم توانایی زایش اقتصادی با توجه به نیروی عوامل انسانی آن طبیعی هم می نماید. در شرایطی که دادوستدگران بازاری همواره قدرت بزرگی در سیاست ایران داشته و مطالباتشان را از طریق بسته شدن احقاق کرده اند یا نیروهای خدماتی و اداری هم توانایی چانه زنی بالایی داشته اند، عناصر صنعتی ما فرصت وجود و بقا پیدا نمی کنند. آن اندک فرصتهای اندک موجود هم در شرایط سخت کاری شان توان چندانی برای حفظ خود و چانه زنی اقتصادی ندارند. در چنین وضعیتی کارگری یا اپراتوری سخت و سنگین که ذات تشکیل دهندۀ اقتصاد صنعتی و تولید امروزی است، آیا امکان رونق گرفتن و بهبود کارایی دارد؟

آری بازار و خدمات معاملاتی در ایران رونق خوبی دارند و می توان گفت حتی به رشد بی رویه و سرطانی هم گرائیده اند، اما تولید که کاری سخت و زاینده است، نتوانسته خود را در ایران به نهادی که همواره نیازمند نیروی کار باشد تبدیل شود. در شرایطی که کل کشور به شوره زاری می ماند که در آن امر تولید امکان تحقق ندارد، چگونه می توان در آن از اقتصاد و تولیدات داخلی دم زد؟ طبیعی است توجه به تولید، همزاد با بی اهمیتی به بازاری خواهد بود که در این سالها خود را با واردات همبسته نموده و سریعاً به این روند اعتراض می کند.

برای شکل گیری اقتصاد، نیروها و اندیشه ی اقتصادی نیاز به تحمل سختی هایی است تا بتوان در شوره زاری که در این سالها جز داد و ستد چیز دیگری را نپرورانده است، نهال تولید را بارور کرد. از سوی دیگر، هماهنگی با اقتصاد جهانی نیز می تواند به شکل و دامنه تولید، بازار و خدمات نیز سامان دهد تا به جای دپوی سوداگرانه جنس های بی کیفیت و بی هویت در منزل مردم، بتوانیم ارتباط عقلایی و قانونی با نظام های صنفی دنیا داشته باشیم. اگر بتوانیم در فرصتی که ایده اقتصاد مقاومتی به ما داده است، به تولد اقتصاد عقلایی دست یازیم، خواهیم توانست بگوئیم دیگر وقت این که داد و ستد صرف باشیم گذشته و باید به تولید صنعتی و تجارت بین المللی آن هم بیندیشیم.

http://ardabil.isna.ir/Default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=17939

@thing
صداقت،صمیمیت،همدلی شاید ما اینا رو جا گذاشتیم تو زمان های نسبتا دورمون که اینقدر دلتنگیم... مدرنیته قرار نبود بد باشه...ولی انگار در قراردادی نا نوشته ما با ارزش ها رو جا گذاشتیم
فاطیما عقیلی
@thing
سرگرمی مردم در فضای دل انگیز با جهان خیال انگیز
اردبیل، دریاچه شورابیل

@thing
امتداد زندگی ما، مانند این برق زغال هست
که با انرژی خود آن را در افق زمان و مکان
چرخ می دهیم
@thing
هنرپیشه هایی که در تلویزیون برادرها پرورش می یابند، در یالثارات برادرها تشبیث می شوند
خود می سازند و خود می شکنن و مردم هم که سرگرم . . .
@thing
راز شکسپیر[1]: در جستجوی میراث معنوی
محمد زینالی اُناری
هفته نامه امید اردبیل، سال پنجم، شماره ۷۳، دوم مرداد ۱۳۹۵
وقتی مولوی و سه تار را ترکیه، افغانستان و آذربایجان به نام خود ثبت کردند، دود از سر سازمانهای میراث فرهنگی و رسانه های ما به هوا خاست که ای داد، ... بردند. میراث معنوی، یک گوهر فکری از درک و فهمی است که از گذشته به ارث رسیده و ارزشمند میباشد. اما میراث معنوی که کاسه بشقابی یا متری سّنار زمین ملکی نیست که در فاصله یک شب هزار معاملاتی املاک گرد ان صف بچینند. خدا میداند وقتی برنامۀ فروش یک زمین متراژ بالا یا خرید ساختمانی اداری باشد، سوداگران مثل مدافعهای تیم ملی ترکیه در بازیهای جام جهانی 2002، چهار نفری در برابر مهاجم برزیل صف می کشند که عجب معامله ای است!

میراث معنوی، هنجارهای ذهنی و قواعد زندگی است که از طریق جشن ها، داستان ها، توصیه ها، شعرها و حتی حسّها به ارث میرسد و بنابراین مادی نیست و فقط در تصورات انسانها جای دارد. از این رو در جامعه ای که مادیات ملاک ارزشهای انسانی باشد و حتی تصور خوب و بد اعمال نیز با پاداش و تنبیه جسمانی همراه باشد، طبیعی است عادت به استفاده از فکر برای نگه داری ارزشهای معنوی وجود ندارد. یک تعدادی درس خوانده و علاقمند به اشعار و مریض روشنفکری هستند که به صورت اشتباهی علاقمند این موضوعات میشوند والا راه عموم مردم به سوی سوداگری و تجارت است.

وانفسا در چنین جامعه ای، در استفاده از میراث معنوی جهانی است. هیچ گاه امکان ندارد از کنار تولیدات صنعتی که از خارج به کشور آمده است، ساکت و آرام عبور کنیم. فورا سعی میکنیم پهباد خارجی را شبیه سازی کنیم، در حالی که مولوی و سه تار و .. را دیگران به اسم خود مینویسند. یا برویم و این ور و آن ور درس هسته ای و پزشکی بخوانیم و در داخل نسبت به تکرار آزمایشها و تقلید مکاتب غربی در فیزیک و شیمی همت گماریم اما نتوانیم حتی شاگردانی که پرورش میدهیم را به کار بگیریم. چرا که حتی شیوه استاد و شاگردی که میراثی معنوی است، نتوانسته ایم احیا کنیم.

بلی وانفسا در چنین جامعه ای، این است که اگر روزی اسم شاعر و نویسنده ای غربی را در ایران بشنویم، با کوکاکولا و یا پفک عوضی بگیریم، بس که فکرمان به خوردن و مادیات است و اصلا سراغ تفسیر و نقد نوشته های مشاهیر جهان نرفته ایم. روزی نیز سلمان در پی یافتن مراد خود، از فارس به عربستان رفته بود. چون دارای سلوک و معنویت بود، پیامبر اسلام در رژۀ تعجب اعراب متعصب او را پذیرفت و به همه ثابت کرد که فقط با تقوا نزد خدا گرامی است و قبیله گرایی و نژاد پرستی یا به قول امروزیها ناسیونالیسم، ملاک تشخیص خدا نیست. این تقوا است که ارزش است و این فرهنگ است که ارزش میسازد.

در شرایطی سالنهای سینما و تئاترمان را میگشائیم که به جای اکران تئاترهای وزین و عمیق جهان که موجب بیداری مردم دنیا از فهمیدن راست و دروغ شده است، فقط قابلیت فهمیدن خنده و کاریکلماتور برای مان مانده است. بلی مشکل اصلی ما در این است که نویسنده هایی که در دنیا مشهور به روشنفکری و معنویت است را هم نمیتوانیم بپذیریم و بازسازی ناسیونالیستی از صحابه ای هستیم که برای پذیرفتن سلمان به مسلمانی غرولمب میکردند. ایا اکتساب فرهنگی که بتواند برایمان ارزش بسازد غلط است و فقط پهباد مفید است؟

اصلا آیا ما باید فقط در مادی بودن جهانی شدن را قبول داشته باشیم و در فرهنگی بودن، باید سالیان سال صبر کنیم تا کسی بتواند نمایشنامه ای برای راست و دروغ بنویسد؟ آیا آشنایی فقط با نام یک خارجی که دعوی فهماندن راست و دروغ به مردم داشت، مخالف انسانیت و ایمان است؟ طبیعتاً در جامعه ای که مادیات چشم و دل بسیاری را در بر گرفته و اجازۀ آشنایی با مفاهیم معنوی دنیا را برایشان باقی نگذاشته است، شاید اصلا سبک سنگین کردن راست و دروغ توسط مردم برای نگهبانان گنج دردسر ساز باشد.

[1] نام کتابی است از مارتین لینگز در باره آثار شکسپیر
@thing
اوج معرفت: درباره آواز محمدرضا شجریان

خبرآنلاین، فرهنگ > موسیقی - محمد زینالی*

آواز خواندن، کنشی است که با خود هزاران معنا از کنج و گوشۀ دل مردم برچیده و به خود آنان می‌نماید. خواندن، مهارتی است که دارای زیبایی شناسی خاص خود بوده، بیانی از زندگی جمعی می‌آفریند. ترانه‌ها و تصنیف‌های ایرانی، تعمیمی از نداها و زمزمه‌های گروهی مردم گوشه و کنار این سرزمین هستند. موسیقی‌ای که بازنمای وجود، زندگی و احساس است، در نوع ایرانی آن، متکی بر گوشه‌های آوازی است که سرشار از احساسات ماندگار مردم بوده، به گستردگی جغرافیای فرهنگی ایران شکل گرفته است. آواز خواندن محمدرضا شجریان، باراندن خطی ممتد از صدا بود که از چیده شدن واژه های شعر بر گوشه‌های آوازی خلق می‌شد. 

او از ادای خطوط صدا، تصانیفی خواند که از سوار شدن گوشه‌های هفت دستگاه بر موج‌های زمان، کاروانی از پایداری، همبستگی و بیان می آفرید. بیان در آواز ایرانی، عبارت از شعری است که خود سرشار از قواعد ادبی بیان است. بیان، ادای گوشه‌هایی که از جغرافیای تاریخی احساس مردم برگرفته شده، بر بستری از صدای سازهایی که سرشار از آوای طبیعت‌اند، می‌غلطد. موج‌های صدای او، از احساس‌های انباشته شده مردم و پروازهای نفس انسانی او بر خاسته، به بانگ‌هایی انجامید که نمونه‌های بی نظیری از آواز ایرانی هستند. او از غوغای جهان ایرانی، غوغای جانی آفریده است.

خود شعر به عنوان پاره‌های بامعنای صدا، دارای معرفتی عمیق از زندگی و سخن ناب روزگار است. شعر، منطقی درونی دارد که از رهیافتش به معنای زندگی شکل می گیرد. آن چه احساس را در خواندن شعر می آفریند، معنایی است که توسط شاعر در جملاتی پر شده و مهم‌تر از آن، داشتن چشمانی بینا و قلبی شاعر است که آن معنای راستین را از شعر بگیرد. خواننده، یک شعر را با تمام احساس و معنای ناب آن، از شاعر گرفته و دوباره خلق می کند. 

خواندن می تواند دارای اسلوبهای بیانی صدادهی و دمیدن بر نفس نیز باشد. این نوع کنش یا دیالوگ با مردم، مهارتی است از عمق درون که به استخراج احساس فردی خواننده از دنیای نیوشیده شده بر میخیزد. او در اوج خواندن، در حال شهود احساس از شعر و بیان آن است. خواننده ادراک کننده ای ناب از حسی است که می‌توان آن را از رساترین صدای گویای شعر دریافت. او همین درک صحیح را با  حسی که از آن خود ایران است به او بازپس می داد. اینک او، نجوای درونی ما است.

اما خواندن شعر، تصادفی و بازی بی هزینه با احساس نبوده و خواندن یا تولید آواز، موضوعیتی ناب از دریافت احساس از فضای اجتماعی می‌طلبد. هر خواندنی، موضوعیتی در زمانی می‌طلبد و هر شعری فرصتی برای رهایی احساس و خرق معنا پیش می‌گذارد. ساختن مجدد معنا، از تطبیق حس‌های نهفته شده در شعرها با زندگی و روزگار برخاسته و برای او فرصت تفسیر یا سرودن معنا می‌داد. محمدرضا شجریان، انسان موقعیت شناسی بود که احساس را از زندگی مردم دریافت، و آن را با شعری ناب بیان میکرد. او شعر را در فضای خاصی از وجود و ادراک زمانه خوانده، با دریافت و بیان احساس روحی تازه در جان می‌دمید. یک خوانندۀ جاودانه، کسی است که شعر و شعور را نیوشده و آن را با غنی ترین احساس بیان کند. 

از طرفی فردیت و عمر هنری خواننده نیز اهمیت زیادی در آفرینش احساس او دارد. تاریخ زندگی او، می‌تواند او را مانند قهرمانان قومی، مترجم احساس مردم یا چون آوازه ای گذری که محتاج نان است بنماید. تولید صنعتی موسیقی نیز، می‌تواند خواننده را همانند دوره گردی که سبک زندگی میفروشد، گذرا و بدون پیوند با تاریخ زندگی مردم سازد. اما تولید پیوستۀ معنا و تبدیل شدن به ذات زندگی مردم، مختص خواننده ای است که می‌تواند مرشد معنا و راهنمای احساس مردمش باشد. شجریان کسی است که فردیت خود، طبیعت صدا و هیجان خواندنش را از خیزش احساس مردم گرفته و با معرفتی از ذخیرۀ زبانی گیرای همان جماعت بیان کرد. او زندگی ایرانی را به آواز ترجمه کرده است.

روز وصل دوستداران یاد باد
یاد باد ان روزگاران یاد باد

http://www.khabaronline.ir/detail/561227/culture/music

@thing
به یک مهمانی دعوت شده‌ام

اگر کفش پاشنه‌ بلند بپوشم
حرف‌های اغوا‌گرانه خواهند زد
ریشه‌های چند‌همسری بررسی خواهد شد

اگر کفش تخت بپوشم
سیاست‌های غلط دولت
فشار روی مطبوعات
گرانی نان و کاغذ و مسکن
وارد صورت جلسه می‌شود

اگر کتانی بپوشم
می‌روند سراغ حق طلاق و حضانت
این که شهادت زن امکان ندارد نصف مرد باشد




دلم می‌خواهد
پابرهنه بروم
پابرهنه برگردم...

#سارا_محمدی_اردهالی

@thing
توسعه یافتگی استانها، رابطه مستقیم با فعالیت مطبوعات دارد
محمد زینالی اُناری

‌اگر کتاب تاریخ مطبوعات اردبیل را ورق بزنیم می‌بینیم این شهر نه چندان توسعه یافته در گذشته هم دارای مطبوعات زیادی بوده که دست اندرکاران آن لقمه نان‌شان را با بیان مسائل و رواج دادن گفت‌وگو در استان درمی‌آورند. البته این درآوردن نان، بیمه شدن و بسیاری از موضوعیت‌های شغلی این قشر، انگار نه انگار که یک مسئولیت همگانی است و باید مدام در روز خبرنگار گوشزد شود و از یاد برود؛ انگار که این جامعه به این رویه عادت کرده و نمی‌تواند ترک کند.

یک خبرنگار بیش از نان خوردن و سایر ملزومات، با نوشتن و حرف زدن زنده است و از این رو برخلاف مشاغل دیگر شاید به جای پرداختن به نان شب و پیگیری قانون‌گذاری برای حقوق خود، مدام به پیگیری معضلات جامعه و مشقت‌های زندگی مردم می‌پردازد، حال آن که خود این موضوع نیز بسیار سخت و طاقت فرساست. همه دلخوشی یک خبرنگار این است که از طرف مردم بنویسد و حرف بزند و این صدا در جامعه طنین انداز شود تا به عنوان نماینده مردم، صدای‌شان را به گوش دست اندرکاران برساند تا آن مقام محترم به داد جامعه برسد و سخن مردم و مشکلات‌شان را به گوش بسپارد.

خبرنگاران استان به جهت تعهدی که دارند در زمانه‌ای که بسیاری از اساتید دانشگاه‌ها از دست یازیدن به تحلیل مسائل جامعه خودداری می‌کنند، خود به مطالعه و ادامه تحصیل می‌پردازند تا بتوانند مسائل جامعه را نیز تحلیل کنند. آنها می‌نویسند و می‌گویند و اصرار می‌کنند و انتقاد، اما تا جایی که تجربه شده است در سال‌هایی که به ویژه خبرگزاری‌های زیادی نیز در سایت استانی فعال شده‌اند، صدای این گروه چندان اثری ندارد. تاکنون هیچ کسی به خاطر سخنان منتشره در مطبوعات، گفتمان خود را عوض نکرده و یا در کارهایش بازنگری نکرده است. درست است که فروغ فرخزاد می‌گفت تنها صداست که می‌ماند اما گویا امروزه صدا حتی در زمانه خود هم اثری ندارد.

مدیران می‌آیند و می‌روند و هیچ وقعی به نوشته‌های مطبوعات ندارند تا جایی که شاید هیچ یک تحلیل‌گرهای استان را نشناسند و به صداهای آنان اهمیت ندهند و می‌شود گفت نوشتن در مطبوعات بی‌خواننده امروزی استان در نهایت به تحقیر می‌انجامد. از میان این همه متون تولید شده در مطبوعات چقدر تحلیل و گزارش منتشر شده است که کسی به آن توجه کند. آنچه تنها به چشم می‌آید انتشار اخبار جلسات و رپرتاژهای ادارات است که توسط روابط عمومی‌های سازمان‌ها صورت می‌گیرد. آری، نوشتار مطبوعات مورد توجه هیچ ارگان ملی و یا مردمی نیست و انگار که اصلا کاری جدی محسوب نمی‌شود، طبیعی است که نان درآوردن در این کار هم سخت باشد. البته نکته مهم این است که میزان توسعه یافتگی استان‌ها هم با جدی گرفته شدن این حوزه رابطه مستقیم دارد.

همه می‌دانند که خوانندگان مطبوعات به ویژه مطبوعات محلی آماری کم دارند و مهم این است که مدیران استان نیز در میان این جماعت بوده و هیچ‌گاه نخواسته‌اند دست به ایجاد گفت‌وگوی محلی در استان اردبیل بزنند. نه دانشگاهیان و نه مدیران و نه بسیاری از مردم به این گفت‌وگو که از شعارهای فخرآفرین دولت کنونی است، وقعی نمی‌نهند و انگار قرار است با همین شیوه نیز عمر دولت سپری شود، چون تغییری محسوس در رویکرد مدیران نبوده است. در این میان دست و پا زدن خبرنگاران و مطبوعاتی‌ها در ورق‌های کاغذی و مجازی به جای مانده تا شاید برای بقای این حوزه صرفا به ایجاد صدا و نمایش گفت‌وگو بپردازند که این روزها چندان شنیدن ندارد.

www.isna.ir/news/94051709867

@thing
روباه پرسید:
"با این پولها می خواهی چکار کنی؟"

"می خواهم با آن یک رخت گلابتون دوزی که دکمه هاش ازالماس باشد برای بابام بخرم و بعد هم یک کتابچه برای خودم بخرم".

"برای خودت؟"

"بله برای خودم مگر من چم هست؟ من می خواهم به دبستان بروم و بچه خوبی باشم".

روباه گفت:
"بیا این پای مرا ببین و دیگر نام دبستان را به زبان نیار. تقصیر دبستان بود که پای من لنگ شد".

گربه گفت:
"من هم از بس به درس و مشق علاقه داشتم چشمام رو روی آن ها گذاشتم و کور شدم".

در این هنگام سیره خوش خط و خالی که روی شاخه درخت نشسته بود گفت:
"ای پینوکیو از من داشته باش و از معاشر ناجنس احتراز کن والا پشیمان خواهی شد".

پینوکیو آدمک چوبی، نوشته کارلو کولودی، ترجمه صادق چوبک، انتشارات امیرکبیر، سال ۱۳۸۶، ص ۶۰

@thing
در محضر درس جعفر صادق (ع) تمام علوم آن زمان تدریس می شد و در بعضی از آن ها برای اولین مرتبه در یک محضر درس اسلامی تدریس می گردید چون جعفر صادق عقیده داشت که هر قدر علوم پیشرفت نماید سبب تقویت دین می شود.

در محضر درس جعفر صادق (ع) فلسفه تدریس می شد در صورتی که در همان موقع، عده ای از مدرسین اسلامی سخت از تدریس فلسفه پرهیز می کردند و عقیده داشتند که تدریس فلسفه سبب می شود که عقیده ی مومنین سست گردد.

علاوه بر فلسفه، در محضر درس جعفر صادق علوم فیزیک و شیمی و طب و جغرافیا و حساب و هندسه غیر از علوم دین تدریس می گردید.

مغز متفکر جهان شیعه، مرکز مطالعات اسلامی استراسبورگ، ترجمه و اقتباس ذبیح اله منصوری، سازمان انتشارات جاویدان، سال ۱۳۸۰، ص ۱۷۵

@thing
ایرانی ها هنوز در جستجوی طلا هستند
محمد زینالی اُناری
نکته
@thing