قبیلهگرایی جدید؛ هویتخواهی شهری در استان اردبیل | استان اردبیل | خبرگزاری فارس
http://ardabil.farsnews.com/news/13951221001380
@thing
http://ardabil.farsnews.com/news/13951221001380
@thing
خبرگزاری فارس
خبرگزاری فارس - قبیلهگرایی جدید؛ هویتخواهی شهری در استان اردبیل
از بین رفتن وزن سیاسی اصناف و گروههای تولیدی مرکز استان و بسیاری از نشانههای دیگر گواهی میدهد که هویتخواهی قبیله-شهری تهدیدی بر جمهوریت و حقوق شهروندی به حساب میآید.
فیس آف
محمد زینالی اُناری
فیلم فیس آف بیش از موضوع جاسوسی اش، شیوه ای از نفوذ افراد به حوزه خصوصی همدیگر را نمایش می دهد، خوب حوزه خصوصی جاسوس ها بیشتر با شغل شان مرتبط است. آن ها هویت واقعی ندارند و حوزه خصوصی شان هم در فعالیت هایشان با این موضوع درگیر است. به همین خاطر شاید نام و حتی ظاهرشان تفاوت داشته باشد. در این جریان یکی از رقبای جاسوس نقابی از جاسوس دیگر را درست کرده و خود را به جای او در حوزه خصوصی اش وارد میکند و به یار یا همسر وی ارتباط صمیمی و ... برقرار می کند.
این روزها، فضای تلگرام هم ما را بیش از این که به هم نزدیک تر کند، از طریق چنین فیس آف هایی دورتر کرده است. بسیاری از مردم به جای این که تصویر خود را به عنوان فرد پشت خط ولو تصویری ساده و محترم نمی گذارند و در عوض از خود تصویر گل و بلبل، رهبران انقلابی و اسم خدا و عناوین متعدد می گذارند. خوب این افراد به جای معرفی واضح خود، صورتی از فرد یا هویت دیگری برای خود انتخاب می کنند. خوبی شغل جاسوسی این است که در آن تصویر انسانی افراد عوض نمی شود ولی در تلگرام و ارتباطات پیامی مردم،۳ تصویر انسانی افراد جای خود را به همه۴ چیز می دهد گاه الا خود فرد. اگرچه همه می دانند پشت این تصویر، انسانی وجود دارد که در حال نوشتن است، اما این انسان با راز و رمز نمی خواهد خودش باشد و کشف شود.
هویت نامکشوف ایرانی ها در ارتباطات در امضاهای آن ها هم دیده می شود. آن ها بیش از این که متکی بر اسم خود باشند، تکیه بر خطوطی منقوش یا مغشوش از خود دارند. به این صورت می توان رگه هایی از فیلم فیس آف، جاسوسی یا اگر بهتر گفته شود، بی اعتمادی اجتماعی مردم ایران را در این تعاملات دید. چه بسا زنان نتوانند به خاطر مزاحمت هایی که نظیر آن را در خیابان ها هم می بینند، خود را تشخص دهند و چه بسا افراد دیگری به خاطر مشکل شدن در محیط های کار از این کار صرف نظر کنند. همه چیز دست به دست هم می دهد تا اعتماد اجتماعی تضعیف شود.
وقتی این امر عملی شد، دیگر نمی توان گفت جامعه ای وجود دارد. بسیاری از افراد امکان معرفی خود در جامعه را ندارند و این یعنی جامعه و آشنا شدن در آن برای مردم تولید احساس مخاطره می کند. مردم بیش از این که به دیگران اعتماد ندارند، از ان ها می ترسند. یا این که از مشخص شدن خود واقعی شان می ترسند. این کارها به ظاهر ابتدایی و فردی می آید، ولی در جامعه ما بحران اعتماد و بحران انسجام اجتماعی ایجاد می کند. به تدریج شاید گفت جامعه در ایران یک توهم بوده و ارتباطات ایرانی فضایی است که در آن راهزن یا حرامی زیادی وجود دارد. بعد از اعتماد دیگر چه چیزی وجود دارد تا مردم را با هم متحد نگه دارد؟
مردم جاسوس نیستند، اما شم جاسوسی موقعی پیدا می شود که انسان ها از نقطه نظر اخلاق اجتماعی این عرف را رایج کنند که در ابزارهای تلفنی و پیامی می توان با هویت مجعول و به ظاهر مشروع به گفت و گو با آدمها یا مصرف تولیدات متنی آن ها پرداخت. فیس افی شدن کاربران تلگرام و .. نشان از این می دهد که اخلاق اجتماعی به شدت پایین آمده و موجب بی اعتمادی، ترس و گسیختگی اعضای جامعه می شود. این آثار بسیار زیاد بر آسیبهای اجتماعی و .. ایجاد می کند و چه بسا باید بدانیم بخشی از مشکلات مردم ناشی از پلیس بازی یا جاسوس بازی عده زیادی از شهروندان حساس و ترسو می باشد. اما باید در نظر داشت به تدریج جامعه به معرض اضمحلال می رود و در ان موقع نه اینترنتی خواهد بود و نه امکاناتی. لذا این مردم هستند که باید خود را در فضاهای اینترنتی تطبیق داده و به تولید اعتماد اجتماعی و ... تلاش کنند.
@thing
محمد زینالی اُناری
فیلم فیس آف بیش از موضوع جاسوسی اش، شیوه ای از نفوذ افراد به حوزه خصوصی همدیگر را نمایش می دهد، خوب حوزه خصوصی جاسوس ها بیشتر با شغل شان مرتبط است. آن ها هویت واقعی ندارند و حوزه خصوصی شان هم در فعالیت هایشان با این موضوع درگیر است. به همین خاطر شاید نام و حتی ظاهرشان تفاوت داشته باشد. در این جریان یکی از رقبای جاسوس نقابی از جاسوس دیگر را درست کرده و خود را به جای او در حوزه خصوصی اش وارد میکند و به یار یا همسر وی ارتباط صمیمی و ... برقرار می کند.
این روزها، فضای تلگرام هم ما را بیش از این که به هم نزدیک تر کند، از طریق چنین فیس آف هایی دورتر کرده است. بسیاری از مردم به جای این که تصویر خود را به عنوان فرد پشت خط ولو تصویری ساده و محترم نمی گذارند و در عوض از خود تصویر گل و بلبل، رهبران انقلابی و اسم خدا و عناوین متعدد می گذارند. خوب این افراد به جای معرفی واضح خود، صورتی از فرد یا هویت دیگری برای خود انتخاب می کنند. خوبی شغل جاسوسی این است که در آن تصویر انسانی افراد عوض نمی شود ولی در تلگرام و ارتباطات پیامی مردم،۳ تصویر انسانی افراد جای خود را به همه۴ چیز می دهد گاه الا خود فرد. اگرچه همه می دانند پشت این تصویر، انسانی وجود دارد که در حال نوشتن است، اما این انسان با راز و رمز نمی خواهد خودش باشد و کشف شود.
هویت نامکشوف ایرانی ها در ارتباطات در امضاهای آن ها هم دیده می شود. آن ها بیش از این که متکی بر اسم خود باشند، تکیه بر خطوطی منقوش یا مغشوش از خود دارند. به این صورت می توان رگه هایی از فیلم فیس آف، جاسوسی یا اگر بهتر گفته شود، بی اعتمادی اجتماعی مردم ایران را در این تعاملات دید. چه بسا زنان نتوانند به خاطر مزاحمت هایی که نظیر آن را در خیابان ها هم می بینند، خود را تشخص دهند و چه بسا افراد دیگری به خاطر مشکل شدن در محیط های کار از این کار صرف نظر کنند. همه چیز دست به دست هم می دهد تا اعتماد اجتماعی تضعیف شود.
وقتی این امر عملی شد، دیگر نمی توان گفت جامعه ای وجود دارد. بسیاری از افراد امکان معرفی خود در جامعه را ندارند و این یعنی جامعه و آشنا شدن در آن برای مردم تولید احساس مخاطره می کند. مردم بیش از این که به دیگران اعتماد ندارند، از ان ها می ترسند. یا این که از مشخص شدن خود واقعی شان می ترسند. این کارها به ظاهر ابتدایی و فردی می آید، ولی در جامعه ما بحران اعتماد و بحران انسجام اجتماعی ایجاد می کند. به تدریج شاید گفت جامعه در ایران یک توهم بوده و ارتباطات ایرانی فضایی است که در آن راهزن یا حرامی زیادی وجود دارد. بعد از اعتماد دیگر چه چیزی وجود دارد تا مردم را با هم متحد نگه دارد؟
مردم جاسوس نیستند، اما شم جاسوسی موقعی پیدا می شود که انسان ها از نقطه نظر اخلاق اجتماعی این عرف را رایج کنند که در ابزارهای تلفنی و پیامی می توان با هویت مجعول و به ظاهر مشروع به گفت و گو با آدمها یا مصرف تولیدات متنی آن ها پرداخت. فیس افی شدن کاربران تلگرام و .. نشان از این می دهد که اخلاق اجتماعی به شدت پایین آمده و موجب بی اعتمادی، ترس و گسیختگی اعضای جامعه می شود. این آثار بسیار زیاد بر آسیبهای اجتماعی و .. ایجاد می کند و چه بسا باید بدانیم بخشی از مشکلات مردم ناشی از پلیس بازی یا جاسوس بازی عده زیادی از شهروندان حساس و ترسو می باشد. اما باید در نظر داشت به تدریج جامعه به معرض اضمحلال می رود و در ان موقع نه اینترنتی خواهد بود و نه امکاناتی. لذا این مردم هستند که باید خود را در فضاهای اینترنتی تطبیق داده و به تولید اعتماد اجتماعی و ... تلاش کنند.
@thing
Forwarded from کافه پاراگراف
هر سال
یک بار
از لحظه ی مرگم
بی تفاوت گذشته ام
بی آنکه بفهمم
یک روز
در چنین لحظه ای
خواهم مُرد!
#افشین_یداللهی
@cafeparagraph_mag
یک بار
از لحظه ی مرگم
بی تفاوت گذشته ام
بی آنکه بفهمم
یک روز
در چنین لحظه ای
خواهم مُرد!
#افشین_یداللهی
@cafeparagraph_mag
http://www.anthropologyandculture.com/fa/easyblog/2013-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%AF%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%B6%D8%A8%D8%A7%D8%B7-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8%DB%8C%D9%87.html
@thing
@thing
Anthropologyandculture
نگاهی به فیلم انجمن شاعران مرده: نقدی نمادین بر نظام انضباط و تنبیه
غنچه هاي سرخ را كنون كه ميتواني برچين...زمان سالخورده در گذر است...همين گلي كه امروز لبخند ميزند...فردا خواهد مرد. انجمن شاعران مرده با شروع ترمي در پيش دانشگاهي دلتون آغاز ميشود.دبيرستاني پسرانه با سابقه اي درخشان كه با نظم و ترتيب و اجبار، دانش آمو
شوخ/مدعی
محمد زینالی اُناری
همه ما وارث تاج و تخت حکومت های قاجاری که نه، وارث اشعار و موسیقی ای هستیم که از آن دوران به جای مانده است. میراث فرهنگی مردم ایران عمدتا از زمان قاجاری قابل دستیابی است و دوران قاجاری برای ما یک آرکیتایپ یا الگوی اساسی از بسیاری زمینه های فرهنگی و اجتماعی است. حتی در زمینه اقتصاد هم ما از آن دوران ارث برده ایم و شاکله ی فرهنگ اقتصادی ما هم از آن دوران مبنا گرفته است. دیوان سالاری و مدیریت اراده های مردم هم از آن دوران آغازیدن گرفته است. اما در این میان باید به یک الگوی شخصیتی از ویژگی فردی عموم مردم اشاره شود که از آن دوران ماندگار شده است.
همه ی ما شخصیتی نه چندان جدی و نه چندان شوخی داریم. درست است، وقتی که قدرت دست ما است و همه کس زیر مجموعه ما هستند، بلد هستیم جدی باشیم و عنان همه را در دست داشته باشیم. آن گاه است که بسیار جدی هستیم و مانند قزاق های دوران قاجار با اقتدار و با اراده صحبت میکنیم. اما دقیقاً وقتی که آدمی به مراتب جدیتر از خود را می بینیم و قدرت نگه داشتن آن اطوار جدی را نداریم و چه بسا مورد اعتراض واقع گردیدیم، دست به دامن روی شوخ اخلاقمان میشویم و در برابر یک آدم جدی دیگر به مراتب ساده و مودب هستیم. تا جایی که وقتی از حرفهایی که خود به جد زده بودیم، سوال میشود زود میگوئیم : شوخی کردم!
چرا که وقتی جدی هستیم، حرف هایی کاملا قدرتمندانه بر اساس تصمیم خود ادا می کنیم و وقتی که قدرتی برتر پیش روی ما است، به سرعت خود را در برابر او خاکسار می بینیم. این وجه دوگانه جدی و شوخ ما، از آن بر می خیزد که وقتی جدی هستیم حرف خاصی نزده ایم و وقتی اوضاع بر علیه ما شد، سریع موضع خود را عوض می کنیم. چه بسیار شما با افرادی مواجه شده اید که وقتی همه چیز دست آنان است، عرصه را برای شما تنگ کرده اند و وقتی قدرت خاصی ندارند و از ایشان در مورد آن سختگیری های شان پرسش شود، همه چیز را تا حد یک موضوع ساده تقلیل می دهند. نمونه ی بسیاری از این قضایا را عمدتاً در جک ها و داستان های فکاهی دیده ایم.
جستجوی عمیقتر این شخصیت، نشان از آن است که قدرت از گذشته در جامعه ما عنصری تنها و فاقد معنای درونی بوده است. در اغلب موارد، قدرت یک امر ناظر بر افراد بوده و به مفاهیم درونی و ناب تکیه نداشته و به همین جهت عرفا آن را نکوهش کرده اند. به همین جهت وقتی عنصر معرفتی در قدرت وجود نداشت، بیشتر ابزاری کنترل کننده انسانها بوده و همه ی ادعاها صرفاً ناشی از نظم کنترل کننده ی انسان ها میبود. همین قدرت، وقتی که در پیشگاه قدرت برتر از خود قرار میگیرد، به شدت تحقیر میشود و با زدن خود به طفولیت در برابر قدرت بالاتر از خودش، به خود و ادعاهای خود میخندد و این موجب شکل گرفتن شخصیت شوخ او شده است.
عرفا همیشه از حقایق ازلی و ناب سخن می گفتند و نوعی تشبه به مالکیت حقیقت که در داستان های فراعنه موجود است، در نزد آدمهای دوستدار تاج و تخت و به ظاهر مدعی حقیقت وجود داشت و چه بسا امروز هم در خیل عظیمی از علاقمندان به مشارکت سیاسی دیده شود. اما وقتی که همین انسان های مدعی، که امثال حافظ نیز از دست آنها نالیده اند، در برابر فرد قویتر از خود قرار می گیرند، قدرت خود را تهی میبینند و آن همه ادعاهایشان از حقیقت و برتری فرو میریزد. این، شخصیت دوگانه، صفتی است که نزد انسانهای سلطه جوی محلی ما هم دیده میشد که پیش قدرتمند زبون بوده و پیش ضعیف ستیغ می کشیدند. وقتی با این افراد مواجه شدید، خود را دست کم نگیرید، امروز همه مردم توده ی برابر و شهروند هستند و کسی مدعی نظم و حقیقت نیست، مگر مدیران ساختارهای اداری که آنها هم زود بازنشسته و ضعیف میشوند.
@thing
محمد زینالی اُناری
همه ما وارث تاج و تخت حکومت های قاجاری که نه، وارث اشعار و موسیقی ای هستیم که از آن دوران به جای مانده است. میراث فرهنگی مردم ایران عمدتا از زمان قاجاری قابل دستیابی است و دوران قاجاری برای ما یک آرکیتایپ یا الگوی اساسی از بسیاری زمینه های فرهنگی و اجتماعی است. حتی در زمینه اقتصاد هم ما از آن دوران ارث برده ایم و شاکله ی فرهنگ اقتصادی ما هم از آن دوران مبنا گرفته است. دیوان سالاری و مدیریت اراده های مردم هم از آن دوران آغازیدن گرفته است. اما در این میان باید به یک الگوی شخصیتی از ویژگی فردی عموم مردم اشاره شود که از آن دوران ماندگار شده است.
همه ی ما شخصیتی نه چندان جدی و نه چندان شوخی داریم. درست است، وقتی که قدرت دست ما است و همه کس زیر مجموعه ما هستند، بلد هستیم جدی باشیم و عنان همه را در دست داشته باشیم. آن گاه است که بسیار جدی هستیم و مانند قزاق های دوران قاجار با اقتدار و با اراده صحبت میکنیم. اما دقیقاً وقتی که آدمی به مراتب جدیتر از خود را می بینیم و قدرت نگه داشتن آن اطوار جدی را نداریم و چه بسا مورد اعتراض واقع گردیدیم، دست به دامن روی شوخ اخلاقمان میشویم و در برابر یک آدم جدی دیگر به مراتب ساده و مودب هستیم. تا جایی که وقتی از حرفهایی که خود به جد زده بودیم، سوال میشود زود میگوئیم : شوخی کردم!
چرا که وقتی جدی هستیم، حرف هایی کاملا قدرتمندانه بر اساس تصمیم خود ادا می کنیم و وقتی که قدرتی برتر پیش روی ما است، به سرعت خود را در برابر او خاکسار می بینیم. این وجه دوگانه جدی و شوخ ما، از آن بر می خیزد که وقتی جدی هستیم حرف خاصی نزده ایم و وقتی اوضاع بر علیه ما شد، سریع موضع خود را عوض می کنیم. چه بسیار شما با افرادی مواجه شده اید که وقتی همه چیز دست آنان است، عرصه را برای شما تنگ کرده اند و وقتی قدرت خاصی ندارند و از ایشان در مورد آن سختگیری های شان پرسش شود، همه چیز را تا حد یک موضوع ساده تقلیل می دهند. نمونه ی بسیاری از این قضایا را عمدتاً در جک ها و داستان های فکاهی دیده ایم.
جستجوی عمیقتر این شخصیت، نشان از آن است که قدرت از گذشته در جامعه ما عنصری تنها و فاقد معنای درونی بوده است. در اغلب موارد، قدرت یک امر ناظر بر افراد بوده و به مفاهیم درونی و ناب تکیه نداشته و به همین جهت عرفا آن را نکوهش کرده اند. به همین جهت وقتی عنصر معرفتی در قدرت وجود نداشت، بیشتر ابزاری کنترل کننده انسانها بوده و همه ی ادعاها صرفاً ناشی از نظم کنترل کننده ی انسان ها میبود. همین قدرت، وقتی که در پیشگاه قدرت برتر از خود قرار میگیرد، به شدت تحقیر میشود و با زدن خود به طفولیت در برابر قدرت بالاتر از خودش، به خود و ادعاهای خود میخندد و این موجب شکل گرفتن شخصیت شوخ او شده است.
عرفا همیشه از حقایق ازلی و ناب سخن می گفتند و نوعی تشبه به مالکیت حقیقت که در داستان های فراعنه موجود است، در نزد آدمهای دوستدار تاج و تخت و به ظاهر مدعی حقیقت وجود داشت و چه بسا امروز هم در خیل عظیمی از علاقمندان به مشارکت سیاسی دیده شود. اما وقتی که همین انسان های مدعی، که امثال حافظ نیز از دست آنها نالیده اند، در برابر فرد قویتر از خود قرار می گیرند، قدرت خود را تهی میبینند و آن همه ادعاهایشان از حقیقت و برتری فرو میریزد. این، شخصیت دوگانه، صفتی است که نزد انسانهای سلطه جوی محلی ما هم دیده میشد که پیش قدرتمند زبون بوده و پیش ضعیف ستیغ می کشیدند. وقتی با این افراد مواجه شدید، خود را دست کم نگیرید، امروز همه مردم توده ی برابر و شهروند هستند و کسی مدعی نظم و حقیقت نیست، مگر مدیران ساختارهای اداری که آنها هم زود بازنشسته و ضعیف میشوند.
@thing
از این ستون به اون ستون فرجه، از این شهر به اون شهر گردنه اس
محمد زینالی اُناری
گردنه از خود ترمینال شروع میشود. وقتی شهرداری ها اجاره ترمینال را که همیشه پر از تردد است، به قیمتی به فروشگاه ها می دهند تا آن ها کلوچه ای که رویش ۱۰۰۰تومان قیمت دارد را به گزاف بفروشند. هیچ وقت تجربه نخواهید کرد که در ترمینال یا حتی مسیرهای مسافرتی وقتی اتوبوس نگه داشته شود، جنسی مرغوب با قیمتی مطلوب ملاحظه کنید. نفس این که این ها هم وطنانی هستند که زحمت کشیده و خدماتی ارائه می دهند و نباید بر سر آن چانه بزنیم، مطلوب است، اما این عمل در واقع یادگیری نوعی گردنه اندیشی و راهزنی در سیستم اقتصادی است. بسیاری از مردم در همین گردنه ها بزرگ شده و کار یاد گرفته اند و این را نیک می دانند که سر بزنگاه می توانند خوب معامله کنند و از ناتوانی یا نیاز دیگران خوب سود ببرند.
این دیگر ماکیاولیسم و لیبرالیسم نیست، عیاری است. اقتصاد به سبک عیاری، فقط مترصد گردنه ها است. شهردارانی هم که ادعای مدیریت جهادی و اخلاق مداری دارند، نتوانسته اند تا کنون فرصت کنند و سیستم گردنه اندیشی را از اقتصاد شهری بر چینند. بر عکس فکر می کنند این سنت ها همین هستند که هستند و باید به همین روال اداره کنند. سنت گردنه اندیشی از اقتصاد سنتی و بومی ما بر می خیزد که در آن دلال ها مترصد این هستند که فردی ناآشنا وارد بازار شود و تا جایی که می توانند او را بچاپند تا این که انبان خود را از سکه پر و انبان او را از سکه تهی کنند. به این صورت گردنه ها وارد اقتصاد شهری شده اند و ترمینال و مسیر جاده و حتی گوشه و کنار روزمره شهر را پر کرده اند.
ایام آغاز سال جدید، عمدتاً توأم است با گران تر شدن هزینه بلیط های سفر و اقامت؛ در حالی که این ایام زمان شلوغی سفر و گردش مردم است و قاعده منصفانه این است که برای فروش بیشتر تخفیف ویژه ارائه نماید. اما جدا از این که زیرکی فروشندگان مجاب می کند که وقتی مشتری سر و دست می شکند، گران حساب کنند، از سوی مراجع ذی صلاح هم هزینه ها بالا میرود. به همین خاطر عیدی هایی که پیش از آغاز سال به کارمندان، کارگران و ... اعطا می شود، همه به صورت قانونی از سوی اقتصاد گردنه اندیش ربوده می شود. این سنتی است که در همه جهان شناخته شده است. کارگردان انیمیشن رابین هود هم این تفاهم اقتصادی را با انداختن یک سکه به درون کاسه درویش و افراشتن چندین سکه نشان داده است.
عید نوروز، از دیرباز یادآور بهار، شادی، صله رحم و صمیمیت بوده است، اما اقتصاد جدید ما وقتی زندگی ها از شیوه روستایی به شیوه شهری و ملیتی در آمده است، به جای صمیمیت روستا و فرهنگ همیاری آن، از الگوهای عیاری و راهزنی فرهنگ پذیر شده و دلالی و دریوزه مسلکی را فرهنگ بازارهای خود نموده است. این عکس العمل به شلوغی شهرها و شلوغی راه ها، شاید نه از وجدان روستانشینان مهاجر یا حتی اربابان شهر که از فرهنگ لوطی گری نابهنجار شده که زاده محمدی آن را در کتابش تشریح کرده است، شکل گرفته است. به این صورت که به جای این که فرهنگ صمیمیت مهاجران روستایی یا اشراف شهری تولید کننده فرهنگ سازمانی بازار مسافرت و عوارض شهری شود، فرهنگ لوطیان شاپو به سرِ سیبیلو در این جا دیده می شود، اگرچه خود آن ها لباس و تیپ شان را عوض کرده اند.
سفر، جایجایی و تغییر موضع انسان و حتی فروختن فرش و اساس برای راه انداختن کار، یاد آور تلاش انسان برای در آوردن یک لقمه نان است و این ضرب المثل که "از این ستون به اون ستون فرجه" اما اینک می توان این برداشت را از اقتصاد شهرمان و به ویژه در ایام عید نوروز که همه اغلب مسافر ترمینال ها و یا جاده های ایران عزیز هستیم، بگوئیم که "از این شهر به اون شهر گردنه اس" چه بسا این که داخل شهرهای ما هم گردنه کم نیست و اگر ناشی باشید و ندانید که کجای کارتان می لنگد، یک همشهری که به زودی قرار است به او شهروند بگوئیم، کاری خواهد کرد که همه جای شما بلنگد. امیدوارم در سال ۹۶ این حال ما تغییر یابد و رفتار سر گردنه ای از ابلاغیه های قیمت و اجاره های فروش گاه های ترمینال وسر جاده دود شود و به هوا رود.
@thing
محمد زینالی اُناری
گردنه از خود ترمینال شروع میشود. وقتی شهرداری ها اجاره ترمینال را که همیشه پر از تردد است، به قیمتی به فروشگاه ها می دهند تا آن ها کلوچه ای که رویش ۱۰۰۰تومان قیمت دارد را به گزاف بفروشند. هیچ وقت تجربه نخواهید کرد که در ترمینال یا حتی مسیرهای مسافرتی وقتی اتوبوس نگه داشته شود، جنسی مرغوب با قیمتی مطلوب ملاحظه کنید. نفس این که این ها هم وطنانی هستند که زحمت کشیده و خدماتی ارائه می دهند و نباید بر سر آن چانه بزنیم، مطلوب است، اما این عمل در واقع یادگیری نوعی گردنه اندیشی و راهزنی در سیستم اقتصادی است. بسیاری از مردم در همین گردنه ها بزرگ شده و کار یاد گرفته اند و این را نیک می دانند که سر بزنگاه می توانند خوب معامله کنند و از ناتوانی یا نیاز دیگران خوب سود ببرند.
این دیگر ماکیاولیسم و لیبرالیسم نیست، عیاری است. اقتصاد به سبک عیاری، فقط مترصد گردنه ها است. شهردارانی هم که ادعای مدیریت جهادی و اخلاق مداری دارند، نتوانسته اند تا کنون فرصت کنند و سیستم گردنه اندیشی را از اقتصاد شهری بر چینند. بر عکس فکر می کنند این سنت ها همین هستند که هستند و باید به همین روال اداره کنند. سنت گردنه اندیشی از اقتصاد سنتی و بومی ما بر می خیزد که در آن دلال ها مترصد این هستند که فردی ناآشنا وارد بازار شود و تا جایی که می توانند او را بچاپند تا این که انبان خود را از سکه پر و انبان او را از سکه تهی کنند. به این صورت گردنه ها وارد اقتصاد شهری شده اند و ترمینال و مسیر جاده و حتی گوشه و کنار روزمره شهر را پر کرده اند.
ایام آغاز سال جدید، عمدتاً توأم است با گران تر شدن هزینه بلیط های سفر و اقامت؛ در حالی که این ایام زمان شلوغی سفر و گردش مردم است و قاعده منصفانه این است که برای فروش بیشتر تخفیف ویژه ارائه نماید. اما جدا از این که زیرکی فروشندگان مجاب می کند که وقتی مشتری سر و دست می شکند، گران حساب کنند، از سوی مراجع ذی صلاح هم هزینه ها بالا میرود. به همین خاطر عیدی هایی که پیش از آغاز سال به کارمندان، کارگران و ... اعطا می شود، همه به صورت قانونی از سوی اقتصاد گردنه اندیش ربوده می شود. این سنتی است که در همه جهان شناخته شده است. کارگردان انیمیشن رابین هود هم این تفاهم اقتصادی را با انداختن یک سکه به درون کاسه درویش و افراشتن چندین سکه نشان داده است.
عید نوروز، از دیرباز یادآور بهار، شادی، صله رحم و صمیمیت بوده است، اما اقتصاد جدید ما وقتی زندگی ها از شیوه روستایی به شیوه شهری و ملیتی در آمده است، به جای صمیمیت روستا و فرهنگ همیاری آن، از الگوهای عیاری و راهزنی فرهنگ پذیر شده و دلالی و دریوزه مسلکی را فرهنگ بازارهای خود نموده است. این عکس العمل به شلوغی شهرها و شلوغی راه ها، شاید نه از وجدان روستانشینان مهاجر یا حتی اربابان شهر که از فرهنگ لوطی گری نابهنجار شده که زاده محمدی آن را در کتابش تشریح کرده است، شکل گرفته است. به این صورت که به جای این که فرهنگ صمیمیت مهاجران روستایی یا اشراف شهری تولید کننده فرهنگ سازمانی بازار مسافرت و عوارض شهری شود، فرهنگ لوطیان شاپو به سرِ سیبیلو در این جا دیده می شود، اگرچه خود آن ها لباس و تیپ شان را عوض کرده اند.
سفر، جایجایی و تغییر موضع انسان و حتی فروختن فرش و اساس برای راه انداختن کار، یاد آور تلاش انسان برای در آوردن یک لقمه نان است و این ضرب المثل که "از این ستون به اون ستون فرجه" اما اینک می توان این برداشت را از اقتصاد شهرمان و به ویژه در ایام عید نوروز که همه اغلب مسافر ترمینال ها و یا جاده های ایران عزیز هستیم، بگوئیم که "از این شهر به اون شهر گردنه اس" چه بسا این که داخل شهرهای ما هم گردنه کم نیست و اگر ناشی باشید و ندانید که کجای کارتان می لنگد، یک همشهری که به زودی قرار است به او شهروند بگوئیم، کاری خواهد کرد که همه جای شما بلنگد. امیدوارم در سال ۹۶ این حال ما تغییر یابد و رفتار سر گردنه ای از ابلاغیه های قیمت و اجاره های فروش گاه های ترمینال وسر جاده دود شود و به هوا رود.
@thing
مخارج نوجوانان
بخش اول
زیگموند باومن؛ برگردان: عرفان ثابتی
درآمد: فشارهای اجتماعی دنیای مدرن و تلاش برای پذیرش در گروه همسالان، نوجوانان را وامیدارد تا در رقابتی پایانناپذیر بر سر مصرف کالاها شرکت کنند، رقابتی که هزینههای مصرفی خانواده را به طور فزایندهای افزایش میدهد. این مقاله به بررسی علل تغییر فرهنگ مصرف نوجوانان نسل جدید میپردازد.[۱]
ادارهی آمار ملی با انتشار جدیدترین «پیمایش مخارج خانوارها» در بریتانیا دربارهی ساختار فعلی بودجهی یک خانوادهی معمولی گزارش داده است: افرادی که با هم زیرِ یک سقف زندگی میکنند، به چه منظوری پول خرج میکنند و چه کسی برای چه چیزی پول میدهد؟ بر اساس این گزارش، یک «نوجوان معمولی» در بریتانیا سالانه بیش از ۱۰۰۰ پوند برای تلفنهای همراه، اِمپیتری پِلیِرها و دانلودها، ۲۴۰ پوند برای اصلاح مو، و ۳۰۰ پوند برای کفشهای ورزشی خرج میکند. اینها تنها هزینههای رایج نیستند بلکه برای محاسبهی کل بودجهی نوجوانان باید پول بلیت سینما، نایتکلاب و پوشاک را هم در نظر گرفت. یک نوجوان معمولی فکر میکند که برای زندگی مناسب، و در واقع «عادی» و برای مقبولیت در میان همسالان خود و جلب احترام آنها به چیزهای دیگری هم نیاز دارد: چیزهایی مانند تلفنِ همراه، که بموقع به نسخهی «جدید و بهبودیافته» ارتقا مییابد و با تازهترین زنگها روزآمد میشود، لپ تاپ، تلویزیون و دیویدی پلیر در اتاق اختصاصی، بعضی از آلات موسیقی و کلاس موسیقی و … . در کل، بر اساس این گزارش، سبک زندگی یک نوجوان معمولی، سالانه ۹۰۰۰ پوند هزینه دارد. اگر تورم را در نظر بگیریم، این رقم ۱۲ برابر مبلغی است که ۳۰ سال قبل یک نوجوان معمولی خرج میکرد.
برای این که این ارقام را بفهمیم و موضع بگیریم، باید به دو نکتهی دیگر توجه کنیم. نکتهی اول: اکنون نوجوانان در مقایسه با زمان آغازِ محاسبات آماری، پول خرج کردن را از سن بسیار کمتری شروع میکنند- و این سن همچنان در حال کاهش است. برای مثال، اخیراً یکی از مؤسسات خیریهی آموزشی در تحقیقی دریافت که هفتسالهها نه تنها میخواهند که تلفن همراه داشته باشند بلکه مایلند که این تلفنها زنگهای مُدِ روز و جدیدترین بازیها را هم داشته باشند.
نکتهی دوم: نوجوانانِ دههی ۱۹۷۰، همچون جانشینان امروزیِ خود، شیفته، فریفته و مسحورِ عجایب بازیهای کُنسولی، واکمنها یا فیلمهای سینمایی بودند؛ اما در آن دوران، همهی این چیزهای دلخواه (شاید به استثنای بلیت سینما) به طور نسبی بسیار گرانتر بودند و بنابراین، در مقایسه با نمونههای پیشرفتهترِ فعلی، عدهی کمتری به آنها دسترس داشتند. این چیزهای دلخواه کالاهایی تجملی و رؤیایی به شمار میرفتند نه مایحتاج اولیه، و تملک آنها نشانهی بخت و اقبالِ بلند شمرده میشد، نه انتظاری مشروع یا حق یا وظیفه. حال که این چیزهای دلخواه ارزانترند، قیمت آنها به طرز وسوسهانگیزی کاهش مییابد و به نحو فریبندهای در دسترس قرار دارند، به دست آوردنِ آنها بخشی عادی از زندگی «طبیعی» و معمولیِ «هر کسی» شده «که سرش به تنش میارزد» و دیگر تملک آنها رویدادی استثنائی و خارق العاده نیست که آن را جشن بگیرند، به یاد سپارند، و از خدا یا بخت و اقبالِ مساعد تشکر کنند. نتیجهی غیرمنتظره اما محتومِ این امر از بین رفتن پیوند عاطفی با این داراییهاست : آنچه واقعاً اهمیت دارد لحظهی اکتساب است و نه دوستیِ پایدار. نیمی از تلفنهای همراهِ نوجوانان گم میشوند، و کفشهای ورزشی، اندکی پس از این که خریده میشوند، دلِ نوجوانان را میزنند و در سطل آشغال میافتند. چیزها به همان سرعتی که مُد میشوند، از مُد میافتند. در بین انبوه وسایلی که به سرعت به دست میآیند و دور انداخته میشوند، به ندرت چیزی «مایهی مباهات و عزیز» میشود؛ و اگر هم بشود، حتماً به سرعت از چشم میافتد. آنچه باید همیشه زنده نگه داشته شود، سبک است و نه وسائل؛ و این سبک، میطلبد که لوازم جانبی آن وسایل با سرعتی فزاینده تعویض شوند.
نامهی اندیشمندانهی جاکومو سِگانتینی، یکی از خوانندگان ایتالیایی آثارم، مرا برانگیخت تا دنیای نوجوانان را بازبینی کنم. او نوشت: «واقعیتِ زندگی من کاملاً متفاوت است. تا حد ممکن، کم مصرف میکنم چون پول ندارم. این وضعیت، باعث سرخوردگیام نشده بلکه مرا به نادیده گرفتنِ پیامهای بازاریابی عادت داده است.» دلیلی ندارم که به صداقت جاکومو شک کنم و تنها میتوانم قدرت ارادهاش را بستایم، حتی اگر بخش عمدهای از این قدرت ناشی از فشارِ ضرورت باشد. جاکومو سِگانتینی به اختیار یا اجبار، خلاف جریان (جریانی نیرومند) شنا میکند. شمار فراوانی از دیگر مردان و زنانِ جوان، درست مثل او «پول ندارند» که مخارج نوعی سبک زندگی را تأمین کنند که به عقیدهی بسیاری مسئلهی مرگ (اجتماعی) یا زندگی (اجتماعی) است.
بخش اول
زیگموند باومن؛ برگردان: عرفان ثابتی
درآمد: فشارهای اجتماعی دنیای مدرن و تلاش برای پذیرش در گروه همسالان، نوجوانان را وامیدارد تا در رقابتی پایانناپذیر بر سر مصرف کالاها شرکت کنند، رقابتی که هزینههای مصرفی خانواده را به طور فزایندهای افزایش میدهد. این مقاله به بررسی علل تغییر فرهنگ مصرف نوجوانان نسل جدید میپردازد.[۱]
ادارهی آمار ملی با انتشار جدیدترین «پیمایش مخارج خانوارها» در بریتانیا دربارهی ساختار فعلی بودجهی یک خانوادهی معمولی گزارش داده است: افرادی که با هم زیرِ یک سقف زندگی میکنند، به چه منظوری پول خرج میکنند و چه کسی برای چه چیزی پول میدهد؟ بر اساس این گزارش، یک «نوجوان معمولی» در بریتانیا سالانه بیش از ۱۰۰۰ پوند برای تلفنهای همراه، اِمپیتری پِلیِرها و دانلودها، ۲۴۰ پوند برای اصلاح مو، و ۳۰۰ پوند برای کفشهای ورزشی خرج میکند. اینها تنها هزینههای رایج نیستند بلکه برای محاسبهی کل بودجهی نوجوانان باید پول بلیت سینما، نایتکلاب و پوشاک را هم در نظر گرفت. یک نوجوان معمولی فکر میکند که برای زندگی مناسب، و در واقع «عادی» و برای مقبولیت در میان همسالان خود و جلب احترام آنها به چیزهای دیگری هم نیاز دارد: چیزهایی مانند تلفنِ همراه، که بموقع به نسخهی «جدید و بهبودیافته» ارتقا مییابد و با تازهترین زنگها روزآمد میشود، لپ تاپ، تلویزیون و دیویدی پلیر در اتاق اختصاصی، بعضی از آلات موسیقی و کلاس موسیقی و … . در کل، بر اساس این گزارش، سبک زندگی یک نوجوان معمولی، سالانه ۹۰۰۰ پوند هزینه دارد. اگر تورم را در نظر بگیریم، این رقم ۱۲ برابر مبلغی است که ۳۰ سال قبل یک نوجوان معمولی خرج میکرد.
برای این که این ارقام را بفهمیم و موضع بگیریم، باید به دو نکتهی دیگر توجه کنیم. نکتهی اول: اکنون نوجوانان در مقایسه با زمان آغازِ محاسبات آماری، پول خرج کردن را از سن بسیار کمتری شروع میکنند- و این سن همچنان در حال کاهش است. برای مثال، اخیراً یکی از مؤسسات خیریهی آموزشی در تحقیقی دریافت که هفتسالهها نه تنها میخواهند که تلفن همراه داشته باشند بلکه مایلند که این تلفنها زنگهای مُدِ روز و جدیدترین بازیها را هم داشته باشند.
نکتهی دوم: نوجوانانِ دههی ۱۹۷۰، همچون جانشینان امروزیِ خود، شیفته، فریفته و مسحورِ عجایب بازیهای کُنسولی، واکمنها یا فیلمهای سینمایی بودند؛ اما در آن دوران، همهی این چیزهای دلخواه (شاید به استثنای بلیت سینما) به طور نسبی بسیار گرانتر بودند و بنابراین، در مقایسه با نمونههای پیشرفتهترِ فعلی، عدهی کمتری به آنها دسترس داشتند. این چیزهای دلخواه کالاهایی تجملی و رؤیایی به شمار میرفتند نه مایحتاج اولیه، و تملک آنها نشانهی بخت و اقبالِ بلند شمرده میشد، نه انتظاری مشروع یا حق یا وظیفه. حال که این چیزهای دلخواه ارزانترند، قیمت آنها به طرز وسوسهانگیزی کاهش مییابد و به نحو فریبندهای در دسترس قرار دارند، به دست آوردنِ آنها بخشی عادی از زندگی «طبیعی» و معمولیِ «هر کسی» شده «که سرش به تنش میارزد» و دیگر تملک آنها رویدادی استثنائی و خارق العاده نیست که آن را جشن بگیرند، به یاد سپارند، و از خدا یا بخت و اقبالِ مساعد تشکر کنند. نتیجهی غیرمنتظره اما محتومِ این امر از بین رفتن پیوند عاطفی با این داراییهاست : آنچه واقعاً اهمیت دارد لحظهی اکتساب است و نه دوستیِ پایدار. نیمی از تلفنهای همراهِ نوجوانان گم میشوند، و کفشهای ورزشی، اندکی پس از این که خریده میشوند، دلِ نوجوانان را میزنند و در سطل آشغال میافتند. چیزها به همان سرعتی که مُد میشوند، از مُد میافتند. در بین انبوه وسایلی که به سرعت به دست میآیند و دور انداخته میشوند، به ندرت چیزی «مایهی مباهات و عزیز» میشود؛ و اگر هم بشود، حتماً به سرعت از چشم میافتد. آنچه باید همیشه زنده نگه داشته شود، سبک است و نه وسائل؛ و این سبک، میطلبد که لوازم جانبی آن وسایل با سرعتی فزاینده تعویض شوند.
نامهی اندیشمندانهی جاکومو سِگانتینی، یکی از خوانندگان ایتالیایی آثارم، مرا برانگیخت تا دنیای نوجوانان را بازبینی کنم. او نوشت: «واقعیتِ زندگی من کاملاً متفاوت است. تا حد ممکن، کم مصرف میکنم چون پول ندارم. این وضعیت، باعث سرخوردگیام نشده بلکه مرا به نادیده گرفتنِ پیامهای بازاریابی عادت داده است.» دلیلی ندارم که به صداقت جاکومو شک کنم و تنها میتوانم قدرت ارادهاش را بستایم، حتی اگر بخش عمدهای از این قدرت ناشی از فشارِ ضرورت باشد. جاکومو سِگانتینی به اختیار یا اجبار، خلاف جریان (جریانی نیرومند) شنا میکند. شمار فراوانی از دیگر مردان و زنانِ جوان، درست مثل او «پول ندارند» که مخارج نوعی سبک زندگی را تأمین کنند که به عقیدهی بسیاری مسئلهی مرگ (اجتماعی) یا زندگی (اجتماعی) است.
مخارج نوجوانان
بخش دوم
زیگموند باومن؛ برگردان: عرفان ثابتی
عدهی زیادی، مصرف کنندگانِ «ناموفق» یا «ناکام»، ناتوان یا شکست خورده به شمار میروند اما این وضعیت باعث خوشحالی آنها نیست و اگر میتوانستند چنین انتخابی نمیکردند. «پیامهای بازاریابی» همه جا حاضرند و به طرز آزارندهای مُصر و مکّارند؛ هر چند حیرتانگیزترین قدرت آنها ناشی از این واقعیت است که «مخاطبان» همسال آنها («نوجوانان معمولی») با ترس آمیخته به احترام به آنها گوش میکنند و تا جایی که میتوانند (و بیش از توانِ خود) میکوشند تا از فرامین و دستورات آنها اطاعت کنند. بنابراین، فقط نباید به «نادیده گرفتنِ» تبلیغات تجاری عادت کنیم بلکه بیش از هر چیز باید به «نادیده گرفتنِ» فشارِ شاید کمتر آزارنده اما قطعاً مؤثرِ اطرافیانِ خود و چشمپوشی از فشارِ معیارهایی عادت کنیم که اطرافیانمان میکوشند خود را با آن مطابقت دهند و انتظار دارند که معاشرانشان نیز چنین کنند. نادیده گرفتن، بیاعتنایی و غلبه بر فشارِ اجتماعی شجاعت زیادی را میطلبد. این کار مستلزم اعصابی پولادین و شخصیتی قوی است؛ در واقع، شخصیتی بسیار قوی که تربیت، پرورش و حفظ آن به رغم همهی مشکلات آسان نیست.
سی سال قبل تنها عدهای خاص و برگزیده، افرادی بسیار مصمّم و شجاع، صبورانه پس انداز میکردند تا رایانهی شخصی یا بلیت فیلمهای کارگردانان و یا بازیگران محبوبِ خود را بخرند. اما در سالهای اخیر، تنها عدهای خاص، بسیار مصمّم و مقاوم، از مقروض شدن برای خریدن جدیدترین اِمپیتری پلیرها و دانلود کردن تازهترین آهنگها خودداری کردهاند. جاکومو سِگانتینی میتواند یکی از این افراد خاص و نه چندان پرشمار باشد، و حدس میزنم که خاص بودن برای او آسان به دست نیامده است؛ خاص بودن باید اغلب دردناک و گاهی حتی تحقیرآمیز بوده باشد و تسلیمِ موج شدن هزینهی مالی دارد. شنا کردن خلاف جریان آب هم هزینه دارد؛ در این مورد، هزینه، مالی نیست اما سنگینتر است و بیشتر صدمه میزند. در یکی از نامههایم نوشتم که سرنوشت، گزینهها را تعیین میکند اما انتخاب از میانِ آنها بسته به شخصیت خودِ آدم است. با توجه به انتخابهای سگانتینی باید گفت که شخصیت او در خورِ ستایش و احترام است.
تأکید جاکومو بر این که «نیندیشیدن به آینده» محال است، مرا متأثر کرد. با توجه به تاریخ نامهی او (چند ماه پس از افولِ اعتباری اخیر و سقوط بازارهای کار) به نظر میرسد که این بار، جاکومو دارد دوباره به صف اکثریت عظیمی از همسالانِ خود میپیوندد. گویا زندگی در میان چرخشِ سرگیجه آور، مهیّج و نفسگیرِ کالاها و هیجانات جدید که تا چندی پیش ابدی به شمار میرفت، دارد از حرکت باز میایستد؛ اگرچه آهنگش کاهش یافته و به احتمال زیاد تا مدتی لنگ لنگان خواهد رفت. جاکومو سِگانتینی به درستی میگوید که «نه چند دوجین بلکه صدها هزار» جوانی که با او به دنیای بزرگسالان قدم میگذارند با چالشی مواجهند که شش ماه قبل هیچ تصوری از آن نداشتند و قطعاً از مهارت لازم برای رویارویی با آن بی بهره بودند. آنها یاد گرفته بودند که با فزونیِ گزینهها و فرصتها کنار بیایند؛ اما حالا باید به سرعت بیاموزند که چگونه در جهانی مبتلا به کمیابیِ گزینهها و فرصتها زندگی کنند. آیا شغلی برایم وجود دارد؟ اگر وجود دارد، چه نوع شغلی است؟ برای دستیابی به آن باید چه کار کنم؟ میتوان به چند شغلِ ممکن اشاره کرد اما هیچ کس نمیتواند تضمین کند که این شغلها هنوز هم وجود داشته باشند، و آن قدر باقی بمانند که مهارتهای لازم برای آنها را کسب کنیم.
خوشحال میشوم اگر جاکومو بتواند، آن طور که میگوید، به صف «جامعهشناسانِ جوان» بپیوندد. اما باید به او (و هر کسی که چنین فکری در سر دارد) هشدار دهم که پیوستن به این صفوفِ خاص، زندگیِ وی را آسانتر نخواهد کرد. با توجه به شخصیت او، این کار ممکن است بر دلواپسیهایش بیفزاید و از همان مقدار آرامش خاطری که برایش باقی مانده نیز بکاهد. زیرا به عنوان یک جامعهشناس، بارها و بارها در زندگی حرفهای درخواهد یافت که «آدمیان فقط چیزی را میآموزند که به دردِ اجدادشان میخورد. درست زیستن چیزی است که تنها میتوان به مردگان آموخت»- این سخنانِ فرناندو پسوا است که بسیاری او را نویسندهی «یکی از مهم ترین متونِ جهانِ مدرن» میدانند.
منبع: سایت فرهنگی صدانت
@thing
بخش دوم
زیگموند باومن؛ برگردان: عرفان ثابتی
عدهی زیادی، مصرف کنندگانِ «ناموفق» یا «ناکام»، ناتوان یا شکست خورده به شمار میروند اما این وضعیت باعث خوشحالی آنها نیست و اگر میتوانستند چنین انتخابی نمیکردند. «پیامهای بازاریابی» همه جا حاضرند و به طرز آزارندهای مُصر و مکّارند؛ هر چند حیرتانگیزترین قدرت آنها ناشی از این واقعیت است که «مخاطبان» همسال آنها («نوجوانان معمولی») با ترس آمیخته به احترام به آنها گوش میکنند و تا جایی که میتوانند (و بیش از توانِ خود) میکوشند تا از فرامین و دستورات آنها اطاعت کنند. بنابراین، فقط نباید به «نادیده گرفتنِ» تبلیغات تجاری عادت کنیم بلکه بیش از هر چیز باید به «نادیده گرفتنِ» فشارِ شاید کمتر آزارنده اما قطعاً مؤثرِ اطرافیانِ خود و چشمپوشی از فشارِ معیارهایی عادت کنیم که اطرافیانمان میکوشند خود را با آن مطابقت دهند و انتظار دارند که معاشرانشان نیز چنین کنند. نادیده گرفتن، بیاعتنایی و غلبه بر فشارِ اجتماعی شجاعت زیادی را میطلبد. این کار مستلزم اعصابی پولادین و شخصیتی قوی است؛ در واقع، شخصیتی بسیار قوی که تربیت، پرورش و حفظ آن به رغم همهی مشکلات آسان نیست.
سی سال قبل تنها عدهای خاص و برگزیده، افرادی بسیار مصمّم و شجاع، صبورانه پس انداز میکردند تا رایانهی شخصی یا بلیت فیلمهای کارگردانان و یا بازیگران محبوبِ خود را بخرند. اما در سالهای اخیر، تنها عدهای خاص، بسیار مصمّم و مقاوم، از مقروض شدن برای خریدن جدیدترین اِمپیتری پلیرها و دانلود کردن تازهترین آهنگها خودداری کردهاند. جاکومو سِگانتینی میتواند یکی از این افراد خاص و نه چندان پرشمار باشد، و حدس میزنم که خاص بودن برای او آسان به دست نیامده است؛ خاص بودن باید اغلب دردناک و گاهی حتی تحقیرآمیز بوده باشد و تسلیمِ موج شدن هزینهی مالی دارد. شنا کردن خلاف جریان آب هم هزینه دارد؛ در این مورد، هزینه، مالی نیست اما سنگینتر است و بیشتر صدمه میزند. در یکی از نامههایم نوشتم که سرنوشت، گزینهها را تعیین میکند اما انتخاب از میانِ آنها بسته به شخصیت خودِ آدم است. با توجه به انتخابهای سگانتینی باید گفت که شخصیت او در خورِ ستایش و احترام است.
تأکید جاکومو بر این که «نیندیشیدن به آینده» محال است، مرا متأثر کرد. با توجه به تاریخ نامهی او (چند ماه پس از افولِ اعتباری اخیر و سقوط بازارهای کار) به نظر میرسد که این بار، جاکومو دارد دوباره به صف اکثریت عظیمی از همسالانِ خود میپیوندد. گویا زندگی در میان چرخشِ سرگیجه آور، مهیّج و نفسگیرِ کالاها و هیجانات جدید که تا چندی پیش ابدی به شمار میرفت، دارد از حرکت باز میایستد؛ اگرچه آهنگش کاهش یافته و به احتمال زیاد تا مدتی لنگ لنگان خواهد رفت. جاکومو سِگانتینی به درستی میگوید که «نه چند دوجین بلکه صدها هزار» جوانی که با او به دنیای بزرگسالان قدم میگذارند با چالشی مواجهند که شش ماه قبل هیچ تصوری از آن نداشتند و قطعاً از مهارت لازم برای رویارویی با آن بی بهره بودند. آنها یاد گرفته بودند که با فزونیِ گزینهها و فرصتها کنار بیایند؛ اما حالا باید به سرعت بیاموزند که چگونه در جهانی مبتلا به کمیابیِ گزینهها و فرصتها زندگی کنند. آیا شغلی برایم وجود دارد؟ اگر وجود دارد، چه نوع شغلی است؟ برای دستیابی به آن باید چه کار کنم؟ میتوان به چند شغلِ ممکن اشاره کرد اما هیچ کس نمیتواند تضمین کند که این شغلها هنوز هم وجود داشته باشند، و آن قدر باقی بمانند که مهارتهای لازم برای آنها را کسب کنیم.
خوشحال میشوم اگر جاکومو بتواند، آن طور که میگوید، به صف «جامعهشناسانِ جوان» بپیوندد. اما باید به او (و هر کسی که چنین فکری در سر دارد) هشدار دهم که پیوستن به این صفوفِ خاص، زندگیِ وی را آسانتر نخواهد کرد. با توجه به شخصیت او، این کار ممکن است بر دلواپسیهایش بیفزاید و از همان مقدار آرامش خاطری که برایش باقی مانده نیز بکاهد. زیرا به عنوان یک جامعهشناس، بارها و بارها در زندگی حرفهای درخواهد یافت که «آدمیان فقط چیزی را میآموزند که به دردِ اجدادشان میخورد. درست زیستن چیزی است که تنها میتوان به مردگان آموخت»- این سخنانِ فرناندو پسوا است که بسیاری او را نویسندهی «یکی از مهم ترین متونِ جهانِ مدرن» میدانند.
منبع: سایت فرهنگی صدانت
@thing
Forwarded from یادداشت
فَشِنِ شورا
محمد زینالی اُناری
یک جک یا کنایه در مورد فوتبال هست که به ادبیات طنزپردازان می توان نوشت: ظریفی گفته که به جای این که بیست و دو نفر را در میدان دنبال یک توپ بدوانید، چند توپ به میدان بیندازید تا بندگان خدا این قدر به پر و پای هم نپیچند. وضع امروزی ثبت نام برای عضویت در شورای شهر هم همین ماجرا را پیش ما گذاشته است و آدم آرزو می کند که کاش مدرسه یا فستیوالی باز می شد و این همه آدم که شمارش از ۱۰۰ در اردبیل بالا رفته است، می رفتند و آن جا در مراسم شرکت می کردند و سه سال آزگار با هم گل می گفتند و گل می شنفتند.
دلایل این که اقبال نسبت به ثبت نام در شورا خیلی پرفروغتر از وضع معمول است، چه می تواند باشد؟ هیچ پاسخی قانع کننده تر از این وجود ندارد که مردم اردبیل هنوز تکلیف شان با شورا روشن نیست و نتوانسته اند مفهوم و معنای این موضوع را بفهمند. آیا شورا برای عضویت همه کس و همه ی گروه های موجود است؟ ایا شورا برای نشان دادن رشادت یا ژست های خودنمایانه است؟ آیا شورا برای احساس حضور و وجود افراد است؟ برای همین باید به قصه ی کوتاه دیگری اشاره کنم.
کمی اگر تخفیف بدهید، موضوع این است که حدود یک و نیم سال پیش و نه ماه مانده به انتخابات مجلس شورای اسلامی یکی از آشنایان را دیدم که بعد از احوال پرسی کوتاهی گفت: می خواهم بیایم ( ایستیه م گئله م) گفتم خوب تو الان پیش من هستی و در حال راه رفتن با هم حرف می زنیم. گفت نه می خواهم بیایم و باشم. گفتم خوب دیگر سعی کن کارت را از تهران به اردبیل بگیری. بعد با نگاهی عاقل اندر سفیه که تو مقصود مرا یا حرف آدمیزاد را نمی فهمی به من گفت: می خواهم بیایم و ورود کنم به مجلس. بعد من یاد این حرف های آدم بزرگ ها افتادم و به ایشان گفتم عقلت را از دست داده ای؟ او هم شروع کرد به گفتن دلایلش.
حال که این همه آدم دلیل برای آمدن دارند، باید به سراغ دلیل های آن ها برویم و ببینیم هر فردی چه دلایلی برای حضور خود ذکر می کند؟ آیا همه درد شهر و شهرنشینی و شهروندی و ساماندهی به اردبیل را دارند؟ اگر چنین است، چرا شیوه حضور خودشان را ساماندهی نمی کنند؟ آیا صد و اندی از مردم شهر که برای عضویت و رقابت آماده می شوند در این خصوص با هم تعامل داشته اند که به وجود همدیگر اعتماد کرده و گوی سبقت یا افتخار خدمت را به او تقدیم کنند؟
یا این که میزان اعتماد مردم به هم پایین است و خود می خواهند به عهد شهروندی و نمایندگی مردم وفا کنند. اما در جامعه ای که نمایندگان یا کاندیداها این قدر به هم اعتماد پایینی دارند، چرا انتظار دارند مردم به آن ها اعتماد کنند. در واقع می توان نتیجه گرفت موضوع، به نمایندگی حقوق مردم مربوط نیست و قصه چیز دیگری است. این حضورها و آمدن ها، دلیل مسئولیت پذیری اجتماعی ندارد و بیشتر چنین می نماید که دلایل فردگرایانه و شخصی می باشند.
خوب وقتی دلایل اعضایی که خود را لایق نمایندگی مردم می دانند این قدر شخصی است، وضع بدتر می شود. به این می ماند که روزی از کاندیدایی پرسیدم نظرت درباره سروش، ملکیان و روشنفکران و نواندیشی دینی چیست؟ طرفداران کاندیدایی که قرار است برود مجلس و در خصوص حقوق، مقتضیات زندگی، اعتبارات و قوانین فرهنگی و .. تصمیم گیری کند معترض شدند که چرا تفتیش عقاید می کنی؟!! در حالی که تفتیش عقاید چیز دیگری است و نماینده برای نمایندگی مردم باید از اعتقادات سیاسی و فرهنگی خود آن ها را روشن و مطمئن کند. تحت تأثیر این رفتارها است که نمایندگی و حتی شورایی شدن به امری شخصی تبدیل می شود.
حال این امور شخصی طبیعی است که به جای این که به دم زدن به سخنرانی های صریح و عقلایی به شعارهای سطحی و تصویرهای زیبا تکیه کنند و فریب و اغوا جای تفاهم و تصریح را بگیرد. افراد زیادی با همین ابزار خودرا به عنوان یار و یاور مردم معرفی کنند و با تکیه با گروه های خودی و دوستان یا هم قبیله ای های زیادشان وارد انتخابات شوند. جدال سیاسی و فرهنگی شهر به آوردگاه قبیله ای و ژست هایی شبیه مراسم عروسی تبدیل شود و به تدریج به جایی برسیم که شورا دیگر به محلی برای میهمانی یا سالن مد و فشن تبدیل شود.
این جا بحران "اخلاق"، اعتماد و تعریف مسئله ای به نام شورا و نمایندگی برای مردم وجود دارد و نشان می دهد که در سالهای گذشته، متولیان فرهنگی و اخلاقی جامعه به جای تطهیر و سلامت بخشی به اخلاق، کار دیگری کردند تا به تدریج ما با وضع رقت بار خودنمایی و قبیله گرایی روبر و شویم. این انتخابات هم تمام خواهد شد و شاید باز هم صدای دعوای همسر عضو شورا یا رواج پیدا کردن آسفالت های بی کیفیت و عناصر تخریب کننده دیگر در شهر باشیم. اما باید به خود بیاییم و فکری برای سامان دادن به امور جمعه کنیم. از چند سیاستمدار و فیلسوف اخلاق دعوت کنیم ما را برای فرهنگ تصمیم گیری و فرهنگ زندگی جمعی و انتخاب نماینده اماده کنند.
@ardabilnote
محمد زینالی اُناری
یک جک یا کنایه در مورد فوتبال هست که به ادبیات طنزپردازان می توان نوشت: ظریفی گفته که به جای این که بیست و دو نفر را در میدان دنبال یک توپ بدوانید، چند توپ به میدان بیندازید تا بندگان خدا این قدر به پر و پای هم نپیچند. وضع امروزی ثبت نام برای عضویت در شورای شهر هم همین ماجرا را پیش ما گذاشته است و آدم آرزو می کند که کاش مدرسه یا فستیوالی باز می شد و این همه آدم که شمارش از ۱۰۰ در اردبیل بالا رفته است، می رفتند و آن جا در مراسم شرکت می کردند و سه سال آزگار با هم گل می گفتند و گل می شنفتند.
دلایل این که اقبال نسبت به ثبت نام در شورا خیلی پرفروغتر از وضع معمول است، چه می تواند باشد؟ هیچ پاسخی قانع کننده تر از این وجود ندارد که مردم اردبیل هنوز تکلیف شان با شورا روشن نیست و نتوانسته اند مفهوم و معنای این موضوع را بفهمند. آیا شورا برای عضویت همه کس و همه ی گروه های موجود است؟ ایا شورا برای نشان دادن رشادت یا ژست های خودنمایانه است؟ آیا شورا برای احساس حضور و وجود افراد است؟ برای همین باید به قصه ی کوتاه دیگری اشاره کنم.
کمی اگر تخفیف بدهید، موضوع این است که حدود یک و نیم سال پیش و نه ماه مانده به انتخابات مجلس شورای اسلامی یکی از آشنایان را دیدم که بعد از احوال پرسی کوتاهی گفت: می خواهم بیایم ( ایستیه م گئله م) گفتم خوب تو الان پیش من هستی و در حال راه رفتن با هم حرف می زنیم. گفت نه می خواهم بیایم و باشم. گفتم خوب دیگر سعی کن کارت را از تهران به اردبیل بگیری. بعد با نگاهی عاقل اندر سفیه که تو مقصود مرا یا حرف آدمیزاد را نمی فهمی به من گفت: می خواهم بیایم و ورود کنم به مجلس. بعد من یاد این حرف های آدم بزرگ ها افتادم و به ایشان گفتم عقلت را از دست داده ای؟ او هم شروع کرد به گفتن دلایلش.
حال که این همه آدم دلیل برای آمدن دارند، باید به سراغ دلیل های آن ها برویم و ببینیم هر فردی چه دلایلی برای حضور خود ذکر می کند؟ آیا همه درد شهر و شهرنشینی و شهروندی و ساماندهی به اردبیل را دارند؟ اگر چنین است، چرا شیوه حضور خودشان را ساماندهی نمی کنند؟ آیا صد و اندی از مردم شهر که برای عضویت و رقابت آماده می شوند در این خصوص با هم تعامل داشته اند که به وجود همدیگر اعتماد کرده و گوی سبقت یا افتخار خدمت را به او تقدیم کنند؟
یا این که میزان اعتماد مردم به هم پایین است و خود می خواهند به عهد شهروندی و نمایندگی مردم وفا کنند. اما در جامعه ای که نمایندگان یا کاندیداها این قدر به هم اعتماد پایینی دارند، چرا انتظار دارند مردم به آن ها اعتماد کنند. در واقع می توان نتیجه گرفت موضوع، به نمایندگی حقوق مردم مربوط نیست و قصه چیز دیگری است. این حضورها و آمدن ها، دلیل مسئولیت پذیری اجتماعی ندارد و بیشتر چنین می نماید که دلایل فردگرایانه و شخصی می باشند.
خوب وقتی دلایل اعضایی که خود را لایق نمایندگی مردم می دانند این قدر شخصی است، وضع بدتر می شود. به این می ماند که روزی از کاندیدایی پرسیدم نظرت درباره سروش، ملکیان و روشنفکران و نواندیشی دینی چیست؟ طرفداران کاندیدایی که قرار است برود مجلس و در خصوص حقوق، مقتضیات زندگی، اعتبارات و قوانین فرهنگی و .. تصمیم گیری کند معترض شدند که چرا تفتیش عقاید می کنی؟!! در حالی که تفتیش عقاید چیز دیگری است و نماینده برای نمایندگی مردم باید از اعتقادات سیاسی و فرهنگی خود آن ها را روشن و مطمئن کند. تحت تأثیر این رفتارها است که نمایندگی و حتی شورایی شدن به امری شخصی تبدیل می شود.
حال این امور شخصی طبیعی است که به جای این که به دم زدن به سخنرانی های صریح و عقلایی به شعارهای سطحی و تصویرهای زیبا تکیه کنند و فریب و اغوا جای تفاهم و تصریح را بگیرد. افراد زیادی با همین ابزار خودرا به عنوان یار و یاور مردم معرفی کنند و با تکیه با گروه های خودی و دوستان یا هم قبیله ای های زیادشان وارد انتخابات شوند. جدال سیاسی و فرهنگی شهر به آوردگاه قبیله ای و ژست هایی شبیه مراسم عروسی تبدیل شود و به تدریج به جایی برسیم که شورا دیگر به محلی برای میهمانی یا سالن مد و فشن تبدیل شود.
این جا بحران "اخلاق"، اعتماد و تعریف مسئله ای به نام شورا و نمایندگی برای مردم وجود دارد و نشان می دهد که در سالهای گذشته، متولیان فرهنگی و اخلاقی جامعه به جای تطهیر و سلامت بخشی به اخلاق، کار دیگری کردند تا به تدریج ما با وضع رقت بار خودنمایی و قبیله گرایی روبر و شویم. این انتخابات هم تمام خواهد شد و شاید باز هم صدای دعوای همسر عضو شورا یا رواج پیدا کردن آسفالت های بی کیفیت و عناصر تخریب کننده دیگر در شهر باشیم. اما باید به خود بیاییم و فکری برای سامان دادن به امور جمعه کنیم. از چند سیاستمدار و فیلسوف اخلاق دعوت کنیم ما را برای فرهنگ تصمیم گیری و فرهنگ زندگی جمعی و انتخاب نماینده اماده کنند.
@ardabilnote
جنبش های اودیپی
محمد زینالی اُناری، پژوهشگر فرهنگ عامه
فروید در خصوص تحلیل رابطه والدین و فرزند به اسطوره ی اودیپ اشاره می کند. در این اسطوره رئیس یک قبیله پدرسالار زنانی دارد که پسرانش که به سبب تعدد هنوز با پدر خود آشنا نیستند، او را می کشند تا آنان را هم از زنان قبیله نصیبی باشد. چرا که قاعده در این قبیله آن بوده که همه زنان از آن پدر بود و پسران را از برگزیدن همسری نصیبی نبوده است. فروید از این داستان به تحلیل حسادت پسر برای قیاس خود در رابطه مادر و پدرش استفاده کرده است. این داستان در سپهرهای اخلاقی و سیاسی هم قابل تصور است.
رعیت وقتی به دنیا آمد، از شیوه تربیتش قرار شد فقط کارگری کند و مثل سیزیف بار بکشد و خسته شود، ان گاه دوباره روز از نو و روزی از نو و دوباره بار بکشد و خسته شود و این چرخه در زندگی او تکرار می شد و به انحاء مختلف مالیات و هزینه میهمانان و سفره ی خان را در روستاها می دادند و از دنیا خبر نداشتند و هر گروهی در چنگ خان و بیگ افتاده بودند و می دانستند باید تا آخرالزمان این وضع را تحمل کنند، بلکه یک منجی بیاید و گشایشی شود.
اما همین رعیت وقتی به شهر آمد و زرق و برق شهر نصیب او نشد و روزنامه ها را خواند و چرخ بر هم زدن را یاد گرفت، دیگر منتظر نشد و در قالبهای گروه های کارگری جنبشی انجام داد که ۲۹ اسفند طعم موفقیت را چشید. همین جنبش بود که به جنبش مشروطه که بیشتر از سوی شوالیه های سیاسی شروع شده بود و توده ی آگاه نداشت، پیوست تا بتواند وزنه ای اساسی در انقلاب ۵۷ از خودش نشان دهد. این بار این رعیت بود که علیه آقایی و سروری اربابان و به زبان مارکسیستی شان، اشراف یا فئودال ها قیام کردند و زمینه های موفقیت را هم فراهم آوردند.
حال فرقی ندارد وقتی که این رابطه در میان پدر و پسر، ارباب و رعیت، سیاستمدار و هنرمند، ... و کارمند و بیکار دیده شود. در هر صورت وقتی یک رابطه مسلط قراردادی شده در جامعه وجود داشته باشد و گروهی از قدرت و امکانات بهره مند باشند، گروه زیر دست که مدت ها نگهبان سر چهار راه و مامور بادیگارد بودند، روزی در کنار هم می نشینند و می گویند ما را هم از این فرصت و قدرت باید نصیبی باشد. بعد جنبش های ادیپی همچون قیام خرده فرهنگ ها علیه فرهنگ رسمی شروع می شود و چه بسا نگهبانانی که تا دیروز محافظ و بادیگارد انقلابیون بودند، بخواهند سهمی در قدرت و منزلت داشته باشند.
هر قدر فرصت برای در کنار هم نشینی فرزندان، کارگران و سربازان فراهم شود، امکان شکل گیری جنبش های اودیپی بیشتر فراهم است و به ویژه این که هر قدر این گروه در ساختار جامعه مدنی دخالت داده نشوند و به حاشیه رانده شوند، امکان این جنبش ها بیشتر و بیشتر است. رئوس قدرت همواره باید در نظر داشته باشند که جامعه به سوی نظام انفورماتیک و ارتباطات شبکه ای پیش می رود و گروه های حاشیه ای مطرود به سرعت می توانند انجمن های مخفی تشکیل داده و برای تصاحب سپهر قدرت شبکه سازی کنند.
گردش نخبگان یا شکل دادن به جنبش های مدنی فرصتی است برای این که جنبش های اودیپی به جای جنبه های غیر رسمی و ویرانگرش، به شکل الگوهای رسمی از شبکه سازی و مطالبه قدرت به شمار روند و اگر جنبش های رسمی ساماندهی شوند، ویرانگر و خرابکار نخواهند بود. چه بسا همین جنبش ها برای خود به دنبال مانیفستی باشند که بتوانند هم برای جامعه و مسائل از یاد رفته اش کاری بکنند و هم در موضوع قدرت و خواست های مدنی خود را بنمایانند.
جنبش های سبز که توسط زنان برای احیای محیط زیست انجام شده است، یکی از راه های مبتکرانه ای است که در جهان توسط زنان دنبال شده و دست آوردهای مدنی هم داشته که جهان را متوجه مسئله تخریب محیط زیست نموده و توانایی زنان را در راه انداختن جنبش های مدنی و مداخله های سیاسی نشان داده است. در این صورت، این جنبش ها نه به کشتن یکی از والدین که به موضوعی چون تقاضای مشروع نیازهای انسانی شباهت دارد. در غیر این صورت، هم مسائل اجتماعی و مدنی که چه بسا غفلت از آن ها دردسر ساز می شود، کنار می مانند هم امکان شکل گیری جنبش های اودیپی وجود دارد.
جنبش های اودیپی ویران گرند. آن ها از انسان های ساده و بی قدرت، ناگهان افراد قدرتمندی می سازد که علیه سیستم مسلط و نظم اجتماعی می شوند و آن را از بین می برند. ان ها خسارت های زیادی به جامعه می زنند که مانند ارزش یکی از والدین، قابل بازگشت نیست. از دست رفتن نظم و نظام جامعه یکی از تبعات غفلت قدرتمندان یا نخبگان از گروه هایی است که برای آن ها هنوز هم که هنوز است، فاقد مطالبه و فاقد غریزه قدرت تصور می شود. دولت ها معمولا از گروه های فاقد قدرت غفلت می کنند و وقتی به فکر آن می افتند که به صورت ویرانگری شروع به شکل گیری موج تهاجمی کرده اند.
فرزندان، یا افراد ساده ای که در جامعه هستند، گروه های فاقد قدرت و بدون هویتی را تشکیل می دهند که اگرچه امکان شکل گیری قدرت در
محمد زینالی اُناری، پژوهشگر فرهنگ عامه
فروید در خصوص تحلیل رابطه والدین و فرزند به اسطوره ی اودیپ اشاره می کند. در این اسطوره رئیس یک قبیله پدرسالار زنانی دارد که پسرانش که به سبب تعدد هنوز با پدر خود آشنا نیستند، او را می کشند تا آنان را هم از زنان قبیله نصیبی باشد. چرا که قاعده در این قبیله آن بوده که همه زنان از آن پدر بود و پسران را از برگزیدن همسری نصیبی نبوده است. فروید از این داستان به تحلیل حسادت پسر برای قیاس خود در رابطه مادر و پدرش استفاده کرده است. این داستان در سپهرهای اخلاقی و سیاسی هم قابل تصور است.
رعیت وقتی به دنیا آمد، از شیوه تربیتش قرار شد فقط کارگری کند و مثل سیزیف بار بکشد و خسته شود، ان گاه دوباره روز از نو و روزی از نو و دوباره بار بکشد و خسته شود و این چرخه در زندگی او تکرار می شد و به انحاء مختلف مالیات و هزینه میهمانان و سفره ی خان را در روستاها می دادند و از دنیا خبر نداشتند و هر گروهی در چنگ خان و بیگ افتاده بودند و می دانستند باید تا آخرالزمان این وضع را تحمل کنند، بلکه یک منجی بیاید و گشایشی شود.
اما همین رعیت وقتی به شهر آمد و زرق و برق شهر نصیب او نشد و روزنامه ها را خواند و چرخ بر هم زدن را یاد گرفت، دیگر منتظر نشد و در قالبهای گروه های کارگری جنبشی انجام داد که ۲۹ اسفند طعم موفقیت را چشید. همین جنبش بود که به جنبش مشروطه که بیشتر از سوی شوالیه های سیاسی شروع شده بود و توده ی آگاه نداشت، پیوست تا بتواند وزنه ای اساسی در انقلاب ۵۷ از خودش نشان دهد. این بار این رعیت بود که علیه آقایی و سروری اربابان و به زبان مارکسیستی شان، اشراف یا فئودال ها قیام کردند و زمینه های موفقیت را هم فراهم آوردند.
حال فرقی ندارد وقتی که این رابطه در میان پدر و پسر، ارباب و رعیت، سیاستمدار و هنرمند، ... و کارمند و بیکار دیده شود. در هر صورت وقتی یک رابطه مسلط قراردادی شده در جامعه وجود داشته باشد و گروهی از قدرت و امکانات بهره مند باشند، گروه زیر دست که مدت ها نگهبان سر چهار راه و مامور بادیگارد بودند، روزی در کنار هم می نشینند و می گویند ما را هم از این فرصت و قدرت باید نصیبی باشد. بعد جنبش های ادیپی همچون قیام خرده فرهنگ ها علیه فرهنگ رسمی شروع می شود و چه بسا نگهبانانی که تا دیروز محافظ و بادیگارد انقلابیون بودند، بخواهند سهمی در قدرت و منزلت داشته باشند.
هر قدر فرصت برای در کنار هم نشینی فرزندان، کارگران و سربازان فراهم شود، امکان شکل گیری جنبش های اودیپی بیشتر فراهم است و به ویژه این که هر قدر این گروه در ساختار جامعه مدنی دخالت داده نشوند و به حاشیه رانده شوند، امکان این جنبش ها بیشتر و بیشتر است. رئوس قدرت همواره باید در نظر داشته باشند که جامعه به سوی نظام انفورماتیک و ارتباطات شبکه ای پیش می رود و گروه های حاشیه ای مطرود به سرعت می توانند انجمن های مخفی تشکیل داده و برای تصاحب سپهر قدرت شبکه سازی کنند.
گردش نخبگان یا شکل دادن به جنبش های مدنی فرصتی است برای این که جنبش های اودیپی به جای جنبه های غیر رسمی و ویرانگرش، به شکل الگوهای رسمی از شبکه سازی و مطالبه قدرت به شمار روند و اگر جنبش های رسمی ساماندهی شوند، ویرانگر و خرابکار نخواهند بود. چه بسا همین جنبش ها برای خود به دنبال مانیفستی باشند که بتوانند هم برای جامعه و مسائل از یاد رفته اش کاری بکنند و هم در موضوع قدرت و خواست های مدنی خود را بنمایانند.
جنبش های سبز که توسط زنان برای احیای محیط زیست انجام شده است، یکی از راه های مبتکرانه ای است که در جهان توسط زنان دنبال شده و دست آوردهای مدنی هم داشته که جهان را متوجه مسئله تخریب محیط زیست نموده و توانایی زنان را در راه انداختن جنبش های مدنی و مداخله های سیاسی نشان داده است. در این صورت، این جنبش ها نه به کشتن یکی از والدین که به موضوعی چون تقاضای مشروع نیازهای انسانی شباهت دارد. در غیر این صورت، هم مسائل اجتماعی و مدنی که چه بسا غفلت از آن ها دردسر ساز می شود، کنار می مانند هم امکان شکل گیری جنبش های اودیپی وجود دارد.
جنبش های اودیپی ویران گرند. آن ها از انسان های ساده و بی قدرت، ناگهان افراد قدرتمندی می سازد که علیه سیستم مسلط و نظم اجتماعی می شوند و آن را از بین می برند. ان ها خسارت های زیادی به جامعه می زنند که مانند ارزش یکی از والدین، قابل بازگشت نیست. از دست رفتن نظم و نظام جامعه یکی از تبعات غفلت قدرتمندان یا نخبگان از گروه هایی است که برای آن ها هنوز هم که هنوز است، فاقد مطالبه و فاقد غریزه قدرت تصور می شود. دولت ها معمولا از گروه های فاقد قدرت غفلت می کنند و وقتی به فکر آن می افتند که به صورت ویرانگری شروع به شکل گیری موج تهاجمی کرده اند.
فرزندان، یا افراد ساده ای که در جامعه هستند، گروه های فاقد قدرت و بدون هویتی را تشکیل می دهند که اگرچه امکان شکل گیری قدرت در
اغلب آن ها توسط قدرت کنترل می شود، اما امروز میبینیم که گروه هایی که سابق بر این مسئولیت حفاظت و تنظیم امنیت را داشته اند، به صورت گروه های در جست و جوی قدرت در آمده و فرصت نظام بخشی به جامعه را از دست دولتمردان و تحصیل کردگان سیاست در آورده اند. نفوذ نظامیان به سیاست و دست اندازی آنان به قدرت پدیده ای است که در کشورهای کره جنوبی، برزیل و ... تجربه شده و پس از سالها از زیان های خود پشیمان شده اند.
جنبش های اودیپی، زیان بار هستند و قدرت و نظم را با هم از بین می برند و تجربه های جهانی نشان داده است که سرنوشت آن ها با پشیمانی همراه است. در داستان اودیپ هم فرزندان پس از مدتی متوجه شدند که کسی را که همه زنان را از آن خود داشت و توسط آنان کشته شده است، پدرشان بوده است و همین دانش موجب پشیمانی آنان می شود. اما پشیمانی دیگر سودی ندارد و همین مسئله موجب می شود که آنان احساس گناه کرده و مدت ها در فکر کردن به تبعات این کارشان احساس گناه کنند. اگرچه در
کره جنوبی این قضیه زود سر هم شد، اما برزیل هنوز هم زیان های بیست سال حکومت نظامی را می پردازد.
@thing
جنبش های اودیپی، زیان بار هستند و قدرت و نظم را با هم از بین می برند و تجربه های جهانی نشان داده است که سرنوشت آن ها با پشیمانی همراه است. در داستان اودیپ هم فرزندان پس از مدتی متوجه شدند که کسی را که همه زنان را از آن خود داشت و توسط آنان کشته شده است، پدرشان بوده است و همین دانش موجب پشیمانی آنان می شود. اما پشیمانی دیگر سودی ندارد و همین مسئله موجب می شود که آنان احساس گناه کرده و مدت ها در فکر کردن به تبعات این کارشان احساس گناه کنند. اگرچه در
کره جنوبی این قضیه زود سر هم شد، اما برزیل هنوز هم زیان های بیست سال حکومت نظامی را می پردازد.
@thing
خدامنشی، کدخدا منشی
محمد زینالی اُناری، پژوهشگر فرهنگ عامه
در منفعت و فایده شورای شهر می توان گفت که این پدیده، که یکی از نمودهای مردم سالاری است، یک راه مفید در اداره جامعه است، اما می تواند به صورت ناسالم هم از ان استفاده نمود. فایده این نوع نگرش این است که نیاز جامعه به هم اندیشی در مدیریت و امور اجرایی شهر تبیین شده و مثل گذشته امری در انحصار مدیران دولتی محسوب نمی شود. اما برای این قاعده بهتر است که از میان مردم، اهل فکر و اندیشه گرد هم آمده و در مورد امور عمومی جامعه هم اندیشی کنند.
شهرداری، جایی مثل خانه است اما می توان به آن گفت دموکراسی خانه ها، لذا یک دموکراسی از مردم هم برای خانه داری جمعی نیاز است. به همین جهت هم از اول قرار بود عضویت در شورا بیشتر داوطلبانه و غیر دولتی و بدون حقوق و درآمد باشد تا روحیه داوطلبی عامل پیشران عضویت در آن باشد. اما اینک شورا بیش از آن که موضع داوطلبی باشد، موضع منافع و مسائل اقتصادی شهر را به خود گرفته است، چیزی که یکی از قدیمی ترین مسائل این کشور بود و همواره گروه هایی به صورت ارباب حاکمیت منافع عمومی را داشتند.
تعریف شهر، می تواند بومیِ بومی باشد، در واقع، شهر یک جهان عقلانی برای زندگی گروهی از مردم است. اما شهرهای ما بیش از آن که عقلانی باشند، اسطوره ای هستند. شورایی که باید در شهر عقلانی شکل گیرد، می تواند مبتنی بر تراکم عقلانیت ها مبتنی بوده و از میان اصنافی یا فعالانی که بیشتر در امور عمومی شهری دخیل اند عضو بپذیرد. از این رو نمایندگی جامعه می تواند شبیه نمایندگی عقل و خرد که بهترین هدیه خدا به آدمی است تبدیل شود تا مردم سالاری ای این گونه، بتواند مدیریت عقلا یا ولایت نیکان را یادآور کند.
اما شورای شهر ما، بیش از آن که ترکیب یا تصعیدی از عقلانیت ها باشد، تراکمی از اسطوره ها و روحیه های بومی مردم است. به همین جهت هم روحیه بومی در آن بیشتر دیده می شود، نظیر این که شورا شباهت بیشتری به کدخدا منشی و لوطی گری شباهت دارد. چرا که بیشتر از آن که روحیه مدنی و حس شهروندی بر شهرهای ما احاطه داشته باشد، به جهت مهاجرت های ناشی از فقر روستایی در صد سال اخیر و داشتن روحیه ایلی، بیشتر قبیله سالاری و کدخدامنشی حاکم است یا در محیط های شهری قدیم که لوطی گری و جوانمردی حاکم بود به جای اخلاق اداری بر جامعه حاکم شده است.
لذا به جای این که خدامنشی و نوعی مردم سالاری که نشان دهنده خلیفت الهی و جایگزینی عقل در جامعه باشد، کدخدامنشی و قبیله سالاری بر آن حاکم است. البته این قبیله سالاری به جای این که به قبایل و روستائیان را بیشتر مد نظر داشته باشد، به نوعی جدید در امده و توده ها یا گروه های اجتماعی را به مانند قبایل اداره می کند. لذا می توان به ان قبیله گرایی جدید عنوان کرد. از این رو به جای خدامنشی که در نمود عقل مفید و کارآمد است، عقلی پدرسالار که ادعای ملک داری و حاکمیت بر امور عمومی دارد در جامعه مسلط شده است.
اصناف، دانش های جدید و کاربردی و تخصص های مدرن که زندگی امروزی را هدایت می کنند، می توانند تکیه گاه خوبی برای حذف روحیه های بومی ای که برای مدیریت شهری ناکارآمد بوده اند باشند. ویژگی این نوع مدیریت های بومی هر چه هست، دست آوردش این بود که بعد از رسیدن به جایگاه شورا، شیوه ای خودفرمان و فارغ از علم و تخصص را پیشه کرده و شهرهای ایران را به شکلی درآوردند که حتی این روزها تخصص ها هم شاید به این زوری نتوانند برای آن کار بکنند. حال می توان از تخصص هایی کمک گرفت که می دانند مدیریت نابخردانه شهر در این سالها چه پیامدهایی اعم از اسیبهای اجتماعی و مشکلات زیست محیطی داشته است.
برای همین، دیگر باید فعالان صنعتی و خدماتی بنشینند و کلاهشان را قاضی کنند و مطالعه کنند. باید دید کدام مشاغل بیشتر می توانند مسائل جمعی و عمومی شهر را حل کنند؟ باید دید وضعیت امروز شهرهای ما چیست؟ باید دید مسئولیت شکل گیری این وضعیت بر عهده چه نوع تفکرهایی بوده است؟ در حال حاضر شهرهای ایران نیازمند خردورزی و عقلانیت مردم هستند تا از این بحران ترافیک و ناسلامتی که محصول تفکرهای ساده اندیش بودند گذر کرده و به زودی به شرایطی بیفتند که بتوان در آن ها از شکوفایی، رونق و کیفیت زندگی صحبت کرد.
@thing
محمد زینالی اُناری، پژوهشگر فرهنگ عامه
در منفعت و فایده شورای شهر می توان گفت که این پدیده، که یکی از نمودهای مردم سالاری است، یک راه مفید در اداره جامعه است، اما می تواند به صورت ناسالم هم از ان استفاده نمود. فایده این نوع نگرش این است که نیاز جامعه به هم اندیشی در مدیریت و امور اجرایی شهر تبیین شده و مثل گذشته امری در انحصار مدیران دولتی محسوب نمی شود. اما برای این قاعده بهتر است که از میان مردم، اهل فکر و اندیشه گرد هم آمده و در مورد امور عمومی جامعه هم اندیشی کنند.
شهرداری، جایی مثل خانه است اما می توان به آن گفت دموکراسی خانه ها، لذا یک دموکراسی از مردم هم برای خانه داری جمعی نیاز است. به همین جهت هم از اول قرار بود عضویت در شورا بیشتر داوطلبانه و غیر دولتی و بدون حقوق و درآمد باشد تا روحیه داوطلبی عامل پیشران عضویت در آن باشد. اما اینک شورا بیش از آن که موضع داوطلبی باشد، موضع منافع و مسائل اقتصادی شهر را به خود گرفته است، چیزی که یکی از قدیمی ترین مسائل این کشور بود و همواره گروه هایی به صورت ارباب حاکمیت منافع عمومی را داشتند.
تعریف شهر، می تواند بومیِ بومی باشد، در واقع، شهر یک جهان عقلانی برای زندگی گروهی از مردم است. اما شهرهای ما بیش از آن که عقلانی باشند، اسطوره ای هستند. شورایی که باید در شهر عقلانی شکل گیرد، می تواند مبتنی بر تراکم عقلانیت ها مبتنی بوده و از میان اصنافی یا فعالانی که بیشتر در امور عمومی شهری دخیل اند عضو بپذیرد. از این رو نمایندگی جامعه می تواند شبیه نمایندگی عقل و خرد که بهترین هدیه خدا به آدمی است تبدیل شود تا مردم سالاری ای این گونه، بتواند مدیریت عقلا یا ولایت نیکان را یادآور کند.
اما شورای شهر ما، بیش از آن که ترکیب یا تصعیدی از عقلانیت ها باشد، تراکمی از اسطوره ها و روحیه های بومی مردم است. به همین جهت هم روحیه بومی در آن بیشتر دیده می شود، نظیر این که شورا شباهت بیشتری به کدخدا منشی و لوطی گری شباهت دارد. چرا که بیشتر از آن که روحیه مدنی و حس شهروندی بر شهرهای ما احاطه داشته باشد، به جهت مهاجرت های ناشی از فقر روستایی در صد سال اخیر و داشتن روحیه ایلی، بیشتر قبیله سالاری و کدخدامنشی حاکم است یا در محیط های شهری قدیم که لوطی گری و جوانمردی حاکم بود به جای اخلاق اداری بر جامعه حاکم شده است.
لذا به جای این که خدامنشی و نوعی مردم سالاری که نشان دهنده خلیفت الهی و جایگزینی عقل در جامعه باشد، کدخدامنشی و قبیله سالاری بر آن حاکم است. البته این قبیله سالاری به جای این که به قبایل و روستائیان را بیشتر مد نظر داشته باشد، به نوعی جدید در امده و توده ها یا گروه های اجتماعی را به مانند قبایل اداره می کند. لذا می توان به ان قبیله گرایی جدید عنوان کرد. از این رو به جای خدامنشی که در نمود عقل مفید و کارآمد است، عقلی پدرسالار که ادعای ملک داری و حاکمیت بر امور عمومی دارد در جامعه مسلط شده است.
اصناف، دانش های جدید و کاربردی و تخصص های مدرن که زندگی امروزی را هدایت می کنند، می توانند تکیه گاه خوبی برای حذف روحیه های بومی ای که برای مدیریت شهری ناکارآمد بوده اند باشند. ویژگی این نوع مدیریت های بومی هر چه هست، دست آوردش این بود که بعد از رسیدن به جایگاه شورا، شیوه ای خودفرمان و فارغ از علم و تخصص را پیشه کرده و شهرهای ایران را به شکلی درآوردند که حتی این روزها تخصص ها هم شاید به این زوری نتوانند برای آن کار بکنند. حال می توان از تخصص هایی کمک گرفت که می دانند مدیریت نابخردانه شهر در این سالها چه پیامدهایی اعم از اسیبهای اجتماعی و مشکلات زیست محیطی داشته است.
برای همین، دیگر باید فعالان صنعتی و خدماتی بنشینند و کلاهشان را قاضی کنند و مطالعه کنند. باید دید کدام مشاغل بیشتر می توانند مسائل جمعی و عمومی شهر را حل کنند؟ باید دید وضعیت امروز شهرهای ما چیست؟ باید دید مسئولیت شکل گیری این وضعیت بر عهده چه نوع تفکرهایی بوده است؟ در حال حاضر شهرهای ایران نیازمند خردورزی و عقلانیت مردم هستند تا از این بحران ترافیک و ناسلامتی که محصول تفکرهای ساده اندیش بودند گذر کرده و به زودی به شرایطی بیفتند که بتوان در آن ها از شکوفایی، رونق و کیفیت زندگی صحبت کرد.
@thing