نکته: جامعه شناسی تجربه
765 subscribers
449 photos
32 videos
78 files
438 links
جامعه شناسی تجربه
یادداشت ها و فعالیتهای
محمد زینالی اناری:
@Mohamadzeinaliunari
(گروه بحث کانال)
@SoExperience

not for selling
Download Telegram
طعم غربت: مردم نگاری تاریخی بازگشت آزادگان ص۱و۲از۳
محمد زینالی اناری
@thing
طعم غربت: مردم نگاری تاریخی بازگشت آزادگان ص۳از۳
محمد زینالی اناری

@thing
آکادمی روی پیاده رو
محمد زینالی اُناری

قبلا بسیاری از فضلا و زعما و اعزا و بزرگان و افراد گرانمایه و گرانقدر و محترم و متشخص و عزیز، بسیار بر جوانان خرده می گرفتند که ای دختر/پسر پندگیر و جانان پدر، مواظب باش که در خیابان عاشق نشوی و ازدواج نکنی، که این ازدواج دیری نشاید وروزگاری نپاید و الخ. حال که بسیاری از جوانان متقاعد شده اند که پدران و مادران بروند و به شیوه قدما برای آنان خواستگاری و خواستگار ببینند و غیره، رسم جدیدی در آمده و آن کسب فیض مهارتهای آکادمیک از طریق خیابان است.

ما از عشق روی پیاده رو، افتاده ایم به مسلک و مرام و مشی و سلوک و سبک و کنش جدید، که آن هم خواندن درس از روی دست دست فروش پیاده رو است. دانشگاه، نیازمند گدایی در خیابان شده و این کار را مراکز شبه خیریه تهیه مشتری برای پایان نامه و پایان نامه برای مشتری برایش به رایگان که چه عرض کنم، به سیماب جگر انجام می دهند.

اول از داد زن شروع میشود که پایان ن ن نامه، مقال ل ل ل ه، آی ایس س س س آی، همایش ش ش ش، دکترا آ آ آ، مکترا آ آ آ می خریم، می فروشیم. این دادها چندان هم بی تأثیر نیست و الان بیداد رئیس جمهور را هم در آورده که این حووهای محترم رتبه جهانی ارزش تجاری وزارت علوم ایران را جمع کند. تا حالا هر چه فیلم اکشن و مکشن دیده بودیم، در آن دزدها، تبه کارها و حتی دله دزدهای آن ها هم تیپ و میپ خفن و مفن داشتند و هیچ یک شبیه این "داد زن" های بیچاره و میچاره ای نیستند که در خیابان ها ایستاده و کار علم و مهارت و دانش و فرهنگ و ارزش و مرضش را تمام می کنند.

عجله نکنید، کار را که کرد، "آن که داد زد" نه آن که تمام کرد، چون در اینجا هیچ کاری تمام نمی شود. همه ی کارها را قرار بود دانشگاه تمام کند که کار آن را دادزن درست روبروی دری که سالها است فقط پنجاه تا تک تومنی می ارزد تمام می کند و این نماد چنان از سکه افتاده که دیگر لیاقت اسکناس تازه ی آبی و سبز دیگری را ندارد. کار را به جای این که در اتاق های آزمایش و میدان های گفت و گو تمام کنند، با یک داد آن پایان نامه، مقاله و ... تمام می کنند.

حال نوبت پدران و بزرگان است که نصیحت کنند جانان پدر و مادر و دایی و عمه و نوه و بیچاره و چاکر و نوکر، از خیابان مدرک نگیرید که زود طلاقش می دهید. اما ظاهرا در این همه سال، آکادمی روی پیاده رو بسیاری را به موفقیت و پله های ترقی و ترقه رسانده است، اینک این شما و این هم نصیحتی دیگر که جانان ...


@thing
خبرآنلاین: نمایشگاه عکس لوطی های ایرانی در منهتن،
علی رنجبران: "مدرنیسم در دنیا باعث اتفاقات ناخوشایندی شده است و در ایران هم به صورت تقلیدی مورد استفاده قرار گرفته، بدون..."

@thing
Forwarded from كليدملی 😷
@kelidemelli
جامعه کاه گلی
محمد زینالی اُناری دریادداشت خود نوشته : ما هنوز از اجتماع روستایی به جامعه شهری گذار نکرده‌ایم، ما هنوز آرمان های شهری نداریم
http://kelidemelli.com/fa/news/6648
دموکرات ها سخنگوی جمهوری خواهان نباشید
جرج لاکوف
ترجمه محسن عسگری
انتشارات ثالث
@thing
جهانی شدن همه چیز: درباره تماشای مناظره آمریکایی
محمد زینالی اُناری

اخیرا همه متوجه شده اند که شاید خودشان یا همسایه شان یا آن دور دورهای شهرشان در تلویزیونی مناظره مربوط به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا پخش می شود. جهانی شدن شنیده بودیم، اما نه این گونه که شهروندان ایرانی علاقمند به مناظرات کشوری در اقصی نقاط عالم باشند. البته می توان این فرض را بنیان نهاد که برد و باخت یکی از دو سوی این مناظره برای برخی از شهروندان ایرانی هم مهم است. چرا؟

گذشته از پاسخگویی به این چرا، باید دید که کدام وابستگی های سیاسی در ایران به این دو جناح علاقمند ترند. جمهوری خواه ها جنگجوتر هستند و دموکرات ها داعیه ی نرمش و صلح دارند. حال طرفداران این دو دیدگاه ممکن است در نقاط دیگر دنیا نیز جذب این دو ادبیات و یا طرفدار این دو سطح فکر باشند. به ویژه این که این دو دیدگاه ممکن است ساختارهای خاصی از نقطه نظر فکری یا تربیتی داشته باشند.

جرج لیاکوف(زبانشناس) در کتاب خود با عنوان "دموکرات ها سخنگوی جمهوری خواهان نباشید" به تفاوت این دو حزب آمریکایی پرداخته است. به نظر او از قول یک مطالعه گسترده ی روانشناختی، جمهوری خواهان والدینی با رفتارهای سختگریانه دارند و دموکرات ها والدینی حامی. البته او به اشتراکات مردم نیز پرداخته و راه هایی برای دموکرات ها در جذب آراء ارائه داده است. ضمن این که باید گفت این دو گفتمان آمریکایی بسته به تفکر خودشان، شیوه های قهرمان پروری متفاوتی دارند.

اگر این دو شیوه تربیت سختگیرانه و حامیانه را برخاسته از ساختارهای رفتار والدینی در کشورهای مختلف در نظر بگیریم، می توان دیدگاه کلود لوی اشتراوس(انسانشناس) را در باره شباهت ساختارهای اسطوره ای در جهان را نیز به قرض گرفت. در نتیجه می توان این نکته را نیز مفروض داشت که چرا این رقابت و این شیوه در جهان می تواند طرفدار داشته باشد. شاید این ناشی از شباهت آرکی تایپ ها یا ساختارهای کهن الگویی تربیت در جوامع باشد. اینجا می توانیم این موضوع را تبیین کنیم که رفتارهای سختگیرانه و حامیانه در تربیت فرزندان می تواند نسبت به شکل گیری دو نوع روحیه تعامل اجتماعی در جامعه موثر باشد.

می بینیم که در آمریکا با این حجم انبوه از تسلط سرمایه داری، دو رویکرد به همین سرمایه داری ایجاد شده است. در نتیجه هر قدر جوامع از نظر اقتصادی و سیاسی بیشتر به اجماع برسند، ویژگی های تربیتی بیشتر خود را می نمایاند. البته در جوامعی که در این زمینه اجماع نداشته باشند، ممکن است که تفکیکهای متعددتری را شامل شده و کثرت گرایی حزبی به ویژه رفتارهای افراطی و مسامحه جویانه ای را در اکثر رویکردها شاهد باشند. در نتیجه تفکیک های به دلیل تشابه های ساختاری تربیتی و رفتاری جهانی تطبیق یابد. در دنیایی که ارتباط بتواند جهان را به هم وصل کند، همه چیز می توانند با هم متصل شوند.

@thing
چرا جلد کتابهای جامعه شناسی گالینگور نیست؟
محمد زینالی اُناری

بسته بندی محصول، ارتباط زیادی با جنس آن دارد. اما ممکن است امروزه با این رویکردهای پست مدرن، محصولات ارزنده ای فاقد بسته بندی مناسب بوده و محصولات بنجلی بسته بندی های خوبی داشته باشند. اما این ها نمی تواند عمومیت یابدمگر این که اصل کلی محاط بر بسته بندی را در نظر آورد. به طور کلی می توان گفت بسته بندی ارتباط مثبتی با هزینه کالا و قدرت خرید مصرف کننده دارد.

به عنوان مثال کتابهای رشته معماری، گذشته از این که شاید گالینگور هم نباشند، اما بسته بندی و ظرافتی گرانقیمت داشته و نسبت خود با خریدارانش را به خوبی نشان می دهد. گذشته از آن، کتابهای رشته های فنی و گاه کتابهای دوره ای فلسفه نیز از کیفیت بهتری برخوردارند. اما در خصوص کتابهای علوم اجتماعی، حتی ان کتابهایی که در گذشته به صورت گالینگور منتشر می شد، الان به صورت شومیز چاپ می شود.

بسته بندی، مرکز دایره ای است که محیط آن میدان کنشگری دانشجویان و فارغ التحصیلان علوم اجتماعی است. جامعه و عرصه های اقتصادی آن ارتباط ضعیفی با جامعه شناسی و عاملیت کاربران آن دارد. در برابر پزشکی و مهندسی که تکیه تعرفه های دارویی و ساختمانی و همچنین طراحی های گرانبهای فضاهای درمانی و تجاری که این روز ها باب روز است، جامعه شناسی فرصت نمی یابد تا فضای اجتماعی مورد نیاز برای حمایت از مخاطبان این فضاها را طراحی کند. چرا که آن سرمایه گذاری که بازار در دارو و بنا می کند، در نقد و نظر جامعه شناختی ضرورت نمی بیند.

لذا جامعه شناس ها مجبورند با قیمت کم کتاب منتشر کنند تا در همین ظرفیت محدود، دانشجوهایشان بتوانند از این کتابهای ساده و تک رنگ استفاده کرده و بر دانش خود بیافزایند. جامعه شناسی نمی تواند کتابهای گران قیمت و با چاپ های طلاکوب داشته باشد چرا که اعتبارات دولتی و غیر دولتی به سمت کنشگران جامعه شناسی سرآزیر نمی شود. اما دانشجویان گرایشهای جامعه شناسی به خاطر تعهد و نگرانی هایش از وضع مردم می نویسد و کنشگری می کند و کاربران دانشگاهی این رشته با همین کتابهای ساده مفاهیم علوم اجتماعی را به هم می رسانند.

@thing
شما را بخاطر سایه هاتان در تابستان میکاریم و می پروریم،
در زمستانی زودرس، فقط بلدیم برفهای روی پیراهن خود را بتکانیم.

پارک ساحلی اردبیل، ۶آبان ۹۵
@thing
جامعه شناسی گردشگری: تکوین سرمایه تعاملی در فضای فراغت
محمد زینالی اناری

http://anthropology.ir/article/30306

@thing
دایرت المعارف تلگرامی زندگی
محمد زینالی اُناری

دیروز به فروشگاه عطاری مراجعه کرده و تست غذایی به مشاور فروشگاه می دادم که شنیدم به یکی از مشتری ها که زیره سبز درخواست می کرد می گوید: "این ها رو تو تلگرام خوندین و اصلا برای دوران حامگی شما مناسب نیست و وزن بچه رو هم کم می کنه!" ... در نتیجه مشتری هم طبق توصیه ایشان تقاضای خریدش را عوض کرد و با راهنمایی ایشان اسانس غذایی مناسب این دوران را خرید و من همچنان منتظر بودم مشتری های متفرقه بروند تا اطلاعات مربوط به نفخ کردن معده ام را به ایشان بدهم، چرا که چندین بار با نوشیدنی هایی که ایشان به من تجویز کرده بود، حساسیت ها و ناراحتی های مقطعی بنده بهتر شده بود. اما بی توجهی به آن و زندگی بر اساس اطلاعات دوست و آشنا همیشه کار دست من یکی داده است.

مروری بر اطلاعات مورد مطالعه ام در این یک و اندی سال در تلگرام یادآور تذکر ایشان بود که تلگرام در وضعیت فعلی مرجع مشاوره خوبی نیست و نویسنده ها هیچ مسئولیتی در قبال این اطلاعات ندارند. لابد هر کسی که احتمال می دهد غذایی یا رژیمی برای وی مناسب بوده یا حتی نکته های روانشناسی کارگر بوده، باید به دیگران توصیه کند. این نوعی صلاحدید سفارش برای زندگی است که مردم به همدیگر می کنند و رفته رفته با این ابزارهای جدید به یک موج خروشان برنامه زندگی تبدیل خواهد شد. شاید این موضوع بیشتر از جایگزین شدن تلگرام با گفتگوهای خانوادگی باشد، ولی کسی به آن دقت نمی کند.

تلگرام، هنوز مکان تفریح و گفت و گوهای متفرقه است و کمتر مورد توجه سازمان اجتماعی برای شکل دادن به بحث های اجتماعی و علمی و ساختن پایگاه های توسعه دانش بوده است. هم عمر آن کم است و هم چالشهای خانوادگی و سیاسی متفرقه ای را به همراه داشته است که هنوز به نظر سیاستمداران ما در اولویت اند. اما رفته رفته تبدیل به دایرت المعارف زندگی شده و دست روزنامه نگاران، سیاستمداران، اقتصاد دانان، جامعه شناسان، روانشناسان، پزشکان و پرستاران، داروسازان و حتی صنعتگران را از پشت خواهد بست. با رواج داده های بی هویت و کج کارکرد ناشی از آن ها در زندگی روزمره مردم، بیم آن می رود فجایع خیلی بیشتری از آن چه در مورد کم شدن ساعت گفتگو در خانه ملاحظه می شود رخ دهد. در نتیجه دست کم گرفتن هویت مطالب امکان می دهد این ابزار بسیار مفید به زودی موجب به هجو کشیدن زندگی و ایجاد شرایط کمیک و بدبختانه ای در زندگی روزمره مردم ایران شود.

سکوت انجمن های علمی در ایران یک اتفاق جدید نیست و در برابر نابسامانی های جامعه اعم از زندگی روزمره و سیاستهای زندگی صم بکم هستند. شاید برای آن ها محوریت های آکادمیک و صنفی و ارجحیت امتیازات علمی و مالی در اولویت باشد، نوشتن مسئولانه در تلگرام هیچ امتیازی ندارد و چه بسا کمی هم مخاطره جویانه به نظر برسد. اگرچه همه مردم ما اهل خیر و مشارکت های مالی هستند، اما کسی به فاجعه های انسانی که در گوشه و کنار این فضاهای جدید رخ می دهد وقعی نمی نهد تا به مشارکتهای گفتگویی در این فضا بپردازد. گاهی با ژست برخی از تحصیل کرده ها هم مواجه می شویم که وقت شان را در این فضا هدر نمی دهند و به زندگی چسبیدن را انتخاب کرده اند. دنیا مثل ما نیست، فعالان علمی جهان با ساختن ویکی پدیا سعی کردند فضای اینترنتی را هم از محل ارجاعات عمومی بی پایه سوا کنند تا این فضا به کج کارکرد و آنارشیسم اطلاعات تبدیل نشود. اما در مورد تلگرام که بیشتر اختصاص به ایرانی ها دارد، ابتکار عمل در تولید اطلاعات زندگی بیش از آن که در دست کارشناسان مسئول باشد، در دست عموم مردم مهربان و مدعی ولی غیر متخصص است. چرا که شاید از این محبت عمومی و توصیه های دلسوزانه ولی بی پایه مرض حاصل شود؟

به صورت پایلوت، برخی از فارغ التحصیلانی که در حوزه جامعه شناسی فعالیت می کنند در چند ماه اخیر به صورت متعهدانه و بدون امتیازات علمی و مادی سعی کرده اند در این فضا به صورت علمی و با هویت حقیقی خود حاضر شوند تا طرح مسائل اجتماعی را در این فضا جدی گرفته باشند و به آن محوریت علمی دهند. مخاطبان نیز از این فعالیت ها استقبال کرده و با نویسندگان کانالهای مربوط ارتباط برقرارکرده اند و گویای این است که فعالیت های مسئولانه علمی در این فضا می تواند ثمربخش باشد. با توجه به این که اکثر رشته های علمی بیشتر جنبه صنفی دارند، شاید این نوع تعهد در مورد آن ها به این زودی دیده نشود چرا که تا حالا نشده است و چه بسا تلگرام به محلی برای بازاریابی محصولات شبه علمی و اقتصادی هم تبدیل شده است. لذا توجه وزارت علوم یا معاونت علمی ریاست جمهوری برای در نظر گرفتن فعالیت های انجمنهای علمی در فضاهای جدید باید به صورت جدی پیگیری شود و امید است در این خصوص دقت شود.

@thing
خدای مهربان کسی است که نه درهفت طبقه آسمان می گنجدنه در هفت طبقه زمین ولی در دل ادمیزاد می گنجد پس زنهار زوربا که هیچ وقت دل کسی را نشکنی !

زوربای یونانی..کازانتزاکیس
@thing
دلالی دانش: مردم نگاری انتقادی مصادره منزلت اربابی در میدان دانش

محمد زینالی اناری

دانشگاه، که قرار بود منبع تحولات شود، این بار دچار خمودگی و مرضی شده است که همانند بسیاری از سیستم های معیوب نقش های آن دچار مشکل شده اند. وقتی پایان نامه و مقاله سفارشی می شود و کار به جایی می رسد که تیم هایی به صورت حرفه ای از این را ه پول در بیاورند، می توان گفت این نهاد رو به زوال است. آری عمر دانشگاه یا اگر بهتر گفته شود، عمر دانش به سر رسیده و چیز دیگری به جای دانش رفته است و اگر نیک بنگریم، آن چیز پول و حس منفعت طلبانه ی مردم است. وقتی ارزش علم به ارزش پول تقلیل پیدا کند، دیگر نمی توان گفت علم فرهنگ است، بلکه علم، آن معنای خود را که از جنس فکر است از دست می دهد. در این گزارش، انگیزه ها، اعمال و بازار مربوط به مبادله ی علم با پول به صورت گزارش میدانی بحث و سپس مورد تحلیل و تفسیر قرار می گیرد.

متن کامل این نوشتار را در انسان شناسی و فرهنگ مطالعه کنید.
http://anthropology.ir/article/30814

—------------—
✳️↩️
كانال "انسان شناسي و فرهنگ"، لطفا جهت اطلاع از همايش ها، نشست ها، كارگاهها و اخبار ديگر برنامه ها، از طريق لينك زير به ما بپيونديد.
@Anthropology_iran
وابستگی فرهنگی
محمدزینالی اُناری

شاید در نظریه های روانشناسی و توسعه با وابستگی آشنایی داشته باشید. اما یک شیوه دیگر از وابستگی وجود دارد که ارتباط زیادی با این دو شیوه وابستگی نیز دارد. بیان مثالی این مسئله گویای مفهوم ترسیم شده خواهد بود. در زمان تحصیل خود یاد دارم که معلمان عمده درس را از طریق آموزش شفاهی یاد میدادند. تدریس سر کلاس، سعی می کرد مرجعیت یادگیری را به دست گیرد و به این صورت شیوه یادگیری شفاهی و آن طور که در گذشته گفته می شد، سینه به سینه تداوم می یاید. مدارس ما عمدتاً بازتولید کننده شیوه آموزش مکتب خانه ای بوده و از یادگیری متنی که ارتباط زیادی با تمرکز و درک نوشتار داشت، بیگانه بود.

در مدارس کمتر به خواندن متن ارجاع می شود و اینک کتاب هم تقریبا پلی میان سوالات معلمان و ادبیات شفاهی مدارس شده است. به نوعی، کتاب به صورت کلی از مرحله یادگیری رخت بر بسته است. در نتیجه، کتاب خواندن بیشتر به صورت فانتزی و نامرسوم در می آید تا جایی که عمده دانش آموزان در دانشگاه اصرار بیش از حد به دریافت جزوه از مدرس دارند. اساتید این مشکل را به گردن تنبلی دانش آموزان می اندازند و این درست می نماید. چرا که دانش آموزان کتابخوان بار نیامده اند و نیاز به آموزش شفاهی یا قطره چکان های متنی از آموزش شفاهی یعنی کتب کمک درسی دارند.

اگر کتاب را پدیده ای مدرن بدانیم، باید گفت ما آن را دور زده ایم و سنتهای اولیه یادگیری را جایگزین آن کرده ایم.جالب توجه است که در گذشته های دور نیز در مکاتب عرفانی و الهیاتی ما، مرجع آموزش هم سینه به سینه و هم کتاب بوده است. اما با توده ای شدن آموزش، ورود اقوام و طبقات روستایی به شهر با حاشیه ای شدن بخش کتاب این آموزش آن هم در روش تدریس مدرن همراه بوده است. پیشینیان از کتابهای قطور نظام آموزشی نیم قرن قبل گواهی داده اند و باید گفت این پدیده با افزایش مهاجرت کثرت یافته است. می توان رواج کتاب های کمک درسی و جزوات، ناشی از نوعی مقاومت فرهنگی توده های جدید شهری در برابر خوانش کتاب که به قول رولان بارت سختی هم دارد، می باشد.

اما این رفتار به بازتولید آموزش سینه به سینه و نیازمندی ما در دوران پس از تحصیل و زندگی روزمره به یادگیری شفاهی بوده و مانع شکل گرفتن فرهنگ کتابخوانی و همچنین ارتقای فرهنگی جامعه شود. چرا که همواره نیاز به شنیدن سخن در خود احساس می کنیم تا این که بخواهیم آن را به صورت متنی خوانده و جملات را درک کنیم. کتاب موجب خوابیدن و خستگی مان می شود و هنوز خیلی ها نتوانسته اند این مهارت را به صورت کامل یاد بگیرند. اما در عوض مردم بسیار به گفت و گو و آموزش های شفاهی وابسته هستند و بسیاری از نیازهای خود را از راه پرس وجو به دست می آورند.

"وابستگی فرهنگی" نوعی تعمیق یافتن وابستگی ما به پرس و جوی دوران کودکی است که نظام آموزشی به جای این که ما را از این مرحله به مرحله ارتباط نمادین با نوشتار وارد کند، رابطه ای خصمانه و شکننده با کتاب برقرار می کند تا همواره این حالت دوران کودکی در ما حفظ شود. قهوه خانه ها و کافی شاپ ها پر رونق تر از کتابخانه ها می شوند و کتابهای دانشگاهی و رساله های حجیم خوانده نمی شوند. دست آخر اینکه مردم به صورت وحشتناکی علاقه مند به مقالات هایکو شده اند که این روزها در شبکه های اجتماعی هم دست به دست میگردد.

@thing
روح مکان، شولتز، رخدادنو، ترجمه شیرازی، ص ۲۶۴

@thing
پایان نامه برنامه زاویه

محمد زینالی اُناری
برنامه زاویه در خصوص خرید و فروش پایان نامه برگزار شد و در آن نماینده ملت و نماینده اندیشه اجتماعی در خصوص این مسئله به تفاهم رسیدند که بهتر است ساز و کار مدیریت آموزشی دانشگاه، امتیازات علمی و ... در خصوص حل این معضل و ریشه کنی آن به یک بسته فکر کنند تا این فرایند در کوتاه مدت و بلند مدت رفته رفته کاهش پیدا کند. امید است این برنامه به زودی اجرا شده و ضمن جمع شدن بازار روی زمینی بازار زیر زمینی هم ایجاد نشود.

در این برنامه بحثی شبیه زیرمیزیهای پزشکان مطرح شد و علت این تخلف مشتبه به نیاز دانشیاران و اساتید به تأمین مابقی درآمدشان (که از قشرهای کم درآمد هم نیستند) از هدایت پایان نامه های بیشتر برای تأمین مخارج مطرح شد. اتفاقا پارسال پزشکان به درآمد بیشتری هم رسیدند و مسئله زیرمیزی انشاالله حل شد. اما پدیده های دیگری در پزشکی کشور ایجاد شد و یکی از آن ها، حل ورشکستگی بیمه از محل تأمین هزینه های درمانی از پول نفت می باشد. مهم نیست؛ پزشکان به درآمد مکفی شان می رسند تا مردم فقیر برای درمان در بیمارستان ها صف بکشند. در عوض بخش اعظمی از هزینه را صدقه سر بیمه، دولت پرداخت می کند.

امیدوارم در این قضیه در خصوص حقوق اساتید خردمندانه تر برخورد کنند، چرا که همین اساتید متعهد بودند که مثل آن پزشکان این چنینی در این فرایند همدستی کرده اند و اگر مجازات نمی شوند، باری برای این دسته گلشان تشویق نشوند. اما مهمتر از این، موضوع خود علم بود که چرا به این روز افتاده که خودش نمی تواند خودش را اداره کند. چرا علم بلد نیست ساحت خود را حفظ کند. اصلا شاید لازم است ما به علمی که در دانشگاه های مان وجود دارد شک کنیم.

البته بهتر است گریزی به سیستم اداره علم بزنیم. پاسخ دکتر احمدی و نه سخنهای دکترزاهد قانع کننده و راضی کننده نبود. آنها اصلا واکاوانه حرف نزدند و بلکه سعی می کردند ساحت وزارت علوم را پاک نشان بدهند و بارها اسم و ایماء دانشگاه های غیر انتفاعی و آزاد به میان آمد. خوب اگر این هم پذیرفته شود، باز هم مسئولیت وزارت علوم به عنوان ناظر دولتی قضیه از گردنش نمی افتد. به خصوص وقتی اساتید دانشگاهش مدام به این دانشگاه های غیردولتی مهاجرت می کنند و تدریس می کنند و پایان نامه می گیرند. خود من حتی ۲۰ سال پیش هر وقت اساتیدم را گم می کردم در دانشگاه آزاد پیدا می کردم.

طبیعی است مدافعان وزارت علوم نخواهند کاوشگرانه گفت و گو کنند، چون تخصص آن ها در زمینه ریاضی وبرق بود. اساسا کنترل و مدیریت علم در ایران به دست تکنوکرات ها و مهندسان و دانشمندانی است که با مفاهیم اساسی مربوط به سیاست گذاری آموزشی همچون بازار تکنیک برخورد می کنند. ما سالیان سال است که شاهد رویکردهای مهندسی به توسعه کشور هستیم و همه چیز مان در توسعه عمرانی و هزینه های مهندسی نهادینه شده است، تا جایی که تخصص رهبری دانشگاه ها و ... هم در دستان چنین متفکرانی است. آیا زمان آن نشده است که به جوهر علمی اداره و رهبری دانشگاه ها هم تأمل کنیم؟ آیا سیاستگذاری و مدیریت علم، خود تخصص نیست؟

امسال در آزمون دکترای یکی از گرایشهای علوم اجتماعی شرکت کرده بودم که جای گزینه اختراع نتوانستم پژوهش خود را بگنجانم، و چند پژوهش کارفرمایی من جایی در فرم رزومه نیافته، به دردم نخورد. چرا که همه گزینه های مربوط به توسعه علوم انسانی بسته است و این ناشی از تمرکز علوم تکنیکی بر ذات علم ما شده است. سخن از پژوهشهای کاربردی و تجاری به میان می آید در حالی که پژوهشهای مربوط به فرهنگ و پژوهشهای بنیادی علوم تا رسیدن به سرمنزل مقصود و تجاری شدن نیازمند سرمایه گذاری دولتی است و مجبور است از چرخه باز بماند.

سوال این است در حالی که مدیریت نظام علمی خود توجهی به شاخص تخصصی مدیریت آموزش عالی ندارد و با قالب تکنیک خود را ارتقا می دهد، آیا مقصر را باید در تئوری توطئه ی جاذبه شیطانی پول و یا به قول دکتر زاهدی تئوری توطئه ی مقصر خارج از وزارت علوم و بدون دخالت دولت بدانیم؟

@thing