نکته: جامعه شناسی تجربه
764 subscribers
449 photos
32 videos
78 files
438 links
جامعه شناسی تجربه
یادداشت ها و فعالیتهای
محمد زینالی اناری:
@Mohamadzeinaliunari
(گروه بحث کانال)
@SoExperience

not for selling
Download Telegram
سرطانِ «اقدام برابر مقررات»

خبرآنلاین > وبلاگ > زینالی اُناری، محمد - استفاده از هر جمله ای به خصوص وقتی پراستفاده باشد، اهمیت دارد. اما گاه جملات آن قدر عرف یا ساده می شوند که اصلا ما دقت نمی کنیم که چه هستند؟ فکر می کنیم برخی جملات کلیدی و یا آچار فرانسه هستند، اما جملات پرکاربرد و تکراری می توانند نشان از یک بیماری بدهند. جایی که همه آدم ها مانند آجری متکی بر یک جمله باشند، با از بین رفتن یا پوچ شدن آن شاید ساختمانی فرو بریزد.

اتفاقاتی که در ایران رخ داد، همچون اختلاس ها، حقوق ها، سوء مدیریت ها، کاهش عملکرد کیفی کار کارشناسی و شاید اتفاقات بسیاری که هنوز خود را بروز نداده اند، موجب این می شوند که کار کردن در این سازمان ها، به جای این که راندمان و عملکرد مثبت برای کشور داشته باشد، منفی باشد. در این شرایط بیمارگونه مردم مانند سلولهای یک پیکر، زحمت می کشند، اما رشدشان خطرناک می شود و شاید به سرطان هم بیانجامد. شاید یک سازمان با به کار بردن یک جمله پوچ شود، که سرطانی از بی معنایی است.
پوچی یک سازمان زمانی فرا می رسد که ادبیاتی که در آن استفاده می شود، آن را به سمت پوچی بکشاند. ادبیاتی که در آن اعضای سازمان با همدیگر حرف می زنند، باید معنا دار بوده و هر یک مطابق با رده و مسئولیت خود معنا بدهد. اما وقتی یک جمله یا اصطلاح در آن دست به دست بگردد، می توان دید که دست آخر هیچ نقشی معنای خاصی نداشته و کل سازمان تبدیل به آن اصطلاح شده است. حال وقتی این اصطلاح باب شود، دیگر می توانید همه را مثل آن اصطلاح یا سایه آن اصطلاح ببینید. "اقدام برابر مقررات" یا "طبق مقررات اقدام نمائید" از چنین اصطلاحات یا واژه هایی است که درس اول و آخر بسیاری از مدیران برای این است که مسئولیت ها آن ها را پاسخگو نسازد. 

اپیدمی "اقدام برابر مقررات" ناشی از پوچ شدن نقشهای یک سازمان است. حال این پوچ شدن چگونه صورت می گیرد، از جایی سرچشمه می گیرد که چنین اعمالی مورد نقد و باریک بینی قرار نگرفته اند. وقتی نامه میرسد روی میز رئیس، کار نفر اول این است که بنویسد اقدام برابر مقررات، نفر دوم هم همان را می نویسد و دست آخر پایین ترین رده کارشناسی مجبور است مسئولیت تمامی مقررات را بر عهده بگیرد. جایی دیدیم که در محاکمه بانکی کارمندان معمولی را به عنوان مسئول مشکلات مطرح کردند، در حالی که اقتدار و مسئولیت تشخیص وظائف بر عهده مدیران است و نه کارشناسان. این نشان می دهد که شیوه اداری جامعه ما به صورتی در آمده است که خود به خود مدیران از رده مقررات کنار کشیده می شوند. 

اما مفهوم کارشناس بودن، داشتن مسئولیت فکری و عملی در قبال یک یا چند اقدام مشخص است و مدیر وی است که باید بر کار کارشناسی و توزیع امور میان نیروهای زیر دستش اشراف داشته و کار لازم را تشخیص و به اهلش وا سپارد. مدیر بایستی اقدام خاصی مشخص کرده و حتی اجرایش را به کارشناس پیشنهاد کند. او است که باید روی مقررات مستقر بوده و آن را اجرایی سازد. یک کارشناس تنها مسئولیت کنترل، اجرا یا بررسی های کیفی امور را بر عهده دارد و دخالت دادن او در توزیع و تقسیم مقررات، کار کارشناسی او را به یک بازی مقرراتی تبدیل می کند. اما گاه مدیریت تا حد استفاد از چند جمله ی تکراری ساده می شود، مسئولیت ندارد و به خاطر همین، همیشه موفق است.

یک مدیر تنها وقتی می تواند بنویسد "برابر مقرات اقدام نمائید" که اطلاعی از جزئیات فعالیت کارشناس نداشته یا نخواهد اطلاع داشته باشد. اما این می تواند در طول مدت مدیریت وی به مرور روشن تر شده و کدینگ فعالیت های اداری برای تصمیمات و دستورات وی مشخص شود. وقتی مدیری عادت به نوشتن این گزاره داشته باشد، در واقع این نشان از عدم پذیرش مسئولیت تشخیص و اداره امور توسط نقش مدیران جامعه است. با این نوشته، مسئولیت انتخاب اقدامات بر عهده کارشناسان افتاده و مدیر، خود را عملاً از چرخه مسئولیتها خارج می کند. در نتیجه کارشناس هم کار اصلی خود را که بررسی و اقدام کیفی است، رها کرده و به چیدمان مقررات و رفع تکلیفی می پردازد که او را مسئول اصلی حوادث و اتفاقات قلمداد نکند. 

وقتی بیماری در سازمان ایجاد می شود، از طریق کنش های فرد با سیستم، با مسئولیت ها، نقش ها و قدرت ها صورت می گیرد. اقدام برابر مقررات، نمونه ای از زبانشناسی روزمره یک سازمان است که جملات و تعاملات نظیر آن در یک سازمان که بیماری می شود، بسیارند. پزشکی و آسیب شناسی یک سازمان، باید به جملات و تعاملات اعضای آن توجهی عمیق بکند. لذا بایستی سازمان مدیریت و برنامه ریزی، تحول اداری را به فرم های ارزشیابی ساده تقلیل ندهد و برای رفع این بیماری ها نخست باید از طریق پزشکان و آسیب شناسان سازمان آنها را شناسایی کند.

http://www.khabaronline.ir/detail/574261/weblog/zeynali

https://telegram.me/thing
آیا روشنفکری زنانه اتاقی از آن خود دارد؟
محمد زینالی اُناری، جامعه شناس

در کتایهای فلسفه، ادبیات و جامعه شناسی، موضوع زنان، یکی از پدیده های اساسی قرن بیستم است و پس از نقدهای میل و انگلس در کنار بسیاری از نویسندگان زن که تواریخ اندیشه کمتر از آن ها یاد کرده اند، با کارهای خلاقانه ی ولف و دوبوار به صورت ادبیاتی روشنفکرانه در آمد و هستی و فضای زندگی زنانه را مورد توجه قرار داد تا بگوید چرا زنان در جامعه همواره مورد توجه قرار نمی گیرند. تا روشنفکران به وجود داشتن زنان پرداخته و آن ها را به صورت قهرمان های جامعه ی مدرن از آن پس توهای آشپزخانه ها به عرصه ی عمومی آورند. به تدریج موقعیت زنان از موضوعی فلسفه به یک نظریه اجتماعی تبدیل شدند و این همه از اتاق هایی آغاز شد که بیش از زنان فیلسوف مدیون زنان داستان نویس، شاعر و آرتیست در جامعه به ایجاد دیالوگهایی در فضای عمومی پرداختند؛ زنان به دنیا آمدند.

اما در جامعه ی ما همواره زنان به صورت انگاره ای حقوقی مد نظر قرار گرفته اند و از همان دورانی که اتفاقا دارای کمترین حقوقی بوده و گاه مانند کالا و به صورت فله ای در زندگی مردان وجود داشتند، رفته رفته حقوقی به خود اختصاص دادند تا این که در ایران ازدواج هم تقریبا از یک رویداد انسانی، عاطفی و کمتر اقتصادی، به یک رویداد حقوقی تبدیل شود. امروز حتی مراکز مشاوره ی خانواده ی ما هم بیشتر از سوی دادگاه ها پذیرش می گیرد تا از سوی جوانانی که باید آموزش خانواده ببینند یا از جانب خانواده هایی که قرار است بچه دار شوند. در یک خانواده ی ایرانی، قراردادی محکم برای ادامه ی زندگی وجود دارد تا آن ها همچنان در بند قواعد حقوقی زندگی را ادامه دهند، حتی اگر دچار کمبود عاطفه باشند و با مشکلات ناشی از آن، تطبیق پیدا کنند. تا جایی که ما معتقدیم وجود دعوا در یک خانواده، یک پدیده ی طبیعی است و زن و شوهری که دعوا نکنند، انگار مشکل دارند.

امروز هم کل ادعاهای زنان روشنفکر به مسائل حقوقی، اعم از تسخیر زنانه ی جهان و موانع حقوقی آن، چه در باشگاه ورزشی و چه در فضاهای آموزشی و اداری بسنده می کند و به بدیلی از رویکرد حقوقی مردسالارانه که هنوز خود در وضعیت طبقاتی مناسبی به سر نمی برد، تبدیل شده و سعی می کند حقوق زنانه را از آن دفترچه ی ازدواج به تمام مسائل زنانه گسترش دهد. فلذا در جامعه ای که هنوز رسیدگی به حقوق عمومی ناشی از به تاراج رفته شدن بیت المال مشکل دارد، فعالان زن بیشتر به بدیلی برای سرگرمی در مسائل حقوقی تبدیل شده و در این کلاف سردر گم، انرژی خود را می گذارند تا مگر روزی در یک خیابانی استثنائا دختری بتوانند دوچرخه سواری کند و یا بتواند به همین راحتی یک ویزای آزاد بگیرد.
جدا از قلم هایی که به خوبی به تاریخ و هویت زن ایرانی پرداخته اند، کتابهایی که در زمینه ی مسائل امروزی زنان منتشر شده است، عمدتا به مسائل حقوقی و یا فقهی زنان پرداخته و زن بودن را به یک انگاره ی حقوقی تبدیل کرده است. گذشته از این که حقوق یکی از مسائل مهم مردم است، اما همواره با تغییر نگرش و آگاهی مردم درباره ی زندگی و خویشتن، ادعاهای حقوقی هم دگرگون می شود. از این رو مهم ترین موضوعات، دوباره هستی زنانه و فضاهای زندگی شان از منظر خودشان است که می تواند تغییر کند و همواره به سمتی رود که روشنگرانه و آگانه شکل می گیرد. این مسئله همواره در حد تحصیلات اکادمیکی که دیگر استخوانی برای آن نمانده و به همراه گروه مردان، گروه زنان نیز تبدیل به انسان های با منزلت علمی ولی فاقد آن عمل به جا شده اند. مدرک گرایی موجب شده است توانمندی زنانه نیز به همراه توانمندی مردانه به صورت یک مدرک در قاب همچون تابلوی عکس شخصی تبدیل شود.

واکنش به پدیده ی حضور اجتماعی در زنان کشورهایی که به حقوق متناسبی هم رسیده اند، بیشتر، واکنشی تفاهمی و بین الاذهانی بوده و با انقلابهای ادبی و شاعرانه شکل گرفته تا به وجود زنانه در زبان و تصویری که از جهان پیرامون در آن افتاده است، بیندیشند. جهان به صورت تصویری عادت شده در زبان شکل می گیرد و به زبان و وجود انسان شکل می دهد و تا جهان زنانه یا اتاقی که در آن زندگی می کنند دچار تحول نشود، زبان و هستی شان نیز به حضور نمی آید و شاید با وجود مدرک های فنی مهندسی و یا ادبی هم دوباره به حضور خود در آشپزخانه ادامه دهد که عادتی است قدیمی برای زنان ایرانی. هنوز به این که زنان در آشپزخانه ی تحمیلی خودشان کاغذهای روزنامه را از دور سبزی باز کرده و بخوانند، نمی پردازیم چه برسد به این که مشارکت سیاسی و فعالیت مدنی شان را هم در نظر داشته باشیم. تغییر بیش از این که دایره ی حقوقی در سپهر اجتماعی را در بر داشته باشد، نیاز به دگرگونی در زبان و عاملیت زنانه ی آن در تخیل فردی است.

از این رو اتاق های خصوصی زنان، نیازمند تحول و دگرگونی در اتاق های خصوصی زنان روشنفکر است تا بتوانند جامعه ی زنانه را بیش از
نیازهای حقوقی، در حد کانتی مسئله به روشنفکری وادارند تا آن تحولی که می تواند از راه هستی زنانه شکل بگیرد، رخ دهد. توسعه ی اتاق های زنانه، همچون شاعرانی چون فروغ که زبان را دگرگون می سازد، رخ نمی دهد و نوشتار زنانه هنوز نوشتاری در بند خود است و حتی حقوق واگذار شده به او نیز تبدیل به هجوی شده است که سالیان سال است صدای آن از طریق دادگاه های مهریه های بیش از حد به گوش می رسد. آیا زن واقعا به چند غازی نیاز دارد که مرد قرار است در ازای تمکینش به او بدهد یا ندهد؟ آیا مسئله زن در مهریه ی قسطی است که آزادانه به صورت جیره ای از آن استفاده کرده و به شکل دادن یک زندگی بی مسئله بپردازد؟ آیا مسئله ی این همه زن ایرانی فقط به یک بازی فوتبال تقلیل می یابد که معلوم نیست چرا پس از سالها بازی یک فرد، در یک بازی خاص رخ می دهد؟

http://www.bahardaily.ir/fa/Main/Detail/4979/%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%84%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%B5%D9%87-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C

https://telegram.me/thing
بخشی از مقاله "رویکرد رهایی بخش اعتدالی به مسئله حضور زنان در مکان های عمومی"

✔️ چون درمکان های تفکیک جنسیتی شده امکان حضور جنس دیگر وجود ندارد، مسئله ممنوعیت جنسیتی نیز در این مکان ها تبدیل به مفهومی قابل توجه می شود و در حقیقت از نظر مفهومی می توان گزاره های جداسازی ها، محدودیت ها و ممنوعیت های جنسیتی را در امتداد هم تعبیر و تفسیر کرد. عدم صدور مجوز به زنان برای حضور در برخی مشاغل، برخی مکان های تفریحی و برخی رشته های دانشگاهی، انواع ممنوعیت و محدودیت جنسیتی هستند که نمونه بارز آنها، ماجرای جلوگیری از حضور زنان ایرانی در استادیوم والیبال در بازی های سال 1394 بود. این احتمال دیده می شود که باورهایی اخلاقی مبتنی بر مشکل ساز بودن حضور زنان در مکان های عمومی وجود داشته است که موجب شده حساسیتی این چنینی برای حضور آنها در زمینه های کاری و فراغت در جامعه برانگیخته شود. این در حالیست که اگر با این باورها، فضاها جداسازی شوند، افراد درکودکستان‌ها هم مجزا شوند یا در دانشگاه‌ها و محیط کار، تفکیک جنسیتی صورت گیرد  و به هردلیل ورود زنان به برخی مکان ها ازجمله استادیوم های ورزشی ممنوع شود، به هر روی این امکان که سرتاسر محيط عمومی و جامعه به دلیل نگرانی از رخ دادن خطاهاي اجتماعي احتمالی، تفکيک جنسیتی شود، وجود ندارد. برای شفاف شدن غیرکاربردی بودن چنین طرح ها و اقداماتی، سنجیدن گزاره های موافق و مخالف با باورهای اعتدالی که اساس اهداف دولت یازدهم جمهوری اسلامی ایران است از شیوه های موثر به شمار می رود

✔️ بر اساس تحلیل های انجام شده از گزاره های مرتبط با حضور زنان در مکان های عمومی، چه از نظر جداسازی جنسیتی و چه از نظر ممنوعیت حضورآنها، باورهای موجود بیان گر این هستند که فضای بیرون از خانه برای زنان مهیا نیست، همچنین آنها کنترل لازم بر روابط خود را ندارند و به همین جهت حضور در مکانهای عمومی که مشتمل بر حضور گسترده ی مردان و روابط مسلط آنان است، می تواند برای زنان خطرپذیر و نگران کننده باشد. این باورها برآن هستند که زنان را هرچه بیشتر به عرصه خصوصی و فضای خانه سوق داده و راه ورود به محیطهای بیرون از خانه را برآنان ببندند. در مقابل، زنان که در جامعه تجربه کافی کسب کرده اند و حضور خود را از لحاظ شغلی، آموزشی و حقوقی استمرار بخشیده اند، چنین دیدگاهی را نپذیرفته و با موضع گیری حذف انگارانه با این گزاره ها روبرو می شوند. آن ها این انگاره های اخلاقی را مبتنی بر قواعد پدرسالاری فرض می کنند و طرح موضوعاتی همچون جداسازی جنسیتی و یا ممنوعیت جنسیتی در مکان های عمومی  را تفکر و رفتاری نامناسب تلقی کرده و تلاش می کنند که به هر نحو نسبت به این مسئله اعتراض کنند.

نویسندگان: پردیس عامری، محمد زینالی اُناری

https://telegram.me/thing
به روی من
تا چشم یاری می کند دریا است

https://telegram.me/thing
حصارنشینی، سرمایه فرهنگی پایین زنان را رو به خاموشی می برد

گفتن از مصائب زنان در زندگی امروزی تبدیل به کلیشه‌ای تکراری شده و بسنده کردن خواسته‌های زنان به حقوق زناشویی موجب غفلت از این شده است. آن چه می باید مورد توجه سیاستگذاران در توانمندسازی زنان قرار گیرد، ارتقای آنان از محل افزایش سرمایه‌های فرهنگی و اجتماعی است. شاید تقلیل این امر به سرمایه‌های اقتصادی که به طور مستقیم و در خانواده بدست می‌آید، موجب کاهش سرمایه اجتماعی آنهاو عدم پیگیری زمینه‌ سیاستگذاری‌های اجتماعی توسط خودشان شده است.

به گزارش ایسنا منطقه اردبیل، دریک بررسی میدانی که در جامعه استان اردبیل انجام شده به این نتایج پی برده شده بطوریکه زنان عمدتاً در خانه هایشان وابسته و متکی بر درآمد و حتی تقویت دیدگاه شوهران خودشان هستند؛ بطوریکه در همه تاملات و برنامه های فردی نیز رای و نظر  را شوهر دخیل می داند و بدون اجازه شوهر حتی به کاندید مورد نظرش هم نمی‌تواند رای بدهد.

این شوهر است که از طریق قهوه خانه و ارتباطات اجتماعی با ساختارهای قدرت ارتباط برقرار کرده و دارای رای می گردد، رای زن تصویری از رای شوهرش می باشد که به مدد کاستن سرمایه فرهنگی وی کپی می شود.

عمده زنان ما فاقد سرمایه فرهنگی خلاقانه برای زندگی هستند

در حقیقت "جامعه" برای زنان امری تعریف نشده بوده، همواره این سخن گفته می شود که او باید در خانه مانده و در حصار دیوارهای آن به کاری که شاید نوعی فراغت است، بپردازد.

یک زن، موظف است به اجرای کارهایی بپردازد که بیشتر به خدماتی می‌ماند که باورهای رایج او را به ارائه خدمات در قبال گذران فراغت شوهر و فرزندانش مکلف کرده است.

بطوریکه مسئولیت رفت و روب امور خصوصی شوهر و فرزندانش را بر عهده داشته و امکان اشتغال، خلاقیت اجتماعی و درآمد زایی آزادانه را ندارد. حال این که در میدان کار نیز عرصه برای او هر روز تنگ تر و تنگ تر می شود.

اگرچه بسیاری از دختران سالها است که درس خوانده و زحمت کشیده‌اند، اما عمده زنان فاقد سرمایه فرهنگی خلاقانه برای زندگی هستند و در نهایت می توانند به اشتغالی در کنار مردان بپردازند.

اما در غیاب شوهر اراده مستقلب و قدرت تصمیم گیری اجازه استقلال ندارند. به همین جهت بیشتر زنانی که از قید وابستگی رها می شوند، به یک فضای تهی بزرگ تبدیل شده و سرگردان این هستند که کسی، ولو موقتی، محرم شده دست آنان را بگیرد تا زمین نخورند.

فقدان سرمایه فرهنگی باعث از دست رفتن فرصت‌های زندگی می شود

شدت فقدان سرمایه فرهنگی موجب می شود آنان بدون حضور دیگری، فرصت‌های زندگی را نشناخته و نتوانند در شهری که روز به روز بزرگتر و فرصتهایش پیچیده تر می شوند، گلیم خود را از آب بیرون بکشند.

این امری طبیعی است و دلیل آن مصرف فرهنگی پایینی است که در این شهر و به خصوص در مورد زنان جریان دارد، هیچ کس روزنامه نمی خواند چرا که تلقین ساختگی در بین آنها رواج یافته که سیاسی نباشند.

در اینجا، استدلالات زندگی محصول ذهنیت قومی و سنتهای محلی بوده، دیدن تئاتر، خواندن داستان و تماشای خلاقانه فیلم، جای خود را به ابزارهای جدید ارتباطی که سلطه سنتها و مصرف منفعل رسانه‌های فرهنگی دیجیتالی داده و اجازه هیچ گونه توسعه فرهنگی و فکری را نمی دهد.

لذا در شرایطی که اقتصاد و حتی فراغت شهری روز به روز قواعد تازه و پیچیده‌ای برای شرایط کاری و زندگی خصوصی پیش روی آنها می گذارد، جز دستورات سنتی و قومی، امکان چالش با فرهنگ شهری برایشان فراهم نمی شود.

در میدان کار نیز که از حدود ده بیست سال گذشته بسیاری از زنان طبقات پایین در بازارها به عنوان مسئولین صندوق و متصدیان فروش کم درآمد به کار گرفته شده اند.

 امروزه کار به جایی رسیده که این نوع کار کردن در شهر به عرف تبدیل شده و اگرچه مردان نیز در این امر سهیم اند، اما سنگینی آن بیشتر روی زنان و دخترانی که نیازمند حداقلی‌های کار هستند، می افتد.

بهره کشی از زنان آزادانه جریان دارد

آری در جایی که سالها است شعارهای ضد سرمایه داری داده می شود، پروژۀ بهره کشی از طبقات پایین و به خصوص زنان آزادانه اجرا شده، رفته رفته بازار کار به شکل سرطانی فرصت‌های شغلی را به فرصت‌های فقر تبدیل کرده است.

بالاترین افتخار برای یک زن این است که به طور تصادفی به مخترع، روشنفکر و مثلا عضو شورا یا کاندیدای انتخابات مجلس تبدیل شود، که در این حالت نیز سایه هویت شوهر و یا دیدگاه‌های مردان محیط کار بر فعالیتهای وی سنگینی می کند.

او نمی تواند قهرمان مستقلی باشد و باید همواره اخلاق رعایت آداب کار و سیاست که مانند مجلس مردانه ای چیده شده است را داشته باشد.

نه برابری که حتی نابرابری نیز وجود ندارد و وی بایستی دوباره در قالب ادبیات مردانه اجتماعی شود که در اوج موفقیت و یا اخلاق اجتماعی، مانند آن وزیر، به وی برچسب مرد بودن زده می شود.

حتی در اکثر موسسات رسمی نیز زنانی دیده می شود که
یا در دبیرخانه و پشت دیوارهای شیشه ای کار می‌کنند یا بی سر و صدا در گوشه و کناری از سازمان نشسته و مشغول اجرای قواعد تعریف شده شان هستند.

چینش سازمان و محیط کار به گونه ای است که کمتر اتفاق می افتد شایستگی آنها دیده شود و عمدۀ پستهای سازمانی مسئول در اختیار مردان است و آن ها محکوم به اجرای قواعد تعریف شده بوده و توانایی شان ناشناخته می ماند و راهی برای مانور توانمندی و ارتقای خود ندارند.

زنان به هویتی پنهان و نمایشی تبدیل شده‌اند

اگرچه این روزها شاید زنانی در خیابان و پارک حتی به شکل آزادانه ای دیده می شود و شاید همگان گمان کنند که مصرف و حتی فضاهای عمومی زنانه شده است، اما این تنها فقط به صورت نمادین، ظاهری و تصنعی است.

آن چه که اساس واقعیت را می سازد، فرهنگی است که در اعمال رسمی و هدفمند زندگی جریان دارد و در اینجا است که زنان به هویتی پنهان و تنها نمایشی تبدیل شده اند.

امروز از زنان چرا که فرهنگ، خرد و عقلانیت عمومی از زنان دریغ شده و تمام هستی آنها به ابزاری ظاهری و کاری بدنی در خانه و یا شبیه سازی خرد مردانه تقلیل پیدا کرده اند.

لذا زنی که در خانه و در فرهنگ اقتصادی کار می‌کند، فرصت خلاقیت و مانور ندارد و بیش از این که بتواند خلاقانه به اجرای دیدگاه و علم خود در زمینه زندگی و کار باشد، تابع و مجری نظرات شوهر، مدیر و صاحبان کار خود باشد.

انگار که مرد نظر کرده است و زن نه سواد دارد و نه قدرت تشخیص، او به ابزاری تبدیل شده است که فقط یک مرد می تواند کارایی آن را تشخیص دهد. مردها روح زندگی اند و زن ها همواره باید دنبال یک چنین سالکی باشند تا پیروی و مریدی او را بکنند.

به گزارش ایسنا، در چنین شرایطی، زنان جز خانه‌ای که شاید گاه از آنها دریغ هم بشود، فرصتی برای عرض اندام ندارند و اگر زمانی حضور شوهر یا امکان کار از ایشان دریغ شود، آسیب دیده و به حاشیه‌ای رانده می شوند.

و چه بسیار است زنانی که اسیر آسیب‌های اجتماعی‌اند و تقاص بی سوادی و بی تجربگی خود را در عرصه زندگی شهری می دهند تا مورد بهره کشی و استفاده ابزاری افراد  قویتر به عنوان خدمتکار خانگی قرار گیرند.

تهیه کننده ، محمد زینالی اناری

http://ardabil.isna.ir/Default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=18585

https://telegram.me/thing
عماد افروغ: عوارض بی تفاوتی روشنفکران

می‌توان نسبت به بهبودی شرایط امیدوار بود؛ به‌ شرطی که در رفتارمان تجدیدنظری جدی داشته باشیم. یکی از بلاهای تهدید کننده، تظاهر است که متأسفانه در  رفتار روزمره ما جا خوش کرده است. مادامی که همه حساب و کتاب‌هایمان بر اساس چرخه مالی ناشی از نفت باشد، روال بر همین منوال خواهد ماند.
در سال‌های اخیر سعی‌شان را بر این متمرکز کردند که ساحت روشنفکر و روشنفکری در معنای اصطلاحی‌اش را از بین ببرند، چون روشنفکر زبان بی‌زبان‌ها و بازگوکننده دردها و نیازهای واقعی مردم است. در غیاب چشمان بیدار منتقدان و ناظران و  روشنفکران است که صاحبان قدرت به راحتی
می‌توانند بر سر سفره گسترده جمهوری اسلامی و قدرت رسمی از مواهب اقتصادی، سیاسی و حتی فرهنگی - منزلتی بهره‌مند شوند و منتی هم سر مردم بگذارند.

روشنفکر باید روشنفکری کند، دانشگاهیان مخصوصا دانشمندان علوم انسانی حتما باید منافع شخصی‌شان را کنار بگذارند تا بتوانند نقش‌آفرینی خودشان را داشته باشند. جامعه‌شناسان نباید به فکر این باشند که سردمداران اجازه فعالیت می‌دهند یا نه. متأسفم که باید بگویم اساتید جامعه‌شناسی ما در کل نسبت به آنچه در پیرامون‌مان می‌گذرد، بی‌تفاوت‌اند و برایشان مهم نیست که چه بر سر مردم می‌آید.

http://www.isna.ir/news/95061409107/

https://telegram.me/thing
وقتی همه می‌دانیم!
خبرآنلاین
جامعه > آسیب‌ها - مریم صیامی‌نمین
...
نوزاد شما در دورهمی فامیلی بیقراری می‌کند، به نظر می‌رسد که دل درد دارد عمه و خاله و دایی و عمو هر کدام چیزی پیشنهاد می‌کنند و ضمن این که از شما بابت توجه نکردن به توصیه‌هایشان می‌رنجند، با یکدیگر نیز سر کارآمدتر بودن روش و نوع درمان خود بحث می‌کنند.

برادر همسرتان پزشک است، یادی از پدر تازه درگذشته شما می‌کند و حرف مایملک پدر را پیش می‌کشد و در آخر به شما پیشنهاد مشارکت در ساخت خانه قدیمی پدری را می‌دهد و محاسبه می‌کند که می‌تواند چند واحد دربیاورد و به هر کدام چند واحد می‌رسد و ....

عید دیدنی رفته‌اید منزل برادرتان، برادزاده شما کارگزار بورس است، از فرصت استفاده می‌کنید تا درباره سهام گذاری در بورس، اطلاعاتی بگیرید، همین که سوال خود را مطرح می‌کنید، دایی جان برادرزاده تان شروع می‌کند به تحلیل سهام شرکت‌های مختلف....

می‌خواهید یک یخچال فریزر کم مصرف و جدید بخرید، از عموجان که در بازار هستند می‌خواهید که از دوستانشان پرس و جویی بکنند، خواهر خانمشان شروع می کند به تعریف از مزایای یخچال فریزری که برای جهیزیه دخترخانمشان خریده‌اند....

تمامی این اتفاقات و تجارب مشابه برای هر کدام از ما پیش آمده است، همه ما در طول روز افرادی که اصرار دارند به ما کمک کنند، ولو از لطفشان ما را دچار زحمت کنند، کم ندیده‌ایم، افرادی که بدون توجه به عدم دانش و آگاهی و بعضا بی توجه به حضور متخصص و کاربلد در جمع، با اعتماد به نفس، اصرار به اظهارنظر و ایده پردازی دارند و گاهی چنان هیجان‌زده می‌شوند که اساسا دانش و آگاهی متخصصان رشته مورد نظر را نفی می‌کنند.

خانه‌ای را تصور کنید که گاز آن در اتاق خواب، تلویزیون در حمام، مبل‌ها در آشپزخانه و تختخواب در سالن پذیرایی باشد ...

http://www.khabaronline.ir/detail/575057/society/social-damage

https://telegram.me/thing
این یک بیماری فکری است؛ ساده سازی

خبرآنلاین، جامعه > آسیب‌ها - محمد زینالی اُناری*

در بیان بسیاری از موارد خودمان، نیازمند توضیح های شفاف و واضح بوده و به تبیین های مستدلی می انجامیم که زمانی برای بیان کردن و گوشی برای شنیدنش لازم داریم. اما مخاطب میخواهد لب مطلب را در یکی دو جمله بشنود، ارزش و عمق مطلب ما از بین می رود. مثلا موقع سپردان خانه می گوئیم: «در این یک هفته که به خانه سر می زنی، به گل‌ها آب بده، وضعیت برق را چک کن، پیام های تلفنی را گوش کن، سیستم‌های برقی را بازدید کن، وضعیت حیات را بازبینی کرده، بوته هایش را از گزند ... »! شما در بیان انتظارات تان به وی، برای جا افتادن مطلب، آن را به طور مشروح برایش توضیح می دهید. سپس او میگوید: خیلی سرراست و ساده حرفت رو بزن! اما وقتی او در شنیدن سفارش‌های شما عجله کرده، به جزئیات دقت نکند، احتمال این که خانه را از او ویران تحویل بگیرید، زیاد است.

اما زندگی امروزی جزئیات زیادی دارد و گوش‌های صبوری برای شنیدن توضیحات زیاد دارد، به خصوص این که مسائل آن شامل رشته های متعدد علمی شده است. مثلا در بانک داری، از طرفی کاربری‌های کامپیوتری مدام نیاز به روز شدن و تسلط دارند و از سوی دیگر، مدیران نیازمند دانشمندان علم ریاضی برای حل کردن محاسبات و معادلات سخت اقتصادی هستند. فکر کردن به وضعیت زندگی مردم نیازمند کسانی است که کارشان مدیریت و بررسی های علمی درباره جزئیات زندگی روزمره مردم از ضرر تولیدات متعدد شیمیایی گرفته تا حتی شیوه مکالمه مردم در پاگردهای آپارتمان ها باشد.

ساده سازی، از جایی نشأت میگیرد که انسان تحمل و یا ظرف شنیدن جملات متعدد زیاد را نداشته باشد و در نتیجه  تفکر ساده ساز و زندگی لب مطلبی به وجود می آید. تفکر ساده ساز، اعصاب شنیدن استدلال و شیوه اجرای کار را ندارد. وجود این تفکر در رهبران گروه و صاحبان مجموعه، موجب می شود او همه چیز را به سبک ذهنی خود بینگارد. وقتی کار حجیمی به فردی تحویل داده می شود که اسیر تفکر یک است، کل سیستم را در مهارت فردی خود خلاصه می کند. بسیاری از مسائل اجتماعی، اقتصادی و حتی سیاسی ما از تفکر ساده سازانه ضربه خورده و موجب شده است تحلیل آن ها هم به جملاتی ساده یا یک رشته علمی تقلیل یابد.

مدیریت شهری تبدیل به تفکری شده است که عمدتاً رتق و فتق فضای شهری را می فروشد و ضرورتی به رهبری اقتصادی در خود نمی بیند. یک سیستم‌های امدادرسانی به روانشناسی آسیب های اجتماعی تقلیل پیدا می کند و نیازی به متخصین اقتصاد در اعطای وامها به مددجویان نمی بیند. اساتید فکر می کنند قرار است به کل ایران درس بدهند، غافل از این که بعد از مدتی فارغ التحصیلان بیکار برایشان دردسرساز خواهند شد. بسیاری از سازمان ها به دلیل سلطه دیدگاه مالی در ارائه خدمات شان به مرکز فروش حمایتهای پولی دولت تقلیل پیدا کرده اند و متخصصین عمده رشته ها چرتکه می اندازند.

یکی از بیماری های فکری ما هم در شیوه زندگی و هم در تقسیم کار اجتماعی، ساده سازی است. هر کسی بی اعتنا به کاوش در تجارب متعددی که زندگی شهری از پاگرد آپارتمان تا معادلات پیچیده اقتصادی پیش روی ما می نهد، سعی می کند مسائل را ساده کرده، با دامنه دانش خود حتی در سطح مدیریت های کلان آن را تحلیل کند. پیرو همین اخلاق عمومی ما، نیاز به کتاب خواندن، تحقیق کردن و وسواس در مسائل جزئی زندگی مورد غفلت قرار می گیرد و تفکر درباره کشور نیز دچار آسیب ساده سازی می شود. دست آخر این که میبینیم بی نظمی سازمانی، اختلاس و رانت، آسیب‌های نوظهور، بیماری‌های جدید و ... مسیر زندگی لب مطلبی را ناگهان به تونل وحشت تمام نشدنی تبدیل می کند!

http://www.khabaronline.ir/detail/564370/root/society

https://telegram.me/thing
زاغه‌نشینی فرهنگی

خبرآنلاین: وبلاگ > زینالی اُناری، محمد - در دهه‌های گذشته، رشد شرکتها و مدرکها چنان بالا گرفت که افراد ساده و کم سوادی که قبلاً دنبال کارهای یدی و تجربه های ساده بودند، اینک به کارآفرینان و مهندسانی تبدیل شده اند که فاقد سود و مهارت کیفی می باشند. رشد کلاسهای کارآفرینی و کسب مدرک از سویی و رشد دانشگاه هایی که افراد را دارای مدرک می کردند، موجب شد اینک دیپلماسی اقتصادی و علمی ما درگیر اختلاس، حقوق نجومی و پایان نامه فروشی شود. داشتن شرکت و مدرک، در غیاب خلاقیت و توان فکری نوعی زاغه نشینی اما از جنس فرهنگی است.

مفهوم زاغه نشینان از ساختن خانه های ساده توسط اقشار ضعیف و فاقد پول سیستم شهری گرفته شده است. این افراد، کولیان و مهاجران فقیر روستایی بودند که به شهر پناه آورده و در حاشیه آن به اسکان موقت و پس از سالها به اسکان عرفی پرداختند. اسکان و محیط زندگی، از نخستین مسائل زندگی است که موجب شد بسیاری از مردم ایران رو به ساختن نمونه های موقت و ساده و شاید بتوان گفت ابتدایی از آن بپردازند تا از رنج بی مایگی و ناامنی رها یابند. البته زاغه نشینی و حاشیه نشینی خود اتفاقات دیگری رقم زد و آن چیزی که الآن به آن آسیبهای اجتماعی می گوییم، تولیدی از این سبک زندگی بود. داشتن نمونه ساده، در جایی که رفتارها پیچیده و معادله گون است. در این تجربه سالها لباس کهنه کردیم تا به عنوان مرکز تولید آسیبهای اجتماعی شناخته شده و اینک احتمالاً عزم جدی برای رفع این نقیصه وجود دارد.

اما این تجربه تکرار شده و اینک نمونه دیگری از زاغه نشینی را تجربه می کنیم که محل اتفاق آن فراتر از کالبد شهرنشینی است. البته، هر الگویی می تواند زاغه نشینی داشته باشد. اگر خانه ساختن و سکونت توانسته بود نمونه های ساده و پر از ریسک و آسیب داشته باشد، امروز اقتصاد و دانش نیز نمونه های ساده و پر از ریسک و آسیب دارند. تاریخ این که چرا خانه های ساده ساخته شد، نشان از نابرابری و نیاز به خانه و تمرکزگرایی شهرها داشت. امروز نیز این تمرکز در شیوه اقتصاد و دانش شهری نهفته است. با این خیل مرکزیت کار و دانش در شهرها آیا دوباره زاغه نشینی شروع می شود؟ زندگی در شهر امروزی بدون داشتن کار و دانش مشروع و مقبول شهری میسر نیست. لذا به خاطر ضرورت این مشروعیت، مردم نیازمند تهیه نمونه هایی هر چند ساده از فرم های مشروعیت برای حضور در جامعه می باشند. نابرابری ممکن است باعث شود همه به سمت داشتن نمونه مطلوب آن فرم باشند.

عضویت داشتن در کار و فرهنگ امروزی عموماً در داشتن مجوز شغلی و مدرک دانشگاهی است. لذا مردم باید دنبال این بودند که نمونه هایی از فرمهای مشروعیت اعم از مجوز و مدرک را کسب کنند. همه که نمی توانند مجوز اقتصادی و مدرک دانشگاهی آن هم با سختی های سرمایه گذاری و یادگیری این دو سیستم را کسب کنند. اما متأسفانه ساختن شرکت ها و دکتراهای ساده، خود شغلی جدید شد و منجر به آسیبها و تخریبهای دیگری می شود که شدت تخریب آن از اسکان موقت هم بیشتر است. گروه هایی که شاید باید به کارگری و مهارت بسنده می کردند، اینک دارای شرکت و مدرک می باشند. از این رو داشتن مجوز های شغلی بدون سرمایه و تجربه یا مدرکهای کم بضاعت که اوجش کاغذپاره شد، آنها را به سرمایه ای برای اختلاس و پول شویی ملی یا تولید علم بی تأثیر در جامعه تبدیل کرد. در اسکان شهری هر قدر جمعیت حاشیه نشین بیشتر باشد، نرخ رشد مصرف و افول سن اعتیاد بیشتر است، در زاغه نشینی فرهنگی نیز نرخ تخریب نمادهای اقتصاد و دانش بیشتر خواهد بود.

زاغه نشینان فرهنگی از نقطه نظر مکانی با کسانی که امکانات بهتری دارند، فاصله ندارند. فاصله آن ها ذهنی است. آن ها افرادی با عقلانیت و سرمایه فرهنگی پایین هستند که به خاطر کسب ملاکهای ظاهری جامعه توانسته اند خود را با دیگران هم ارز سازند. اما واقعیت این است که آن ها سطح دانش و کار ضیفی داشته، امکان رقابت با هم تایان خود را ندارند. هر دو مدرک دارند، اما یکی دانش عمیق نسبت به موضوع دارد و دانش دیگری سرسری است. هر دو کار می کنند، اما یکی به سود می رسد و دیگری همیشه شکست می خورد. چه بسیار مدرک لیسانس که فاقد توانایی است، به عنوان مثال ادبیات خوانده های زیادی که امکان فهم و سرودن شعر ندارند و مشغول کارهای بی ارتباط با ادیبات هستند. چه بسیار شرکت های تعاونی که به چالش افتاده اند، چون ماهیت کار را به خوبی ننیوشیده اند. اما این مهم است که حوزه عمومی، بدنه اجتماع و سیاست رایج کشور را کدام گروه ها هدایت می کنند، اقتصاددانان و متخصصان واقعی یا عموم شاغلین و فارغ التحصیلانی که در این سالها مانند زاغه نشینان دارای مشروعیت و اعتبار فاقد کیفیت شده اند.

http://www.khabaronline.ir/detail/576139/weblog/zeynali

https://telegram.me/thing
دلالی دانش: مردم نگاری انتقادی مصادره منزلت اربابی در میدان دانش
محمد زینالی اناری
دانشگاه، که قرار بود منبع تحولات شود، این بار دچار خمودگی و مرضی شده است که همانند بسیاری از سیستم های معیوب نقش های آن دچار مشکل شده اند. وقتی پایان نامه و مقاله سفارشی می شود و کار به جایی می رسد که تیم هایی به صورت حرفه ای از این را ه پول در بیاورند، می توان گفت این نهاد رو به زوال است. اری عمر دانشگاه یا اگر بهتر گفته شود، عمر دانش به سر رسیده و چیز دیگری به جای دانش رفته است و اگر نیک بنگریم، آن چیز پول و حس منفعت طلبانه ی مردم است. وقتی ارزش علم به ارزش پول تقلیل پیدا کند، دیگر نمی توان گفت علم فرهنگ است، بلکه علم، ان معنای خود را که از جنس فکر است از دست می دهد. در این گزارش، انگیزه ها، اعمال و بازار مربوط به مبادلهی علم با پول به صورت گزارش میدانی بحث و سپس مورد تحلیل و تفسیر قرار می گیرد.

http://anthropology.ir/article/30814

https://telegram.me/thing
جمال میرصادقی عنوان کرد: فردی شدن ادبیات و فاصله گرفتن از جمع

جمال میرصادقی دلیل کاهش تاثیر نویسندگان بر جامعه را فردی شدن ادبیات و فاصله گرفتن آن از جمعی‌نگری می‌داند.

این نویسنده در گفت‌وگو با ایسنا، درباره علت کم شدن تاثیر نویسندگان در سال‌های اخیر گفت: در گذشته نویسندگان آرمان‌خواه بودند و در به وجود آمدن انقلاب تاثیر گذاشتند. در زمان انقلاب هم ادبیات آرمان‌گرا و آرمان‌خواه بود. درواقع انقلابی که ما کردیم از وجودمان برخاسته بود. نسل بعد از انقلاب به خودش بازگشت کرد چنان که در جامعه‌های مترقی مثل فرانسه و آمریکا این اتفاق افتاد. این اتفاق تنوع رمان‌های این سال‌ها را  بسیار زیاد کرد زیرا فردیت هر کسی در داستان حاکم و جمعی‌نگری کم شد.

او در ادامه تاکید کرد: در ادبیات این دوره تنوع زیاد شد و هرکسی به خصوصیات روحی خود پرداخت و انواع داستان به وجود آمد. این تنوع باعث نشان دادن خصوصیاتی شده است که در گذشته کمتر دیده می‌شد و قطعا قابل تقدیر است، اما وقتی نویسنده به خودش می‌پردازد جمعیت را فراموش می‌کند. در این زمان ادبیات به‌وجودآمده ادبیات خاص با دربرگیرندگی مخاطب خاص است. این ادبیات جامعیت ندارد، تاریخ‌ساز نیست و کم به جامعه می‌پردازد. اما نویسندگانی که از آن دوره مانده‌اند مثل احمد محمود و محمود دولت‌آبادی آن جمعی‌نگری را دارند. ولی نویسندگان نسل‌های بعدی این‌چنین نیستند.

میرصادقی با بیان این‌که «اگر ادبیات تاثیر نداشت تا این حد سعی نمی‌شد کنترل شود»، تصریح کرد: ریشه داستان اجتماع است و وضع جامعه را نشان ‌می‌دهد. چرا که داستان از حادثه‌ها، برخوردها و دشواری‌های زندگی در جامعه سر برمی‌آورد. این شناخت باعث تغییر در جامعه می‌شود. مثلا در سال‌های قبل‌ از انقلاب ساواک مخوف راه ادبیات را سد می‌کرد. اما ادبیات ایرانی در کل همیشه متعهد است. ادبیات ترجمه هم موثر است زیرا به خواننده نشان می‌دهد سایر مناطق دنیا در چه وضعیتی هستند و آگاه‌شان می‌کند.

این مدرس داستان‌نویسی با تاکید بر تدریجی بودن تاثیر ادبیات شرح داد: البته تاثیر ادبیات مثل تاثیر مسائل سیاسی نیست که شب بخوابیم و صبح ببینیم همه چیز با کودتا عوض شده است. فرهنگ کم‌کم و ناپیدا عوض می‌شود. ابوالحسن نجفی مقاله‌ای با عنوان «وظیفه ادبیات» نوشت و گفت وظیفه ادبیات در جاهای مختلف فرق می‌کند. در جایی که روزنامه آزاد است و به مسائل اجتماعی می‌پردازد، ادبیات هم مصداق همان "هنر برای هنر" می‌شود. اما در وضعیتی دیگر ادبیات باید از جامعه بگوید و مشکلاتش را بیان کند. برخی هم به این اصول اعتقاد نداشتند. به عنوان نمونه گلشیری مرد سیاست بود اما آن را در آثارش تاثیر نمی‌داد.

میرصادقی با بیان این‌که «من مشکلات زیادی در راهم کشیدم»، گفت: طبیعی است که کار من باید مشکلی را مطرح کند. این تعهد، تعهد سارتری نیست که می‌گوید ادبیات متعهد است اوضاع را عوض کند. من تعهد دارم و نمی‌خواهم آن‌چیزی که بر من وارد شده است بر دیگران روا شود. می‌خواهم از طریق داستان‌نویسی این کار را انجام دهم.

او در ادامه تصریح کرد: کسانی که می‌گویند ادبیات تاثیر نمی‌گذارد به نظر من غافل‌اند یا نمی‌خواهند خودشان را با چیزی درگیر کنند. به این افراد به اصطلاح روشنفکر کلاسیک می‌گویند. این افراد همیشه غر می‌زنند اما در عمل‌شان چیزی را نشان نمی‌دهند. این افراد زندگی‌شان روبه‌راه است و در عمل کاری نمی‌کنند. اما روشنفکرهای واقعی افرادی‌ هستند که در راه اصلاح قدم برمی‌دارند تا جامعه را تغییر دهند. به نظر من هنرمندان و دست به قلم‌ها  باید متعهد باشند.

http://www.isna.ir/news/95061711838

https://telegram.me/thing
سرمایه‌گذاری نوستالژیک

خبر آنلاین: وبلاگ > زینالی اوناری، محمد - همیشه، هر دم از این باغ، بری می رسد و اینک که داد و ستد اسب تقریبا در حال بورس شدن است، باید به موضوعیت این تفریح توجه شود. آیا اسب نیز در آینده به یک تفریح رایج چون پیاده روی و سفر با خودرو تبدیل خواهد شد؟ هم¬اینک خودروهای شخصی، از وسیع ترین سرمایه گذاریهای مردم ایران است که به جای سرمایه گذاریهای عمومی در صنایع ریلی و عمومی نشسته است. همانند صنعت حمل و نقل، در آینده نیز صنعت تفریحات با اتکار به آفرینش زمینه های علاقه مردم به سنتهای از بین رفته، روند جذب سرمایه های مردمی را مورد توجه قرار دهد.

طبق گزارشهای باستان شناسی، دوره های پیش از کشاورزی، انسانها شکارگر و مهاجر بودند. کوچ نشینی دسته جمعی و کولیگری انسان ها، با پیدایش کشاوزی که آن را به زنان نسبت می دهند به ساختن خانه و یکجانشینی انجامید. با این حال هنوز گروه های بسیاری بودند که نمی توانستند خانه بسازند. از این رو صنف معمار شکل گرفت و به راستی از گذشته هم ساختن خانه یکی از مهارت های پدر درآمد آدمیزاد محسوب می شده است. به نظر می رسید که با ساخته شدن خانه ها و اهلی کردن حیوانات دیگر دوره شکارگری و کمین کردن انسان تمام شده است.

اما امروز از هر کتابی که در مورد شاهان و تصاویرشان در نقاشی های به جا مانده ببینیم، شاید چند عکس هم از شکار و افتخارات شاهان از کشتی گرفتن با شیران به چشم مان بخورد. آری پس از صدها و هزاران سال از آغاز یکجانشینی و پیدایش تمدن، هنوز هم شاهان در نوستالژی مصرف صحنه های لذت بخش شکار بودند. همین آخرین شاهان هم بسیار عاشق شکار و خوردن گوشت کبک و آهو بودند. گذشته از این که اعتقاد بر این است که گوشت برخی حیوانات برای سلامتی بدن انسان بسیار سازنده است، شوق به شکارگری نیز به تفریحی شاهانه تبدیل شده بود.

البته این نوستالژی شاهانه پس از تولید انبوه تفنگ بادی و آزادی های ناشی از شهرنشینی توسط مردم در گستره وسیعی از خاکهای کشور تقلید شد تا این که کبک و آهو در معرض انقراض قرار گرفت. یکی از صحنه های شکارگری انسان ها، شکار زمین بود. آن ها آنقدر در کوه و دشت و دمن خانه و "راه" ساختند تا دیگر تقریبا جایی برای زندگی حیوانات وحشی نماند و آن ها در پارکهای طبیعی به موزه تبدیل شدند. آری اینک انسان طبیعت را به موزه تبدیل کرده و هر از چندگاهی توسط امثال مرحوم اینانلو مستند آن را نگاه می کند.

اسب هم که در گذشته ابزار حمل و نقل بوده و به شدت تولید و معامله می شد، با تولید انبوه خودرو و نیسان وانت، امروز تبدیل به موزه شده و در کرانه های شهرها در قالب ورزش و تفریح مشاهده می شود. باشگاه های اسب سواری با قیمت های آن چنانی و شاهانه ساخته می شوند تا مردم را همچون شکار کبک و آهو به سواری اسب و مسابقه با آن عادت بدهند. شکار، اسب سواری و بسیاری از چنین اتفاقاتی در کل دنیا به یک ژانر فرهنگی و ورزشی تبدیل شده و همه ساله مسابقات تیراندازی و اسب سواری برگزار می شود.

آن چیزی که تقلید رفتارهای بدوی گذشتگان را به فرهنگ تبدیل کرده، نوستالژی یا لذت بردن از فراغت های پیشینیان است. هم افراد را از فضای زندگی روزمره در می آورد وهم اسبابی می شود برای هیجان ورزی و اجرای بازی های قدرت طلبانه. اما نکته مهم این است که مردمان امروز در اوج رفاه و منزلت مدرن و ابزارهای مناسب زندگی، برای تفریح و لذت بردن از زندگی همچنان در آرزوی تجربه های بدوی هستند. اگرچه این روند در کل جهان وجود دارد و در ایران نیز خاستگاهی تاریخی و متکی بر طبقات بالا دارد، با این حال امروز در آستانه گسترش و رونق باشگاه های اسب سواری و علاقه شدید مردم به تقلید از هر تفریحی که مد روز باشد، ضرورت توجه را دارد.

همزاد با شعارهای پی در پی اقتصادی در کشور، رونق این قبیل باشگاه ها، مانند توده ای شدن مصرف خودرو، همه مردم را به استفاده از انواع و اقسام تفریحات نوستالژیک و سرمایه گذاری در آن خواهد نمود. مردم کاری به این ندارند که اسب سواری خوب است یا بد، آنها تابع مد و تبلیغات و هیجان هایی هستند که از تفریحات ارائه می شود. گه­گداری می شنویم که فردی پیدا می شود و برای تقدیر به ورزشکار ملی یا وزیر دولتی اسب هدیه می دهد؛ یا افرادی در پروفایل هایشان عکسهای زیبایی در حین اسب سواری و یا تیر اندازی می گذارند. دریچه سرمایه گذاری مردم به هر موضوع جدید نیز از تفاخر افراد خاص درباره مصرف آن می گذرد.
گذشتِ هدر دادن سرمایه عموم مردم در خرید خودرو و از دست دادن فرصت های توسعه ریلی و عمومی، توجه نقادانه به شروع سرمایه گذاریهای مردم در صنایع تفریحی را نیز ضروری می کند. چرا که در سالهای بعد شاید مشغولیت فکری والدین این باشد که برای تفریحات نوستالژیک فرزندم اعم از ویلانشینی، سوارکاری، ماهی گیری و .. باید "چه کنم"؟
http://www.khabaronline.ir/detail/577314/weblog/zeynali

telegram.me/thing
تکنوکراسی افراطی و تحدید علوم انسانی
محمد زینالی اُناری
از نکات مهم باستان شناسی در منطقه مشرف به ایران این است که استفاده از ابزار در بین النهرین از دیرباز رواج داشته است. از این رو این مناطق از نظر تاریخی مورد توجه باستان شناسان معرفتی می باشد که از نقطه نظر درک و تصور آدمی از ساختن ابزار حائز اهمیت شده اند. این میراث، نشان می دهد که تولید از دیرباز مورد توجه مردم ایران بوده و در بخشهایی از آن هم مدت ها پارچه های پشمی به کشورهای خارجی صادر میگردید.

با تأثیراتی که حمله ی مغول بر ایران گذاشت، حکومت های قبیله ای تا مدت ها ایران را به دست گرفته، به شیوه ی عشایری بر آن مدیریت کردند. در اثر حملات مداوم به شهرها، رونق تکنیک یا صنعت دچار ناامنی شد و جامعه ی ایرانی از فرصت پایداری حجره های تولید، محروم شد. آخرین نوع حکومتهای عشیره ای، دولت قاجار بود که با قلع و قمع مردم آغاز، با نمادگرایی شیر و خورشید تداوم و به جای حمله و غارت اقوام جدید، با جنبش شهرنشینان مشروطه خواه و برنامه کودتا پایان یافت.

واکنشهای انسانی چون مشروطه به حکومت قاجار، محصول ابزاری به نام ارتباطات، اعم از صنعت روزنامه و کتاب بود. در جریان تعاملات جهانی و اقتباس از فن آوری ارتباطی وارده از کشورهای شرقی و غربی، با تأسیس چاپخانه ها در ایران هوای تازه ای فرصت وزیدن گرفت. مطبوعات یکی از بهترین ابزارهایی بود که به صورت بندی ایرانی حالت مدرنی بخشیده، با کودتای سید ضیاء و تاج گذاری رضاشاه، محتوای پادشاهی و شیر و خورشید قدیمی را دوباره به سپهر اجتماعی بازگرداند.

حکومت قاجاری در تداوم خود، به شدت با مخالفان برخورد می کرد. یکی از نشانه­های این برخورد، ترور ناصرالدین شاه است. ای نترور بیانگر خفقانی است که به مردم این دوره به هیچ وجه امکان طرح دعوی علیه شاه قاجاری را نمی داد. اما با شکل گرفتن مطبوعات، این طرح دعوی صورت گرفت و افرادی از میان تحصیل کرده های جدید و همچنین از میان علما، به فکر تأسیس مشروطه افتادند. این ها در حالی صورت می گرفت که قاجار خود به فکر پیشرفت کشور افتاده بود و حتی مدرسه دارالفنون را نیز راه اندازی کرده، دیوان و قضای بهتری نسبت به گذشته داشت.

در زمان پهلوی هم دانشگاه افتتاح و چندین بار اقدام به نوشتن برنامه های توسعه شد؛ برخی از مخالفان سیاستهای موجود هم سر از زندان و محاکمه در آوردند. اگرچه برنامه ریزان و مدیران طرحهای توسعه سعی در حل مسائل و ایجاد رفاه و توسعه داشتند، نبود فرصت نقد و گفتگو در این زمان، موجب شد برنامه ریزی های دلسوزانه از سوی مخالفانش نادیده گرفته شود. بهترین فرصت برای برنامه سازان آن زمان، این بود که زمینه ها و پیامدهای توسعه ی کشور بیشتر مورد بررسی قرار گرفته، نیروهای اجتماعی در روند اقدام و بازبینی آن حضور داشته باشند. اما اراده چیز دیگری بود و واکنشهای لازم را نیز دریافت نمود.

توسعه، فنآوری و پیشرفت کشور از زمان شکست عباس میرزا مد نظر دولتمردان بوده و طبیعتاً به خیزش مردمی برای حضور در این تفکر انجامید، اما این خیزش و تز دولتی، همواره نقد و دیدن زمینه های مخالفت با خود را مورد سرزنش و تهدید قرار داده است. ظهور تکنیک به مفهوم مدرن آن ریشه در دانشگاه های غربی داشته و با قرض گیری ایرانیان از آن دانشگاهها به ایران نیز آمد. در اوج خیزش مردمی در آغاز قرن بیست و رونق مجلس شورای ملی، ابزارهای جدید به ایران روی آورده، رشته های جدیدی چون حقوق، مهندسی و پزشکی، به صورت طوفانی ایران را در نوردید.

رواج انشای "علم بهتر است یا ثروت"، نیروی انسانی جدید شهری را از مسیر بازار به سوی دانشگاه و مدرسه کشانِد. امروز نیز رشته های مهندسی و تجربی در مدارس، نمود این موضوع انشا هستند و چه بسا امروز در اعلان های تبلیغاتی، گزاره ی جدیدی چون" دانش ثروت است " نیز مشاهده می شود(پس در گذشته دانش چه بود؟). رستاخیزی عظیم برای یادگیری فن و ابزار در جامعه شکل گرفته است اما همچون گذشته ها، اراده ی ملی به تبعاتی که این رفتارها خلق خواهند کرد، بی توجه می­نماید.

متعاقب شکل گیری علوم مهندسی در غرب، بخشی از دانشجویان وقتی دیدند این دانشگاه ها نیروهایی بیش از استخدام خلق می کنند، رو به نقد آن کردند. این جنبش فکری به شکل گیری و توسعه ی علوم انسانی انجامید. رفته رفته علوم انسانی در بستری از نقد روشنفکری ابزاری سامان یافته، با ظهور نهضت های رمانتیک، انقلابهایی هم در جامعه شکل داد. اما آن ستیغ تند روشنفکری تا جایی ادامه داشت که جنگ های جهانی اول و دوم را در جهان به یادگاری گذارد.

در حالی که زنان زندگی خود را برای کار در کارخانه ها ترک می کردند، فوج فوج منتقدین از آلمان به خارج فرار می کردند، چرا که این کشور با به دست آوردن ثروت های ناشی از ابزار، هیچ دیدگاه دیگری را به عنوان نقد یا نظر نمی پذیرفت. البته این روند تحدید و تهدید منتقدان سابقه ای طولانی در چین و شوروی هم د
اشته، زبانزد تاریخ است. تکنیک، همواره خود را در عالم می گسترد و دریغ از آن که مردمی اسیر آن شوند و بدانند چنین موضوعی خود ساخته ی فکر بشری است و باید همواره به تفکر مجدد در باره ی چگونگی استفاده از آن همت گمارد. آری به این ضرورت بایست قبل از خشکیدن آبها و ویلانشینی مردم در جنگلها به روند جاری استفاده از ابزارها اندیشه می شد.

تخصص و تعهد دو مفهومی است که در ایران همواره در مورد ابزارها مد نظر بوده است. علی رغم این که دو ترکیب فوق در سالهای گذشته همواره مد نظر مردم و منتخبین شان بوده اند، باز ناکامی هایی در روند اداره ی کشور پیش آمده است. به راستی چرا این دو موضوع نتوانسته اند مکمل هم بوده، با اتحاد موفقیت آمیز شوند؟ این موضوع دقیقاً در دل همین دو ترکیب نهفته است؛ متعهد و متخصص، تعهد دارد به رعایت دو گزاره ی ابزاری و اخلاقی. اما هر دوی این گزاره ها، هیچ گاه سعی نکرده اند با آنتی تز یا نفی مواجه شوند. اگرچه تعهد و دیانت در اصل موضوعیت خود قابل تغییر و نفی نیست، اما صورت و شکلی که در جهان پیش روی خود می بیند، باید با پاسخ به سوالات و انتقادات به ایده ی بهتری بیانجامد.

 "تخصص" که تکنیکِ خود را در خدمت تعهد قرار می دهد، وحی منزل نیست که در پشت گفتمان مشترک دو گزاره ی تعهد-تخصص از خود دفاع کند. این فعالیت به عنوان گفتمانی رایج، همواره با گفتمان "توسعه ی فرهنگی"، یعنی دست کاری و تفحص در اندیشه ی تخصص، مبارزه کرده و منافی این مسئله شده است که علوم انسانی بتواند با نقد توسعه ی تکنیکی موجود به گفت و گو درباره ی آن و مسائل آن بپردازد.

تکنیک همواره سعی کرده است با شکست دادن همه ی مخالفان خود، محیطی امن و راحت برای خود ایجاد کند و در این راه، همواره با گزاره ها و الگوهای بومی هر کشوری اتحاد برقرار کرده، زود به گفتمان غالب تحویل می یابد. در زمان شاه هم کسانی که موافق ابزارگرایی جدید بودند، خود را شاه پرست و وطن پرست نامیده و محل اختفای مخالفان را دنبال می کردند. حال گفتن از تبعات توسعه و تکنیک های آن، از سوی گفتمان غالب دارد کم کم به یک اهریمن ملی تبدیل می شود. بااین حال، اتفاقاتی که بر سر دریاچه های خشک، دشت های بی باران و روستاهای ویلا شده مان افتاده است، وجود نقد و بررسی های عمیق از صورت علم رایج را برای هر اراده ای اثبات می کند.

نقد علمی، تفکر مردمی و خردورزی برای اندیشیدن به ویژه در فضای عمومی، یک ضرورت ایجابی برای تثبیت هر حکومت و یا حالتی از روند رو به جلو است. اما اینک علوم انسانی در محاق هستی و بر لبه ی پرتگاه ایستاده است و دست اندرکاران آن را امکان و یارای کار و فعالیت در جامعه نیست. این علوم علی رغم تنگناهایی که در انقیاد گفتمان موجود داشتند، هویت یابی و ابراز وجود کرده اند. علوم انسانی در حد توان به تحقیق و نقد پرداخته است تا مگر از آسیبهای تکنیک و تخصص کاسته شود.

باری، به دلیل عصبیت شدیدِ امر تکنیکی و پنهان شدن در پشت تعهد، علوم انسانی همواره مورد بی توجهی سیاستگذاریها در مدارس و دانشگاه ها بوده اند. کدام کاربران در سالهای گذشته به خشکاندن دریاچه ارومیه اقدام کردند؟ کدام کاربران اقتصاد را به منجلاب سیاست بازی کشاندند؟ کدام کاربران شهرهای پر از هرج و مرج ساختمانی ایجاد کردند؟ این ها از سوی همان متخصصانی صورت گرفته است که همواره در پشت سر گفتمانی که علوم انسانی را مجال تنفس نمی دهد، مخفی شده اند. طبیعتاً هم استمرار چنین مشکلاتی همواره از تنگناهای علوم انسانی سرچشمه خواهد گرفت.

با وجود این که علوم اقتصادی، مهندسی و پزشکی ما هم غربی است، امروز آن تکنیکهای غربی به راحتی در دست متعهدان دست به دست می گردد و هیچ وقت مورد تردید قرار نمی گیرد. اما علوم انسانی که از نقد همین تکنیک های غربی و خرابکاریهایش برخاسته اند، تهدید به تحدید می شوند. علوم انسانی بازاندیشی یا پژواک صنعت، توسعه و هر عملی است که ما انجام می دهیم، چه این کار در غرب صورت گیرد و چه در شرق. حتی صورتی از علوم انسانی اسلامی یا بومی هم اگر شکل گیرد، اگر به ستایش گفتمان رایج بپردازد، خود تبدیل تکنیک می شود و اگر به نقد آن پرداخت حتماً مورد تردید واقع خواهد شد.

ما گمان کرده ایم سایر علوم باید در خدمت رتق و فتق و تشویق تکنیک یا سروری آن قرار گیرند. این دیگر نه تفکر که استعمار علومی است که قصد یادآوری اندیشه و درنگ برای مردمی زیان داده دارند. به یاد بسپاریم  محدود کردن نقد و نظر در جامعه، که با سعایت تکنیک و برچسب زدن به اندیشۀ سامان یافتۀ علوم انسانی - که فرصت نقدورزی را می دهد- تبعاتی خواهد داشت که چنان که در مقدمه بحث اشاره شد، گوش تاریخ معاصرِ ایرانی از آن پر است.
http://anthropology.ir/article/31625

https://telegram.me/thing
محمد رضا رحمانی، کتاب: دانستن این همه سکوت

https://telegram.me/thing