نکته: جامعه شناسی تجربه
764 subscribers
449 photos
32 videos
78 files
438 links
جامعه شناسی تجربه
یادداشت ها و فعالیتهای
محمد زینالی اناری:
@Mohamadzeinaliunari
(گروه بحث کانال)
@SoExperience

not for selling
Download Telegram
من یک آدم پلاستیکی هستم
محمد زینالی اُناری

این روزها، گاهی احساس می کنم مسخ شده ام، احساس میکنم که پلاستیک شده ام و افراد چه در باجه ی بانک چه در زیر درخت (مثل دستفروشی که در پارک کار میکند) من را به دید یک ربوط یا یک قلک پلاستیکی که باید از آن پول دریافت کنند می بینند. افرادی مانند کارگزین اداره یا حتی ارباب رجوع، به دید یک بدهکار قلک مانند چه پر/چه خالی به من نگاه می کنند، آن هم قلک پلاستیکی. در این گونه مواقع که تنها افراد حرف خودشان را می گویند و به سخن من یا به مسائل من بی توجه هستند، احساس می کنم که آن ها اصلا نیازی به سخن من ندارند و شاید فکر می کنند من از جنس پلاستیکی ساخته شده در ایران یا چین هستم و باید به هر شکل که آن ها می خواهند در بیایم و بر اساس مصوبات یا خواست های آن ها اقدام کنم.

دو دیدگاه در مورد تعامل اجتماعی وجود دارد، یکی آن را بر چهار قسمت کنش عاطفی، سنتی و عقلانی یا ارزشی هدفمند می داند و بر اساس این دیدگاه، به احتمال زیاد، آن بخش عاطفی از طرف مقابل حذف شده و اساس میکند بر اساس عقل یا ارزش های خاصی که در ذهن دارد، باید از من کارکرد بگیرد. اما دیدگاه دیگری، من آدمی را تعمیم یافته از دیگران می داند. یعنی هر کس خودش را در بیان یا فهم وجودی افراد دیگر می فهمد و در این صورت، او وقتی با من از جنبه ی خودش سخن می گوید، یک مقداری می تواند وجود من را هم درک کند. به این صورت می توان چنین گفت که در هر تعاملی، دو رابطه وجود دارد: یکی مبادله ای است که بر اساس عقل و ارزش صورت می گیرد و دوم، همدلی ای است که در جریان فهمیدن دیگری صورت می گیرد.

اما این روزها، آن همدلی و پیوستن آدم ها به یکدیگر اصلاً وجود ندارد و آدم ها تلاش می کنند در جریان مبادله، به خواست های عقلانی یا حتی ارزشی خود دست یابند. مردم در تعاملات اجتماعی از شکل هموطن، همشهری و ... تبدیل به مشتری می شوند. وامی که داده اند، سر برج بگیرند و اصلا متوجه نشوند که آن چهار سالی که وام جریمه خورده، به خاطر تأخیر پایان کار ساختمانی و تاخیر در زیرساختهای انشعاب آب و برق بوده است. لذا، حتی نامه ای که وزارت مسکن به بانک ملی داده را نپذیرد، لابد گفته است به من چه مربوط است مشتریهای من پلاستیک اند و باید از توی قلکشان سود و جریمه به دست بیاورم. لذا در ازای بیست و دو میلیون وام مسکن مهر هفتاد و دو میلیون تومن بازپرداخت گرفتند.

در ذهنم، به کارگزین می گویم وقتی از من می خواهید از تجارب و خلاقیت هایم افزون بر وظایفی که به من یاد داده ایددر خدمت سازمان قرار دهم، نیاز دارد که آن ده سالی که من این کارها را در بخش عمومی غیردولتی یاد گرفته ام، در سنوات من محاسبه کنید، می گوید قانون اجازه نمی دهد، اما به هر قیمتی فشار وارد می کنند تا آن عقلی که از سوی رده های بالاتر در خصوص استفاده ی بیشتر از کارکنان و هزینه ی کمتر دریافت خدمات شکل گرفته است (البته بسیاری از مردم به آن می گویند زرشک و بهره وری شده است بیست دقیقه)، عملی شود، چرا که او اصلا ده سال زجر و کتاب خواندن و کلاس رفتن و یاد گرفتن های مرا نمی بیند. به این صورت من برای او هم پلاستیک می شوم و ناچارم به هر شکلی که می خواهند از من کارکرد بکشند و استفاده کنند اما، درون من را نفهمند و به قول معرف از درون من اسرارم را نجوید.

هگل می گوید، ارباب برده را نمی کشد، اما تا روز مرگ از او به سختی کار می کشد، پلاستیکی شدن نیز چنین است، اقتداری در جامعه شکل می گیرد که هرچه بالاتر برود، پایینی ها را بیشتر به پلاستیک تبدیل می کند. وقتی همدلی از سازمان اجتماعی حذف شود، فقط عقلانیت هدفمندی از پلاستیکی کردن دیگری و مصرف آن ها به سود اقتدار سازمان یافته می ماند. البته من معتقدم برنامه های استخدامی کشور و آموزش های آن به مسائل انسانی و ارتباطات عاطفی توجه دارد و پدیده ای چون میز خدمت برای انسانی کردن روابط سازمانی ایجاد می شود. اما اترها و تپاله های اقتداری در ذیل این سازمانها ایجاد شده که خودشان در برابر انسانی کردن سازمان اجتماعی مقاومت می کنند، چه در بازار، چه سیستم بانکی، چه هر شرکت و سیستمی که اقتدار سازمانی را تبدیل به اقتدار منافع کرده تا هر چه بیشتر مراجعین و مخاطبانش را به پلاستیک تبدیل کند.

@thing
نکته: جامعه شناسی تجربه pinned «من یک آدم پلاستیکی هستم محمد زینالی اُناری این روزها، گاهی احساس می کنم مسخ شده ام، احساس میکنم که پلاستیک شده ام و افراد چه در باجه ی بانک چه در زیر درخت (مثل دستفروشی که در پارک کار میکند) من را به دید یک ربوط یا یک قلک پلاستیکی که باید از آن پول دریافت…»
Forwarded from یادداشت
رواج تفکر مهاجرشهری در اردبیل
محمد زینالی اُناری

دکتر عبدالهی، جامعه شناس و تحلیلگر آسیبهای اجتماعی در مقاله ای که اخیراً منتشر نموده اند، به موضوع فرار دانش آموزان اردبیل برای تحصیل به خارج اشاره کرده اند. آن چه ایشان اظهار کرده اند، انتقال نسلی از تحصیل کردگان به خارج به خاطر امکانات آموزشی آن است که به خاطر مشکلات ساختاری داخلی ایران، امکان بازگشت شان نبوده و به تدریج در آن جا ماندگار می شوند.
یکی از موضوعاتی که حرکت اجتماعی را در جامعه میسر می سازد، وجود داشتن اتوپیا یا آرمانشهر برای ساختن زندگی بهتر و اندیشه ی آرمانی در جامعه است. از خلال این اتوپیا است که هر آن چه در واقعیت روزمره تجربه می شود، راهی برای بازسازی و ساختارمندی مجدد صورت می گیرد. مردم برای وطن و سرزمین خودشان شعر می سرایند و برای آینده و آرمان های آن ساخته می شوند.

اما اردبیل خود به خود دارای اتوپیا نیست، چرا که داشتن اتوپیا در دنیای معاصر، نیازمند دگرگشت ابزاری و خردمندی ها است. در حالی که تفکر راکد و بسته ای بر بازار و صنعت اردبیل حاکم است که هر گروهی در آن وجود دارد، قصد ندارد نه از علم و دانش استفاده کند و نه جای خود را به شخص دیگری بدهد. این جامعه است که مجبور است خود را با سطح دانش و تملک او سازگار کند. اما جامعه چیزی نیست جز بازتولید جامعه و فرزندانی که قرار است وارد این چرخه شوند. آن چه این گروه های جدید نیاز دارند، داشتن تصویری روشن از زندگی و کار در آینده اند که خود را در قالب شعرها و اندیشه های اتوپیایی درباره ی همین شهر نشان می دهند.

در نتیجه، مردم باید در همین حد زندگی کنند و در غیاب صنعت و دانشگاه کارآفرین، اگر بازاربرای همه ی آنان جا و مکان ندارد، مجبور می شوند به مشاغل خدماتی از جمله تاکسیرانی، سوپرمارکتی و ... بپردازند و شورش را در بیاورند. آن ها اسیر سرمایه داری توزیع کالاهای بنجل، پفک، بستنی، لیفان چینی و پراید در سطح بازار شده و به عنوان کاربران اصلی سرطان در جامعه فعالیت می کنند. اما آن ها که سرمایه اولیه ای برای سوپری و تاکسی و سرطان سازی از شغل و زندگی ندارند، به آدم های افسرده و نالانی تبدیل می شوند که اوج تصعید خود را در شنیدن موسیقی های سرخورده ی رپ امروزی می یابند.

در اردبیل از زمان شاه و قاجار، یک نوع اربابان و مالکان وجود داشته اند که خود را در فرایند انقلابی شدن جامعه تغییر داده و اغلب به تهران و سایر امکاناتی که بتواند رشدشان را تأمین کند راه یافته اند. اما عمده ی اردبیلی ها، شامل همین گروه های برخوردار و نابرخوردار از مشاغل دادوستدگری هستند. اما طبقه ای که توانسته است به موفقیت برسد، ایران را ترک می کند. آن ها فرزندان افرادی هستند که از امکاناتی بیش از سوپرمارکت و پراید برخوردارند. آن ها کسانی هستند که از خلال تحولات سیاسی به موقعیت های بروکراتیک دانشگاهی، صنعتی و سازمانی دست پیدا کرده اند.

اما این گروه نشان از فرهنگی می دهند که از اول بروکراسی را نه درخدمت مدیریت مطلوب در جریان سارختارمندی و تحولات اقتصادی و صنعتی سازنده ی جامعه که در خدمت سرمایه سازی برای فرزندان خود می دانسته اند. حاصل این است که این گروه به شدت در تکاپو برای ساختن فرزندان خود به عنوان فرزندانی مهاجر و در خدمت سرمایه داری های کشورهای مختلف هستند و با این اقدام خود اردبیل و وضعیت روزمره ی آن که ماحصل ناتوانی آن ها است را به عنوان جایی برای نزیستن قلمداد می کنند.

حاصل این چهار رده، یعنی «مالکان قدیمی» (که رفته اند)، «متحرک های مهاجر»، «اسیران دادوستد» و «اقشار سرخورده» (که اجازه گدایی و نشئگی هم ندارند)، ساختن شهری است که دارای هویت مهاجر است و نه هویت شهروندی. عضویت در جامعه ی شهری اردبیل، عضویتی مهاجرگونه است و به همین خاطر است که اتوپیا و شهروندباوری در آن وجودندارد. انسان اردبیلی، به صورت مهاجر ازلی شهرهای مرفه جهان تصویر می شود، چرا که اردبیل برای اغلب مردم تنها یک بازار داد و ستد می باشد که در مسیر مهاجرت شان چند نسلی در آن سکونت گزیده اند.

این تفکر مهاجرشهری که عمدتاً در ذهن افراد توانمند امروزی جا خوش کرده است، اردبیل را از یک شهر دارای آینده به سکونتگاه سرراهی در مسیر دست یابی به اتوپیاهای زندگی مرفه کشورهای خارجی کرده و از امکانات آن مانند کافه های سر جاده استفاده کرده اند. میراث اصلی این مهاجرت آرمانشهرگرایانه برای مردم عادی اردبیل، چیزی نیست جز سرخوردگی در دست جامعه ی دادوستدگرایِ-کافه- سرراهی که در آن دو قشر مغازه دار و بی مغازه وجود دارند. اما امروز آن هایی که بی مغازه هستند که دستخوش فقر، خودکشی و اعتیاد می شوند و روز به روز بر احساس فاجعه در این مسیر سر راهی آدم های برخوردار بروکراسی های دانشگاهی و سازمانی می شوند.

@ardabilnote
◾️پیام تسلیت درگذشت جناب آقای دکتر محمد علی مرادی

بدینوسیله درگذشت آقای دکتر محمد علی مرادی، عضو افتخاری انجمن جامعه شناسی ایران را به خانواده محترم ایشان، اجتماع علمی جامعه شناسی و دوستداران آن استاد فقید تسلیت گفته، برای ایشان رحمت و علو درجات و برای بازماندگان صبر و اجر مسئلت داریم. روحش شاد و یادش گرامی باد.

هیات مدیره انجمن جامعه شناسی ایران

https://goo.gl/y7vTRj
@iran_sociology
خبر ساده بود:محمد علی مرادی پژوهشگر فلسفه درگذشت(خبرگزاری مهر). او نماینده انسان بی مکان و فرد بی تعلق به دنیا بود. نه سمتی در اکادمی داشت و نه مرد روشنفکر عرصه عمومی بود. خود او معتقد بود که مرد معمولی عرصه خیابان است. مرادی می گوید: انقدر که از کف خیابان چیز یاد گرفتم و می گیرم از کتابها یاد نمی گیرم.
با این حال، همه کوشش او بعد از بازگشت از المان صرف اموزش فلسفه به نسل جوان شد. بنظر وی فلسفه نه مجموعه نظریه پردازیها بلکه متن زندگی بود. درگیری ذهنی او معطوف به پرسشهای جامعه کنونی از دریچه فلسفه بود.
وی درجائی می گوید همه تلاش ما بعد از شکست عباس میرزا معطوف به سازوبرگ جنگی شد(یعنی علوم نظامی و مهندسی) در حالی که ما باید به "این سوال پاسخ می دادیم که چگونه میشود انسان ایرانی رشدیافته داشت نه اینکه چگونه میشود اسلحه بهتری داشت".
فیلسوف معمولی، بسبار ساده و بی سروصدا از میان ما رفت و فردا ساعت ۸ صبح قرار است از جلوی دانشکده علوم اجتماعی تشییع شود
Forwarded from عکس نگار
‍ دریغاگویی
چندی قبل در فاصله استراحت بین کلاسها در یک مؤسسه، او را دیدم. در حال صحبت با دوستم بودم که وارد شد و به ما پیوست. شاد و سرحال و سرزنده بود. مدتها بود قصد داشتم با او درباره برخی اظهارنظرهایش گفتگو کنم. فرصت خوش آمد، زیرا خود او باب سخن را در آن باب باز کرد و من هم بی محابا وارد بحث شدم. مجادله ما تند و آتشین شد. او هم مانند من صریح بود و روشن و بی تعارف. ولی شوخ طبع هم بود. ولی من در آن دقایق، طبع طنزم را کمی از دست داده بودم و خوب ترس این را هم داشتم که مبادا با توجه به سن و سال و جایگاهش، بی احترامی گردد. بحث بالا گرفت و قومی هم شاهد ما بودند. با اشاراتی احساس کردم بیش از این روا نیست ادامه دادن... . با اجازه خودش، او را به یادداشتی وعده دادم که مدتی بعد در خبرگزاری مهر منتشر شد.
هر چقدر در روابط شخصی بانمک و شوخ و بی تکلف بود، در بحث، جدی و صریح بود. دقایقی که به مجادله گذشت، هیچ نوع حاشیه سازی و مخفی شدن پشت این و آن یا بازی با الفاظ و استناد به رزومه و ... انجام نداد. نظرش را صریح گفت و صریح هم شنید. هیچگاه نگفت ناراحت شدم، من چنانم و چنینم و... . من هم در همان گفتگو و در یادداشتم، تلاش کردم با او جدی باشم؛ زیرا او را دوست داشتم و برای کشور مفید می دیدم. تلاش کردم غیر مستقیم او را تشویق کنم که بیشتر به پژوهش بپردازد و تدریس کلاسیک(همانطور که خودش اعتقاد داشت) تا اشتغال به سخنان و دعاویی که معلوم نیست چه سودی داشته باشد.
اکنون ما دریغاگوی او هستیم. نه فقط بخاطر این که از دنیا رفت، که همه ما از دنیا خواهیم رفت. بلکه بخاطر این که معلمی که می توانست متون فلسفی آلمانی زبان را درس و شرح دهد، از میان ما رفت. دریغاگویی ما، نه فقط چنان که مرسوم است بخاطر این است که قدر اهل نظر و فرهنگ دانسته نمی شود، بلکه بخاطر این هم هست که خود این فرهیختگان نیز در کشور ما، قدر خود را نمی دانند و وقت را صرف منازعاتی می کنند که ثمره چندانی ندارد و فرصت را برای بهره مند ساختن جامعه، از کف می دهند.
یادش گرامی باد.
سید مهدی ناظمی
https://t.me/sayyedmahdinazemi
تازه‌ترین کتاب زنده‌یاد دکتر محمد امین قانعی‌راد با عنوان " اخلاقیات شعوبی و روحیۀ علمی" ۶مرداد۱۳۹۷ رونمایی می‌شود.
#جامعه_شناسي_حوزه_عمومي
خنده بر بساط جهان
مخمد زینالی اناری، روزنامه ایران، ۴مرداد۱۳۹۷

@thing
نکته: جامعه شناسی تجربه
Jalal Taj Esfehani/&REZA VARZANDEH – ABUATA (CHAND BE SHAYAD BE SABR)
این آواز ابوعطا و در واقع حرف زدن سعدی با صدا و لحن تاج اصفهانی با یکی از بهترین اجراهای سنتور بسیار زیبا است. پیشنهاد میکنم گوش کنید🙏
گردشگری ایران زیر سایه فرهنگ جیگرکی
محمد زینالی اُناری، روزان، 6مرداد 1397

@thing
درد شفافیت
محمد زینالی اُناری، روزنامه اعتماد، 3مرداد1397

@thing
Forwarded from شهر فرهنگی
بی تفاوتی اجتماعی
یاداشتی از حسین بشیری گیوی

http://shahrefarhangi.ir/بی-تفاوتی-اجتماعی/

https://t.me/shahrefarhangi_ir/107
@shahrefarhangi_ir
بهتر از خوردن
محمد زینالی اناری، روزنامه ایران، ۱۱مرداد۱۳۹۷

@thing
اضمحلال واقعیت
محمد زینالی اناری، ۲۴تیر۱۳۹۷، روزنامه اعتماد
@thing
Forwarded from یادداشت
اولویت کباب بر کتاب!

وقتی به حجم افزوده شده ی کباب فروشی ها در شهر نگاه می کنم، به این فکر می کنم که ما چقدر فکر می کنیم و چقدر می خوریم!

(1)ما کارگرهای اداری حق انتخاب حرفه نداریم و علی رغم قوانین پرطمطراق، وظیفه ی ما در تشخیص مدیران است. به همین خاطر بدون این که انتخاب کنم، با اجبار رئیس چند سالی را در کتاب فروشی نهادی که در آن مشغول بودم، کار کرده ام. اگرچه سعی کردم در این کار تمام توانایی خود را به کار گیرم، اما تلاش هایی که هیچ کمک ارزنده ای به حفظ و ارتقای تنها کتابفروشی بزرگ دانشگاه محقق اردبیلی نکرد.

به دوستم گفتم: «فلانی! اینجا را می خواهند ببندند اما مرا تحت فشار گذاشته اند که نامه ی آن را بنویسم، چک های خرید را به موقع صادر نمی کنند، اما می گویند اونجا ضرر می ده، مانده ام که چه کنم». گفت: «بگذار ضرر بدهد، اما همین یک تابلو را هم از این شهر و این دانشگاه دریغ نکن، حتی این تابلوی کتابفروشی هم برای این شهر تکیده ارزش دارد». و من سعی کردم ابزار بسته شدن آن نشوم تا روزی که عدم همکاری ها بالاگرفت و جابه جا شدم.

دو سه سال طول نکشید که به جای تغییر در شیوه ی مدیریت آن، نخست تابلوی آبی اش را به رنگ زرد در آوردند تا بالاخره موجبات بسته شدنش فراهم شد. اما تابلوی کبابی ها و شیرینی فروش ها عوض نمی شود که هیچ، با همان تابلو، سعی می کنند نمایندگی های دیگری هم بزنند.

(2)هم اکنون در شهر اردبیل دو کتابفروشی شاخص و قدیمی وجود دارد و دو کبابی نه چندان قدیمی که می توان آن ها را مقایسه کرد: کتابفروشی بهروز و کتابفروشی شریعتی و کباب فروشی مختار و کباب فروشی قربان. در این سالها، کباب فروشی ها روز به روز تعداد طبقاتش بالا رفته، مشتریانش زیاد می شود، تا جایی که هر کس را می شناسید می توانید آن جا ببینید، اما کتابفروشی شریعتی و بهروز در همان زیربنای اول شان مانده اند.

اگر یک پیمایش اجتماعی در مورد ارزش های مردم استان اردبیل صورت گیرد، مشاهده می کنند که اغلب مردم شهر با حالت رمانتیکی کبابفروشی قربان (یا سایر کباب فروشی ها) را می شناسند و تقریبا همه ی مردم وقتی اسم کتابفروشی می آید، تخس خواهند شد.

(3) داروین انگلیسی پسر پزشکی بود که با حمایت و سرمایه پدر، رفت الهیات خواند و برای شناختن دنیا، به تحقیقات فراوان زیست شناختی پرداخت. این طرز فکر کشوری است که سالها بر جهان سروری کرده است. اما تفکر جهان سومی این است که وقتی قشری پول را پیدا می کند، در دور باطل آن گرفتار می شود. تازه دیگر اقشار هم فرزندان خود را به خواندن رشته های پردرآمدی چون پزشکی و مهندسی تشویق می کنند.

جای دوری نروید، آمریکا و استعمار، عشق به رشته های پردرآمد و ذوق به خوردنی است که جای عشق به فهمیدن و شوق به خواندن را گرفته است. ما در استعمار پول و خوردن مانده ایم. تا وقتی که به جای اندیشیدن و خواندن دنبال پول و خوردن هستیم، نه تحولی صورت خواهد گرفت، نه اتفاق خاص دیگری رخ خواهد داد، روز به روز وضعیت معیشت ما سخت تر و تعداد فقیران مان بیشتر خواهد شد. تا وقتی که نسلی از ما به دنیا بیایند که به فکر خواندن و دانستن باشند نه پول و خوردن.

@ardabilnote