فرهنگستان زبان و ادب فارسی
10.6K subscribers
1.4K photos
296 videos
13 files
1.2K links
فرهنگستان زبان و ادب فارسی
The Academy of Persian Language and Literature

@theapll

وبگاه:
www.apll.ir

تلگرام:
https://telegram.me/theapll

اینستاگرام:
@theapll

توییتر
@the_apll

مدیر وبگاه/ کانال
@The_apll

روابط عمومی
Public Relations
@PR_APLL
Download Telegram
@theapll
نودمین سالگرد تأسیس مجلۀ صدای شرق

دوشنبه، چهارم دی‌ماه ۱۳۹۶، مراسم جشن ۹۰سالگی مجلۀ صدای شرق، نشریۀ ملی انجمن نویسندگان تاجیکستان، با حضور اهالی قلم و فعالان فرهنگی و علاقه‌مندان، در اتفاق نویسندگان تاجیکستان برگزار شد.

در مراسم ۹۰سالگی مجلۀ صدای شرق که استاد صدرالدین عینی و همراهانش از پایه‌گذاران آن بودند، پس از گزارش نظام قاسم، رئیس اتفاق نویسندگان، محی‌الدین پنجشنبه‌زاده، مشاور یاردمچی (معاون) رئیس‌جمهوری تاجیکستان، در سخنانی اظهار کرد: مجلۀ صدای شرق در آن سال‌های وزنین (سنگین) چراغ روشنی را می‌ماند که خاندان معنوی مردم تاجیک را روشن می‌کرد.

پنجشنبه‌زاده در ادامه افزود: این نشریه نه‌تنها در ترغیب ادبیات تاجیک، بلکه در تربیت قلم‌کشان بزرگ و انکشاف زبان ملی ما نقش بارز داشت و هدف اصلی آن همیشه سهم گذاشتن در رشد ادبیات و فرهنگ ملی تاجیکان و راهنمایی برای ادیبان و آموزگاران بود.

ادیبان و استادان عبدالحمید صمد، ستار تورسون، عبدالنبی ستارزاده، گلنظر کلدی، گلرخسار صفی‌اوا، عسکر حکیم، نورمحمد تبراُف از دیگر سخنرانان این محفل بودند که در خصوص سابقۀ این نشریه، شیوۀ انتخاب مطالب، مدیریت و نقش این مجله در دوره‌های مختلف سخن گفتند.

حسن قریبی رئیس پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی نیز طی سخنانی اظهار کرد: ابتدا، با افتخار، ۹۰سالگی پایش و پویش مجلۀ ملی صدای شرق را به گردانندگان آن، نخست انجمن نویسندگان تاجیکستان، و‌ سپس به جناب آقای رستم وهاب، سردبیر محترم این مجله، تبریک عرض می‌کنم. لازم می‌دانم از گروه‌های کاری و نویسندگان پیشین که اکنون با این نشریه همکاری ندارند و نیز آن‌ها که روزگار دست و قلمشان را از این دنیا کوتاه کرده قدردانی کنم. همچنین، با احترام، یاد پایه‌گذاران این مجلۀ دیرپا را گرامی می‌دارم.

رئیس پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی در ادامه افزود: کوتاه سخن اینکه در روزگار ما یکی از شاخص‌های مهم توسعه‌یافتگی و نشانه‌های پیشرفت و حیات و نشاط علمی و فرهنگی یک کشور وابسته به تعداد و کیفیت یا صفت مجله‌های تخصصی علمی ـ پژوهشی و ادبی است. در جهان امروز نهادها و دستگاه‌هایی هستند که وظیفۀ آن‌ها رصد کردن و آمارگیری و بررسی تولیدات علمی منتشرشده در کشورهاست و گزارش‌های سالانۀ آن‌ها نشان‌دهندۀ رتبۀ علمی هر کشور به شمار می‌رود.

وی با اشاره به اهداف و وظایف هریک از ارکان یک نشریه اذعان کرد: اگر وظیفۀ پژوهشگر، نویسنده و شاعر تولید اثر باشد وظیفۀ مجله یا نشریه توزیع آن دستاورد‌هاست. نشریه‌ها با توزیع اطلاعات و نتایج پژوهش، تحلیل، داوری و نقد‌های آموزشی و همچنین ارتباط با گروه‌های علمی و محققان خاص و عامۀ پژوهشگران در داخل کشور و خارج از آن می‌توانند یکی از مهم‌ترین ابزارهای پیشروی یک کشور در ساحه‌های مختلف به حساب آیند.

قریبی در پایان سخنان خود افزود: خوشبختانه مجلۀ صدای شرق، با دیرینگی ۹۰ساله، گام‌های مفیدی در این راه برداشته و توانسته است چه در تاجیکستان و چه در خارج از مرزهای تاجیکستان، به‌ویژه کشور من، ایران، خود را به‌عنوان یک شاخص معرفی کند.

پس از آن استاد نظام قاسم، ضمن اشاره به سابقۀ همکاری این مجله با مراکز علمی و فرهنگی ایران، بر ادامۀ این فعالیت‌ها تأکید کرد و از رئیس پژوهشگاه خواست تا این همکاری‌ها بیشتر از گذشته تداوم یابد.

در پایان این مراسم، پس از شعرخوانی شاعران جوان، رستم وهاب، سر‌محرر این نشریه، ضمن ارائۀ گزارش ۹۰سالگی مجلۀ صدای شرق، به برخی از پرسش‌ها پاسخ گفت. در حاشیه این نشست فهرست دوازده‌سالۀ این نشریه به‌همراه ویژه‌نامۀ ۹۰سالگی صدای شرق توزیع شد.

http://persianacademy.ir/fa/X061096.aspx

http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/X0610961.jpg
@theapll
شرح منتخب لطایف عبید زاکانی

پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی سفارت جمهوری اسلامی ایران در تاجیکستان، وابسته به بنیاد سعدی، بیست و سومین کتاب خود را پس از بازگشایی در سال ۱۳۹۴، منتشر کرد.
شرح منتخب لطایف عبید زاکانی برای شاگردان مکتب‌های تحصیلات عمومی تاجیکستان، ششمین کتاب از مجموعۀ شرح آثار ادبی است که پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی آن را منتشر کرده است.

آثار عبید زاکانی در تاریخ نثر ادبی فارسی از جایگاهی خاص برخوردار بوده و به‌ویژه لطایف او که طنزی است در نهایت ایجاز، در میان اقوام فارسی‌زبان دارای شهرتی کم‌نظیر است.

در کتاب حاضر نمونه‌هایی از رساله‌های عبید زاکانی که برای سن و سال نوجوانان و شاگردان مدارس مناسب به نظر می‌رسند، انتخاب شده است. مجموعۀ مذکور شامل درآمد سخن، فصلی با عنوان «عبید زاکانی»، متن لطایفی از رسالۀ دلگشا، منتخب حکایات فارسی، حکایت‌ها از رسالۀ اخلاق الاشراف، نمونه‌ها از رسالۀ تعریفات، مشهور به ده فصل و نمونه‌هایی از رسالۀ صد پند، همراه با شرح لغات و معانی و مترادف‌های واژگان است. متن لطایف به دو خط سیریلیک و فارسی، به‌صورتی‌که هر دو صفحه روبه‌روی یکدیگر قرار گرفته‌اند، تهیه شده است. این نوع صفحه‌آرایی امکان تطبیق دادن دو خط و شناخت املای واژه‌ها را برای دانش‌آموز فراهم می‌سازد.

کتاب مذکور به کوشش پروفسور شریف‌مراد اسرافیل‌نیا، استاد دانشگاه دولتی آموزگاری صدرالدین عینی تاجیکستان، زیر نظر حسن قریبی، رئیس پژوهشگاه فرهنگ فارسی ـ تاجیکی تهیه و منتشر شده است.

کتاب شرح منتخب لطایف عبید زاکانی» که در ۱۶۰ صفحه منتشر شده است، ابزاری مفید برای آموزش خط نیاکان در تاجیکستان و معرفی درس‌های ادبیات فارسی ـ تاجیکی و بررسی محتوای آثار عبید زاکانی است. شرح منتخب اشعار استاد رودکی، گلستان سعدی، بهارستان جامی، بیست غزل از حافظ، دیباچۀ شاهنامه و داستان رستم و سهراب از دیگر آثار منتشرشده در این حوزه است.

http://persianacademy.ir/fa/B201096.aspx
http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/B201096.jpg
@theapll
هفتاد و چهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان برگزار می‌شود

دوشنبه، بیست ‌و پنجم دی‌ماه ۱۳۹۶، هفتاد و چهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد. در این نشست دکتر عباس بگ‌جانی، پژوهشگر گروه فرهنگ‌نویسی، در موضوع «دیوان سید حسن غزنوی: نویافته‌ها و تصحیح مجدد» سخنرانی خواهد کرد.

هفتاد و چهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان از ساعت ۱۱:۰۰ تا ۱۲:۱۵ روز دوشنبه، بیست ‌و پنجم دی‌ماه ۱۳۹۶، در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار خواهد شد. شرکت در این سلسله نشست‌ها برای عموم آزاد است.

نشانی: تهران، بزرگراه شهید حقانی، بلوار کتابخانۀ ملّی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، طبقۀ سوم.
http://www.persianacademy.ir/fa/X231096.aspx
http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/ARM.JPG
@theapll
نخستین جلسۀ کارگروه ششمین جایزۀ فرهنگستان به مطبوعات

چهارشنبه، بیستم‌ دی‌ماه ۱۳۹۶، نخستین جلسۀ کارگروه ششمین جایزۀ فرهنگستان به مطبوعات در محل فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد.

در این جلسه پس از ارائۀ گزارش مختصری از روال برگزاری پنجمین دورۀ جایزۀ فرهنگستان به مطبوعات در سال گذشته، اعضای کارگروه به بررسی برگۀ ارزیابی داوران جایزه پرداختند.

از جملۀ نکات قابل توجه در این دوره افزوده شدن نشریات گروه کودک و نوجوان به جایزۀ فرهنگستان است. به همین مناسبت جلسۀ مذکور با حضور آقایان استاد هوشنگ مرادی‌کرمانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان و نویسندۀ داستا‌های کودک و نوجوان، اسدالله شعبانی، شاعر کودک، و شهرام اقبال‌زاده برگزار شد.

دیگر اعضای کارگروه تخصصی جایزۀ فرهنگستان به مطبوعات عبارت‌اند از: دکتر محمد دبیرمقدم، دکتر حسن ذوالفقاری، استاد موسی اسوار، دکتر محمدرضا ترکی، دکتر محمود اسعدی، دکتر مریم دانشگر، ایرج فرجی، فرناز صادقی و مرتضی قاسمی.

جایزۀ فرهنگستان به مطبوعات هر سال هم‌زمان با جشنوارۀ مطبوعات و خبرگزاری‌ها به نشریات و خبرگزاری‌هایی که بیشترین امتیاز را در حوزۀ درست‌نویسی و رعایت مصوبات فرهنگستان به دست‌ آورده‌اند اعطا می‌شود.

http://persianacademy.ir/fa/X241096.aspx

http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/X241096.jpg
@theapll
استاد اسماعیل سعادت و دکتر حسین معصومی همدانی، برگزیدگان جشنوارۀ فارابی

یکشنبه، بیست‌وچهارم دی‌ماه ۱۳۹۶، مراسم اختتامیۀ نهمین جشنوارۀ بین‌المللی فارابی با حضور دکتر حسن روحانی، رئیس جمهوری اسلامی ایران، دکتر منصور غلامی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، و دکتر غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در محل اجلاس سران برگزار شد.

استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوسته و مدیر گروه دانشنامۀ زبان و ادب فارسی، و دکتر حسین معصومی همدانی، دیگر عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، از برگزیدگان نهمین جشنوارۀ بین‌المللی فارابی بودند.
http://persianacademy.ir/fa/X2410961.aspx
http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/X2410961.jpg
@theapll
دیوان سید حسن غزنوی، نویافته‌ها و تصحیح مجدد

دوشنبه، بیست ‌و پنجم دی‌ماه ۱۳۹۶، هفتاد و چهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد. در این نشست دکتر عباس بگ‌جانی، پژوهشگر گروه فرهنگ‌نویسی، در موضوع «دیوان سید حسن غزنوی، نویافته‌ها و تصحیح مجدد» سخنرانی کرد.

در ابتدای این مراسم دکتر محمد دبیرمقدم، معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان، ضمن معرفی کوتاه دکتر بگ‌جانی و موضوع سخنرانی وی، از ایشان درخواست کرد که سخنرانی خود را ارائه کند.

دکتر عباس بگ‌جانی در ابتدای سخنان خود اظهار کرد: سید حسن غزنوی (م ۵۵۶ق) از شاعران توانمند زبان و ادب فارسی است که دیوان او نخستین بار در سال ۱۳۲۸ش. به همّت محمدتقی مدرس رضوی، منتشر شد. استاد در آن روزگار در حدّ مقدورات خود تلاش کرد متنی صحیح از دیوان سید حسن به دست دهد، اما به‌سبب متأخر بودن نسخه‌ها و اغلاط و تصحيف‌هاي آن‌ها، ابهامات و اشكالاتی به چاپ ايشان راه يافت.

وی با برشمردن حوزه‌هایی که این اشکالات در آن‌ها راه یافته است افزود: این اشکالات در چند حوزه قابل بررسی است: شیوۀ تصحیح (مشخص نبودن نسخۀ اساس و شیوۀ استفاده از سایر نسخه‌ها، مشخص ‌نبودن منبع برخی ابیات و اشعار، ناقص ‌بودن نسخه‌ها)؛ نسخه‌بدل‌ها (ذکر نسخه‌بدل‌ها بدون رمز نسخه، عرضۀ ناقص نسخه‌بدل‌ها، ترجیح بی‌دلیل حاشیه بر متن، یکسانی حاشیه و متن)؛ صورت‌ها و ضبط‌های نادرست؛ افتادگی‌ها (اشعار، ابیات)؛ اشکالات کلّی (تکرار ابیات و اشعار، غلط‌های چاپی، نداشتن تعلیقات و نقص در نمایه‌های پایانی).

وی در ادامه افزود: نگارنده با آگاهی از این مسائل، از چند سال پیش سرگرم تصحیح علمی و انتقادی این متن بوده و کوشیده است تا حدّ امکان نواقص و اشکالات مذکور را رفع کند. برای نیل به این مقصود و یافتن نسخه‌هایی موثق از دیوان این شاعر ارجمند، افزون‌بر کتابخانه‌های داخلی، در کتابخانه‌های کشورهای دیگر نیز جست‌وجوها کرده‌ و دست‌نوشته‌هایی از کتابخانه‌های انگلیس و ترکیه به دست آورده است که بسیاری از کاستی‌های طبع مدرس را برطرف می‌کنند. گذشته از این‌ها، نتیجۀ تحقیقات خود را در باب شعر و شخصیت و ممدوحان سید حسن غزنوی در مقدمه‌ای عرضه نموده و نیز تعلیقات مفصّل و انواع نمایه‌هایی که مستلزم متن‌های این‌چنینی است به پایان متن افزوده است.

هفتاد و چهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی با حضور شماری از اعضای پیوسته و وابستۀ فرهنگستان، از جمله دکتر محمد دبیرمقدم، دکتر علی‌اشرف صادقی، دکتر بدرالزمان قریب، دکتر محمود عابدی، دکتر مسعود جعفری، و همچنین برخی از اعضای هیئت علمی، مدیران و پژوهشگران فرهنگستان زبان و ادب فارسی و علاقه‌مندان برگزار شد.

http://www.persianacademy.ir/fa/X2610961.aspx
http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/X261096.jpg
@theapll
کارگاه آموزشی رؤسای انجمن‌های علمی سرگروه‌های آموزشی زبان و ادبيات فارسی

دوشنبه، بیست و پنجم دی‌ماه ۱۳۹۶، سرگروه‌های آموزشی و رؤسای انجمن‌های علمی درس زبان و ادبیات فارسی سراسر کشور، با حضور در فرهنگستان، ضمن بازدید از کتابخانهٔ فرهنگستان و نمایشگاه کتاب‌های درسی، در کارگاه واژه‌گزینی شرکت کردند.

در ابتدای برنامه دکتر حسن ذوالفقاری، مدیر گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، توضیحاتی را دربارۀ گروه‌های فرهنگستان ارائه کرد و سپس خانم میترا محبیان، کتابدار مسئول، دربارۀ کتاب‌های موجود در فرهنگستان و چگونگی جمع‌آوری مجموعه‌های نفیس کتاب‌های خطی و چاپ‌های سنگی و تاریخچۀ تأسیس کتابخانه به‌تفصیل شرح داد. پس از آن میهمانان فرهنگستان قسمت‌های مختلف کتابخانه، ازجمله بخش نگهداری نسخ خطی، بازدید کردند.

در ادامه سرگروه‌های آموزشی و رؤسای انجمن‌های علمی درس زبان و ادبیات فارسی در دورۀ واژه‌گزینی که در سالن شورای فرهنگستان برگزار شد شرکت جستند. در این دوره دکتر رضا عطاریاندربارۀ تاریخچۀ واژه‌گزینی و دوره‌های مختلف آن توضیحاتی ارائه کرد.

پس از آن خانم نسرین پرویزی، معاون گروه واژه‌گزینی،دربارۀ کارگروه‌های واژه‌گزینی و شوراهای هماهنگی، گردش کار در گروه واژه‌گزینی و جمع‌آوری اطلاعات مختلفی که برای هر واژه در کاربرگه‌های مخصوص آورده می‌شود توضیح داد.

در ادامۀ این نشست دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دربارۀ وظایف متنوع فرهنگستان به‌تفصیل سخن گفت.

در پایان دکتر ذوالفقاری، مدیر گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، ضمن تشریح فعالیت‌های گروه، گزارش جامعی از ارزشیابی‌های کنکور سراسری و طرح ارزشیابی مهارت‌های زبانی و ادبی ارائه کرد که این گزارش نشان‌دهندهٔ وضعیت بسیار بد مهارت‌های دانش‌آموزان در این درس بود.

پس از ارائۀ این گزارش و پایان کارگاه آموزشی، رؤسای انجمن‌های علمی درس زبان و ادبیات فارسی و سرگروه‌های آموزشی به بازدید کتابخانهٔ ملی و باغ کتاب رفتند.

http://persianacademy.ir/fa/X271096.aspx
http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/X271096.jpg
@theapll
دانشمند شریف و گوشه‌گیر

دوم بهمن‌ماه مصادف بود با دومین سالروز درگذشت استاد ابوالحسن نجفی، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی. به همین مناسبت روزنامۀ ایران در شمارۀ ۶۶۹۹ خود مطلبی را دربارۀ زنده‌یاد استاد نجفی، به قلم دکتر علی‌اشرف صادقی، مدیر گروه فرهنگ‌نویسی و عضو پیوستۀ فرهنگستان، تحت عنوان «دانشمند شریف و گوشه‌گیر» منتشر کرده بود که در ادامه نقل می‌شود.

ابوالحسن نجفی شخصی بسیار شریف و مبادی آداب، اهل رفاقت و وفای به دوستی بود. مردی گوشه‌گیر و محجوب که اگر کسی با او درشتی می‌کرد به‌هیچ‌وجه اهل پاسخ دادن نبود و رنجیده هم نمی‌شد. بسیار آدم نازنینی بود و متأسفم چنین همکار و دوستی را از دست دادم. از دو جنبه می‌شود شخصیت ابوالحسن نجفی را بررسی کرد. یکی جنبۀ ادبی ـ هنری و دیگر وجه علمی ایشان است. او از همان ابتدای جوانی که با مجلۀ سخن همکاری می‌کرد و در انتشارات نیل از شرکای این نشر بود، به ادبیات جهان خیلی علاقه‌مند می‌شود و چون فرانسه هم زبان دومش بود، به ادبیات فرانسه متمایل می‌شود و تا آخرین سال‌های حیاتش هم آثاری زیادی از ادبیات فرانسه به فارسی، با نثر بسیار عالی، درآورد. جمله‌های شفافی داشت، وقتی آدم ترجمه‌هایش را می‌خوانَد یک ذره گیر نمی‌کند؛ بین معنی پشت الفاظ و استنباط خواننده هیچ حائل و مانعی وجود ندارد. هنر نویسندگی او در ترجمه‌هایش منعکس شده است. از نثر سالمی برخوردار بود و تسلط عالی به فارسی‌نویسی داشت و همگان بر این قول متفق هستند.
در سال‌های دهۀ چهل شمار زیادی از جوان‌ها در جُنگ ادبی اصفهان گرد او جمع آمدند و از او تأثیر گرفتند و از ابوالحسن نجفی سؤال‌هایشان را می‌پرسیدند. ابوالحسن نجفی در جلسه‌های جُنگ اصفهان نقش محوری و مهمی داشت و تأثیر بسزایی در پروراندن جوان‌های داستان‌نویس سال‌های دهۀ چهل داشت. او با تهیه‌کنندگان و اعضا و نویسندگان جنگ اصفهان همکاری و همراهی مدام داشت. جوان‌های آن جنگ تحت تأثیر ابوالحسن نجفی بودند. من چهار ماه در خدمت سربازی در اصفهان بودم و این دورۀ حضور من در اصفهان هم‌زمان با تدریس ابوالحسن نجفی در دانشگاه اصفهان شد. می‌دیدم جوان‌های علاقه‌مند داستان‌نویسی دور و بر او بودند تا بتوانند از او بیاموزند.

وجهی دیگر از تأثیر ابوالحسن نجفی با ترجمه‌های او رقم خورد و توانست با ترجمه‌هایش بر فضای ادبیات، ترجمۀ ادبیات و داستان‌نویسی ایران اثر بگذارد. جنبۀ دیگری از فعالیت و شخصیت ایشان به پی گرفتن مباحث علمی در حوزۀ زبان فارسی و زبان‌شناسی برمی‌گردد. او دغدغۀ زبان فارسی صحیح داشت. ابوالحسن نجفی از نوشتن غلط ننویسیم پی آن بود تا زبان فارسی شسته‌ورُفتۀ ادبی را به مخاطب‌ها معرفی کند، اما در این راه مقداری افراط کرد و شماری از کلمه‌های عربی و غربی رایج و مصطلح در زبان فارسی را می‌گفت باید به همان شکل در زبان اصلی تلفظ و بیان شود و استفادۀ شکل فارسی‌شدۀ آن کلمه‌ها را اشتباه می‌دانست. ابوالحسن نجفی پس از نقدهای متعدد بر کتاب غلط ننویسم و دیدگاه‌های طرح‌شده در این کتاب، در ویراست دوم غلط ننویسیم آن نگاه را تعدیل کرد و در ویراست سوم که هنوز چاپ نشده هم از مواضع قبلی‌اش عدول کرد. او کتاب فرهنگ فارسی عامیانه هم تدوین کرد. ازآنجایی‌که با ادبیات داستانی ایران مأنوس بود واژه‌ها و عبارت‌های عامیانۀ آثار داستانی را گرد آورد. فقط به گرد‌آوری لغات عامیانه بسنده نکرد، بلکه واژه‌های مکالمه‌های روزمره را هم در این فرهنگ ارائه کرد. بهتر بود برای این کتاب عنوان «فرهنگ فارسی عامیانه و گفتاری زبان فارسی» را برمی‌گزید. معانی خیلی از لغات که در دیگر فرهنگ‌ها نیامده در این کتاب برای اول بار ارائه شده است. معانی را خیلی دقیق تفکیک کرده و به تفاوت‌های معانی اصطلاح‌ها پی برده است. همۀ معانی یک کلمه و ترکیب را آورده است؛ هرچند واژه‌ها را از حیث دستوری تقسیم نکرده و نگفته کدام قید یا اسم است و از حیث گفتاری و عامیانه بودن هم این تفکیک صورت نگرفته و بهتر بود این تفکیک‌ها هم انجام می‌شد. حُسن بزرگ فرهنگ ارائۀ شاهد مثال‌های متنوع از صد و ده اثر ادبیات داستانی ایران است. او در فرهنگ فارسی عامیانه معانی استنباطی‌اش را به شاهد مثال‌های متعددی مستند کرده و این حسن بزرگی است.

http://www.persianacademy.ir/fa/X031196.aspx
http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/X0411941.jpg
@theapll
نامۀ فرهنگستان ـ شمارۀ ۶۰

شصتمین شمارۀ فصلنامۀ نامۀ فرهنگستان منتشر شد. این شماره از نامۀ فرهنگستان که ویژۀ رسیدن این مجله به شمارۀ شصتم است شامل بخش‌هاى گوناگون، ازجمله سرمقاله، از زبان ما، از زبان شما و از زبان هم‌قطاران است. عناوینی که در هر بخش دیده می‌شود عبارت‌اند از:

بخش «از زبان ما»: «شمارۀ ۶۰ نامۀ فرهنگستان»، استاد احمد سمیعی (گیلانی)؛ «نامۀ فرهنگستان و وظایف آن»؛ «شصت شمارۀ نامۀ فرهنگستان»، مژده دقیقی؛ «چالش‌های حروف‌نگاری در نامۀ فرهنگستان»، سیده فاطمه ولایی؛ «نگاهی دیگر به نامۀ فرهنگستان»، الهام دولت‌آبادی.

بخش «از زبان شما»: «سپاسگزاری از جناب استاد سمیعی»، فتح‌الله مجتبایی؛ «پایان پانزده دورۀ نامۀ فرهنگستان»، علی‌اشرف صادقی؛ «گوشۀ چشمی هم به شاهنامه»، محمدجعفر یاحقی؛ «خاطره‌ای از تأسیس نامۀ فرهنگستان»، سیّد علی آل‌داود؛ «نامۀ پرمحتوا»، علی صلح‌جو؛ «نامۀ فرهنگستان و بازتاب پژوهش‌های ایران‌شناسی ملی و جهانی»، طهمورث ساجدی؛ «عیدی امسال من»، رضا قنّادان؛ «هم پژوهشی هم خواندنی»، مسعود جعفری جزی؛ «کلیشه‌ها را جدّی نگیریم»، علاءالدین طباطبایی؛ «نامۀ فرهنگستان از دو منظر»، ابوالفضل خطیبی؛ «سنجش متون در نامۀ فرهنگستان»، سعید رضوانی؛ « نامۀ فرهنگستان، مبرّا از مقاله‌سازی و مقاله‌تراشی»، چنگیز مولایی؛ «مجله‌های معیار و نقش آن‌ها در گسترش اقتدار علمی و ادبی»، مهدی محبتی؛ «نامۀ فرهنگستان، نشریه‌ای فراگیر»، مسعود قاسمی؛ «نشریۀ به‌راستی علمی»، آبتین گل‌کار؛ «بری از زیاده‌گویی و فضل‌نمایی»، آرزو رسولی؛ «چرا نامۀ فرهنگستان؟»، سیّد مهدی زرقانی؛ « نامۀ فرهنگستان، نامۀ فرهنگ ایران»، بهمن نزهت؛ «نامۀ فرهنگستان، مصداقِ واقعیِ یک مجلۀ علمی ـ پژوهشی (آکادمیک)»، سجاد آیدنلو.

بخش «از زبان هم‌قطاران»: «دربارۀ نامۀ فرهنگستان»، علی خزاعی‌فر؛ «پیش غازی و معلّق‌بازی؟!»، علی میرزایی؛ «نگاهِ باز نامۀ فرهنگستان»، فرخ امیرفریار.

سرمقالۀ این شماره از نامۀ فرهنگستان، با عنوان «نامۀ فرهنگستان و جایگاه آن در نشریات علمی ـ پژوهشی» و به قلم دکتر غلامعلی حداد عادل است. علاقه‌مندان می‌توانند برای دسترسی به محتوای این شماره از مجلۀ نامۀ فرهنگستان به نشانی زیر مراجعه کنند:

http://persianacademy.ir/fa/nf60.aspx
http://www.persianacademy.ir/fa/B031196.aspx
http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/B031196.jpg
فرهنگستان زبان و ادب فارسی pinned «@theapll دانشمند شریف و گوشه‌گیر دوم بهمن‌ماه مصادف بود با دومین سالروز درگذشت استاد ابوالحسن نجفی، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان زبان و ادب فارسی. به همین مناسبت روزنامۀ ایران در شمارۀ ۶۶۹۹ خود مطلبی را دربارۀ زنده‌یاد استاد نجفی، به قلم دکتر علی‌اشرف صادقی،…»
@theapll
ایران‌نامه ـ شمارۀ ۴۱ و ۴۲

چهل و ‌یکمین و چهل و دومین شمارۀ ایران‌نامه منتشر شد. ایران‌نامه مجله‌ای علمی و تخصصی است که به سردبیری دکتر صفر عبدالله، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استاد دانشگاه آبلای‌خان قزاقستان، از سال ۲۰۰۷ تاکنون، به زبان روسی، منتشر شده است. این شماره‌ از مجلۀ مذکور شامل بخش‌هاى گوناگون، از جمله تاریخ و فلسفه، زبان و ادبیات، فرهنگ و هنر، گزارش‌های علمی و آشنایی با ایران است.عناوینی که در هر بخش دیده می‌شود عبارت‌اند از:

تاریخ و فلسفه: «خسرو انوشیروان اولو ترکان از ابوعلی مَسکَوَیه رازی»، دکتر کالیسنیک‌اف (سنت‌‌پترزبورگ ـ روسیه)؛ «در زندگی‌ام کارهایی را انجام دادم که آرزو می‌کردم انجام ندهم!»، اکبر تورسون (دوشنبه ـ تاجیکستان)؛ «روابط ایران و آسیای مرکزی: روندها و چشم اندازها»، دکتر مهدی سنایی؛ «ابومنصورخان مغول كه تختگاهش، فرش سفیدِ پشمین بوده است»، دکتر قادربایف (مسکو ـ ‌روسیه)؛ «سیمای چین در فرهنگِ ایران»، دکتر کلارا حافظ‌آوا، آکادمی علوم قزاقستان.

زبان و ادبیات:‌ «اصطلاحات ترکی ‌ـ ‌مغولی در نظام مالیاتی ایران و آسیای مرکزی: قرون ۸ تا ۱۴»، لقمان بایمات‌اف (سوئیس)؛ «دربارۀ ترجمۀ رمان آبای مختار عوض‌اف به زبان فارسی تاجیکی (سیریلیك) و مترجم آن»، دکتر عبدالنبی ستارزاده (تاجیکستان)؛ «واژه‌های ترکی در اشعار ضیاء پارسی خجندی»، مهدی نوریان (دانشگاه اصفهان ـ ایران)؛ «جنبه‌های عرفانی در اشعار ناصر بخارایی»، دکتر اسرافیل‌نیا (تاجیکستان)؛ «فهرستِ دست‌نویسِ تازه‌پیدا‌شدۀ دیوان امیرعلیشیر نوایی و اهمیتِ آن»، مقصوداف بدرالدین (پروفسور دانشگاه ملی تاجیکستان)؛ «مختار عوض‌اف و ادبیات فارسی ‌ـ ‌تاجیكی»، نورعلی عبدالستار (پروفسور دانشگاه اسلاویانی روسی ‌ـ‌ تاجیکی).

فرهنگ و هنر: «مسئلۀ تیپولوژی فرهنگ ایرانی در آناتولی تركیه (قرن‌های دوازده و سیزده میلادی)»، دکتر رستم شکوروف (پروفسور دانشگاه مسکو ـ روسیه)؛ «شکارِ معانی در هنر ایرانی»، دکتر شرف شکوروف (مسکو ـ روسیه)؛ «دربارۀ نقش سُغدیان در دولتِ چینی گائوچانگ در ترکستانِ شرقی (قرن‌های ۶ و ۷ میلادی)»، دکتر كمال‌اف (پروفسور دانشگاه توران، آلماتی ـ قزاقستان).

گزارش‌های علمی: «سیاست چین در قبالِ افغانستان و پاکستان و تأثیر آن بر ایران (۲۰۰۹-۲۰۰۱)»، دکتر قادربایف (مسکو ‌ـ روسیه)؛ «تسخیرِ خوارزم توسط مغول‌ها»، لقمان بایمات‌اف (سوئیس)؛ «دربارۀ سنّت احداثِ چادرهای طلایی در امپراتوری چنگیز»، کوشکوم‌ بایف (دانشگاه اوراسیای شهر آستانه ـ قزاقستان)؛ «مهاجرتِ سكاها»، پیلیپچوک (دانشگاه کریمۀ اوکراین)؛ «روابط بینِ‌‌فرهنگی از طریق اصول «دشت ـ واحه» در جادۀ ابریشم»، شریف‌اف (تاجیکستان)؛ «برخی از جنبه‌های هویتی در فرهنگِ ایرانی و قزاقی: تجزیه و تحلیلِ تطبیقی»، دکتر نادرآوا. آ. (پروفسور دانشگاه الفارابی آلماتی ـ قزاقستان)؛ «گنجینۀ حكمت شرق باستان دربارۀ نسخه‌های خطی موجود در آكادمی علوم جمهوری آذربایجان»، مامداف (کارمند علمی انستیتوی نسخه‌های خطی موسوم به فضولی)؛ «آذربایجان ـ ‌باکو؛ سهمِ صوفی‌الله‌یار در توسعۀ ادبیاتِ ترکی فارسی»، نرگس. شاه‌علی‌آوا (تاشکند ـ ازبکستان)؛ «تاریخ شکل‌گیری ارتباطاتِ ادبی میان قزاق‌ها و تاجیک‌ها (ایرانی‌ها)»، پروفسور عبدالستار نورعلی‌یف (كارمند افتخاری تحصیلات عالی روسیه ـ تاجیکستان)؛ «انگیزه‌های اساطیری و مذهبی در نثر محمدزمان صالح»، عبدالجلیل امان خالق‌زاده (تاجیکستان)؛ «فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی مختار عوض‌اف برای ممنوعیت آزمایش سلاح‌های اتمی»، د. کونایف (قزاقستان).

آشنایی با ایران: «بازدید از ایران»، بخت‌جان ژومالیوا (قزاقستان).
http://www.persianacademy.ir/fa/B0311961.aspx
http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/B0311961.jpg
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۴۱

چهل و یکمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (دی ۱۳۹۶) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: آموزش زبان انگلیسی در دبستان (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ نقش دکتر فتح‌الله مجتبائی در تألیف کتاب‏های درسی فارسی و دستور دبیرستان‌ها (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ گفت‌وگو با مؤلفان کتاب‌های درسی (۲۹): دکتر فتح‌الله مجتبائی (گیتی قریب)؛ معرفی کتاب طراحی برنامۀ آموزشی زبان (زهرا زندی مقدم)؛ معرفی مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی: ۱. واژه‌های عمومی؛ ۲. واژه‌های بیگانه در کتاب‌های درسی (شیما شریفی)؛ آشنايي با دانشگاه‌هاي ايران (۳۰): دانشگاه خلیج‌فارس (آذین شهریاری فرد)؛ نقد و تحليل متون درسي (۱۳): درس «پروردۀ عشق» سال يازدهم (عبدالحسین موحد)؛ کارگاه نویسندگی دانش‌آموزان (۱۱): گسترش شخصیت (سید رضا باقریان موحد)؛ آشنایی با مراکز آموزشی و پژوهشی زبان و ادبیات فارسی (۱): مرکز بین‌المللی آموزش زبان فارسی مؤسسۀ لغت‌نامۀ دهخدا (آذین شهریاری‌فرد)؛ نقد و تحلیل متون درسی (۱۲): درس «در کوی عاشقان» سال یازدهم (عبدالحسین موحد)؛ کارگاه نویسندگی دانش‌آموزان (۱۰): اگرنویسی‌های اخلاقی (سیدرضا باقریان موحد)؛ کارگاه آموزشی رؤسای انجمن‌های علمی سرگروه‌های آموزشی زبان و ادبیات فارسی، استاد اسماعیل سعادت و دکتر حسین معصومی همدانی، برگزیدگان جشنوارۀ فارابی، نخستین جلسۀ کارگروه ششمین جایزۀ فرهنگستان به مطبوعات، گزارش مراسم رونمایی مثنوی معنوی،برگزاری نمایشگاه کتاب‌های درسی دورۀ قاجار در دانشگاه تهران، هفتاد و دومین نشست ماهانۀ فرهنگستان فرهنگ توصیفی اصطلاحات دیوانی دورۀ تیموریان شبه‌قاره عصر اکبرشاه گورکانی (حکومت: ۹۶۳-۱۰۱۴ ق/۱۵۵۵-۱۶۰۵ م) (دکتر ثریا پناهی)، هفتاد و سومین نشست ماهانۀ فرهنگستان نظریۀ سفر و تصویرشناسی در سفرنامه‌ها: تحلیل موردی نگاه نخستین و نگاه پایانی (دکتر ایلمیرا دادور)، هفتاد و چهارمین نشست ماهانۀ فرهنگستان دیوان سید حسن غزنوی، نویافته‌ها و تصحیح مجدد (دکتر عباس بگ‌جانی)، ماهنامۀ انشا و نویسندگی شماره ۸۵ (آبان ۱۳۹۶) و ۸۶ (آذر ۱۳۹۶) منتشر شد، بنیاد پژوهشی شهریار به روایت تصویر، معلمان شاعر: معرفی دکتر سیدمجید جوادی زاویه به همراه گزیدۀ اشعار (داریوش گودرزی)، روزشمار رویدادهای ادبی آذر ۱۳۹۶ (علی زارعی مزدآبادی)، شعر پایانی: خانه (خسرو فرشیدورد)

علاقه‌مندان می‌توانند چهل و یکمین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان و همچنین شماره‌های پیشین آن را از نشانی زیر بارگیری کنند:

http://www.persianacademy.ir/fa/azx.aspx
http://www.persianacademy.ir/fa/B0311962.aspx
http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/B0311962.jpg
@theapll
چهارصد و پنجاه و نهمین جلسۀ شورای فرهنگستان

دوشنبه، دوم بهمن‌ماه ۱۳۹۶، چهارصد و پنجاه و نهمین نشست شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با حضور اعضای پیوسته و وابسته، به ریاست دکتر غلامعلی حدادعادل، در تالار دکتر شهیدی برگزار شد.

تبریک به استاد دکتر محمدعلی موحد، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به‌جهت تصحیح و انتشار کتاب مثنوی معنوی؛ تبریک به استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوسته و مدیرگروه تحقیقات ادبی فرهنگستان، به‌جهت برگزیده شدن در نهمین جشنوارۀ بین‌المللی فارابی؛ تبریک به دکتر حسین معصومی ‌همدانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به‌جهت برگزیده شدن به‌عنوان استاد پیش‌کسوت علوم انسانی در نهمین جشنوارۀ بین‌المللی فارابی و دریافت نشان ابن‌سینای یونسکو؛ تبریک به استاد هوشنگ مرادی کرمانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به‌جهت دریافت تقدیرنامه از اولین فراهمایی آموزش زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه کمبریج؛ تبریک به دکتر محمدجعفر یاحقی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، به‌جهت کسب عنوان دانشمند برگزیده از بنیاد فرهنگی البرز؛ تبریک به دکتر ژاله آموزگار، عضو وابستۀ فرهنگستان، به‌جهت انتشار کتاب از گذشته‌های ایران، یادکردی از شادروان ابوالحسن نجفی، عضو پیوستۀ فقید فرهنگستان، در دومین سالگرد درگذشت ایشان؛ تسلیت به استاد اسماعیل سعادت، به‌جهت درگذشت دختر ایشان؛ تسلیت به دکتر محمدرضا ترکی، عضو وابستۀ فرهنگستان، به‌جهت شهادت همسر خواهر ایشان؛ اعلام تأثر فرهنگستان از درگذشت حبیب‌الله چایچیان، پیش‌کسوت شعر آیینی؛ گزارش بزرگداشت باباجان غفوراف، مورخ و خاورشناس شهیر تاجیکستان، در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی؛ گزارش برگزاری نخستین کارگاه آموزش زبان فارسی با عنوان کارسوق واژه‌گزینی با شرکت دانش‌آموزان منتخب پایۀ دهم دبیرستان‌های پرورش استعدادهای درخشان شهر تهران؛ گزارش دکتر مهری باقری، عضو وابسته و رئیس بنیاد پژوهشی شهریار، و دکتر حسن ذوالفقاری، مدیر گروه آموزش زبان فارسی فرهنگستان، از برگزاری آزمون مهارت‌های زبان فارسی از دانش‌آموزان مقطع پیش‌دانشگاهی تبریز؛ گزارش دکتر حسین معصومی همدانی از جایزۀ ادبی دکتر فتح‌الله مجتبائی؛ گزارش دکتر محمدعلی موحد از روند تصحیح و چاپ مثنوی معنوی؛ گزارش استاد هوشنگ مرادی‌کرمانی از سفر به آلمان و شرکت در همایش توسعۀ آموزش زبان فارسی؛ گزارش استاد بهاءالدین خرمشاهی، عضو پیوستۀ فرهنگستان، از انتشار دانشنامۀ حافظ و حافظ‌پژوهی؛ گزارش دکتر محمد دبیرمقدم، عضو پیوسته و معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان، از مقدمات برگزاری روز بزرگداشت فردوسی و روز پاسداشت زبان فارسی و گزارشی از روند انتخاب اعضای پیوسته و وابستۀ جدید غیرایرانی و گزارش دکتر حسن ذوالفقاری از جایزۀ ادبی هوشنگ مرادی‌کرمانی با هدف شناسایی نوقلمان در مقاطع مختلف تحصیلی از مباحث پیش از دستور این نشست بود.

در این نشست که با حضور دکتر ایو پانف، رئیس بخش ایران‌شناسی دانشگاه صوفیه، و دکتر علیرضا پورمحمد، استاد دانشگاه صوفیه و مدیر مرکز مطالعات ایران در بالکان و اروپای مرکزی، برگزار شده بود، دکتر پانف ضمن اظهار خوشوقتی از حضور در شورای فرهنگستان، از وضعیت زبان فارسی در بلغارستان گزارش داد.

همچنین در این نشست، مهندس تولایی و مهندس تاجیک، کارشناسان سازمان فناوری اطلاعات، از اقدامات انجام‌یافته برای خودکارسازی فعالیت‌های اداری، مالی و علمی فرهنگستان گزارش دادند.

http://www.persianacademy.ir/fa/X071196.aspx
http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/ARM.JPG
@theapll
پیام تسلیت فرهنگستان به مناسبت درگذشت دکتر وحیدیان کامیار

استاد ارجمند، دکتر تقی وحیدیان کامیار، پس از عمری تحقیق و تألیف در زبان‌شناسی و دستور زبان و صنایع ادبی، دار فانی را بدرود گفت. فرهنگستان زبان و ادب فارسی درگذشت ایشان را به بازماندگان و دوستان و شاگردانشان تسلیت می‌گوید و از خداوند برای آن مرحوم آرامش روان طلب می‌کند.

شادروان دکتر تقی وحیدیان کامیار (زادۀ ۴ بهمن ۱۳۱۳)، زبان‌شناس و استاد پیش‌کسوت دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، چهارشنبه، چهارم بهمن‌ماه ۱۳۹۶، در سن ۸۳سالگی درگذشت. وی در طول سالیان عمر پربار خود تألیفات متعددی داشت که از جملۀ آن‌هاست: دستور زبان عامیانۀ فارسی، دستور فارسی با روش نو، بررسی وزن شعر عامیانۀ فارسی، وزن و قافیۀ شعر فارسی، نوای گفتار در زبان فارسی، بدیع: از دیدگاه زیبایی‌شناسی، فرهنگ قافیه در زبان فارسی، ادبیات فارسی ۱، دورۀ پیش‌دانشگاهی رشتۀ ادبیات و علوم انسانی، دستور زبان فارسی گفتاری، فرهنگ نام آوایی فارسی، بررسی منشأ وزن شعر فارسی، تصحیح دیوان کاتبی نیشابوری، مجموعه مقالات زبان چگونه شعر می‌شود، فرهنگ اوزان شعر فارسی.

http://persianacademy.ir/fa/X0711961.aspx
http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/X071196.jpg
@theapll
ترجمۀ کتاب «نخل» به زبان انگلیسی

کتاب نخل، اثر استاد هوشنگ مرادی کرمانی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، با ترجمۀ کارولین کراسکری و به زبان انگلیسی به چاپ رسید.

کتاب نخل داستان زندگی مراد، پسربچۀ یتیمی است که در یک روستا نزد خاله‌اش زندگی می‌کند. روزی درویشی به روستای آن‌ها می‌آید و یک هستۀ خرما را در زمین می‌کارد و به مراد می‌گوید اگر بزرگ شد درخت نخل مال تو. در روستای آن‌ها هیچ درخت نخلی نیست و آب‌و‌هوای آن منطقه نیز برای پرورش درخت نخل مناسب نیست، اما مراد به رشد درخت امیدوار است. او هیچ تصوری از شکل نخل ندارد و...

کارولین کراسکری پیش‌تر کتاب‌های خمره، مربای شیرین و شما که غریبه نیستید، از آثار این نویسندۀ کودک و نوجوان را به انگلیسی ترجمه و روانۀ بازار جهانی کرده بود.

http://www.persianacademy.ir/fa/X101196.aspx
http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/X101196.jpg
@theapll
فراخوان پنجمین همایش ملی متن‌پژوهی ادبی

سه‌شنبه، هجدهم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۷، پنجمین همایش ملی متن‌پژوهی ادبی با موضوع «نگاهی تازه به سبک‌شناسی، بلاغت، نقد ادبی» در کتابخانۀ ملی برگزار خواهد شد.
مباحث و مسائل مربوط به سبک‌شناسی و بلاغت و نقد ادبی از مهم‌ترین موضوعات مطالعات ادبی به شمار می‌آیند که هرچند در ظاهر دانش‌هایی جدا از هم در نظر گرفته می‌شوند، از نظرگاه‌های گوناگونی با یکدیگر ارتباط پیدا می‌کنند. مطالعات بلاغی و موضوعات پیرامون آن، پیشینه‌ای به قدمت ادبیات فارسی دارد و آثار گران‌قدری در این حوزه پدید آمده است و در دوران معاصر نیز، هم‌زمان با آشنایی پژوهشگران ادب فارسی با دانش‌هایی همچون سبک‌شناسی و نقد ادبی، این گونه از مطالعات رنگ‌و‌بویی تازه به خود گرفته است و با وسعت یافتن حوزه‌های مورد بررسی، توانسته ‌است علاوه بر موضوعات طرح‌شده در متون بلاغی کهن، مباحث و موضوعات نوینی را نیز در حوزۀ مطالعات ادبی مطرح کند. در مطالعات سبک‌شناسانه و همچنین نقد ادبی به معنای مدرن آن، اگرچه با پیشینه‌ای نه‌چندان طولانی روبه‌رو هستیم، پژوهشگران ادب فارسی در این حوزه‌ها نیز کوشش فراوانی کرده‌اند. با توجه به آنچه بیان شد، موضوع پنجمین همایش متن‌پژوهی ادبی به نگاهی تازه به یافته‌های پژوهشی در حوزه‌های سبک‌شناسی، بلاغت و نقد ادبی اختصاص یافته است.

مهلت ارسال مقالات به دبیرخانۀ پنجمین همایش بین‌المللی متن‌پژوهی پنجم اردیبهشت‌ماه ۱۳۹۷ است. علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاعات بیشتر به وبگاه متن‌پژوهی به نشانی WWW.MATNPAJOOHI.IR مراجعه کنند.

http://persianacademy.ir/fa/X111196.aspx
http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/X111196.jpg
@theapll
یادی از ادیب اخلاق‌مدار، دکتر حسن حبیبی

مُهر مِهر
دکتر محمدرضا نصیری ـ دبیر و عضو وابستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
پنجشنبه، ۱۲ بهمن ۱۳۹۶

من دیده‌ام بسیار مردانی
که خود میزان شأن آدمی بودند
و از کبریای روح
بر میزان شأن آدمی بسیار افزودند
ه‍. ا. سایه

زنده‌یاد دکتر حسن حبیبی که دیگر در میان ما نیست، بزرگ‌مرد روزگار ما بود. این اندیشمندِ خردمندِ نیک‌اندیش، شخصیتی منحصربه‌فرد داشت. با فقیر و غنی و عالِم و عامی هم‌نشین می‌شد. تکبّر در وجودش نبود و آنچه نداشت، حرص و طمع بود. روزگار را به سادگی می‌گذرانید. از مال دنیا چیزی نداشت. توانمند و قدرتمند بود، امّا هیچ‌گاه دیده نشد که از نفوذ خود در جهت خلاف دین و دولت و ملّت استفاده کند.

او به‌سان شمعی بود که می‌سوخت و دیگران از پرتو نورش بهره‌‌ور می‌شدند. حبیبی، گرچه خود را بندۀ خدا می‌خواند، اما به‌راستی حبیب خدا بود و مرهم دردهای دردمندان و برآورندۀ نیاز نیازمندان. اگر کسی دردِ صاحب‌دردی را با وی در میان می‌گذاشت، محال بود که چاره‌ساز نباشد. با دوستان یک‌رنگ بود؛هرچند یک‌رنگی در این روزگار، رنگ و بویی ندارد، امّا در نزد او قدر و قیمت داشت.

در تصمیم‌گیری‌ها عجله نمی‌کرد. با تأمل و دوراندیشی به امور می‌رسید و همواره نظرش کارساز بود. عاشق ایران بود و اعتلای وطن آرمان او بود. هر زمان که نام ایران به زبان می‌آمد، اشک در چشمانش حلقه می‌زد. کافی بود از ایران و ایرانی و فرهنگ ایران‌زمین سخنی گفته شود، آن‌گاه می‌دیدی که چگونه منقلب می‌شد و با هیجان رشتهٔ سخن را به دست می‌گرفت و ساعت‌ها از ایران و از آمال و آرزوی به‌دل‌نهفته و کارهای برزمین‌مانده سخن می‌راند که هان، باید چنین و چنان کنیم.

چون پای صحبت وی می‌نشستی، آن غلیان روحی و آن سخن‌های شیرین جادوگرانه، چنان تو را اسیر خود می‌کرد که زمان را درنمی‌یافتی و یک وقت می‌دیدی در محضر استادی نشسته‌ای که خود را وقف فرهنگ اصیل ایرانی کرده است و چون وقت خداحافظی می‌رسید، با لبخند و روی گشاده می‌گفت: زمان چه زود گذشت، اما خوب گذشت.

او در پی گم‌شدۀ خود بود. دولت باقی را در کم‌آزاری می‌دانست. از نجیب‌ترین چهره‌های سیاسی به شمار می‌رفت. از دورویی زمانه بیزار بود. قلبی شفیق و دلی مهربان داشت.

نخستین‌ بار ایشان را در اواخر سال ۱۳۶۹ و آخرین‌ بار در ۹ بهمن ۱۳۹۱ ملاقات کردم. نمی‌دانم چه شد که از همان آغاز خود را غرق احسان او دیدم. انسانیت، بزرگ‌منشی، تواضع و فروتنی این مرد، چنان تأثیرگذار بود که پس از گذشت چندین سال از مرگش، هنوز دریغاگوی او هستم. گویی گم‌کرده‌ای دارم؛ گوهری که به اخلاق‌مداری در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی شهرۀ آفاق بود.

استاد تمام عمر خود را وقف تعلیم و تعلّم کرد. همو فرهنگستان را بنیاد نهاد و ساختمانی برای آغاز فعالیت آن در نظر گرفت. چون فضا را مناسب ندید، در صدد تهیۀ زمین برآمد و به‌ ساخت آن اقدام کرد و سرانجام، با تلاش و پیگیری‌های مستمر، توانست ساختمانی درخور، فرهنگستان‌های جمهوری اسلامی ایران ایجاد کند.


علاقه‌مندان می‌توانند برای خواندن ادامۀ این یادداشت به وبگاه فرهنگستان به نشانی زیر مراجعه کنند:
http://www.persianacademy.ir/fa/Y141196.aspx
http://www.persianacademy.ir/UserFiles/Image/Y141196.jpg
@theapll
مروارید اندیشه: مصاحبۀ تاریخ شفاهی با اسماعیل سعادت

تاریخ شفاهی یکی از روش‌های نوین ضبط و ثبت خاطرات است. این روش ثبت تاریخ، به‌عنوان یکی از شیوه‌های جدید پژوهشیِ حائز اهمیت، نقش بسیار مؤثری در تاریخ‌نگاری معاصر ایفا کرده است. محصول تاریخ شفاهی جریان روائی تاریخ است که مصاحبه‌شونده، با واپایش و تدبیر مصاحبه‌گر، آن را می‌سازد. با توجه به اهمیت این حوزه، سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلامی ایران در سال‌های اخیر به این شیوۀ جدید و تهیۀ تاریخ‌های شفاهی اهتمام ورزیده است.

مصاحبه‌های مجموعۀ حاضر که به گفت‌وگو با استاد اسماعیل سعادت اختصاص یافته، در سال ۱۳۹۶ منتشر شده است. استاد اسماعیل سعادت، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی و مدیر گروه تحقیقات ادبی فرهنگستان است که یکی از برجسته‌ترین و اثرگذارترین شخصیت‌های علمی و فرهنگی روزگار ما به شمار می‌آید و نام او با تاریخ ویراستاری در ایران گره خورده است. به همین جهت بخشی از مطالب این کتاب حول موضوعاتی در حوزه‌های چاپ و نشر و ویرایش و ترجمه است. مجموعۀ حاضر، به‌جز مقدمه، شامل هفت فصل است که عبارت‌اند از: فصل اول: خانواده، مکتب‌خانه، و مدرسۀ ابتدایی؛ فصل دوم: دبیرستان، دانش‌سرا، و فراگیری زبان فرانسه؛ فصل سوم: آغاز تحصیلات دانشگاهی و انتشار نخستین ترجمه‌ها؛ فصل چهارم: فن ترجمه و متون فلسفی؛ فصل پنجم: بنگاه ترجمه و نشر، مؤسسۀ فرانکلین و فن ویرایش؛ فصل ششم: رشتۀ زبان‌شناسی، فرهنگستان ادب و دانشنامۀ زبان فارسی؛ فصل هفتم: فرهنگ آثار (ترجمه‌ای) و فرهنگ‌های معاصر. کارنامه (شامل کتاب‌ها و مقالات) و گزیدۀ تصاویر و نمایه و کتابنامه بخش‌های پایانی این مجموعه را تشکیل می‌دهند.

کتاب مروارید اندیشه: مصاحبۀ تاریخ شفاهی با اسماعیل سعادت، به کوشش خانم پیمانه صالحی گردآوری شده که انتشارات سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی آن را در ۲۲۰ صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه، به بهای ۱۸هزار ریال منتشر کرده است.

http://persianacademy.ir/fa/B1511961.aspx
http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/B220996.jpg
@theapll
دکتر محمد دبیرمقدم، استاد برتر رشتۀ زبان‌شناسی همگانی

یکشنبه، پانزدهم بهمن‌ماه ۱۳۹۶، آیین نکوداشت استادان نمونۀ دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی با حضور دکتر منصور غلامی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، دکتر مجتبی شریعتی نیاسر، معاون وزیر، دکتر حسین سلیمی، رئیس دانشگاه علامه‌ طباطبائی، رؤسای دانشگاه‌ها و جمعی از استادان در سالن همایش‌های دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم‌تربیتی دانشگاه علامه ‌طباطبائی برگزار شد.

در بیست و ششمین دورۀ نکوداشت استادان نمونۀ کشور دکتر محمد دبیرمقدم، عضو پیوسته و معاون علمی و پژوهشی فرهنگستان زبان و ادب فارسی و استاد دانشگاه علامه طباطبایی، به عنوان استاد برتر در رشتۀ زبان‌شناسی همگانی برگزیده شد.

http://persianacademy.ir/fa/X1711961.aspx
http://persianacademy.ir/UserFiles/Image/X1711961.jpg
@theapll
سی‌ و پنجمین دورۀ جایزۀ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران

چهارشنبه، ۱۸ بهمن‌ماه ۱۳۹۶، سی‌ و پنجمین دورۀ جایزۀ کتاب سال جمهوری اسلامی ایران طی مراسمی با حضور دکترحسن روحانی، رئیس جمهوری اسلامی ایران، در تالار وحدت برگزار شد.

در این مراسم آثار برگزیدۀ کتاب سال معرفی شد. در این دوره از جایزۀ کتاب سال کتاب فرهنگ توصیفی دستور زبان فارسی، به قلم دکتر علاء‌الدین طباطبائی، عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و کتاب سفینۀ کهن رباعیات، به تصحیح دکتر محمد افشین‌وفایی، پژوهشگر گروه شبه‌قارۀ فرهنگستان، به‌عنوان آثار برگزیده معرفی شد.
@theapll
خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی ـ شمارۀ ۴۲

چهل و دومین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان (بهمن‌ماه ۱۳۹۶) منتشر شد. فهرست مندرجات این شماره از خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی بدین شرح است: سخن نخست: آموزش زبان و ادب فارسی و نظام آموزش عالی (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ نقد و نگاهی به درس رستم و اشکبوس در کتاب درسی فارسی دهم با مقابلۀ شاهنامۀ چاپ مسکو و چاپ دکتر جلال خالقی‌مطلق (دکتر اصغر شهبازی)؛ گفت‌وگو با دکتر حسین معصومی همدانی (سهیلا عابدینی)؛ دکتر تقی وحیدیان کامیار و کتاب‌های درسی (دکتر حسن ذوالفقاری)؛ معرفی کتاب: ویرایش زبانی _ شیوۀ نگارش فارسی، پژوهش، پایان‌نامه‌نویسی و نشانه‌گذاری (دکتر سیده‏‌زیبا بهروز)؛ معرفی مصوّبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی: ۱. واژه‌های عمومی؛ ۲. واژه‌های بیگانه در کتاب‌های درسی (شیما شریفی)؛ آشنایی با مراکز آموزشی و پژوهشی زبان و ادبیات فارسی (۲): بنیاد سعدی (آذین شهریاری‌فرد)؛ نقد و تحليل متون درسی (۱۴): درس «باران محبت» سال يازدهم (عبدالحسین موحد)؛ کارگاه نویسندگی دانش‌آموزان (۱۲): گفت‌وگو با فردوسی (سیدرضا باقریان موحد)؛ برگزاری جلسۀ دفاع دکتری با موضوع «بررسی و ارزیابی شیوه‌های واژه‌گزینی و واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی (فرهنگستان سوم)»، پیام تسلیت فرهنگستان به مناسبت درگذشت دکتر وحیدیان کامیار، فراخوان پنجمین همایش ملی متن‌پژوهی ادبی، ماهنامۀ انشا و نویسندگی شماره ۸۷ (دی ۱۳۹۶) منتشر شد، بنیاد پژوهشی شهریار به روایت تصویر، روزشمار رویدادهای ادبی دی ۱۳۹۶ (علی زارعی مزدآبادی)؛ شعر پایانی: بوی بهار (سیاوش کسرائی).

علاقه‌مندان می‌توانند چهل و دومین شمارۀ خبرنامۀ گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی از فرستۀ زیر بارگیری کنند. 👇👇👇