Forwarded from ЛЕГЕНДЫ (iZenMaster)
Интересная статья Наимы Нефляшевой о черкесской школе в Стамбуле, открытой в начале XX века Обществом взаимопомощи черкесских женщин.
ЛЕГЕНДЫ
ЛЕГЕНДЫ
СА онлайн - Советская Адыгея
Черкесская школа в Стамбуле - СА онлайн - Советская Адыгея
«Я слушаю Стамбул, закрыв глаза», — написал поэт. Кем бы вы ни были, как только вы впервые окажетесь в Стамбуле, этот город навсегда возьмет вас в плен: своими ароматами (моря, рыбы, жареных каштанов, булочек с кунжутом, вареной кукурузы, кофе, специй, гранатов…
❤21
Нахь лIыхъужъ дунаим темытэу зызыIуатэщтыгъэхэр
«Тэщ нахь лIыхъужъ мы дунаем тетэп!» язэрэгъаIоу, зыщытхъужьэу Мышъэр, Баджэр, Тыгъужъыр — щырп зэгъусэу мэз гъогум тетэу кIохэзэ, Чэтыур шы лIагъэ горэм щышхэу алъэгъугъ.
Залъэгъум, щтэхн: «Ей-ей, гъомлапхъэ тэжъугъэшIи тэжъугъэхьакIэ нахь, мо зиинагъэр зышхырэм тыкъелынэп!» — аIун Чэтыу щынагъор ахьэкIэнышъ благъэ ашIынэу зэдаштагъэ.
Чъыг чIэгъ горэм дэжь купыр щыпщэрыхьагъ, дэшхыныри дэгъоу агъэхьазырыгъ. Ащ ыужым Чэтыум дэжь Тыгъужъыр аIофытагъ.
Зынэсым: «Мышъэмрэ Баджэмрэ гъомлэпхъэ тIэкIу ашIыгъэти, уеблагъэ ашIоигъоу aIуи сыкъагъэкIуагъ», — риIуагъ.
— Хъуиба, боу сыкъэкIон, — Чэтыур къэкIуагъ.
Мышъэр чъыгышъхьэм тес, Бэджэжъыем джау пкIашъэм зыхигъэбылъхьагъ. Iанэр хьазырыпс.
— Тэ щыIэха адэ мы къысэджагъэхэр? — ыIуагъ Чэтыум.
— Моу джыдэдэм къыIусынэгъагъэх, — риIожьыгъ Тыгъужъым.
Баджэм ымышIахэу тхьапэр къызегъэсысым, цыгъо горэм къегъэхъые шIошIи, Чэтыум зигъэлъати «уахъу» Iоу зытыридзагъ.
Баджэр ащ къыгъащти кIитхъугъ. Чэтыур ащ къыгъэщтэжьи чъыгым зыдэчъаем, Мьшъэм зыкъыридзыхи зиукIыжьыгъ. Тыгъужъыми ахэр зелъэгъум, кIитхъуи мэзым хэхьажьыгъ.
Зы заулэ тешIагъэу зэкIэ зэрэсамбырыжьыгъэр зелъэгъум, Чэтыур чъыгым къехи Iэнэ зэгъэфагъэм етIысылIи, дэгъоу зигъэшхэкIи мэзым хэхьажьыгъ.
Нахь лIыхъужъ дунаим темытэу зызыIуатэщтыгъэхэр къызэплъэкIынкIэ щынэхэу, джы къызнэсыгъэми «сыгусыбгъэ» аIозэ мачъэх!
Хьаткъо Т. – Адыгэ Пшысэхэр, 1965 илъ.
«Тэщ нахь лIыхъужъ мы дунаем тетэп!» язэрэгъаIоу, зыщытхъужьэу Мышъэр, Баджэр, Тыгъужъыр — щырп зэгъусэу мэз гъогум тетэу кIохэзэ, Чэтыур шы лIагъэ горэм щышхэу алъэгъугъ.
Залъэгъум, щтэхн: «Ей-ей, гъомлапхъэ тэжъугъэшIи тэжъугъэхьакIэ нахь, мо зиинагъэр зышхырэм тыкъелынэп!» — аIун Чэтыу щынагъор ахьэкIэнышъ благъэ ашIынэу зэдаштагъэ.
Чъыг чIэгъ горэм дэжь купыр щыпщэрыхьагъ, дэшхыныри дэгъоу агъэхьазырыгъ. Ащ ыужым Чэтыум дэжь Тыгъужъыр аIофытагъ.
Зынэсым: «Мышъэмрэ Баджэмрэ гъомлэпхъэ тIэкIу ашIыгъэти, уеблагъэ ашIоигъоу aIуи сыкъагъэкIуагъ», — риIуагъ.
— Хъуиба, боу сыкъэкIон, — Чэтыур къэкIуагъ.
Мышъэр чъыгышъхьэм тес, Бэджэжъыем джау пкIашъэм зыхигъэбылъхьагъ. Iанэр хьазырыпс.
— Тэ щыIэха адэ мы къысэджагъэхэр? — ыIуагъ Чэтыум.
— Моу джыдэдэм къыIусынэгъагъэх, — риIожьыгъ Тыгъужъым.
Баджэм ымышIахэу тхьапэр къызегъэсысым, цыгъо горэм къегъэхъые шIошIи, Чэтыум зигъэлъати «уахъу» Iоу зытыридзагъ.
Баджэр ащ къыгъащти кIитхъугъ. Чэтыур ащ къыгъэщтэжьи чъыгым зыдэчъаем, Мьшъэм зыкъыридзыхи зиукIыжьыгъ. Тыгъужъыми ахэр зелъэгъум, кIитхъуи мэзым хэхьажьыгъ.
Зы заулэ тешIагъэу зэкIэ зэрэсамбырыжьыгъэр зелъэгъум, Чэтыур чъыгым къехи Iэнэ зэгъэфагъэм етIысылIи, дэгъоу зигъэшхэкIи мэзым хэхьажьыгъ.
Нахь лIыхъужъ дунаим темытэу зызыIуатэщтыгъэхэр къызэплъэкIынкIэ щынэхэу, джы къызнэсыгъэми «сыгусыбгъэ» аIозэ мачъэх!
Хьаткъо Т. – Адыгэ Пшысэхэр, 1965 илъ.
❤22
Огюст Вален, Черкесский солдат, 1843
Auguste Wahlen, Circassian Soldier, 1843
Auguste Wahlen, Circassian Soldier, 1843
❤28💘9⚡7👍2❤🔥1
Тхьачэт
Адыгитlу горэм тхьачэтыр залъэгъум, зыр губжыгъэу чъыгым дэкlуаий, Тхьам ецlацlэу ригъэжьагъ: "О уичэт инэу къэбгъэхъуи, тэтыер цlыкlу пшlыгъэ".
Ардэдэм шыблэм къэгъуагъоу къыригъэжьагъ. Адрэ игъусагъэр гуlэзэ къеджагъ: "Тхьэр бгъэгубжыгъэ, шlэхэу къехыжь!"
Едыдж Б. – Ущхыщтмэ къеблагъ, 2008 илъ.
Адыгитlу горэм тхьачэтыр залъэгъум, зыр губжыгъэу чъыгым дэкlуаий, Тхьам ецlацlэу ригъэжьагъ: "О уичэт инэу къэбгъэхъуи, тэтыер цlыкlу пшlыгъэ".
Ардэдэм шыблэм къэгъуагъоу къыригъэжьагъ. Адрэ игъусагъэр гуlэзэ къеджагъ: "Тхьэр бгъэгубжыгъэ, шlэхэу къехыжь!"
Едыдж Б. – Ущхыщтмэ къеблагъ, 2008 илъ.
😁15❤9🔥5🤣2💘2
Шыблэ поздравляет всех с международным женским днём!
Нынешний праздник — результат упорной и продолжающейся борьбы за права женщин, мы солидарны со всеми причастными!
В честь этого праздника, советуем вспомнить и послушать наши эпизоды:
• Женщина в черкесском обществе (эпизод о положении женщины в обществе)
• Семья Хундж (история и биография сестер Хундж)
Нынешний праздник — результат упорной и продолжающейся борьбы за права женщин, мы солидарны со всеми причастными!
В честь этого праздника, советуем вспомнить и послушать наши эпизоды:
• Женщина в черкесском обществе (эпизод о положении женщины в обществе)
• Семья Хундж (история и биография сестер Хундж)
❤25⚡11❤🔥4👎2🕊1
Forwarded from ЛЕГЕНДЫ (iZenMaster)
Черкешенка
Бумага, резцовая гравюра
Иллюстрация из книги Уильяма Барри Лорда «Корсет и кринолин. Книга мод и костюмов от древности до наших дней» (“The corset and the crinoline. A book of modes and costumes from remote periods to the present time”), Лондон, 1868 г.
В книгу вошли описания традиционных женских костюмов, корсетов и аксессуаров разных народов и эпох.
Со слов анонимного путешественника, помимо привычного упоминания о красоте черкешенок, в книге дано короткое, но детальное описание корсета, нагрудника и пояса национального черкесского костюма.
Судя по изображению и деталям, речь идёт, вероятно, о наряде молодой девушки из Западной Черкесии, скорее всего, Черноморского побережья.
ЛЕГЕНДЫ
Бумага, резцовая гравюра
Иллюстрация из книги Уильяма Барри Лорда «Корсет и кринолин. Книга мод и костюмов от древности до наших дней» (“The corset and the crinoline. A book of modes and costumes from remote periods to the present time”), Лондон, 1868 г.
В книгу вошли описания традиционных женских костюмов, корсетов и аксессуаров разных народов и эпох.
Со слов анонимного путешественника, помимо привычного упоминания о красоте черкешенок, в книге дано короткое, но детальное описание корсета, нагрудника и пояса национального черкесского костюма.
Судя по изображению и деталям, речь идёт, вероятно, о наряде молодой девушки из Западной Черкесии, скорее всего, Черноморского побережья.
ЛЕГЕНДЫ
❤31👍8⚡4💘1
Хэшъо цыгъомрэ унэ цыгъомрэ
Хэшъо Цыгъом дэжь Унэ Цыгъор хьакIэ къэкIуагъ.
— Сыд уищыIакIа? — ыIуи еупчIыгъ.
— Сэ сищыIакIэ ущымыкI, — ыIуагъ Хэшъо Цыгъом, — губгъом сыщэугъуае, ау зэщым сегъалIэ, шъо тхъагъоу шъущыIэщтын.
— Зи гумэкI сэ сиIэIп! — ыIуагъ Унэ Цыгъом. — Сэ сыбай, сытхъэжьэуи сыщыI! СищыIакIи озгъэлъэгъун, некIо!
Унэм къызещэм, зыхэс бынмэ коцэу, тхъоу, къуаеу яIэр ригъэлъэгъугъ.
— Сызыщыфаем сэшхэ сэ! — ыIуагъ Унэ Цыгъом. — Зи гумэкI сэ сиIэп.
Чэтыужъыр джэныкъом дэсэу ылъэгъугъэти кIэупчIагъ:
— Мор хэта? Сыда чэфынчъэ дэдэуи зыпэсыр?
— Ар Нэгыежъ-лъэгубгъу, зэупхъужьышъ яжьэм хэс, — ыIуагъ Унэ Цыгъом.
— Адэ сыд есIощт мыщ? — Хэшъо Цыгъор къыIкIэупчIагъ.
— Чылэмэ «ЧыракI» рaIoy, ежь «ЧычашъэкIэ» еджэу къо закъо иIагъэти, ар лIагъэ, фэтхьаусых, — ыIуагъ.
Сырэ лъапсэм зычIэкIым, къызэбэнэкIи чэтыум ыубытыгъ.
«ШIуй–шIуй» ыIо зэхъум, «шIуми, бзаджэмп ары тэ тызыхэтыр!» — Унэ Цыгъом ыIощтыгъэ.
1эшъын А. – Адыгэ Пшысэхэр, 1965 илъ.
Хэшъо Цыгъом дэжь Унэ Цыгъор хьакIэ къэкIуагъ.
— Сыд уищыIакIа? — ыIуи еупчIыгъ.
— Сэ сищыIакIэ ущымыкI, — ыIуагъ Хэшъо Цыгъом, — губгъом сыщэугъуае, ау зэщым сегъалIэ, шъо тхъагъоу шъущыIэщтын.
— Зи гумэкI сэ сиIэIп! — ыIуагъ Унэ Цыгъом. — Сэ сыбай, сытхъэжьэуи сыщыI! СищыIакIи озгъэлъэгъун, некIо!
Унэм къызещэм, зыхэс бынмэ коцэу, тхъоу, къуаеу яIэр ригъэлъэгъугъ.
— Сызыщыфаем сэшхэ сэ! — ыIуагъ Унэ Цыгъом. — Зи гумэкI сэ сиIэп.
Чэтыужъыр джэныкъом дэсэу ылъэгъугъэти кIэупчIагъ:
— Мор хэта? Сыда чэфынчъэ дэдэуи зыпэсыр?
— Ар Нэгыежъ-лъэгубгъу, зэупхъужьышъ яжьэм хэс, — ыIуагъ Унэ Цыгъом.
— Адэ сыд есIощт мыщ? — Хэшъо Цыгъор къыIкIэупчIагъ.
— Чылэмэ «ЧыракI» рaIoy, ежь «ЧычашъэкIэ» еджэу къо закъо иIагъэти, ар лIагъэ, фэтхьаусых, — ыIуагъ.
Сырэ лъапсэм зычIэкIым, къызэбэнэкIи чэтыум ыубытыгъ.
«ШIуй–шIуй» ыIо зэхъум, «шIуми, бзаджэмп ары тэ тызыхэтыр!» — Унэ Цыгъом ыIощтыгъэ.
1эшъын А. – Адыгэ Пшысэхэр, 1965 илъ.
❤15🍓3
Домс по иллюстрации Огюста Валена, ручная раскраска, Черкесский воин в доспехах, 1845
Doms based on the illustration of Auguste Wahlen, hand-colouring, Circassian Warrior in Armor, 1845
Doms based on the illustration of Auguste Wahlen, hand-colouring, Circassian Warrior in Armor, 1845
❤🔥23⚡7🔥7❤5
Адыгэбзэ тlэкlури а къалэм дэфэн
1930 илъэсхэм Тыркуем илъ къэралыгъо хабзэмкlэ тыркубзэм нэмыкlыкlэ угущыlэн уфитыгъэп. Къуаджэм къикlи бзылъфыгъитlу тыркубзэ хъатэ амышlэу къалэм къэкlуагъ. Адыгабзэкlэ гущыlэхэзэ зым ыгу къэкlыжьыгъ тыркубзэкlэ зэрэмыгущыlэхэрэм пае тазыр къазэрэтралъхьащтыр. Ар къыlогъэ къодыеу, адрэм къызlуипхъотыгъ: «Мыщ фэдиз бзэрэ гущыlэрэ зыдафэрэ къэлэшхом сиадыгэбзэ дэхэцlыкlуи дэфэн».
Тазырым пае къамыгъанэу бзылъфыгъэхэр мэфэ реным адыгабзэкlэ гущыlагъэх.
Едыдж Б. – Ущхыщтмэ къеблагъ, 2008 илъ.
1930 илъэсхэм Тыркуем илъ къэралыгъо хабзэмкlэ тыркубзэм нэмыкlыкlэ угущыlэн уфитыгъэп. Къуаджэм къикlи бзылъфыгъитlу тыркубзэ хъатэ амышlэу къалэм къэкlуагъ. Адыгабзэкlэ гущыlэхэзэ зым ыгу къэкlыжьыгъ тыркубзэкlэ зэрэмыгущыlэхэрэм пае тазыр къазэрэтралъхьащтыр. Ар къыlогъэ къодыеу, адрэм къызlуипхъотыгъ: «Мыщ фэдиз бзэрэ гущыlэрэ зыдафэрэ къэлэшхом сиадыгэбзэ дэхэцlыкlуи дэфэн».
Тазырым пае къамыгъанэу бзылъфыгъэхэр мэфэ реным адыгабзэкlэ гущыlагъэх.
Едыдж Б. – Ущхыщтмэ къеблагъ, 2008 илъ.
👍18
Forwarded from ЛЕГЕНДЫ (iZenMaster)
Графика по мотивам адыгских сказок, из цикла «Обычаи адыгов», иллюстрации к поэме «Восстание бжедугов» и др.
Теучеж Кат
Сегодня Теучежу Мадиновичу, заслуженному художнику Республики Адыгея и Народному художнику РФ исполняется 80 лет!
С удовольствием поздравляю мастера с юбилеем!
Долгих лет и крепкого здоровья!
И махуэмкlэ сохъуэхъу!
Гуфlэгъуэрэ, узыншагъэ быдэрэ и куэду, илъэсищэ гъащlэ Тхьэм къырит!
Много лет назад именно с его работ, посвящённых нартскому эпосу, адыгским сказкам, мифам и истории началось моё онлайн знакомство с творчеством современных черкесских художников.
Фото работ из коллекций Национального музея Республики Адыгея и Северокавказского филиала Государственного музея искусства народов Востока, Майкоп.
ЛЕГЕНДЫ
Теучеж Кат
Сегодня Теучежу Мадиновичу, заслуженному художнику Республики Адыгея и Народному художнику РФ исполняется 80 лет!
С удовольствием поздравляю мастера с юбилеем!
Долгих лет и крепкого здоровья!
И махуэмкlэ сохъуэхъу!
Гуфlэгъуэрэ, узыншагъэ быдэрэ и куэду, илъэсищэ гъащlэ Тхьэм къырит!
Много лет назад именно с его работ, посвящённых нартскому эпосу, адыгским сказкам, мифам и истории началось моё онлайн знакомство с творчеством современных черкесских художников.
Фото работ из коллекций Национального музея Республики Адыгея и Северокавказского филиала Государственного музея искусства народов Востока, Майкоп.
ЛЕГЕНДЫ
❤30🔥8🍓3