Kitobxonlar o'qigan kitobini yaxshi eslab qolish uchun ularni qalam bilan bo'yab qo'ysa 📝 men yozgan kodimni yaxshi tushunish uchun komment 📝 yozib ketaman 😅

#texnogen_news

Yaqinda Rossiyaning Airoflot 🛫 aviakompaniyasiga 🃏hakerlar hujumi bo'lganidan ko'pchilikning xabari bor menimcha. Hakerlar katta ma'lumotlar ba'zasini o'g'irlashgan va tizimni nosoz qilib qo'yishgan. Hozirda onlayn chipta olish, chiptalarni qaytarish, registratsiya ishlari va xullas hech qaysi xizmat ishlamayapti. 🚫

Eng qiziq joyi shundaki, ushbu aviakompaniya shu paytgacha 🏳️‍🌈 Windows XP dan foydalangan 🗿 KARL!!!
Bu degani tizim xavfsizligi darajasi deyarli 0 ga teng degani 🥴 Tizim paroli 2022 - yildan beri o'zgartirilmaganligi ham aytilmoqda.

t.me/texno_gen Biz bilan IT olamiga sho'ng'ing 🛡

⚡️GPT-5 — KODNING YANGI DAVRI. Altman o‘z-o‘zidan ilovalar yig‘uvchi sun’iy intellektni taqdim etdi

OpenAI rasmiy ravishda GPT-5 ni chiqardi, va bu oddiy yangilanish emas — bu dasturlashning yangi standarti. Asosiy xususiyat: bitta prompt orqali model to‘liq ilovani yig‘adi — interfeys, mantiq va joylashtirish bilan.

Altman tasdiqladi: zamonaviy dasturchilik endi shunday ko‘rinishda bo‘ladi. Qo‘l bilan yozish? Unuting.

Sanoat yana bir bor tubdan o‘zgardi.

Nima deyapti bu? Ishlam kallamay qoldi 🤨

Pov: Interneting qanday ishlayapti?
Me: fast.com ni ocholmaydigan darajada 🥺

Fayl kengaytmalari

Fayl kengaytmalari bu - faylning qaysi tipga mansub ekanligini aniqlab beruvchi nom. Fayllarni bir-biridan farqlash uchun fayl kengaytmalari eng yaxshi yechimdir. Fayl nomidagi eng oxirgi nuqtadan keyin beriladigan har qanday nom fayl kengaytmasini anglatadi. Fayl kengaytmasi nomlari standart 4 ta harfdan iborat bo'lishi kerak.


Masalan:

Video.mp4 ➡️ mp4 🎞 ➡️ Video

Picture.jpg ➡️ jpg 🖼 ➡️ Rasm

Music.mp3 ➡️ mp3 🎶 ➡️ Musiqa

Archive.rar ➡️ rar 📚 ➡️ Arxiv

Application.exe ➡️ exe 👩‍💻 ➡️ dastur yoki o'yin

Text.txt ➡️ txt 📝 ➡️ Matn

Web_page.html ➡️ html 📱 ➡️ Veb sahifa

Book.pdf ➡️ pdf 📚 ➡️ kitob yoki standart hujjat format

Document.docx ➡️ docx 🏢 ➡️ Hujjat (MS Office) 🪟


Va boshqa fayl kengaytmalarini misol keltirishimiz mumkin.
Bu qisqa nomlar aslida faylga berilgan uzun tavsiflarning qisqartmasidir. Oddiy "jpg" kengaytmani oladigan bo'lsak, "Joint Photographic Expert Group" degan ma'noni anglatadi. Fayl kengaytmalari nomlari shunchalik ko'pki, oddiy video fayl uchun 200+ fayl kengaytmalari mavjud. Masalan video sifati, bitlar turi, kodekslar turiga qarab farq qiluvchi videolar uchun alohida fayl kengaytmalari (mp4, flv, avi, 3gp, mov, mkv va hokazo) qo'llaniladi.

Fayl kengaytmalarini nomini o'zgartirib qo'yish faylning ishga tushmasligiga olib kelishi mumkin. Lekin fayl turi bir xil bo'lsa va fayl kengaytmasini fayl turiga qarab o'zgartirsangiz fayl baribir ishlaydi.

Masalan:
Rasm.jpg ➡️ fayl nomini ➡️ Rasm.png ga o'zgartirib saqlaymiz va fayl muammosiz ochiladi. Bu yerda png format asosan ikonkali rasmlar uchun qo'llaniladi.

Siz yana qanday fayl kengaytmalarini bilasiz? ⚙️

t.me/texno_gen Biz bilan IT olamiga sho'ng'ing ⚙️

Kundaligim 📝

Siz aziz kanalim kuzatuvchilariga yana bir yaratgan ilovamni ulashmoqchiman. Ushbu ilova orqali siz:

✍ Qaydlaringizni boshqarishingiz

🔒 Parollaringizni xavfsiz saqlashingiz

📆 Dars jadvalingizni rejalashtirishingiz

📁 Shaxsiy fayllaringizni xavfsiz yashirishingiz

MUMKIN ✅

Yaxshisi o'zingiz baho bering 😉

#texnopost

🔵Ekran sensorlari qanday ishlaydi?

Sensorli ekranlar elektr energiyasi yordamida ishlaydi. Ekran shishadan, ya'ni izolyatsiyalovchi materialdan tayyorlangan - u elektr tokini o'tkaza olmaydi. Shuning uchun ekranning yuzasi indiy qalay oksidi kabi elektr o'tkazuvchan materialning nozik bir qatlami (sensor shishasi) bilan qoplangan. Bu shaffof bo'lgani uchun tanlangan. Sensor qatlami past kuchlanishli elektr manbaiga ulanadi. Ya'ni biz aslida ekranga qo'limizni tekkizganimizda sensor shishasi orqali bizni tok uradi. Lekin bu bizga seziladigan darajada katta kuchlanish emas. Barmog'imiz tekkan joyda elektr zaryadi yo'qoladi va maxsus sensor chiplari 🧠 qatlamning qayerida tok yo'qolganini aniqlaydi. Shunga qarab, ekranning qaysi qismi bosilishi kerak ekanligini hisoblaydi.
Bu juda tez sodir bo'lganligi sababli biz deyarli kechikishni sezmaymiz. ✅
Sensorli ekranlar nega rezina qo'lqoplar yoki boshqa turdagi buyumlar orqali ishlamasligining asosiy sababi ham shunda. Chunki ular elektr tokini qisman o'tkazmaydi yoki umuman o'tkazmaydi. ❌

t.me/texno_gen Biz bilan IT olamiga sho'ng'ing 🙃

#texno_post

PPI Density va Pixel Viewport

Bular o'rtasidagi farq nima?

PPI (Pixel Per-Inch - uzb: Bir dyumdagi piksellar soni) Piksel zichligi, ekraning aniqlik darajasini bildiradi. U ekrandagi bir dyuymda nechta piksel borligini ifodalaydi. Bu qiymat qancha yuqori bo'lsa, ekrandagi tasvirlar shunchalik tiniq va detallashtirilgan bo'ladi.

Piksel viewport — bu ekranlarning mantiqiy hajmini o'lchash uchun ishlatiladigan kattalik. ✅
Bu kattalikning piksel zichligiga hech qanday aloqasi yo'q. ❌
Ushbu kattalik yordamida mobil yoki web dasturlarning sizning qurilmangiz ekraniga moslashuvchan bo'lishini ta'minlashingiz mumkin. Masalan kompyuter ekranida ochiladigan web sahifani smartfon ekraniga moslashtirish.

Masalan:

📱Kichik ekranli smartfon: Samsung Galaxy A41 — 360 x 800 px

📲 Smartfon: Google Pixel 7 Pro — 412 x 915 px

📱Planshet: Samsung Galaxy Tab S8 — 800 x 1280 px

💻 Laptop: Samsung Galaxy Book — 1280 x 800 px

🖥 Desktop: Google Pixel Slate (Chrome OS) — 1920 x 1080 px

📺 Android TV: Nvidia Shield TV — 1920 x 1080 px

Siz kontentingizni barcha qurilmalarda aks etishini xohlasangiz yuqoridagi barcha qurilmalarga alohida kod yozishingiz kerak. 💻

https://t.me/texno_gen Biz bilan IT ga yaaqinroq bo'ling!

🌐 Gemini'dan qanday qilib Google'ni sudga berish haqida so'ragandim, birdan "JINNI"ni yoqdi 😁🎄

Ilova APKPURE platformasida ham chiqdi va bu men uchun eng yana bir yutuq 🏆
https://apkpure.com/p/uz.me.kundaligim

#texnopost

ARM va x86 arxitekturali chiplar

ARM va x86 chiplari haqida ITga qiziqqan odam hayotida hech bo'lmasa bir marta eshitgan bo'lsa kerak. Keling bugungi postda ularning farqini ko'rib chiqamiz.

=========================
ARM chipari

ARM chiplari - Asosan mobil qurilmalar uchun ishlab chiqarilgan energiya samadorligi yuqori bo'lgan chiplar. Mobil qurilmalarda quvvat cheklanganligi sababli ular energiya tejamkor qilib ishlab chiqariladi.

armeabi-v7a - bu 32 bitli ARM chip bo'lib asosan eskiroq telefonlarda ishlatilgan. Masalan 📱 Qualcomm Snapdragon S4 chipi. Maksimal 4 GB operativ xotira bilan ishlaydi. Asosan kam yadroli chiplarda ishlatilgan. Bu chiplar hozirgacha ham ba'zi qurilmalarda saqlanib qolgan.

arm64-v8a - bu 64 bit arxitekturali ARM chiplari hisoblanadi. Masalan 📱 Qualcomm Snapdragon 845. Hozirgi kunda ishlab chiqarilayotgan deyarli barcha mobil qurilmalarda uchratishimiz mumkin. Operativ xotira uchun cheklov PetaBaytlar darajasida. Asosan Octa-core (8 yadroli) chiplarda ushbu arxitekturadan foydalanilmoqda.

=========================
x86 chiplar

x86 chiplari - bu arxitekturali chiplar kompyuter va noutbuklar uchun ishlab chiqariladigan chiplar hisoblanadi. Bu turdagi chiplar yuqori samaradorlik bilan birga, yuqori energiya sarfini ham talab qiladi.

x86 - bu klassik 32 bitli chiplar hisoblanadi. Masalan 😉 Intel Pentium 4. Hozirgi kunda 32 bitli chiplar ishlab chiqarilmaydi. Bu chiplar ham odatda 4 GB operativ xotira bilan cheklangan. 32 bitli chiplar ishlab chiqarilishi 2011 - yillardan boshlab to'xtatilgan.

x86_64 - bu zamonaviy va hozirgi kunda kompyuter qurilmalari uchun ishlab chiqarilayotgan chiplar. Masalan 😉 Intel Core i5-12500H. Bu chiplarda ham operativ xotiraga nazariy jihatdan cheklov yo'q. Albatta 16 EkzaBayt xotira o'rnatmasangiz :) Lekin bu operatsion tizim tomonidan ma'lum hajmda cheklangan. Ushbu turdagi chipar hozirgi kunda AMD Ryzen Threadripper 7995WX kabi chiplarda 96 ta yadrogacha ishlata oladi.

Bitlash - bu protsessorning bir vaqtda nechta 0 va 1 amallari bilan ishlash soni. 32 bitli chipda bu bir vaqtda 32 ta bit bilan ishlay oladi degani.
32 bit = 2³² darajada manzillash
64 bit = 2⁶⁴ darajada manzillash

Shu sababli 64 bitli chiplar ancha katta ustunlikka ega.

=========================
Moslik masalalari

Moslik masalalari - Yaqin yillargacha ko'p o'yin va dasturlar 32 bitli versiyalarda yozilgan. Bunga o'zingiz ham ko'p amin bo'lgansiz. Masalan Windows OSda "Program Files" va "Program Files x86" papkalariga aniq ko'zingiz tushgan. Birida 64 bitli, birida esa 32 bitli dasturlar saqlanadi. 64 bitli chiplar 32 bitli dasturlarni bemalol ishga tushira oladi. Lekin 32 bitli chiplar 64 bitli dasturlarni ishga tushira olmaydi. Agar sizning kompyuter qurilmangizda 32 bitli chip o'rnatilgan bo'lsa, siz o'sha dasturning 32 bitli versiyasini topishingiz kerak.

Moslik masalalari ARM chiplarida - mobil qurilmalarda ham yaqin yillargacha 32 bitli dasturlardan keng foydalanilgan. 2019-yildan boshlab Google Play dasturlarning 64 bitli versiyasi ham bo'lishi kerakligini majburiy qildi. Shu sababli aksariyat dasturlar hajmi oshib ketti. Asosiy sabab dastur yoki o'yin ichida ham 32 bit (armeabi-v7a), ham 64 bit (arm64-v8a) kodlari borligi edi. Bu tendensiya hozirgi kungacha ham mavjud va 32 bit uchun ixtiyoriy. Lekin yaqin yillar ichida barcha dasturlar 64 bitli arxitekturaga o'tib ketishi kutilmoqda. ARM chipari ham xuddi shu qoidaga amal qiladi. Ya'ni 64 bitli chiplar eski armeabi-v7a (32 bit) arxitektura uchun yozilgan dasturlarni ishga tushira oladi. Lekin 32 bitli chiplar arm64-v8a (64 bit) arxitekturada yozilgan dasturlarni ishga tushira olmaydi.

=========================
ARM va x86 moslik masalalari

Albatta ARM arxitektura uchun yozilgan dasturlarni to'g'ridan-to'g'ri x86 arxitekturali qurilmalarda ishga tushirib bo'lmaydi. Lekin oxirgi yillarda laptop qurilmalari ham ARM chipariga o'tishni boshlashdi. Masalan Apple o'z M seriyali ARM chiplarini Mac qurilmalariga o'rnatdi. Windows qurilmalarida esa Snapdragon X Elite kabi ARM chiplari qo'llanishni boshladi.

Davomi 👇👇👇

Xo'sh unda buning yechimi qanday bo'ldi?
Apple o'z "Rosetta 2" texnologiyasini ishlab chiqdi. Bu texnologiya x86 arxitekturali dasturlarni real vaqtda ARM arxitekturasiga tarjima qilib beruvchi emulyator. Odatda tezlikda uncha o'zgarish bo'lmaydi.

Windows esa "Windows on ARM" emulyatsiya tizimini ishlab chiqdi. Bu ham xuddi Apple kabi x86 arxitekturali dasturlarni ARM chipiga tarjima qilib beradigan emulyator.

=========================
ARM chipariga o'tishdan maqsad

Apple va Microsoft Windows qurilmalarini ARM chiplariga o'tkazishdan asosiy maqsad bu yuqori energiya va ishlash samaradorligiga erishish. Ha ishlash samaradorligi bo'yicha ham ARM chiplari ba'zi x86_64 chiplaridan oldinlab ketmoqda. ARM chipda qancha ko'p yadro bo'lsa ham, batareya xizmat qilish davri ancha uzoqqa yetishi ko'pchilikka ma'qul. Ayrim zamonaviy kompyuter dasturlari ham endilikda ARM arxitekturasi uchun ishlab chiqarilmoqda.

=========================
ARM chiplarining kamchiligi

ARM arxitekturali chiplar kundalik vazifalarni a'lo darajada bajarib bera oladi. Lekin kuchli grafik masalalarda ular zaif. Ya'ni hozircha ARM chiplari to'g'ridan-to'ri NVIDIA kabi tashqi grafik kartalarni qo'llab-quvvatlamaydi. To'g'ri NVIDIA ARM chiplari uchun maxsus grafik kartalar chiqarishni boshladi. Lekin bu yetarli emas. Masalan hozircha RTX 4060 kabi grafik kartalarini to'g'ridan-to'g'ri ARM chipi bilan ishlatib bo'lmaydi. Shu sababli kuchli grafika talab qiladigan ishlarda x86 arxitekturali chiplar hali ham dolzarb hisoblanadi.

=========================
Mobil dasturlar bilan moslik masalalari

Siz aytishingiz mumkin: hozirda laptop qurilmalari ham ARM arxitekturali chiplar bilan chiqayotgan bo'lsa, mobil ilovalarni ham ishga tushirishga qiynalmasa kerak deb. Aslida ha qiynalmaydi. Lekin bu operatsion tizimga bog'liq. Masalan Chrome OS Google'ga tegishli bo'lgan uchun avvaldan android ilovalarni ishga tushira olar edi. Hozirgi ARM chipli Chrome OS laptoplarda android dasturlar hech qanday emulyatsiyalarsiz tabiiy ishlaydi. Lekin Windowsda unday deb bo'lmaydi. Chunki Windows'ga android ilovalarni bevosita ishga tushirish qismi Android Frameworklari qo'shilmagan. Lekin "Windows Subsystem for Android" texnologiyasi yordamida hozirda ARM chipli Windows qurilmalari android dasturlarni bevosita emulyatsiyasiz ishga tushirishi mumkin. Bu esa samaradorlikka ijobiy ta'sir qiladi.

Mehnatimizni qadrlasangiz reaksiya kutaman :)

t.me/texno_gen 🧠 Biz bilan IT olamiga sho'ng'ing!

#ilmiy #fantaziya

Hozirgi kunda biz kundan-kunga ko'proq bilimlarni o'rganishga majbur bo'lmoqdamiz. Masalan avvallari bakalavr darajasida berilishi kerak bo'lgan bilimlar litseylar va yuqori sinflarda o'rgatilmoqda. Magistr darajasidagi bilimlar esa bakalavr darajadagi talabalarga o'rgatilmoqda. Chunki bilimlar dunyosi kundan-kunga oshib bormoqda. Bu o'z navbatida o'quvchi va talabalarga ortiqcha bosimni oshiradi. Balki hozir emasdir. Lekin yaqin 10 yilliklarda bu amalda ham bo'ladi.

😊😁😁😁😁😁

Bu muammoga 2 xil yechim mavjud.

1. Ortiqcha bilimlarni o'rganmaslik - e'tibor qilgan bo'lsangiz shu kunlarda ta'lim tizimida katta sinf o'quvchilari faqat o'zlari qiziqqan sohani o'rganishga e'tibor qaratilmoqda. Bu juda yaxshi va o'quvchiga ortiqcha yuklamani kamaytiradi. Masalan o'quvchi geografiya faniga qiziqmaydi, u tarixga qiziqadi. Natijada o'quvchi uchun faqat tarix fani o'tiladi. Bu hozirda birinchi model va amalda ishlamoqda.

2. Bu gapim fantastikadek tuyulishi mumkin va qachonlardir qo'limizdagi smartfonlar ham fantastika bo'lgan. Lekin amalda qilib bo'lmaydi deb bo'lmaydi. Xullas bilimlarni miyyaga yozish. Xuddi kompyuterga dastur yozgandek. Ha bu oson emas. Lekin amalda izlanishlar olib borilmoqda. Tasavvur qiling siz 3 yoshsiz va sizning miyyangizga 9-sinfgacha bo'lgan bilimlar yozildi. Shunchaki dahshat! Lekin dunyoda bilimlar oshib borayotganligi sababli bu tabiiy ehtiyojga aylanishi mumkin. Tasavvur qilaylik bundan 1000 yil oldin yashab o'tgan odamlar o'qish, yozish va kundalik hisob-kitoblarni qila olishi bu ularni oliy darajadagi odamga va davlat amaldorlariga aylantirgan.

Xullas ilm-fanda chegara yo'q.

TexnoGen 🧠 Biz bilan IT olamiga sho'ng'ing!