شبکه‌ی سمن‌های میراثی استان تهران

بيانيه‌ي جشن تیرگان

1. همايش «تيرگان» (جشن آب و پاسداشت مرزها در فرهنگ ایرانی) عصر چهارشنبه، چهاردهم تیرماه 1396 خورشيدي، در تالار نمایش «سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری» برگزار شد. «شبکه‌ی سمن‌های میراثی استان تهران» مراتب سپاسگزاری خود را از اداره‌کل استانِ تهرانِ سازمان یادشده برای همکاری‌های انجام‌شده و هم‌چنین از «انجمن فرهنگی افراز» و انجمن‌های همکار برای مدیریت و برپایی این شادروز کهن اعلام می‌دارد.
2. روز تیر از ماه تیر که تیرگان می‌خوانیمش در واقع بهانه‌ای است برای شادمانی در آغاز فصلی نو، که روزگار را امیدوارانه‌تر بپیماییم؛ «شادمانی»، که امروز به دانش حقوق نیز راه پیدا کرده و چند صباحی است از آن به عنوان «حق شادی» یاد می‌شود، به‌ویژه برای ما هنگامی معنادارتر می‌شود که نخستین فرمان‌ها و سخنان پادشاهانِ هزاران سال پیشِ سرزمین‌مان آراسته به چنین اندیشه‌ای است؛ اندیشه‌ای که شادی را مهم می‌بیند و آن را برای مردمان خواستار است. سازمان ملل متحد در سال ۲۰۱۲ میلادی به این امید روز نخست سالِ خورشیدی یعنی اول فروردین/ بیستم مارس را به عنوان «روز جهانی شادمانی» نامگذاری کرد که دستیابی به شادمانی، می‌تواند هدف اصلی انسان‌ها باشد و با معرفی این روز به عنوان روز جهانی شادمانی از اعضای خود دعوت نمود که شرایط دستیابی مردمان‌شان به شادمانی را فراهم کنند؛ کاری که با رشد اقتصادی، ریشه‌کن کردن فقر، توسعه‌ی پایدار، گسترش امنیت و رفع خشونت در هر شکلی میسر می‌شود. در واقع انتخاب شادی و شادمانی، که معیاری واقعی و عینی نسبت به خوشبختی و سعادت است و می‌تواند نشانگری درست برای آن باشد، گزینشی بسیار خردمندانه است. جشن تیرگان تنها یکی از چندین جشن ایرانی است که هر کدام به‌گونه‌اي تبلوريافته‌ي جهان‌بینیِ انساني و شادی‌آفرینِ ايرانيان، و دارای آداب و رسومي ويژه‌ي خود هستند. از اين‌رو، همايش، خواستار تبلیغ و گسترش این جشن‌ها به ياري نهادهای فرهنگی است و در عين حال از سازمان‌هاي دولتي خواستار آن است كه از اين شادروزهای باستانی به نحوي شایسته‌ پاسداری کنند چرا كه چنين سنت‌هايي ريشه‌دار، اتحاد ملي تيره‌هاي ايراني را بیش از پيش محكم مي‌نمايند. با نگاهي به رخدادهاي فرهنگی چندساله‌ي اخیر در حوزه‌ي فرهنگ ایرانی، شايسته است در گام نخست «سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري» نسبت به ثبت ملی جشن تیرگان به عنوان میراثي فرهنگی و معنوی اقدام نمايد که با توجه به نماد اسطوره‌ای این روز، آرش کمانگیر، می‌توان آن را به مناسبی هم‌چون «پاسداشت مرزها در فرهنگ ایرانی» نیز آراست.
3. صد البته نمی‌توان از ایران و فرهنگ ایرانی سخن گفت و از سرزمین‌هایی که با ما در این میراث گرانقدر تاریخی شریک هستند غافل بود. هم‌چنان‌که نیم‌سالی پیش در بیانیه‌ی پایانی جشنِ آیینیِ شب چله (یلدا)، که در همین تالار برگزار شد، عنوان کردیم به‌گمان ما، انجمن‌های میراثی استان تهران، سنت‌هایی همچون تیرگان و مهرگان در کنار جشن بزرگِ نوروز مجموعه‌ای را می‌سازند که به نزدیک‌سازی و شناختِ مردمانِ این منطقه‌ی بزرگ به یکدیگر بیش از پیش یاری می‌رساند. از این‌رو جای آنان نخست در ثبت ملی و سپس هم‌چون جشنِ شب چله در ثبت جهانیِ ارجمند و چندملیتیِ نوروز خالی است؛ و فراموش نکنیم این ثبت‌ها در اکنونِ تاریخ، نه موضوعی نمایشی برای پر کردن پیشینه‌ی کاری سازمانی هم‌چون «میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری» می‌بایست باشد، که تا کنون بوده، و نه زمینه‌ای است برای افزایش رقابت‌های ناخردمندانه میانِ مردمانی هم‌فرهنگ، که آن نیز بسیار رخ داده، بلکه با توجه به گسترش بی‌سابقه‌ی خشونت در این منطقه، ضرورتی تاریخی و انسانی است برای نزدیک‌سازیِ این مردمان، که به جدّ می‌بایست پیگیری شود و اميد که با شكل‌گيري اتحاديه‌ي نوروز و فراگیری فرهنگ نوروزی در منطقه شاهد رخت بربستن این ستیزهای غیرانسانی باشیم. ایران، به مثابه مرکز و مهم‌ترین کشور این حوزه که به خاطر حفظ پیوندهایش با تاریخِ کهن این حوزه‌ی مشترک مسؤولیت بیشتری هم بر دوش دارد، می‌بایست به‌وسیله‌ی سازمان «میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری» هر چه زودتر بانی چنین حرکتی شود.
4. اما نمی‌توان از سازمان میراث فرهنگی توقع چنین مدیریت مدبرانه و تأثیرگذاری را داشت، مگر آن‌که در آن ثبات مدیریتی ایجاد شود تا در زیر سایه‌ی چنین مدیریتی شاهد تغییراتی پایه‌ای در آن، همسو با چنین اهداف و نیازهایی، باشیم. امید که ریاست محترم جمهور در این راه ما و فرهنگِ ایرانی را یاری کند.

499 views14:15