قابلیت TPM بهعنوان یکی از ملزومات درخواستی برای نصب ویندوز 11 چیست، چگونه باید آن را در پیسی خود فعال کنیم و آیا گیمرها نیازی به آن دارند؟
چند روز پیش مایکروسافت طی مراسم آنلاینی بهصورت رسمی از ویندوز 11 و پیشرفتهای آن برای کاربران و مخصوصا گیمرها رونمایی کرد که عموما هم با استقبال مواجه شد.
یکی از ملزومات اعلام شده در جریان معرفی رسمی ویندوز 11، در اختیار داشتن قابلیتی با نام TPM 2.0 بود که البته توضیحات دقیق و تکمیلی نداشت، به شکلی که در ابتدا تصور میشد مقصود از داشتن TPM 2.0، دسترسی به ماجولی سختافزاری و اضافه شونده به سیستم است. اما بعدتر مشخص شد که گونهی غیر مستقل TPM هم که در firmware سختافزار سیستمهای کامپیوتری و مشخصا در مادربرد، قابل ذخیرهسازی و در بیشتر سیستمهای جدید در دسترس است هم برای رفع نیاز ویندوز 11 کفایت میکند.
مقالاتی در سایتهای مختلف منتشر شده که نظرات مثبت و منفی مختلفی دربارهی ملزومات ویندوز 11 بیان میکنند. برخی کاربران هم گمانهزنی میکنند که لحاظ کردن TPM 2.0 برای ترغیب یا به بیان بهتر اجبار کاربران به خرید سختافزار جدید است. حتی برخی واسطهها اکنون به خرید ماجولهای TPM 2.0 روی آوردهاند که باعث افزایش چند برابری قیمت این قطعات کوچک و کمتر شناخته شده در فروشگاههای رسمی آنلاین شده است!
برای شفافسازی موضوع این گزینهی خاص در ملزومات ویندوز 11 که شاید نهایی هم نباشد، ابتدا به کارکرد آن در سیستم و سپس روش فعالسازی آن در کامپیوترهای ویندوزی میپردازیم که احتمالا در بیشتر پیسیهای رومیزی و برخی از لپتاپها هم میتواند به حل مشکل و ابهام ایجاد شده کمک کند.
TPM
چیست و چگونه کار میکند؟
Trusted Platform Module
که به اختصار TPM نامیده میشود، بخشی از سختافزار است که بهصورت مستقل یا یکپارچه در کامپیوتر تعبیه میشود و برای ذخیرهسازی کلیدهای دیجیتال امنیتی در نظر گرفته شده است. از این کلیدها میتوان برای رمزگذاری/رمزگشایی درایوهای ذخیرهساز (storage-ها شامل HDD و SSD) در پیسی یا لپتاپ استفاده کرد. TPM دارای دو نسخه است: یکی TPM 2.0 که در سیستمهای جدیدتر UEFI (بایوس گرافیکی) استفاده میشود و یکی هم TPM 1.2 که در سیستمهای دارای بایوس قدیمی (بایوس متنی) پیادهسازی شده است. همچنین تکنولوژی پیادهسازی TPM در پلتفرمهای اینتل و AMD هم نامهای تجاری متفاوتی دارد. شرکت Intel پیادهسازی TPM در فرمور مجموعه تراشههای خود را Platform Trust Technology یا به اختصار PTT مینامد، درحالیکه AMD به آن Firmware TPM یا به اختصار fTPM میگوید.
چگونه TPM را برای نصب ویندوز 11 فعال کنیم؟
برای فعالسازی این قابلیت و عبور از خطای "عدم برخورداری از TPM 2.0" در مرحلهی تست سختافزاری و در ابتدای نصب نسخهی پیش نمایش ویندوز 11، اقدامات مربوطه را در بایوس مادربرد خود که حتما هم باید از نوع UEFI باشد، به روشی که در ادامه و مرحله به مرحله شرح داده شده به دقت انجام دهید.
الف- فعالسازی TPM در سیستمهای مبتنی بر پلتفرم AMD
در کامپیوترهای مبتنی بر پردازندههای AMD که طبیعتا برخی سری پردازندههای رایزن روی آنها نصب شده است، به این ترتیب اقدام کنید:
۱- مراجعه به بایوس سیستم ازطریق ریستارت کردن ویندوز و فشردن متناوب کلید Delete یا F2 روی صفحه کلید که شما را به صفحهی تنظیمات بایوس منتقل میکند. ازطریق اجرای خط فرمان ویندوز در حالت Administrator و تایپ کردن دقیق فرمان زیر هم میتوانید مستقیما به صفحهی تنظیمات بایوس (فقط در مدلهای UEFI) مراجعه کنید:
shutdown /r /fw
پس از اجرای این فرمان پیامی نمایش داده میشود که کمتر از یک دقیقه ویندوز ریستارت خواهد شد. حالا تمام پنجرههای باز را ذخیره کرده و منتظر بمانید. ویندوز شما را مستقیما به بایوس مادربرد هدایت خواهد کرد.
۲- رفتن به تب Advanced در بالای منوی تنظیمات و پیدا کردن گزینهی fTPM در ذیل این گزینه.
۳- فعال کردن گزینهی fTPM Switch با انتخاب Enabled در روبروی این گزینه.
۴- فشردن کلید F10 برای ذخیرهسازی و بازگشت به ویندوز
بعد از این مراحل برای بررسی و آزمایش صحت در دسترس بودن قابلیت TPM مستقیما به مرحلهی ۵ در ادامهی مقاله بروید.
@tecmaster
چند روز پیش مایکروسافت طی مراسم آنلاینی بهصورت رسمی از ویندوز 11 و پیشرفتهای آن برای کاربران و مخصوصا گیمرها رونمایی کرد که عموما هم با استقبال مواجه شد.
یکی از ملزومات اعلام شده در جریان معرفی رسمی ویندوز 11، در اختیار داشتن قابلیتی با نام TPM 2.0 بود که البته توضیحات دقیق و تکمیلی نداشت، به شکلی که در ابتدا تصور میشد مقصود از داشتن TPM 2.0، دسترسی به ماجولی سختافزاری و اضافه شونده به سیستم است. اما بعدتر مشخص شد که گونهی غیر مستقل TPM هم که در firmware سختافزار سیستمهای کامپیوتری و مشخصا در مادربرد، قابل ذخیرهسازی و در بیشتر سیستمهای جدید در دسترس است هم برای رفع نیاز ویندوز 11 کفایت میکند.
مقالاتی در سایتهای مختلف منتشر شده که نظرات مثبت و منفی مختلفی دربارهی ملزومات ویندوز 11 بیان میکنند. برخی کاربران هم گمانهزنی میکنند که لحاظ کردن TPM 2.0 برای ترغیب یا به بیان بهتر اجبار کاربران به خرید سختافزار جدید است. حتی برخی واسطهها اکنون به خرید ماجولهای TPM 2.0 روی آوردهاند که باعث افزایش چند برابری قیمت این قطعات کوچک و کمتر شناخته شده در فروشگاههای رسمی آنلاین شده است!
برای شفافسازی موضوع این گزینهی خاص در ملزومات ویندوز 11 که شاید نهایی هم نباشد، ابتدا به کارکرد آن در سیستم و سپس روش فعالسازی آن در کامپیوترهای ویندوزی میپردازیم که احتمالا در بیشتر پیسیهای رومیزی و برخی از لپتاپها هم میتواند به حل مشکل و ابهام ایجاد شده کمک کند.
TPM
چیست و چگونه کار میکند؟
Trusted Platform Module
که به اختصار TPM نامیده میشود، بخشی از سختافزار است که بهصورت مستقل یا یکپارچه در کامپیوتر تعبیه میشود و برای ذخیرهسازی کلیدهای دیجیتال امنیتی در نظر گرفته شده است. از این کلیدها میتوان برای رمزگذاری/رمزگشایی درایوهای ذخیرهساز (storage-ها شامل HDD و SSD) در پیسی یا لپتاپ استفاده کرد. TPM دارای دو نسخه است: یکی TPM 2.0 که در سیستمهای جدیدتر UEFI (بایوس گرافیکی) استفاده میشود و یکی هم TPM 1.2 که در سیستمهای دارای بایوس قدیمی (بایوس متنی) پیادهسازی شده است. همچنین تکنولوژی پیادهسازی TPM در پلتفرمهای اینتل و AMD هم نامهای تجاری متفاوتی دارد. شرکت Intel پیادهسازی TPM در فرمور مجموعه تراشههای خود را Platform Trust Technology یا به اختصار PTT مینامد، درحالیکه AMD به آن Firmware TPM یا به اختصار fTPM میگوید.
چگونه TPM را برای نصب ویندوز 11 فعال کنیم؟
برای فعالسازی این قابلیت و عبور از خطای "عدم برخورداری از TPM 2.0" در مرحلهی تست سختافزاری و در ابتدای نصب نسخهی پیش نمایش ویندوز 11، اقدامات مربوطه را در بایوس مادربرد خود که حتما هم باید از نوع UEFI باشد، به روشی که در ادامه و مرحله به مرحله شرح داده شده به دقت انجام دهید.
الف- فعالسازی TPM در سیستمهای مبتنی بر پلتفرم AMD
در کامپیوترهای مبتنی بر پردازندههای AMD که طبیعتا برخی سری پردازندههای رایزن روی آنها نصب شده است، به این ترتیب اقدام کنید:
۱- مراجعه به بایوس سیستم ازطریق ریستارت کردن ویندوز و فشردن متناوب کلید Delete یا F2 روی صفحه کلید که شما را به صفحهی تنظیمات بایوس منتقل میکند. ازطریق اجرای خط فرمان ویندوز در حالت Administrator و تایپ کردن دقیق فرمان زیر هم میتوانید مستقیما به صفحهی تنظیمات بایوس (فقط در مدلهای UEFI) مراجعه کنید:
shutdown /r /fw
پس از اجرای این فرمان پیامی نمایش داده میشود که کمتر از یک دقیقه ویندوز ریستارت خواهد شد. حالا تمام پنجرههای باز را ذخیره کرده و منتظر بمانید. ویندوز شما را مستقیما به بایوس مادربرد هدایت خواهد کرد.
۲- رفتن به تب Advanced در بالای منوی تنظیمات و پیدا کردن گزینهی fTPM در ذیل این گزینه.
۳- فعال کردن گزینهی fTPM Switch با انتخاب Enabled در روبروی این گزینه.
۴- فشردن کلید F10 برای ذخیرهسازی و بازگشت به ویندوز
بعد از این مراحل برای بررسی و آزمایش صحت در دسترس بودن قابلیت TPM مستقیما به مرحلهی ۵ در ادامهی مقاله بروید.
@tecmaster
ب- فعالسازی TPM در سیستمهای مبتنی بر پلتفرم Intel
در کامپیوترهای مبتنی بر پردازندههای اینتل که طبیعتا سری پردازندههای Core روی آنها نصب شده است، به این ترتیب اقدام کنید:
۱- مراجعه به بایوس سیستم ازطریق ریستارت کردن ویندوز و فشردن متناوب کلید Delete یا F2 روی صفحه کلید که شما را به صفحهی تنظیمات بایوس منتقل میکند. ازطریق اجرای خط فرمان ویندوز در حالت Administrator و تایپ کردن دقیق فرمان زیر هم میتوانید مستقیما به صفحهی تنظیمات بایوس (فقط در مدلهای UEFI) مراجعه کنید:
shutdown /r /fw
پس از اجرای این فرمان پیامی نمایش داده میشود که کمتر از یک دقیقه ویندوز ریستارت خواهد شد. حالا تمام پنجرههای باز را ذخیره کرده و منتظر بمانید. ویندوز شما را مستقیما به بایوس مادربرد هدایت خواهد کرد.
۲- رفتن به تب Advanced در بالای منوی تنظیمات و پیدا کردن گزینهی PCH-FW Configuration در ذیل این گزینه.
۳- فعال کردن گزینهی PTT با انتخاب Enable در روبروی این گزینه.
۴- فشردن کلید F10 برای ذخیرهسازی و بازگشت به ویندوز.
از این مرحله به بعد برای پلتفرمهای AMD و اینتل مراحل کار یکسان است:
۵- در محیط ویندوز 10 به سراغ منوی استارت رفته و برنامهی tpm.msc را با تایپ کردن نام آن و سپس زدن کلید Enter اجرا کنید.
۶- در صورتی که TPM را به درستی فعال کرده باشید باید اطلاعات مربوطبه TPM Management on Local Computer نمایش داده شده و در پایین آن هم در بخش Status عبارت The TPM is ready for use نوشته شده باشد. همچنین نسخهی TPM هم در آخرین بخش تحت TPM Manufacturer Information و گزینهی Specification Version قابل مشاهده خواهد بود.
۷- بهعنوان جایگزین برای مرحلهی ۶ میتوانید ازطریق رفتن به بخش Setting در ویندوز و سپس پیمودن این قسمتها اقدام کنید:
Update and Security → Windows Security → Open Windows Security → Device Security → Security Processor Details.
اگر جزئیات "پردازندهی امنیتی" یا همان Security Processor برای شما نمایش داده شود، به این معنی است که TPM در رایانهی شما فعال شده و با برخورداری از ملزومات دیگر، آمادهی نصب ویندوز 11 بدون نمایش پیام خطای "نداشتن حداقل ملزومات" خواهید بود. بهعلاوه، تایید شناسایی صحیح TPM در سیستمعامل ازطریق اجرای Device Manager و پیدا کردن وجود سختافزاری به نام Trusted Platform Module در دستهی ادوات امنیتی و ذیل عنوان Security devices هم امکانپذیر است:
فراموش نکنید که مایکروسافت فعلا این سری پردازندهها را "رسما" واجد شرایط نصب یا ارتقا به ویندوز 11 معرفی کرده است:
@tecmaster
در کامپیوترهای مبتنی بر پردازندههای اینتل که طبیعتا سری پردازندههای Core روی آنها نصب شده است، به این ترتیب اقدام کنید:
۱- مراجعه به بایوس سیستم ازطریق ریستارت کردن ویندوز و فشردن متناوب کلید Delete یا F2 روی صفحه کلید که شما را به صفحهی تنظیمات بایوس منتقل میکند. ازطریق اجرای خط فرمان ویندوز در حالت Administrator و تایپ کردن دقیق فرمان زیر هم میتوانید مستقیما به صفحهی تنظیمات بایوس (فقط در مدلهای UEFI) مراجعه کنید:
shutdown /r /fw
پس از اجرای این فرمان پیامی نمایش داده میشود که کمتر از یک دقیقه ویندوز ریستارت خواهد شد. حالا تمام پنجرههای باز را ذخیره کرده و منتظر بمانید. ویندوز شما را مستقیما به بایوس مادربرد هدایت خواهد کرد.
۲- رفتن به تب Advanced در بالای منوی تنظیمات و پیدا کردن گزینهی PCH-FW Configuration در ذیل این گزینه.
۳- فعال کردن گزینهی PTT با انتخاب Enable در روبروی این گزینه.
۴- فشردن کلید F10 برای ذخیرهسازی و بازگشت به ویندوز.
از این مرحله به بعد برای پلتفرمهای AMD و اینتل مراحل کار یکسان است:
۵- در محیط ویندوز 10 به سراغ منوی استارت رفته و برنامهی tpm.msc را با تایپ کردن نام آن و سپس زدن کلید Enter اجرا کنید.
۶- در صورتی که TPM را به درستی فعال کرده باشید باید اطلاعات مربوطبه TPM Management on Local Computer نمایش داده شده و در پایین آن هم در بخش Status عبارت The TPM is ready for use نوشته شده باشد. همچنین نسخهی TPM هم در آخرین بخش تحت TPM Manufacturer Information و گزینهی Specification Version قابل مشاهده خواهد بود.
۷- بهعنوان جایگزین برای مرحلهی ۶ میتوانید ازطریق رفتن به بخش Setting در ویندوز و سپس پیمودن این قسمتها اقدام کنید:
Update and Security → Windows Security → Open Windows Security → Device Security → Security Processor Details.
اگر جزئیات "پردازندهی امنیتی" یا همان Security Processor برای شما نمایش داده شود، به این معنی است که TPM در رایانهی شما فعال شده و با برخورداری از ملزومات دیگر، آمادهی نصب ویندوز 11 بدون نمایش پیام خطای "نداشتن حداقل ملزومات" خواهید بود. بهعلاوه، تایید شناسایی صحیح TPM در سیستمعامل ازطریق اجرای Device Manager و پیدا کردن وجود سختافزاری به نام Trusted Platform Module در دستهی ادوات امنیتی و ذیل عنوان Security devices هم امکانپذیر است:
فراموش نکنید که مایکروسافت فعلا این سری پردازندهها را "رسما" واجد شرایط نصب یا ارتقا به ویندوز 11 معرفی کرده است:
@tecmaster
سری پردازندههای پشتیبانی شده در ویندوز ۱۱ ساخت AMD
AMD Ryzen 2000 (Pinnacle Ridge)
AMD Ryzen 3000 (Matisse)
AMD Ryzen 3000 (Picasso)
AMD Ryzen 4000 (Renoir)
AMD Ryzen 5000 (Vermeer)
AMD Ryzen 5000 (Cezanne)
AMD Ryzen 5000 (Lucienne)
AMD Ryzen Threadripper 2000
AMD Ryzen Threadripper 3000
AMD Ryzen Threadripper Pro 3000
AMD EPYC 2nd Gen (Rome)
AMD EPYC 3rd Gen (Milan)
سری پردازندههای پشتیبانی شده در ویندوز ۱۱ ساخت Intel
Intel 8th Gen (Coffee Lake)
Intel 9th Gen (Coffee Lake Refresh)
Intel 10th Gen (Comet Lake)
Intel 10th Gen (Ice Lake)
Intel 11th Gen (Rocket Lake)
Intel 11th Gen (Tiger Lake)
Intel Xeon Skylake-SP
Intel Xeon Cascade Lake-SP
Intel Xeon Cooper Lake-SP
Intel Xeon Ice Lake-SP
اگر در کامپیوتر خود پردازندهای قدیمیتر از این مدلها (مثل AMD Ryzen 7 1700) داشته باشید، باز هم قادر به نصب ویندوز 11 خواهید بود، با این تفاوت که در هنگام نصب پیام اخطاری دریافت خواهید کرد که پس از آن میتوانید در مورد ادامه یا منصرف شدن از نصب ویندوز 11 تصمیمگیری کنید. درواقع به اذعان مایکروسافت، پردازندههای فهرست شده درکنار قابلیت TPM 2.0 از جمله گزینههای soft floor (کف نرم) ملزومات هستند و داشتن حداقل پردازندهی یک گیگاهرتزی دو هستهای و برخورداری از نسخهی قدیمی TPM 1.2 هم برای نصب نسخهی نهایی ویندوز 11 کافی خواهد بود و نداشتن یکی از این پردازندهها یا عدم دسترسی به TPM 2.0، مانع شما برای نصب ویندوز جدید نخواهند شد.
هر چند که مایکروسافت اپلیکیشن Windows PC Health Check را برای بررسی امکان ارتقا به ویندوز 11 و راه دیگری برای تشخیص فعال بودن یا نبودن TPM در سیستم معرفی کرده، اما یک برنامهی ابتکاری، اما کارآمد دیگر به نام WhyNotWin11 توسط یکی از کاربران سایت گیتهاب آماده شده که اطلاعات دقیقتری از در دسترس بودن ملزومات ویندوز 11 به تفکیک موارد در اختیار قرار میدهد. سورسکد این برنامه یا فایل اجرایی آن قابل دانلود و استفاده است (هنگام اجرا با پیام "سازندهی ناشناس" در ویندوز مواجه خواهید شد که اخطاری امنیتی است و بهمعنی عدم احراز هویت سازنده است که طبیعی است، اما مسئولیت اجرا و عواقب آن با خود کاربر است).
@tecmaster
AMD Ryzen 2000 (Pinnacle Ridge)
AMD Ryzen 3000 (Matisse)
AMD Ryzen 3000 (Picasso)
AMD Ryzen 4000 (Renoir)
AMD Ryzen 5000 (Vermeer)
AMD Ryzen 5000 (Cezanne)
AMD Ryzen 5000 (Lucienne)
AMD Ryzen Threadripper 2000
AMD Ryzen Threadripper 3000
AMD Ryzen Threadripper Pro 3000
AMD EPYC 2nd Gen (Rome)
AMD EPYC 3rd Gen (Milan)
سری پردازندههای پشتیبانی شده در ویندوز ۱۱ ساخت Intel
Intel 8th Gen (Coffee Lake)
Intel 9th Gen (Coffee Lake Refresh)
Intel 10th Gen (Comet Lake)
Intel 10th Gen (Ice Lake)
Intel 11th Gen (Rocket Lake)
Intel 11th Gen (Tiger Lake)
Intel Xeon Skylake-SP
Intel Xeon Cascade Lake-SP
Intel Xeon Cooper Lake-SP
Intel Xeon Ice Lake-SP
اگر در کامپیوتر خود پردازندهای قدیمیتر از این مدلها (مثل AMD Ryzen 7 1700) داشته باشید، باز هم قادر به نصب ویندوز 11 خواهید بود، با این تفاوت که در هنگام نصب پیام اخطاری دریافت خواهید کرد که پس از آن میتوانید در مورد ادامه یا منصرف شدن از نصب ویندوز 11 تصمیمگیری کنید. درواقع به اذعان مایکروسافت، پردازندههای فهرست شده درکنار قابلیت TPM 2.0 از جمله گزینههای soft floor (کف نرم) ملزومات هستند و داشتن حداقل پردازندهی یک گیگاهرتزی دو هستهای و برخورداری از نسخهی قدیمی TPM 1.2 هم برای نصب نسخهی نهایی ویندوز 11 کافی خواهد بود و نداشتن یکی از این پردازندهها یا عدم دسترسی به TPM 2.0، مانع شما برای نصب ویندوز جدید نخواهند شد.
هر چند که مایکروسافت اپلیکیشن Windows PC Health Check را برای بررسی امکان ارتقا به ویندوز 11 و راه دیگری برای تشخیص فعال بودن یا نبودن TPM در سیستم معرفی کرده، اما یک برنامهی ابتکاری، اما کارآمد دیگر به نام WhyNotWin11 توسط یکی از کاربران سایت گیتهاب آماده شده که اطلاعات دقیقتری از در دسترس بودن ملزومات ویندوز 11 به تفکیک موارد در اختیار قرار میدهد. سورسکد این برنامه یا فایل اجرایی آن قابل دانلود و استفاده است (هنگام اجرا با پیام "سازندهی ناشناس" در ویندوز مواجه خواهید شد که اخطاری امنیتی است و بهمعنی عدم احراز هویت سازنده است که طبیعی است، اما مسئولیت اجرا و عواقب آن با خود کاربر است).
@tecmaster