صدای تاریخ(تاریخ بی دروغ)

مورخان:
🖋 روایت قتل خطیب مشروطه
داستان جان‌باختن ملک‌المتکلمین بر سر آرمان مشروطه از زبان هم‌عصرانش
میرزا نصرالله ملک‌المتکلمین پس از تحصیلات دینی در سن بیست و دو سالگی به قصد زیارت، عازم مکه شد و در بازگشت از آن سفر راهی هندوستان شد و در آنجا مدت دو سال اقامت کرد. وی در هندوستان کتابی با عنوان «من الخلق الی الخلق» به منظور بیداری مسلمانان منتشر کرد. پس از انتشار این کتاب، انگلیسی‌ها او را از هندوستان تبعید کردند، از این رو ملک‌المتکلمین به ایران آمد و به صفوف مشروطه‌خواهان پیوست و با ایراد خطابه‌های خود مردم را آگاه کرد.
اما ملک‌المتکلمین سرانجام بر سر آرمان مشروطه جان باخت و هنگامی که محمدعلیشاه قاجار به رویارویی با آزادیخواهان مشروطه‌طلب برخاست و به فرمان او حکومت نظامی، اعلام شد و لیاخوف، سرهنگ روسی و فرمانده نیروی قزاق در ایران، به فرمان شاه مجلس را به توپ بست، ملک‌المتکلمین نیز همراه با جهانگیرخان شیرازی، سلطان العلمای خراسانی و قاضی ارداقی به دستور محمد علی شاه به وضع دلخراشی در باغ شاه به قتل رسید.
«کتاب آبی» از قتل مشروطه‌خواهان می‌گوید
در کتاب آبی در این‌باره چنین آمده است: «در پیرامون ساعت ۹ پیامی از تقی‌زاده به ماژور استوکس رسید که او و سه تن از همراهانش می‌خواهند به سفارت پناهنده شوند. زیرا سپاهیان در جستجوی ایشان هستند و هر دقیقه‌ای بیم آن می‌رود که دستگیر شوند و اگر در سفارت پذیرفته نشوند بی‌گمان کشته خواهند شد. ماژور استوکس از روی دستوری که داشت پاسخ داد. چندی نگذشت که تقی‌زاده و ۶ تن دیگر که سه تن ایشان مدیر حبل‌المتین و نایب مدیران از روزنامه‌های مساوات و صور اسرافیل بودند از در همیشگی به سفارتخانه آمدند و به ایشان راه داده شدند. بی‌گمان است اگر به ایشان راه داده نشده بود، بیش از سه تن از آنان سرنوشت میرزا جهانگیرخان و ملک‌المتکلمین را که فردای آن روز بی‌رسیدگی خفه کرده شدند پیدا می‌کردند.»
کسروی و روایت قتل ملک‌المتکلمین
احمد کسروی در کتاب «تاریخ مشروطه ایران» گزارش مفصلی از نحوه به قتل رسیدن ملک‌المتکلمین و جهانگیرخان صوراسرافیل ارائه می‌دهد. او درباره روز واقعه می‌نویسد: «امروز در شهر همچنان جستجوی آزادیخواهان می‌کردند و هر که را می‌یافتند دستگیر کرده به باغ شاه می‌بردند. از آنسو، امروز ملک المتکلمین و میرزا جهانگیر خان را، بی آنکه بازپرس کنند و یا به داوری کشند، نابود گردانیدند. در این باره سخنان پراکنده بسیار است. ولی ما چون داستان را از میرزاعلی اکبرخان ارادقی، که خود در باغ شاه با آن دو تن و با دیگران هم زنجیر می بوده پرسیده‌ایم همان گفته‌های او را می‌آوریم.
می‌گوید: شب چهارشنبه را که با آن سختی به پایان رسانیدیم بامدادان از خواب بر... »ادامه

کانال علمی تاریخ‌پژوهان ایران

238 views05:40