صدای تاریخ(تاریخ بی دروغ)

‍ ✅غرور " نفتی " هویدا و سرمستی حکومت در قله قدرت

امروز 26 دیماه است، سالگرد واپسین سفر شاه. این سخنرانی هویدا که در فایل پیوستی آمده و در سال 54 در جمع گروهی از جوانان صورت گرفته، تصویر روشنی از ذهنیت دستگاه را در سه سال قبل از انقلاب به نمایش می گذارد: " یه زمانی ما محتاج کمک بودیم، هر کمکی که به ما کردن زیر اون یک تبصره نوشتن اینکارو بکنید، اینکارو نکنید، امروز ما با افتخار به دنیا کمک می کتیم، بدون هیچ تبصره ای هم کمک می کنیم. شما جوان ها علم فرنگ رو به دست بیارین، همونطور که غرب علم ما رو هزاران سال پیش به دست آورد و به اونجا رسید...که ما نه هزار سال بعد، ده سال بعد به اون مقام برسیم"
🔺این سخنان هویدا دو سال پس از شوک نفتی 1973 است که با افزایش سه برابری قیمت نفت به صورت ناگهانی، خزانه ایران پر شد. به گونه ای که ناچار شدند در برنامه پنج ساله توسعه هم تجدید نظر کنند. در یک چشم بهم زدن ایران آنقدر پولدار شد که دولت نمی دانست با این پول ها چه کند.
میزان واردات به جایی رسید که اسکله ها کم آوردند و کشتی ها ماه ها منتظر تخلیه بار می ماندند. کمبود کامیون و راننده برای حمل و نقل کالا از بنادر به پایتخت و دیگر شهرها، معضل دیگری بود که با واردات آنها جبران شد.
به طور مثال از کره جنوبی که تازه در مرحله خیز توسعه قرار داشت و هنوز کشوری فقیر محسوب می شد، راننده استخدام و به ایران آورده شد.
جاده ها هم کشش و گنجایش افزایش ترددهای بیشتر را نداشتند، چرا که هنوز از آزادراه ها و بزرگراه ها خبری نبود.
مساله این بود که کشور ناگهان پولدار شده بود، بدون آن که سایر ظرفیت ها و ساختارهای آن رشد کند.
همانطور که هویدا می گوید، بخشی از این پول ها صرف وام دادن به کشورهای دیگر شد و ایران یک شبه از کشوری وام گیرنده به وام دهنده تبدیل شد. حتی کشور توسعه یافته ای چون فرانسه در آن دوران یک میلیارد دلار از ایران قرض گرفت.
خرید معادن اورانیوم در آفریقا برای برنامه اتمی در دست اقدام و برخی سرمایه گذاری ها در صنعت خودروسازی و صنایع دیگر کشورهای غربی که به شدت محتاج دلار بودند، بخشی از مخارج جدید ایران بود.
اوج گرفتن خریدهای تسلیحاتی و تجهیز نیروی هوایی به پیشرفته ترین جنگنده های روز نیز ماحصل شوک نفتی 1973 بود.
شاه عاشق اسلحه، آنقدر پولدار شده بود که تصمیم گرفت به ازای هر سه عراده تانک عراقی، یک بالگرد تهاجمی خریداری کند و ایران صاحب یکی از بزرگترین اسکادران های هوانیروز جهان شد.
تقریبا تمام کشورهای منتفع شده از افزایش افسانه ای بهای نفت، هر یک به درجاتی گرفتار عوارض بیماری هلندی شدند.
وقتی یکی از بخش های اقتصاد در غیاب سایر بخش ها شکوفا می شود و زمامداران تصور دقیقی از فصلی بودن انفتاح مزبور نداشته باشند، تزریق ثروت بادآورده به جامعه، توازن عرضه و تقاضا را بهم می زند و مشکلاتی نظیر تورم، رکود بخش صنعت و بیکاری به دنبال خود می آورد.
زمانی که هویدا سرمست از دلارهای نفتی، از دادن وام به دنیا "بی هیچ تبصره ای" و لزوم " اخذ تمدن فرنگی " ظرف ده سال داد سخن سر میداد، بیماری هلندی داشت آرام آرام در رگ و پی اقتصاد ریشه می دواند.
نخست وزیر مقتول البته این را درست می گفت. اعطای وام " قرض الحسنه " در دنیا باب نیست. آنهایی که پول پاشی هم می کنند، دنبال تهاتر آن با نفوذ سیاسی و افزایش عمق ژئوپولتیک و دیگر کالاهای معنوی هستند.
ابراز انزجار وی از تبصره و قید و شرط های وام دهندگان تا آن موقع غربی، معطوف به برنامه های نظیر طرح مارشال و اصل چهار ترومن است که ایران از مزایای دومی بهره مند شده بود.
اینگونه برنامه ها که معطوف به نهادسازی های اقتصادی و سیاسی در کشورهای هدف بودند، امروزه در برابر درونمایه ظالمانه و " نزول خوارانه " نظام وام دهی چینی ها، شبیه صدقه و خیرات به نظر می رسند.
به هر حال از سخنان هویدا بر می آید که ولخرجی مسرفانه حکومت در داخل با با بخشندگی " حاتم وار " آن در خارج همراه بوده است. بدتر از این ها اما غروری سیاسی بود که پول نفت به دستگاه تزریق کرد و حکومت را به سوی انسداد بیشتر فضا و جمع کردن نظام دو حزبی صوری و عرض اندام گسترده تر پلیس مخفی سوق داد.
این غرور که در بیانات شاه در دهه 50 به صورت سرزنش مکرر غربی ها و تمسخر لیبرال دمکراسی و آمادگی برای رهبری جهان، خود را می نمایاند، در سخنان هویدا هم به روشنی هویداست.
شاید اگر رشد اقتصادی درخشان و زیرساختی دهه چهل با همان آهنگ تداوم می یافت و دلارهای نفتی بعد از سال 52 بجای تزریق به یکباره در اقتصاد، در نوعی صندوق ارزی ذخیره می شد، سیر حوادث هم به گونه ای متفاوت از پایان فیلم اسرار گنج دره جنی رقم می خورد که از قضا هویدا موقع اکران آن، زودتر از همه پیام سیاسی آن را گرفت.
#صلاح_الدین_خدیو

@tarbd

292 viewsDr.m Ahmadi, 13:57