مؤسسه تابشِ فرهنگ و اندیشه

📌پرسشگری‌های بیدارگر و دل‌انگیز قرآن

✍ #فرزان_خاموشی

❓آیا من پروردگار شما نیستم؟

✨{وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِن بَنِي آدَمَ مِن ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ ۖ قَالُوا بَلَىٰ شَهِدْنَا أَن تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَٰذَا غَافِلِينَ} [سوره الأعراف: ۱۷۲]

🌸 ترجمه:
«و (به یاد آرید) آنگاه که پروردگارت از پشت‌های بنی آدم، ذریتِ آنان را برگرفت و آنان را بر خودشان گواه ساخت (و پرسید:) آیا من پروردگار شما نیستم؟ گفتند چرا، ما گواهی دادیم (که تو پروردگار ما هستی. آنان را بر شما گواه ساخته‌ایم) تا مبادا روز قیامت بگویید که ما از این (حقیقت) غافل بوده‌ایم.»

🔹پیام پرسش:

✅ این آیه، شالودهٔ تاریخ قدسی و انسان‌شناسی اسلامی است و رابطه بنیادین میان خدا و انسان را بر اساس تصدیق مستقیم بندگان به پروردگاری خداوند در لحظه آفرینش ازلی نشان می‌دهد.
📚 (تفسیر معاصرانه قرآن، ج ۳، ص ۲۴)

✔️ سرشت انسان خداجو و خداخواه است و تاریخ زندگی بشر گواهی بر فطری بودن این میل است. رابطه انسان و خدا مانند آهن و مغناطیس است. انکار خدا ناشی از ترس از از دست دادن آزادی است؛ همانطور که فرشاد طاهر بانه می‌گوید: خداناباوران احساس خطر می‌کنند که مبادا آزادی‌شان سلب شود.
📚 (از بی‌خدایی جاهلانه تا دینداری عاقلانه، ص ۶۹-۷۰)

✔️ دین ریشه‌کنی‌ناپذیر است؛ حتی در شرایط سخت دوباره جوانه می‌زند. ویل دورانت می‌گوید: دین صد جان دارد، هرچه بکشیش، دوباره زنده می‌شود.
📚 (فطری بودن دین، ص ۱۰۳)

✔️ منکران خدا در واقع خدایان دیگری برای خود می‌سازند. برتراند راسل پاسخ می‌دهد که انسان‌ها به چیزی برای تقدیس و پرستش نیاز دارند، اما لزوماً آن خدا نیست؛ ممکن است جامعه، ملت یا پرچم را پرستش کنند. این گرایش عملی فطری به پرستش است.
📚 (فطری بودن دین، مطهری، ص ۱۵۱)
مثالی مانند زنی که عروسک را به جای فرزند در آغوش می‌گیرد برای آرامش قلبی است.
📚 (اسلام به مبارزه می‌طلبد، وحیدالدین خان، ص ۲۴۶)

➖ دلایل خداجویی و خداخواهی انسان:

♡۱• ذاتی بودن:
تمایل به خدا از عمق فطرت است. الکسیس کارل: (احساس دینی، جنبشی است که از اعماق فطرت سرچشمه می‌گیرد.)
♡۲• همگانی بودن:
همه جوامع به دین نیازمندند. اریک فروم:
(هیچ‌کس نیست که به دینی نیازمند نباشد.)
♡۳• قدیمی بودن:
تاریخ بشریت همواره دین داشته است. مارک مولر:
(گذشتگان ما از زمان‌های دور به درگاه خداوند سر فرود آورده‌اند.)
♡۴• جذابیت و نفوذ:
دین همیشه در جوامع نفوذ و اثرگذار بوده است. ارنست رنان:
(علاقه به دین هرگز محو نمی‌شود.)
📚 (پس خدا وجود ندارد، ابراهیم کامران‌پور، ص ۶۹۶)

👈 پایان آیه اشاره به موانعی دارد که انسان را از حس خداجویی دور می‌کند:

🔹 غفلت: یعنی سهل‌انگاری ذهن نسبت به حقایق خداشناسی در حالی که امکان درک وجود دارد.
📚 (معارج التفکر و دقائق التدبر، ج ۵، ص ۱۳)

🔹 محیط اجتماعی: تأثیر خانواده و جامعه بر دین انسان که در حدیث معروف آمده:
(کل مولود يولد على الفطرة فأبواه يهودانه أو ينصرانه أو يمجسانه)
📚 (بخاری ۱۳۸۵، مسلم ۲۶۵۸)
هر کودک بر فطرت خداشناسی متولد می‌شود اما پدر و مادر او را به دینی دیگر می‌سازند.

🔹 تأثیر شیاطین انس و جن: القای شبهات در سه محور کلی (خدا، رسول، قرآن) که موجب انحراف می‌شود.
🌾 حدیث قدسی:
«إني خلقت عبادي حنفاء كلهم، وإنهم أتتهم الشياطين فاجتالتهم عن دينهم...» [مسلم]
🌸 ترجمه:
(خداوند بندگانش را حق‌گرا آفریده اما شیاطین آنان را از دینشان دور می‌کنند و چیزهایی را حرام می‌نمایند که خدا حلال کرده است.)

➣ T.me/tabeshnet