مؤسسه تابشِ فرهنگ و اندیشه

📌 هزینه‌های انتخاب

✅ زندگیِ بشری عرص انتخاب‌های گوناگون است. در هر موقعیتی دو یا چند گزینه وجود دارد و شخص ناگزیر است یکی از گزینه‌ها را برگیرد و دیگر گزینه‌ها را کنار بگذارد.

👈 در غالب موارد، انتخاب درد دارد؛
چراکه گزینه انتخاب‌شده، علی‌رغم سودهایش، احتمالاً زیان‌ها و خطرات و سختی‌هایی هم دارد و گزینه‌های ردشده هم احتمالاً سودها و فوایدی دارند.
✔️ همین است که کارِ انتخاب را دشوار و پیچیده می‌کند.

➖ شخص هرگزینه‌ای را که انتخاب می‌کند، این احتمال وجود دارد که در آینده از انتخاب خود پشیمان شود.

اگر یک گزینه مطلقاً خوب و گزینه‌های دیگر کاملاً بد بودند، انتخاب کردن کاری بس آسان و دل‌پذیر می‌شد.

✅ نکته بسیار مهمی که باید در هر انتخابی به آن توجه داشت، این است که انتخابِ بدون هزینه وجود ندارد.

➖ هر انتخابی، خواه‌ناخواه با مقداری رنج و درد همراه است و تقریباً محال است که شخص گزینه‌ای را انتخاب کند و هیچ هزینه‌ای بابت آن نپردازد؛

👈 بنابراین مسأله بر سر رنج کشیدن و رنج نکشیدن نیست.
👈 مسأله بر سر این است که کدام رنج‌ها زیباتر و معنادارتر و یا دست کم قابل تحمل‌تر هستند.

➖ ما باید هنگام انتخاب کردن به این توجه کنیم که آیا رنج‌های ناگزیری که از پیِ‌انتخاب ما درمی‌رسند، ارزشمند و معنادارند یا نه.

✔️ کسی که دنبالِ انتخابِ بدون هزینه و گزینه بدون رنج می‌گردد، به احتمال قوی در زندگی خود قادر به هیچ انتخابی نخواهد بود.

👈🔻 در دنیای انسانی چیزی به نام انتخابِ بدون درد و تصمیمِ بی‌هزینه وجود ندارد.

➖ از این چشم‌انداز انتخاب کردن بی‌نهایت ارزشمند است و از معیارهای رشد انسانی به شمار می‌آید، اما در عین حال بسیار وحشتناک نیز هست.

👤 شاید به همین دلیل باشد که مولانا اختیار انسان را به دوزخ تشبیه می‌کند:
جمله عالم ز اختيار و هست خود
مي‌گريزد در سرِ سرمست خود
می‌گریزند از خودی در بیخودی
یا به مستی یا به شغل، ای مهتدی!
تا دمی از هوشیاری وارهند
ننگ خمر و زمر بر خود می‌نهند
جمله دانسته که این هستی فخ است
فکر و ذکر اختیاری دوزخ است
(مثنوی، د ۶/ ۲۲۷ - ۲۲۴)

به نظر می‌رسد فهم عمیق این مسأله که انتخاب بدون هزینه وجود ندارد، تا حد زیادی آرام‌بخش است و خاطر ما را تسلی می‌بخشد.

➖ وقتی بفهمیم هر انتخابی حتماً هزینه‌ای دارد، راحت‌تر دست به انتخاب می‌زنیم و بیشتر به انتخاب‌های خود متعهد می‌مانیم.
👈 فقط باید صادقانه، آگاهانه و مشفقانه به این بیندیشیم که کدام رنج‌ها برای ما و کسانی که انتخاب ما بر سرنوشت آن‌ها تأثیر می‌گذارد، کم‌هزینه‌تر و قابل تحمل‌تر هستند.

✍️

#ایرج_شهبازی

📱

T.me/tabeshnet

Please open Telegram to view this post