ادامه پست " پنگان کشی"

و هشتی ما یکی از آن مکان ها بود و من همیشه به تماشای آب برها و پنگان کش ها می رفتم . و اگر شب بود با ترس و دلهره همراه پدرکه فانوس بدست بود در تاریکی باغ به صدای آب گوش می دادم گویا در عالم خیال هنوز محمد رضا کَبلَحجی (کربلایی حاجی) را می بینم که بیل در دست پل ها را می شکافت راه آب ها را می بست و باز می کرد و آب را هدایت می نمود . از آنجا که گفته شد پنگان کش ها همیشه دقیقاً در محل خانه ای که آب نوبت آن بود نبودند و اغلب چند صد متری دنبال تر در محلی اطراق می کردند پایان سهم آب هر خانه را با صدای بلندی اعلام میداشتند که آن را هُو می گفتند ( هووووووو ) و یا همزمان با هو کردن (گفتن) کاه بر آب می ریختند. وقتی که کاه به محل خانه ای که آب به آنجا میرفت می رسید راه آب آن خانه را می بستند و آب را به خانه جدید هدایت می کردند .
🖌مرحوم محمد مهدی امینیان مدرس

📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

💧داستان آب در طبس _ ۱

🏔منشأ آب شهر طبس

آب طبس حاصل ترکیب چشمه های متعددی در کوههای شتری است که به وسیله یک قنات کهن که در برخی قسمت ها در دل سنگ حفاری شده  از کال سردر به طرف طبس هدایت می شود و در محلی به نام «فره ونگ» از زیر زمین بیرون می آید و به طرف شهر طبس به جریان می افتد.
ضمن عبور از این مسیر که دارای شیب طبیعی است تعدادی آسیاب های آبی را به راه می انداخت (آسیاب ها در زلزله 1357 تخریب گردیده است)
در حال حاضر مسیر نهر  در دهه 60 سیمانی و پس از عبور از پارک شهدای گمنام به میدان معلم (احداث دهه 70) و سپس از انتهای باغ گلشن وارد این باغ می شود این آب پس از آبیاری و عبور از باغ گلشن واردشهر شده باغ ها و محله های شهر را آبیاری می کند و آب انبارها را پر از آب مینماید .
در دهه 70  برروی این نهر در ورودی به رشته کوه شتری ؛ سد خاکی نهرین بنا شده است که علاوه بر ذخیره سازی آب نهر در ایام زمستان ؛ جلو سیلابهای مسیر هم گرفته شود .
اکنون بخشی از آب شرب طبس از چاه های معروف به کوثر تامین می‌شود.
#آب

📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

💧داستان آب در طبس _۲

📜آب شهر طبس در اسناد تاریخ:

تاریخ نویسانی که آثارشان از قرن های اولیه اسلامی باقی مانده است در توصیف هایی که از طبس نموده اند همواره تامین آب طبس را به وسیله چشمه و کاریز متذکر شده اند . برای مثال ابواسحق ابراهیم بن محمد استخری (متوفی به سال 346 قمری ) در کتاب مسالک و ممالک که از روی کتاب صورالاقالیم تالیف ابوزید سهل بلخی ( متوفی به سال 322 قمری ) تهیه نموده است می نویسد :

« و طبسین کمتر از قاین است درخت خرما دارد و در شمار گرمسیر است و حصاری دارد ولی قهندژ ندارد و آب از کاریز بردارند . »

حمدالله مستوفی در کتاب نزهه القلوب می گوید :« طبس گیلکی شهری است کوچک و … آبش از چشمه است مقدار دو آسیاب گردان آب باشد … »

📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

💧داستان آب در طبس _۳

💦سرچشمه های آب طبس

آب کشاورزی طبس ازچندین چشمه تشکیل شده که شامل چشمه های زیر میشود :
۱_ قنات قنبر
۲_ قنات طاهر
۳_چشمه اوخنکو
۴_چشمه ابگرم مرتضی علی
۵_ چشمه غار شنی یا کوثر
۶_ قنات جعفری
۷_چشمه گندا


🌀تصویر : چشمه قنبر
چشمه قنبر پرآب ترین سرچشمه آب طبس می باشد

📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

💧داستان آب در طبس _۴

♨️چشمه آبگرم مرتضی علی

چشمه های آبگرم مرتضی علی ، عمدتا از نوع گسلی و کارستی بوده و علت گرمای آب مجاورت آبهای زیرزمینی با سنگهای آتشفشانی جوان که در نزدیک سطح زمین قرار گرفته اند و بالا بودن گرادیان ژئوترمال منطقه می باشد.
این چشمه ها در شروع دره تنگ کانیونی ایجاد شده در سنگهای آهکی می باشد که به نام تنگ عباسی معروف است.
#آب #چشمه #آبگرم


اطلاعات بیشتر :
http://www.tabasenc.ir/%D8%B7%D8%A7%D9%82-%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3-abbasi-historic-dam/


📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

💦چشمه غار شنی_ طبس

💧داستان آب در طبس _۵

یکی دیگر از سرچشمه های آب طبس ؛ چشمه غاری است با نام شنی یا کوثر

این چشمه حدود صدمتر پایین تر از حمام مرتضی علی قرار دارد و دارای آبگرم است
طول غار آن حدود ۱۰ متر و به فضایی وسیعتر ختم می‌شود

قدمت سنگ های آهکی سازند جمال که این چشمه ها از میان آن میجوشد مربوط به دوران اول زمین شناسی (پرمین) با عمر بیش از دویست میلیون سال یعنی زمانی که طبس در کف اقیانوس بوده است .
ولی سن چشمه به کمتر از دو میلیون سال پیش یعنی دوره چهارم زمین شناسی برمیگردد.

فیلم : علی شبانی
مطلب: دکتر محمد ناظمی


دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

💦چشمه قنات جعفری

💧داستان آب در طبس _۶

در محل اتصال روستای خرو به کال سردر ، چشمه قناتی بنام جعفری قرار دارد که بخشی از آب طبس را تامین می‌کند
این قنات دارای آب سرد و گواراست
طول قنات حدود ۸۰ متر است

📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

تصویر جالبی از شکاف مظهر چشمه جعفری در کوهستان شتری شرق طبس در فاصله سالهای قبل از ۱۳۳۲ تا ۱۳۹۵ که
به تقریب ۳متر بلندتر شده و نرخ فرازگیری کوهستان پویای شتری را در فاصله این ۶۲ سال در حدود ۵ سانتیمتر درسال نشان میدهد
تصویر: پایان نامه کارشناسی ارشد خانم تکمیلی و مهندس سیفی

✒مطلب ارسالی: دکتر محمد ناظمی

📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

🏛تاق عباسی

💧داستان آب در طبس_۷

علاوه بر چشمه سارهای سرد و گرم و قنات های طبس ، سیلابها هم در تامین بخشی از آب طبس نقش بسزایی دارند
ولی سیلابهای با دوره بازگشت یکصد ساله بعضا بارها باعث تخریب‌ بخش‌هایی از طبس و روستاهای اطراف در تاریخ بوده است .

لذا مهندسان مبتکر عصر صفوی تدبیری اندیشیدند تا این نعمت سرکش طبیعت را لجام بزنند و برای آبادانی طبس رام کنند .
سدی با تأخیر در حرکت سیلابهای مخرب با دبی زیاد ، را در میان دره شرقی طبس طراحی و اجرا کردند .
سد شاه‌عباسی طبس به #طاق_عباسی هم شهرت دارد،

این سد با حفظ جریان پایه هیدرولوژیکی رودخانه نهرین، اراضی زراعی و سکونتگاهی پایین‌دست را در برابر سیلاب‌های عظیم و مخرب را محافظت میکند.
به این ترتیب، هم هیچ رسوبی در پشت سد انباشته نشده و عمر مفید سازه کاهش نمی‌یافت و هم معبر عبور آبزیان - فیش‌وی - فراهم بود.


✒مطلب : محمد رضا ملازاده

📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

🏗سد نهرین

💧داستان آب در طبس_۸

در گذشته مجموعه آب‌ چشمه های کوه شتری در سمت شرق طبس پس از پیمودن از کال پلنگان توسط یک قنات دستکند در بدنه سنگی به کال سردر می‌رسید و از آنجا توسط جوی آب به شهر طبس سرازیر می‌شد .
در سال ۱۳۸۰ با هدف ذخیره سازی آب نهرین و سیلاب های فصلی که معمولا در پایین دست خود باعث خرابی میشدند و هرز میرفتند؛ سد نهرین بنا شد

مشخصات سد نهرین طبس
nahrein dam
زمان شروع : ۱۳۸۰
زمان اتمام : ۱۳۸۴
توضیحات : 
– ارتفاع سد: 60 متر
– طول تاج سد: متر223
– حجم آبدهی سالانه: 85/9 میلیون متر مکعب
– حجم عملیات خاکی هسته رسی و پوسته : به ترتیب 210000 و 1000000 متر مکعب
– حجم عملیات خاکبرداری و سنگبرداری : 2/1 میلیون متر مکعب
– حجم عملیات بتنی : 28200 متر مکعب
– حفاری و تزریق : 28000 متر طول
– طول گالری انحراف : 400 متر

📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

پنجم اسفند ؛ روز مهندس مبارک باد ...

گل های نرگس طبس_ روستای کریت
عکس: آقای حمید حقی

📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

🌙حلول ماه مبارک رمضان ؛ مبارک باد

📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

🌙پخت غلیفی _روستای حلوان
فیلم: خانم زهرا رجبی
📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

همشهریان عزیز طبسی "عِیدتو مبارک بِشَ"

📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

🌺یا مقلب القلوب و الابصار
🌺 یا مدبرالیل و النهار
🌺یا محول الحول و الاحوال
🌺حول حالنا الی احسن الحال

عیدتون مبارک
۱ فروردین ۱۴۰۳

📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

لحظه دیدنی طلوع خورشید در طبس
#خانه_خورشید

📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

میدان معلم
عکس: آقای سجاد شکیبی

📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC

گشتی در طبس

📚 "دانشنامه طبس"
رسانه تخصصی هویت و فرهنگ طبس
📚 Tabas ENCyclopedia
🌐 @TabasENC