DevOps - muhandis o'zi kim va nima qiladi?

🔤 @sysadmin_x

TCP/UDP port raqamlari bo‘yicha testlar

🔤 @sysadmin_x

Bootloader (butloader) — bu kichik dastur, kompyuter yoki qurilma yoqilganda birinchi bo‘lib ishga tushadi.

Asosiy vazifalari:

🔵Qurilmaning “temir qismlarini” ishga tayyorlash: protsessor, operativ xotira, qurilmalar.
🔵Operatsion tizimni (Windows, Linux, Android va boshqalar) topib, yuklash

Oddiy qilib aytganda:

🔵Bootloader — bu kompyuter yoki telefonning “start boshqaruvchisi”. Qaysi tizimni ishga tushirishni tanlaydi va unga boshqaruvni topshiradi.

Misollar:

Windows’da — Windows Boot Manager.
Linux’da — GRUB, LILO.
Android telefonlarda — ichki bootloader bo‘ladi, undan ko‘pincha yangi tizim (proshivka) o‘rnatishda foydalaniladi.

🔤 @sysadmin_х - obuna bo'ling!

Network Bridge (tarmoq ko‘prigi) — bu tarmoq qurilmasi yoki dasturiy funksiyasi bo‘lib, bir nechta lokal tarmoq segmentlarini (LAN) bir-biriga ulab, ularni bitta umumiy tarmoq sifatida ishlashini ta’minlaydi.

🔵OSI 2-qavat (Data Link) qurilmasi/funksiyasi.
🔴Bir nechta L2 segmentlarni (masalan, ikki switch yoki portlar to‘plamini) bitta umumiy LAN/broadcast domenga birlashtiradi.
🔵MAC-manzillar bo‘yicha kadrlarni (frame) yo‘naltiradi; IP darajasiga chiqmaydi.

Qanday ishlaydi? (Transparent bridging)

MAC o‘rganish (learning): kelgan kadrning manba MAC’i qaysi portdan keldi — shu portga bog‘lab MAC-jadvalga yozadi.
Filtrlash/yo‘naltirish:
🔵Agar manzil MAC jadvalda bo‘lsa → kerakli portga unicast qilib uzatadi.
🔴Agar topilmasa → flooding (hamma portlarga, kirgan portdan tashqari) yuboradi.
Aging: MAC-jadvaldagi yozuvlar vaqt o‘tib o‘chadi (odatda bir necha daqiqada).

Looplar va STP

🔴Bir nechta yo‘l bo‘lsa, L2 loop paydo bo‘lishi mumkin (cheksiz flooding/broadcast storm).
🔵Buni oldini olish uchun STP/RSTP/MSTP ishlatiladi:
🔴BPDUs bilan “root bridge” tanlanadi.
🔵Ayrim portlar discarding/blocking holatida turadi.
🔴Edge portlar uchun PortFast, BPDU Guard, Root Guard, Storm Control tavsiya etiladi.
🔵Bridge turlari va amaliy misollar

🔤 @sysadmin_x - obuna bo'ling, bugun kechagidan ko'proq bilimga ega bo'ling!