#cisco #netadmin

Mavzu: TCP/UDP (lavha)

🕊@sysadmin_x

TCP/UDP farqini, bir qarashda tushinish imkoni🥲

💻 @sysadmin_x

Port Mirroring (port oynalash) — bu kommutatorning maxsus funksiyasi bo‘lib, u orqali bitta portdan o‘tayotgan barcha trafik boshqa portga nusxa ko‘rinishida uzatiladi.

Asosiy maqsadi:
▪️Tarmoq trafigini kuzatish va tahlil qilish.
▪️Sniffer dasturlar (Wireshark, tcpdump) yordamida paketlarni ko‘rish.
▪️Xavfsizlik va nosozliklarni aniqlash.

Ishlash prinsipi:
▪️Oddiy portdan trafik o‘tadi (masalan, Port 1).
▪️Kommutator shu trafikka oyna yasaydi va uni maxsus kuzatuv portiga (masalan, Port 10) yuboradi.
▪️Administrator kuzatuv portiga tahlil qiluvchi kompyuterni ulaydi va butun oqimni ko‘radi.

Port Mirroring — bu tarmoqdagi “kamera kuzatuvi”. Tarmoqda nimalar bo‘layotganini ko‘rish uchun ishlatiladi.

🔤 @sysadmin_x

Port Mirroring sxemasi qanday ishlaydi?

1️⃣ Trafik (Port 1)

🔵Asosiy ma’lumot oqimi 1-port orqali switch’ga kiradi.
🔵Bu odatiy tarmoq trafikidir: foydalanuvchi kompyuteridan serverga yoki internetga ketayotgan paketlar.

2️⃣ Kommutator (Switch)

🔴Switch trafikni boshqaradi va kerakli yo‘nalishga yuboradi.
🔴Shu bilan birga, Port Mirroring funksiyasi yoqilgan bo‘lsa, switch shu oqimning nusxasini ham tayyorlaydi.

3️⃣ Mirror Port (Port 10)

🔵Nusxa ko‘rinishidagi trafik 10-portga yuboriladi.
🔵Bu port faqat kuzatish uchun ishlatiladi, ya’ni trafikni “oyna” qilib beradi.

4️⃣ Monitoring PC

🔴Monitoring kompyuteri mirror portga ulanadi.
🔴Unda maxsus dastur (masalan, Wireshark) ishlaydi.
🔴Shu orqali administrator barcha paketlarni real vaqt rejimida ko‘rib, tarmoqni tahlil qiladi.

Oddiy qilib aytganda, bu sxema kamera qo‘yilgandek: trafikni to‘xtatmasdan, yon tomondan nusxa olib, kuzatish imkonini beradi.

🔤 @sysadmin_x

Wireshark’da siz ko‘rishingiz mumkin bo‘lgan real paketlar quyidagicha ko‘rinadi:

🔵Source / Destination – qaysi IP manzildan qayerga paket ketayotganini ko‘rsatadi.

🔵Protocol – protokol turi (DNS, TCP, TLS, HTTP va h.k.).

🔵Info – paket haqida qisqacha ma’lumot (masalan, DNS so‘rovi, TCP qo‘l siqishi, TLS shifrlash).

🔤 @sysadmin_x

#rasmiy

Yangi o’quv yilida, 👋 ilm.uz IT Akademiyasida barcha yo’nalishlarda grant o’rinlari ajratiladi!

✅@sysadmin_x

🤔 USB - A / USB - C

✅ @sysadmin_x

Repository nima?

Repository (repo) — bu dasturlar va ularning yangilanishlari saqlanadigan server yoki omborxona.
Linux tizimlarida (Debian, Ubuntu, CentOS va h.k.) yangi dastur o‘rnatishda yoki yangilashda biz aslida repository’dan foydalanamiz

Oddiy misol
Debian’da masalan nginx o‘rnatmoqchi bo‘lsang:

sudo apt install nginx

🔴Bu buyruq internet orqali Debian repository’siga murojaat qiladi.
🔴U yerdan nginx paketi va uning bog‘liq kutubxonalari yuklab olinadi.
🔴Keyin tizimingga o‘rnatiladi.

Demak, repository — bu dasturiy ta’minot ombori.

Xulosa

🔵Repository = dasturlar saqlanadigan omborxona/server.
🔵U orqali biz dasturlarni o‘rnatamiz, yangilaymiz va o‘chirib tashlaymiz.
🔵Sysadmin sifatida sen repo manzillarini sozlashni va ulardan foydalanishni bilishing kerak.

🔤 @sysadmin_x

DevOps - muhandis o'zi kim va nima qiladi?

🔤 @sysadmin_x