*Баалга сырыттым – Онегинныын...*

Кэрэ сиргэ – Кириэстээххэ, сылын аайы ыытыллар улуу Пушкиҥҥа аналлаах тэрээһин быйылгы тиэмэтэ "Евгений Онегин" диэн буолан ньиргийэн ааста. Кириэстээх киэн туттуута буолуон буолбут Умтичаана, Юрий Васильевтар кустук түһэн сандаарбыт уһаайбаларыгар кэрэ тэрээһин буолла. Хаһаайыттар түптэ буруотун унаардан, алгыстаах алаадьынан, кыынньар коза кымыһынан айах тутан көрсөөттөрүн кытта олохтоох кинигэ кыһатын тутаах үлэһитэ Людмила Данилова, "Тымтык" литературнай түмсүү көҕүлээһиннэринэн бэрт да тэрээһин буолан ааста.
Биири олох тоһоҕолоон туран бэлиэтиэхпин баҕарабын. Олохтоох оскуола учууталлара ,нуучча тылын учуутала Жиркова Маргаритиа Ивановна салалтатынан, олус да киэҥ, баай ис хоһоонноох, бэйэтэ бэйэтиттэн сиэттиһэн тахса турар тэрээһини ыыттылар. Умнуом иннинэ этэн кэбиһэбин, бу маннык тэрээһини улуус киинигэр элбэх оҕону, улахан дьону хабан ыыппыт киһии.
Оскуолаттан үөрэппит "Евгений Онегиммын” нойосуус билэбин , кыратык умна эрэ быһыытыйдым ини диэбитим атын өттүнэн эргийэн таҕыста.
Онегин баалга ыҥырыллыаҕыттан таҥнар таҥаһын муодатыгар, туттуутугар –хаптыытыгар, аһыыр аһылыгар , тоҕо денди диэн ааттаналларыгар , онно туох ирдэбил баарыгар тиийэ араас хаартыскалары көрдөрө көрдөрө саҕалыахтарыттан отой айахпын атан кэбистим. Учууталлар диэх курдук, отой Пушкинныын Онегин уобараһын бииргэ айбыт курдуктар. Маргарита Ивановна бэлэмнээн кэлбит тиэкиһиттэн, саҥатыттан – иҥэтиттэн улахан олохтоох өйдөөх, баай тыллаах – өстөөх, түс –бас киһи эбит диэн сыаналаатым. Ол кэмтэн кэлбит үҥкүүнү көрөөччүлэрдиин үҥкүүлээтилэр, отой Онегинныын үҥкүүлүү сылдьар курдуктар. Онно үҥкүүлэспиттэр Наташа Ростова бастакы баалга кэлбитин курдук долгуйан туран үҥкүүлээтилэр. Оскуола үөрэнээччилэрэ Игнатьева Надя, Данилова Настя ол саҕана ханнык оонньууну оонньуулларын, инникилэрин хайдах таайсалларын кэпсээтилэр, оонньотон да ыллылар. Сол да саҕаттан кыргыттар барахсаттар хайдах киһиэхэ, хаһан эргэ тахсалларын таайсаллар эбит. Арыый эдэрбит буоллар эргэ тахсыах санаалар киириэ эбиттэр.
Улуу Пушкины араас омук барыта бэйэтин тылынан саҥардарга холонор. Олортон Кириэстээхтэр бэйэлэрин кыргыттара Мохова Антонина Александровна, Васильева Наталья Егоровна тылбаастара күн сирин көрөөрү сылдьар эбит, кинилэр айымньыларынан поэтическай лотерея оонньонно. «Ньургуһун” түмсүү чилиэнэ Лидия Данилова – Илгийэ тылбааска эмиэ аһара күүстээҕин санатан ааһар тоҕоостоох. “Мой Пушкин” аһаҕас микрофон буолла. Онно былдьаһа былдьаһа киһи барыта эттэ – тыынна, бары да улуу киһи айымньытыгар сүгүрүйэрбитин биллэрдибит. Дьоҥҥо көҕүйэн салайааччыбыт Ымыычаана, Кыыдаана пушкинныы хоһооҥҥо холоммуттарын, мин тылбааска санаммыппын дьон истиитигэр таһаардыбыт. Күн Сиккиэрэ, Алаас Кыыһа бэлэмнээн кэлбит айымньыларын аахтылар. Кыыдаана Пушкин бастакы кинигэтэ ол саҕана 5 солкуобай сыаналааҕын, билигин ол кинигэ 36855 турарын, Москубаҕа аукциоҥҥа 4,6 мөлүйүөҥҥэ барбытын иһитиннэрэн сөхтөрдө. Пушкин кинигэлэрин быытапката, уруһуй , каллиграфическай буочарга күрэхтэргэ үлэлэр киирбиттэр. Олортон ордук Сунтаар 1 ньүөмэрдээх оскуолатын 8 кылааһын үөрэнээччитэ Сайаана Максимова үлэтин( Пушкин мэтириэтэ) сөҕө, хайгыы көрдүм. Бүтэһигэр бары “Мой русский язык” хоһоону доргуччу ааҕан түмүктээтибит.
Дьикти баай экспонаттаах чуорааҕа арчыһыт, алгысчыт Сыдьаайа алҕаан – силээн, күөх окко үктэннэрэн киллэрдэ. Баай – талым астаах остуолга олорон бу кэрэ күнү бэлэхтээбит Кириэстээх талыы – мааны дьонугар махтанныбыт, күллүбүт – үөрдүбүт, эһиилги улуу Пушкиммыт 225 сыллаах өргөйдөөх үбүлүөйүн көрсө улахан олук уурулунна. Бу курдук улуустааҕы “Ньургуһун” түмсүү айымньылаах биир күнэ кэрэ кэпсээн буоллун. Улуус айар талааннаахтарыгар куруук улахан суолта биэрэн өйүүр улууспут култууратын уонна айылгытын салаатыгар( сал.э.т. Саргылана Омукова) массыынанан хааччыйбытыгар улаханнык махтанабыт.

*Зинаида Федотова -Дьол Кыыма*

Сунтаар хамаандата Ньурбаҕа ветераннар спартакиадаларыгар.

@sunaar_ulus

ИТОГИ АВИАПАТРУЛИРОВАНИЯ

Сегодня, 08.06.2023г. по результатам авиаоблета на территории Сунтарского улуса термоточек не обнаружено.

@suntaar_ulus

*Бэс ыйын 6 күнүгэр Сунтаар улууһугар барыллаан куоластааһын түмүктэннэ*

Быйыл биьиги улууска аны күһүн буолуохтаах олохтоох бэйэни салайыныы уорганнарын Кутана нэһилиэгин баьылыгын быыбара уонна биир мандааттаах быыбарнай уокуруктарга, улуус мунньаҕын дьокутааттарын быыбардара буолуохтаахтар.
Муус устар ый 19 кунугэр олохтоох баартыйа бэлитиичэскэй сэбиэтин мунньаҕын уурааҕар олоҕуран, быыбар иннинээҕи барыллаан куоластааһын бу дьыл бэс ыйын 6 күнүгэр буолара бигэргэнэн, маны таһынан, бэлитиичэскэй сэбиэт Саха сиринээҕи эригийиэннээҕи бэлитиичэскэй сэбиэтин уурааҕар олоҕуран куоластааһын 4-с мэдиэлинэн олохтоох бэлиитсэбиэт чилиэттэрэ, ситэриилээх кэмитиэт кытталлара бигэргэммитэ.
Ситэриилээх кэмитиэт иһинэн улуус мунньаҕын дьокутаатыгар уонна Кутана нэһилиэгин баһылыгар, барыллаан куоластааһыҥҥа кыттыыга дөкүмүөннэрин барыта 37 киьи биэрэн барыллаан куоластааһыҥҥа кыттарын биллэрбитэ.
Саха сирин үрдүнэн олохтоох бэйэни салайыныы уорганнарын биир кэлим барыллаан куоластааһына бэс ыйын 6 күнүгэр сарсыарда 8 чаастан киэьэ 20 чааска дылы куоластааһын анал саайтка ыытылынна.
Куоластааьын түмүгүнэн уокуруктарынан (нэьилиэктэринэн) улуус мунньаҕын дьокутааттарыгар хандьыдааттар маннык таҕыстылар:
*1* . Т-Дьаархан, Сиэйэ, Түбэй биир мандааттаах уокуругар Комин Михаил Пантелеймонович - бааһынай хаһаайыстыба салайааччыта;
*2* . Күүкэй, Кутана - Евсеев Михаил Иванович,
*3* . М-Күөл, Элгээйи аҥаара - Игнатьева Софья Васильевна, Элгээйитээҕи орто оскуола дириэктэрэ;
*4* . Хоро, Толоон, Элгээйи аҥаара - Попов Семен Валерьевич, ООО "Тепло" дириэктэрэ;
*5* . Күндэйэ, Сунтаар нэһилиэгэ (хиимийэ өттө)- Лазарева Ольга Юрьевна, Күндэйитээҕи орто оскуола дириэктэрин иитэр-үөрэтэр өттүгэр солбуйааччы;
*6* . Кэмпэндээйи, Уустуйа, Хадан, Туойдаах нэһ. - Иванов Альберт Ионович, улуустааҕы үөрэҕирии управлениятын салайааччыта;
*7* . Промкомбинат уокуруга
Сунтаар сэл. - Данилов Николай Романович, А. Иванов аатынан олимпийскай резербэлэри бэлэмниир оҕо спортивнай оскуолатын көҥүл тустууга тренера;
*8* . Бааркабай уокуруга
Сунтаар сэл. - Иванов Трофим Алексеевич, улуустааҕы ыччат бэлиитикэтин салайааччыта;
*9* . Сунтаар уокуруга (сыантыр) - О Юрий Дмитриевич, Бартыһааннааҕы норуот айымньытын киинин дириэктэрэ;
*10* . Бартыһаан уокуруга - Николаев Семен Александрович - бэйэ дьарыктаах;
*11* . Тумусукан уокуруга - Яковлев Владимир Иванович, ООО "Дабанстрой" ген. дириэктэрэ;
*12* . Абаҕатааҕы уокурук - Бекренева Мария Афанасьевна, М. Герасимов аатынан Сунтаардааҕы санаторнай оскуола интернатын дириэктэрэ;
*13* . Бордоҥ, Илимниир, Сунтаар нэһ.(Межколхозная, пер. Энергетиковтан Лесной территориятыгар дылы) - Яковлев Игнат Романович, ООО "Жилкомсервис" ген. дириэктэрэ;
*14* . Тэҥкэ, Аллаҥа, Тойбохой аҥаара - Попова Ульяна Дмитриевна, улуус мунньаҕын депутаттарын сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ;
*15* . У-Күөл, Тойбохой аҥаара - Тотонов Айаал Валерьевич, Г. Бессонов аатынан Тойбохойдооҕу орто оскуола дириэктэрэ;
*16* . Кириэстээх, Куокуну нэһ. - Анисимов Владимир Федорович, улуустааҕы тыа хаһаайыстыбатын салайааччыта;
*17* . Бүлүүчээн, Наахара, Дьаархан нэһ. - Максимов Андрей Алексеевич, бааһынай хаһаайыстыба салайааччыта.
Маны таһынан Кутана нэһилиэгин баһылыгар Давыдов Николай Васильевич ылла.
Барыллаан куоластааһыҥҥа кыайбыт дьон, аны күһүҥҥү быыбарга БИИР НЬЫГЫЛ АРАССЫЫЙА баартыйа аатыттан кыттыахтара.

Сунтаардааҕы ситэриилээх кэмитиэт.

Бэс ыйын 9 күнүгэр Сунтаар улууһун баһылыга Анатолий Григорьев, Ленин болуоссатыгар Дьокуускай куораттан айаннаан кэлбит Өрөспүүбүлүкэбит араас муннуктарыттан турар ыччат десанын "ZEMA" түмсүүнү көрүстэ.
Ыччаттар бүгүн Сунтаар нэһилиэгэр субуотунньуктаан, һассын "Турсун" 1 Республиканскай ыччат туризмыгар кыттыахтара. Уопсайа туризмҥа 20 хамаанда туран күрэхтэһиэхтэрэ.