ТЫА ХАҺААЙЫСТЫБАТА

🔹️🔹️🔹️Быйыл үүтү соҕотуопкалааһыҥҥа Сунтаар улууһа иккис сылын субуруччу республика үрдүнэн бастыҥ көрдөрүүнү ситистэ. Сыллааҕы былаан сэтинньи 1 күнүгэр туолан, билигин куоһарыыга үлэ барар. Үүт туттарааччыларга 445 мөл 128 тыһ солк субсидия төлөннө.

2025 сылга олохтоох бэйэни салайыныы боломуочуйаларын кэҥэтии тиһигинэн тыа хаһаайыстыбатын өйөбүлүн сорох өттө улууска бэриллибитэ. Онтон биирдэстэрэ – тыа хаһаайыстыбатын эбийиэктэрин тутуу. Маныаха Хадаҥҥа Дормидонтова хаһаайыстыбатыгар 36 төбөҕө хотон, Күндэйэҕэ сменаҕа 3 т, Бордоҥҥо сменаҕа 1 т кыамталаах үүтү астыыр сыахтар, атын да дьоҕус эбийиэктэр тутулуннулар.

Күндэйэҕэ “Сырдык аартык” кооперативка 100 миэстэлээх хотону уонна бэйэлэрин күүстэринэн ыанньыксыттар олороллоругар күрүөлээх-хаһаалаах икки дьоҕус олорор дьиэни тутан киллэрдилэр.

Сунтаарга Бэрэ түбэтигэр “Кириэстээх” кооператив 120 төбөҕө хотону, Хаахынайга сайылыгы тутан үлэҕэ киллэрдэ. Эһиил бу базаҕа үлэ-сынньалаҥ лааҕырын үлэлэтэри былаанныыллар.

Арыылаахха уопуттаах салайааччы Римма Семенова “Благо-8” кооператив астыыр-үөллүүр сыаҕын бары эбийиэктэрин улууска бастакынан газгольдер көмөтүнэн автономнай газовай оттукка холботтордо.

Бурдугу хас да нэһилиэк бааһыналарыгар үүннэрэр буоллубут эрээри, куурдуута айылҕа хайдах дьаһайарынан буолар. Ол бородууксуйа хаачыстыбатыгар охсуулаах. Дьэ быйыл Тойбохойго республика бюджетыттан үбүлэнэн 22 мөл кэриҥэ суумалаах 500 тонна оҥорон таһаарар кыамталаах бурдугу куурдар сыах үлэҕэ киирдэ.

Республикатааҕы мелиорация управлениетын кытта бииргэ үлэлээһин түмүгэр улууска экскаватор кэлэн үлэлии сылдьар. Күһүҥҥүттэн саҕалаах модун техника ууга ордук ылларбыт Элгээйи, Бордоҥ, Дьаархан нэһилиэктэригэр уопсайа 3 км 540 м ууну түһэрэр ханаабалары хаста.

Тыа хаһаайыстыбатын эйгэтигэр элбэхтэн аҕыйах биирдиилээн ситиһиилэр, үтүө тускуллаах үлэлэр тустарынан эттэххэ, Уһун Күөллээҕи “Благо” кооператив оҥорон таһаарар арыыта иккис төгүлүн Россияҕа бастыҥынан ааттанан, кыһыл көмүс мэтээлинэн бэлиэтэннэ, Кириэстээх кооперативыгар бородууксуйа саҥа көрүҥүн – мороженайы оҥорор буоллулар, хаһаайыстыбалар оҕо сайыҥҥы лааҕырдарын сөргүтүүгэ үлэни саҕалаатылар.

🚀@suntaar_ulus

2025 сылга үлэҕэ киирбит эбийиэктэр:

- Сунтаарга тыа сирин территорияларын кэлимник сайыннарыы тосхолунан тыа сиригэр чугаһынан суох “Байҕал” Бассейннаах спортивнай комплекс үгүс дьон үөрүүтүн үрдэтэ үлэҕэ киирдэ.

- Кириэстээххэ “Саргы түһүлгэтэ” Социальнай-култуура киинин 1-кы уочарата бу ахсынньы ыйга үөрүүлээхтик аһылынна.

- Сунтаарга “Хаарбах дьиэттэн көһөрүү” тосхолунан үс дьиэ тутулунна. Уопсайа 170 квартираҕа ыаллар көһөн киирдилэр.

- Саҥа түөлбэлэргэ тыа сирин территорияларын кэлимник сайыннарыы тосхолунан “Сунтарэнерго” тэрилтэ олохтоох матырыйаалынан бэйэтин үлэһиттэригэр 6 олорор дьиэни тутан үлэҕэ киллэрдэ.

Тутулла турар эбийиэктэр:
- Сунтаарга 450 миэстэлээх политехническай лицей республика инвестиционнай программатынан тутулла турар. Тутуу бүтэр болдьоҕо 2026 сыл балаҕан ыйын 1 күнэ.

🚀@suntaar_ulus

Суол-иис хаһаайыстыбата

🔹🔹🔹Бу сылга республикатааҕы Суол-иис пуондатын үбүлээһининэн Сардаҥа-Тэҥкэ учаастагар 6,5, Тойбохой-Дьаархан 5,5 мөл тахсалаах өрөмүөн барда, уопсайа 5 км уһуннаах кэрчик.

Устье-Кэмпэндээйи республиканскай суолталаах суолугар “Строймост” тэрилтэ Улахан Харыйа муостатын реконструкциятын түмүктээтэ.

Сунтаравтодор тэрилтэ “Бүлүү” федеральнай суол Күккүрэ-Бэс үрэҕэ кэрчигэр 6 км, Айан-Суол тэрилтэ 6,5 км суол кэрчиктэрин асфальт бүрүөһүн ууран, сырыы-айан биллэ сыыдамсыйда.

🚀@suntaar_ulus

Промышленность

2025 сылга Кэмпэндээйигэ туус хостонор буолбута 385 сылын туолла.

Бу сыл 11 ыйын түмүгүнэн “Кэмпэндээйи” туус хампаанньата 1654 т техническэй тууһу хостоото. Итинтэн 785 т батарда. Аһылыкка туттуллар туус линиятын ылан, ахсынньы 1 күнүнээҕи турунан 51 т аһылыкка туттуллар тууһу бэлэмнээн, суулаан-хаалан атыыга таһаарда.

“Сунтарцеолит” тэрилтэ 52 тыһ 800 т таас чоҕу хостоото, итинтэн 36 400 т туһаҕа таҕыста. Сүрүн туһанааччы - Сунтаардааҕы ЖКХ филиала, итини тэҥэ чоҕу Өлүөхүмэ, Мирнэй уонна Ленскэй тэрилтэлэрэ ылаллар. 28 тыһ 317 т цеолит хостонно, сүрүн туһанааччынан АЛРОСА хампаанньа буолар.

🚀@suntaar_ulus

Энергетика

2025 сылтан Сунтаар подстанциятыгар улахан модернизация үлэтэ саҕаланна. Урут үлэлии турбут икки транформаторнай подстанцияҕа эбии үһүс подстанцияны миэстэтин буллардылар. Билигин таҥыы үлэлэрэ саҕаланнылар. Оччотугар Бүлүү бөлөх уотунан туһанааччылара балтараа төгүл күүһүрбүт энергиянан туһаныахтара.

Хаачыстыбалаах хомунаалынай өҥөнү оҥорууга
сөптөөх усулуобуйаны тэрийии.

ОДьКХ Сунтаардааҕы филиала улуус үрдүнэн 29 хочуолунайы, 9 ууну ыраастыыр станцияны (итинтэн 1-рэ модульнай ВОС ) үлэлэтэр. Чааһынай ыаллары киин ититиигэ холбуур тосхол сөргүтүллэн, Бүлүүчээҥҥэ 2, Хороҕо 2, Маар Күөлгэ анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарын дьиэлэрэ киинтэн ититиигэ, ыраас ууга холбонон, дьон олоҕун хаачыстыбата тубуста.

🚀@suntaar_ulus

Доруобай киһи – чэгиэн уопсастыба

“Доруобуйа” Национальнай бырайыак, региональнай, муниципальнай тосхоллор тиһиктэринэн доруобуйа харыстабылын эбийиэктэрин тутуу, саҥардыы, автопааркатын анал техниканан хааччыйыы, саҥа оборудованиелары ылыы оҥоһуллар. Ол курдук Региональнай Модернизация тосхолунан Бүлүүчээн, Куокуну балыыһаларыгар саҥа массыыналар кэлэн үлэлии сылдьаллар. 2025 сылга 8 быраас, ол иһигэр хирурдар, реаниматолог-анестезиолог, харах врачтара, стоматолог, рентгенолог, Куокунуга, Устьеҕа, Бордоҥҥо орто сүһүөх медицинскэй үлэһиттэр кэллилэр.

🚀@suntaar_ulus