БЫЫБАР

🔹️🔹️🔹️Быйылгы сылга инники сайдыыны быһаарар суолталаах улуус баһылыгын уонна 8 нэһилиэк баһылыктарын БЫЫБАРДАРА буолла. Куоластааһын түмүгүнэн улуус баһылыгынан быыбардааччылар 58,21% итэҕэллэрин ылан Анатолий Григорьев үһүс болдьоххо улууһу салайыы уруулун бигэтик тутта. Талыллыбыт баһылыктартан аҥардара дьоннорун-сэргэлэрин итэҕэллэрин хаттаан ылан, иккис-үһүс болдьохторугар хааллылар.

Улуус бүгүҥҥү күҥҥэ уонна инники сайдыытыгар суолталаах боппуруостарынан республика салайааччылара элбэхтик сырыттылар. Атырдьах ыйыгар Республика Ил Дархана Айсен Николаев рабочай сырыынан кэлэн үлэлээтэ. Бэрэҕэ дьиэ кэргэн отчуттарга сырытта, активы кытта мунньахтаата, Устьеҕа республикатааҕы ыччат слетугар ыалдьыттаата.

🚀@suntaar_ulus

АНАЛ БАЙЫАННАЙ ДЬАЙЫЫ

🔹️🔹️🔹️Сунтаар улууһуттан анал байыаннай дьайыыга 166 киһи, ол иһигэр 54 мобилизованнай, 112 контрактник сылдьаллар.

Аҕа дойду көмүскэлигэр дьоруойдуу быһыыны көрдөрбүт Филипп Евсеев, Дмитрий Егоров ааттарынан улуус олохтоохторо, үүнэр көлүөнэ, билигин дойду көмүскэлигэр сылдьар хорсун-хоодуот биир дойдулаахтарбыт киэн тутталлар, холобурга туталлар. Дмитрий Егоров дойдутугар Уһун Күөлгэ сквер арылынна, Тойбохойго үлэлээбит тэрилтэтэ билигин кини аатын сүгэр.

Улуус дьаһалтата дьайыы кыттыылаахтарыгар уонна кинилэр дьиэ кэргэттэригэр улахан болҕомтону ууран үлэлиир. Анал байыаннай дьайыы саҕаланыаҕыттан улуус баһылыга уонна солбуйааччылара, волонтердар быһаччы байыаннай дьайыы зонатыгар хаста да тиийэ сырыттылар, ол иһигэр 2025 сылга икки төгүл тиийэн биир дойдулаахтарын көрүстүлэр, наадалаах көмөнү, тэриллэри тириэртилэр.

Улуус общественниктарын, урбаанньыттарын, тэрилтэлэрин күүһүнэн уонна Пуондаттан уопсайа 10 мөл. 391 тыһ. 667 солк. суумалаах техническэй средстволар, ол иһигэр сүрүннэрин эттэххэ 12 кроссовай мотоцикл, 9 квадрокоптер, дроннарга наадалаах тэриллэр, 4 профессиональнай радиостанциялар, дизельнай генератор, тепловизордар, 136 саха быһахтара о.д.а. бэрилиннилэр. Бу средстволары атыылаһарга улуус тэрилтэлэрин, нэһилиэктэр дьаһалталарын, урбаанньыттар уонна нэһилиэнньэ 2 мөл. 328 тыһ 945 солк суумалаах спонсорскай көмөнү оҥордулар.

Анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарын дьиэ кэргэттэрин барытын учуокка ылан, улуус тэрилтэлэрэ бары хайысханан көмөнү, чэпчэтиини оҥороллор. Волонтердар штабтара, үлэлии сылдьыбыт тэрилтэлэрэ дьиэ кэргэттэргэ күннээҕи олох-дьаһах боппуруостарыттан саҕалаан араас көмөнү оҥороллор: субуотунньугунан оттук маһы бэлэмнииллэр, муус ылан тиэйэллэр, тутуу өрөмүөнүгэр, от үлэтигэр о.д.а. көмөлөһөллөр. Волонтердар кэккэлэрэ хаҥаан иһэр. Быйыл 30 оскуола үөрэнээччилэрэ тус баҕаларынан волонтер буоллулар. Көмө, өйөбүл тиһигэ ити курдук араас хайысханан салгыы оҥоһулла туруоҕа.

🚀@suntaar_ulus

ТЫА ХАҺААЙЫСТЫБАТА

🔹️🔹️🔹️Быйыл үүтү соҕотуопкалааһыҥҥа Сунтаар улууһа иккис сылын субуруччу республика үрдүнэн бастыҥ көрдөрүүнү ситистэ. Сыллааҕы былаан сэтинньи 1 күнүгэр туолан, билигин куоһарыыга үлэ барар. Үүт туттарааччыларга 445 мөл 128 тыһ солк субсидия төлөннө.

2025 сылга олохтоох бэйэни салайыныы боломуочуйаларын кэҥэтии тиһигинэн тыа хаһаайыстыбатын өйөбүлүн сорох өттө улууска бэриллибитэ. Онтон биирдэстэрэ – тыа хаһаайыстыбатын эбийиэктэрин тутуу. Маныаха Хадаҥҥа Дормидонтова хаһаайыстыбатыгар 36 төбөҕө хотон, Күндэйэҕэ сменаҕа 3 т, Бордоҥҥо сменаҕа 1 т кыамталаах үүтү астыыр сыахтар, атын да дьоҕус эбийиэктэр тутулуннулар.

Күндэйэҕэ “Сырдык аартык” кооперативка 100 миэстэлээх хотону уонна бэйэлэрин күүстэринэн ыанньыксыттар олороллоругар күрүөлээх-хаһаалаах икки дьоҕус олорор дьиэни тутан киллэрдилэр.

Сунтаарга Бэрэ түбэтигэр “Кириэстээх” кооператив 120 төбөҕө хотону, Хаахынайга сайылыгы тутан үлэҕэ киллэрдэ. Эһиил бу базаҕа үлэ-сынньалаҥ лааҕырын үлэлэтэри былаанныыллар.

Арыылаахха уопуттаах салайааччы Римма Семенова “Благо-8” кооператив астыыр-үөллүүр сыаҕын бары эбийиэктэрин улууска бастакынан газгольдер көмөтүнэн автономнай газовай оттукка холботтордо.

Бурдугу хас да нэһилиэк бааһыналарыгар үүннэрэр буоллубут эрээри, куурдуута айылҕа хайдах дьаһайарынан буолар. Ол бородууксуйа хаачыстыбатыгар охсуулаах. Дьэ быйыл Тойбохойго республика бюджетыттан үбүлэнэн 22 мөл кэриҥэ суумалаах 500 тонна оҥорон таһаарар кыамталаах бурдугу куурдар сыах үлэҕэ киирдэ.

Республикатааҕы мелиорация управлениетын кытта бииргэ үлэлээһин түмүгэр улууска экскаватор кэлэн үлэлии сылдьар. Күһүҥҥүттэн саҕалаах модун техника ууга ордук ылларбыт Элгээйи, Бордоҥ, Дьаархан нэһилиэктэригэр уопсайа 3 км 540 м ууну түһэрэр ханаабалары хаста.

Тыа хаһаайыстыбатын эйгэтигэр элбэхтэн аҕыйах биирдиилээн ситиһиилэр, үтүө тускуллаах үлэлэр тустарынан эттэххэ, Уһун Күөллээҕи “Благо” кооператив оҥорон таһаарар арыыта иккис төгүлүн Россияҕа бастыҥынан ааттанан, кыһыл көмүс мэтээлинэн бэлиэтэннэ, Кириэстээх кооперативыгар бородууксуйа саҥа көрүҥүн – мороженайы оҥорор буоллулар, хаһаайыстыбалар оҕо сайыҥҥы лааҕырдарын сөргүтүүгэ үлэни саҕалаатылар.

🚀@suntaar_ulus

2025 сылга үлэҕэ киирбит эбийиэктэр:

- Сунтаарга тыа сирин территорияларын кэлимник сайыннарыы тосхолунан тыа сиригэр чугаһынан суох “Байҕал” Бассейннаах спортивнай комплекс үгүс дьон үөрүүтүн үрдэтэ үлэҕэ киирдэ.

- Кириэстээххэ “Саргы түһүлгэтэ” Социальнай-култуура киинин 1-кы уочарата бу ахсынньы ыйга үөрүүлээхтик аһылынна.

- Сунтаарга “Хаарбах дьиэттэн көһөрүү” тосхолунан үс дьиэ тутулунна. Уопсайа 170 квартираҕа ыаллар көһөн киирдилэр.

- Саҥа түөлбэлэргэ тыа сирин территорияларын кэлимник сайыннарыы тосхолунан “Сунтарэнерго” тэрилтэ олохтоох матырыйаалынан бэйэтин үлэһиттэригэр 6 олорор дьиэни тутан үлэҕэ киллэрдэ.

Тутулла турар эбийиэктэр:
- Сунтаарга 450 миэстэлээх политехническай лицей республика инвестиционнай программатынан тутулла турар. Тутуу бүтэр болдьоҕо 2026 сыл балаҕан ыйын 1 күнэ.

🚀@suntaar_ulus

Суол-иис хаһаайыстыбата

🔹🔹🔹Бу сылга республикатааҕы Суол-иис пуондатын үбүлээһининэн Сардаҥа-Тэҥкэ учаастагар 6,5, Тойбохой-Дьаархан 5,5 мөл тахсалаах өрөмүөн барда, уопсайа 5 км уһуннаах кэрчик.

Устье-Кэмпэндээйи республиканскай суолталаах суолугар “Строймост” тэрилтэ Улахан Харыйа муостатын реконструкциятын түмүктээтэ.

Сунтаравтодор тэрилтэ “Бүлүү” федеральнай суол Күккүрэ-Бэс үрэҕэ кэрчигэр 6 км, Айан-Суол тэрилтэ 6,5 км суол кэрчиктэрин асфальт бүрүөһүн ууран, сырыы-айан биллэ сыыдамсыйда.

🚀@suntaar_ulus

Промышленность

2025 сылга Кэмпэндээйигэ туус хостонор буолбута 385 сылын туолла.

Бу сыл 11 ыйын түмүгүнэн “Кэмпэндээйи” туус хампаанньата 1654 т техническэй тууһу хостоото. Итинтэн 785 т батарда. Аһылыкка туттуллар туус линиятын ылан, ахсынньы 1 күнүнээҕи турунан 51 т аһылыкка туттуллар тууһу бэлэмнээн, суулаан-хаалан атыыга таһаарда.

“Сунтарцеолит” тэрилтэ 52 тыһ 800 т таас чоҕу хостоото, итинтэн 36 400 т туһаҕа таҕыста. Сүрүн туһанааччы - Сунтаардааҕы ЖКХ филиала, итини тэҥэ чоҕу Өлүөхүмэ, Мирнэй уонна Ленскэй тэрилтэлэрэ ылаллар. 28 тыһ 317 т цеолит хостонно, сүрүн туһанааччынан АЛРОСА хампаанньа буолар.

🚀@suntaar_ulus