حکایت پیر چنگی، نخستین‌بار در اسرارالتوحید روایت می‌شود؛ پس از آن عطار نیشابوری و مولانا آن را با اندک تغییری بازگو می‌کنند.

حکایت سعدی زاهد در کودکی
قصه ای از گلستان سعدی

بشنو از خاطرات او
بنگر به سیر تحول او

پیر طریقت بت شکن است نه بت ساز، یکی را مال و یکی را جاه و یکی را نماز بسیار و یکی را روزۀ بسیار بت باشد. یکی خواهد که همیشه بر سجاده نشیند، سجاده او را بت باشد یکی خواهد که همیشه پیش کسی برنخیزد، آن نا برخاستن بت باشد، هیچ کس بت خود را نشناسد و هیچ کسی نداند که وی بت پرست است، همه کس خود را فارغ و آزاد گمان برند و موحّد و بت شکن شناسند!

عزیز الدین نسفی

هرکدام از آن رنگ ها جلوه ای از همان نور هستند
همه ی آن ها یکی هستند
این ماییم که آن هارا جدا از هم میپنداریم

عین‌القضات همدانی:

دریغا!
مردم در بند آن نیستند که چیزی بدانند،
بلکه در بند آنند که خلق در ایشان اعتقاد کنند که عالِم‌اند.

saba