🇪🇺🇸🇾Yevropa ittifoqining 27 ta davlati TIV rahbarlari Suriyaga qarshi qator sanksiyalarni olib tashlash bo‘yicha 27-yanvar kuni qaror qabul qilishi kutilmoqda.

@erontahlili

Jo‘loniy yaqin vaqt ichida ilk xorijiy tashrifini qo‘shni Turkiyaga qiladi.

Suriya yetakchisi Ahmad Al-Shara birinchi xorijiy safari Turkiya yoki Saudiya Arabistoniga bo‘lishini ma’lum qildi.

@erontahlili

Suriya ijtimoiy tarmoqlarida, xususan alaviylar va Asad tarafdorlaro orasida kechadan boshlab Maher Asadning (Bashar Asadning ukasi) Rossiyaning Xmeymim bazasiga kelgani va “nimadir tayyorlanayotgani” haqida xabarlar tarqalmoqda.

Qizig’i, bu ma’lumot hukumatning sohil bo’ylaridan qurolli kuchlari va xavfsizlik xizmatlarini olib chiqayotgani haqidagi mish-mishlar bilan mos keldi. O’sha vaqtda ko’plab bo’linmalar haqiqattan ham kazarmalarga qaytarildi va blok postlardan olib tashlangandi.

Ekspertlar aytishicha, yuqoridagilardan ko’zlangan maqsad - bir tomondan alaviylarning ommaviy chiqishlarini qo’zg’atish bo’lsa, ikkinchi tomondan esa muvaqqat hukumatga bo’ysunmaydigan radikal jangarilarni Rossiya bazalariga hujum qilishga undash.

@erontahlili

Turk xalqlarini bo‘lish uchun rus siyosiy texnologlari qozoqlarga tarixan hech qanday asosga ega bo‘lmagan sartlarga (ya’ni, o‘zbeklarga) nisbatan yomon munosabatni singdirishdi va go‘yoki qozoqlar so‘nggi 600 yil davomida musulmon emas, balki “tangrichilar” bo‘lgan degan tushunchani yoyishdi. Qirg‘izlarga esa ularning “qadimiyligi” orqali barcha turklardan ustunlik kompleksi singdirildi. No‘g‘aylarga faqat ular Ulug‘ Ulus va Qrim xonligining merosxo‘rlari ekanligi uqtirildi. Tatarlar va boshqirdlarga esa qozoqlar va o‘zbeklar o‘rtasidagi kabi o‘zaro yomon munosabatni shakllantirishdi va hokazo.

Turk xalqlarini bo‘lib tashlash ularni ko‘p sonli, katta armiyaga va atom quroliga ega Rossiya va Xitoyga qarshi yolg‘iz qoldirish oson bo‘lishi uchun kerak. Shunda qozoqlardan foydali qazilmalarni arzon narxda sotib olish mumkin; qirg‘izlar va o‘zbeklar Rossiyada arzon ishchi kuchi bo‘ladi; uyg‘urlar va qozoqlar kontslagerlarda saqlanishi kerak; tatarlar, boshqirdlar, no‘g‘aylar, tuvlar, saha-yoqutlar va boshqalar Moskvaning bosqinchilik urushlarida “go‘sht” bo‘lib xizmat qilishi lozim.

Barcha turklar Afrosiyobning farzandlari, barcha tengdir: qirg‘iz qozoqdan, qozoq sart-o‘zbekdan, boshqird tatardan, turk saha-yoqutdan yaxshiroq emas va hokazo. Aksini da’vo qilganlar – turklarga va o‘z xalqiga dushmandir.

Aynan shu sabab, 250 million turk Rossiya, Xitoy, AQSh va Yevropa bilan teng huquqli muloqot qilishi uchun - Turon kerak.

Nurlan Saltayev, tarixchi mutaxassis

@erontahlili

HAMAS asirligidan ozod etilgan garovdagilar Isroil armiyasiga topshirildi.

To‘rt nafar ayol evaziga Isroil 200 nafar falastinlik mahbusni ozod etadi. Ular orasida umrbod qamoq jazosiga hukm qilingan 30 kishi ham bor.

@erontahlili

Global axborot xaosi va feyklarning ommaviy targ’iboti zamonida bizning kanallar haqiqat tarafida bo’lishga yordam beradi:

Strategic Focus: Central Asia - Markaziy Osiyodagi (va boshqa mintaqalar) asosiy voqealar tahlili.

@erontahlili - Yaqin Sharqdagi zamonaviy xalqaro munosabatlar.

G’arbiy alyans - AQSh va Yevropa kun tartibidagi asosiy mavzular hamda trendlar.

Xorijiy OAV - chet tillardagi yetakchi nashrlar kanali.

Strategic Focus: Central Asia - LIVE - jahondagi eng oxirgi va sara xabarlar.

🚀 Qo’shiling, afsuslanmaysiz! 🚀

⚡️HAMAS arab davlatlariga murojaat qildi.

“Barcha arab va islom davlatlarini, ayniqsa, Misr va Iordaniyani falastinliklarning o‘z yerlaridan majburan ko‘chirilishini rad etishdan iborat qat’iy pozitsiyasini yana bir bor bildirishga chaqiramiz”, deyiladi bayonotida.

HAMAS AQSHdan poytaxti Quddus bo‘lgan mustaqil davlat qurish boʻyicha falastinliklar huquqini amalga oshirish uchun ishlashni talab qildi.

@erontahlili

⚡️Isroil va Livan Isroil qoʻshinlarini olib chiqish boʻyicha kelishuv muddatini 18-fevralgacha uzaytirdi, — Oq uy.

@erontahlili

Kaspiy dengizi: Qozog‘iston Rossiya hukmronligiga qarshi chiqmoqda
 
Kaspiy dengizi uzoq vaqt davomida "Rossiyaning ko‘li" sifatida qabul qilinib kelgan bo‘lsa-da, hozirgi kunda harbiy-siyosiy muvozanatda fundamental o‘zgarishlar sodir bo‘lmoqda. Qozog‘iston Kaspiyda o‘z mavqeini keskin kuchaytirib, mintaqadagi geosiyosiy holatni tubdan o‘zgartirishi mumkin. Ushbu jarayon uchta asosiy omil bilan bog‘liq: Ukrainadagi urush sabab Rossiyaning ta’siri zaiflashgani, ekologik o‘zgarishlar natijasida katta tonnali kemalarning imkoniyatlari cheklangani va Qozog‘istonning Turkiya hamda BAA yordamida harbiy-dengiz kuchlarini faol rivojlantirayotgani.
 
Rossiya Kaspiyda avvalgi ta’sirini yo‘qotmoqda
 
Ilgari Rossiya Kaspiy mintaqasida o‘zining qudratli Kaspiy flotiliyasi orqali hukmron edi. Ammo hozirgi holat mutlaqo o‘zgacha. Rossiya kemalarining Ukrainadagi operatsiyalarni qo‘llab-quvvatlash uchun Azov dengiziga ko‘chirilishi, Kaspiyda Rossiyaning harbiy-dengiz ishtirokini sezilarli darajada zaiflashtirdi. Bugungi kunda Qozog‘iston kemalar soni bo‘yicha ustunlikka ega, garchi ular qurol-yarog‘ jihatidan Rossiya flotidan ortda bo‘lsa ham. Ammo Rossiyaning mintaqadagi harbiy kuchi pasaygani sababli Qozog‘istonning ustunligi tobora yaqqol namoyon bo‘lmoqda.
 
Chuqurlashayotgan ekologik inqiroz ham muhim rol o‘ynamoqda. Kaspiy dengizi sathi har yili 68 santimetrga pasayib, portlarning yopilib qolishiga va katta kemalarning harakat imkoniyatlari cheklanishiga olib kelmoqda. Bu Rossiyaning katta hajmdagi kemalaridan to‘liq foydalanish imkoniyatini xavf ostiga qo‘ymoqda, Qozog‘istondek yengil va manevrga ega flotlarga esa ustunlik bermoqda.
 
Qozog‘iston: harbiy-dengiz kuchlarini kuchaytirish yo‘lida
 
1991 yildan beri Qozog‘iston yengil kemalarga asoslangan flotni rivojlantirib kelmoqda, ular suvning sayoz qismida samarali harakat qila oladi. Shu bilan birga, mamlakat Rossiya dengiz chegaralari yaqinida muntazam mashg‘ulotlar o‘tkazib, o‘z mustaqilligini namoyish qilmoqda. Ushbu faollik nafaqat Qozog‘istonning harbiy-siyosiy ambitsiyalarini, balki uning mintaqaviy va Yaqin Sharq hamda boshqa global o‘yinchilarni (Xitoy) o‘ziga jalb qilish qobiliyatini ham ko‘rsatmoqda.
 
Mintaqaning transformatsiyasi: yangi ishtirokchilar maydonga chiqmoqda
 
Qozog‘iston Rossiyaning zaiflashuvidan foyda olishni rejalashtirayotgan yagona davlat emas. Ozarbayjon, Turkmaniston va Eron kabi boshqa Kaspiybo‘yi davlatlari ham o‘z harbiy-dengiz kuchlarini mustahkamlashlari mumkin. Shu bilan birga, Turkiya va Xitoy kabi davlatlar ham mintaqadagi o‘z iqtisodiy manfaatlarini himoya qilish maqsadida ittifoqchilarini qo‘llab-quvvatlash orqali yoki bevosita o‘z ishtirokini oshirishi mumkin.
 
Xulosa qilib aytganda, Rossiyaning Kaspiydagi ta’sirining susayishi va Qozog‘istonning harbiy-dengiz kuchlarini mustahkamlash harakatlari mintaqaning yangi davrga qadam qo‘yayotganidan dalolat bermoqda: Rossiyaning geosiyosiy hukmronligi endi kafolatlanmagan. Yaqin yillarda Qozog‘istonning yanada kuchayishi kutilmoqda, bu esa Kaspiy dengizi faqat Rossiyaga tegishli hudud sifatida qabul qilinishiga chek qo‘yadi. Xalqaro o‘yinchilar uchun ushbu o‘zgarishlarni hisobga olish va o‘z strategiyalarini qayta ko‘rib chiqish muhim ahamiyatga ega. Kaspiy endi "Rossiyaning ko‘li" bo‘lmay, yangi geosiyosiy o‘yinchilar uchun maydonga aylanmoqda.

Strategic Focus: Central Asia

Saudiya Arabistoni va Turkiya: Suriya inqirozi orqali yangi mintaqaviy arxitektura shakllanishidagi roli
 
Aybek Joldasov, mustaqil tahlilchi
 
2023-yilning 7-oktabrida boshlangan operatsiyasidan buyon Yaqin Sharq tezkor va keng ko‘lamli o‘zgarishlar bilan yuzlashmoqda. Bashar Asad rejimining qulashi bu o‘zgarishlarning eng muhim namunasidir. Ushbu hodisalar mintaqaning beqaror holatini va global hamda mintaqaviy o‘yinchilarning manfaatlar to‘qnashuvini ochib beradi. Suriya esa bir vaqtning o‘zida ham muammo, ham imkoniyat sifatida ko‘rilmoqda: bu mamlakat mintaqaviy xavfsizlikni tiklash maydoni bo‘lishi yoki yangi qarama-qarshilik va inqirozlar o‘chog‘iga aylanishi mumkin.

Ar-Riyod va Anqara manfaatlarining uyg‘unligi

Saudiya Arabistoni va Turkiya, o‘z ta’sir kuchiga ega bo‘lgan holda, Asad rejimi qulashi natijasida yuzaga kelgan vaziyatni barqarorlashtirish uchun noyob imkoniyatga ega. Ikkala davlatning ham umumiy manfaatlari bor: a) Suriya hududiy yaxlitligini saqlab qolish; b) tashqi aralashuvlarning oldini olish va c) mintaqaviy muvozanatni ta’minlash. Tarixiy aloqalar va strategik yondashuvlarning uyg‘unligi ular o‘rtasidagi hamkorlikni (iqtisodiyot, mudofaa va texnologiyalar sohasida) yanada mustahkamladi.

Iqtisodiy hamkorlik o‘zining samarasini ko‘rsatmoqda: 2023-yilda ikki davlat o‘rtasidagi savdo hajmi 25,4 milliard riyolga yetib, 15,5% o‘sishga erishdi. Ushbu hamkorlik Saudiya Arabistoni va Turkiya rahbarlarining pragmatik yondashuviga asoslangan bo‘lib, mintaqaviy mega-loyihalar uchun xavfsiz muhit yaratishga qaratilgan.

Suriya inqirozi: tahdid va imkoniyatlar

Asad rejimi tugatilishi ortidan Saudiya Arabistoni va Turkiya Suriya kelajagini shakllantirishda asosiy o‘yinchilarga aylandi. Yangi Suriya hukumati birinchi xalqaro tashrifini Ar-Riyod va Anqaraga uyushtirdi, bu esa ushbu poytaxtlarning barqarorlik jarayonidagi muhim o‘rnini ko‘rsatadi. Ar-Riyod yangi Suriya hukumatining xalqaro maqomini mustahkamlash uchun faol harakat qilib, sanksiyalarni bekor qilish va ichki ishonchni oshirishda yordam bermoqda.

Suriya hududiy yaxlitligini saqlash ikkala davlat uchun ham ustuvor vazifadir. Turkiya uchun bu, ayniqsa, muhim, chunki kurdlarning mustaqillik harakatlari uning milliy xavfsizligiga tahdid soladi. Saudiya Arabistoni esa kurd fraksiyalarini muloqotga jalb qilish va eskalatsiyani oldini olish uchun zarur vositalarga ega.

Bundan tashqari, ikki davlat Suriyani qayta tiklashga alohida e’tibor qaratishmoqda. Turkiya Suriya bilan umumiy chegaraga ega bo‘lib, uning Idlib boshqaruvi tajribasi va sanoat imkoniyatlari qayta tiklash jarayonida muhim ahamiyat kasb etadi. Saudiya Arabistoni esa moliyaviy resurslar va xalqaro hamkorlarni jalb etish salohiyatiga ega bo‘lib, tiklanish jarayonini jadallashtirishi mumkin.

Mintaqaviy va xalqaro muammolar

Saudiya Arabistoni va Turkiya o‘rtasidagi hamkorlik istiqbollarga ega bo‘lsa-da, ular o‘rtasida raqobat mavjud. Saudiya Arabistoni Turkiyaning tarixiy mintaqaviy loyihalari va, ayniqsa, "Musulmon birodarlar" bilan bog‘liq aloqalariga ehtiyotkorlik bilan qaraydi. Bundan tashqari, ayrim mintaqaviy davlatlar ham ushbu ittifoqqa qo‘shilishdan bosh tortishi mumkin, chunki ular islomiy hukumatlar ta’siridan cho‘chimoqda.

Shuningdek, xalqaro o‘yinchilar tomonidan qarshilik kuzatilishi mumkin, chunki Saudiya Arabistoni va Turkiya tashqi manfaatlardan ko‘ra mintaqaviy manfaatlarni ustuvor qo‘ymoqda. Bu esa ayrim kuchlar tomonidan Suriyani zaiflashtirish yoki uni yangi mojarolarga tortishga qaratilgan sa’y-harakatlarni kuchaytirishi mumkin.

Xulosa qilib aytsak, mintaqaviy beqarorlik sharoitida Saudiya Arabistoni va Turkiya Suriya orqali yangi xavfsizlik yondashuvini shakllantirish imkoniyatini yaratdi. Suriya ikki davlat uchun barqarorlik va uzoq muddatli hamkorlikni ta’minlash uchun sinov maydoniga aylandi. Agar bu hamkorlik muvaffaqiyatli amalga oshsa, Iroq, Livan, Yaman va Liviya kabi boshqa mintaqalarda ham o‘xshash tashabbuslar ko‘rib chiqilishi mumkin.

@erontahlili

Yangi sovuq urushi: tasavvurlardagi imperiya inqirozi

V.Putin bir tomondan, harbiy kampaniya va ichki inqirozlar o‘rtasida muvozanatni saqlashga urinmoqda, ikkinchi tomondan, o‘zining «buyuk Rossiya» haqidagi tasavvurini saqlab qolishga harakat qilmoqda. Biroq, imperiyani qayta tiklashga qaratilgan urush tobora Rossiyadagi tizimli muammolarni va cheklovlarini oshkor etmoqda.

Batafsil: https://t.me/westalliance/636

Tramp Eronning yadroviy obyektlariga harbiy zarba beradimi?

Eronning yadroviy dasturi oxirgi vaqtlarda Vashingtonda keng muhokama qilinayotgan mavzu bo’lib kelmoqda. Amerikaliklar fikricha, Eron bir necha oy ichida yadroviy qurolga ega bo‘lishi mumkin bo‘lgan bir paytda, harbiy choralarni kechiktirish o‘zini oqlamaydigan xavf bo’ladi.

Bu borada Tehron o‘z pozitsiyalarining zaiflashib borishini hisobga olib, yadroviy qurolni yaratish jarayonini tezlashtirish uchun barcha asoslarga ega. Isroilning Eronning asosiy havo mudofaasi tizimlarini va Hizbulloh hamda Hamas rahbariyatini yo‘q qilishi ushbu rejimning zaifligini ko‘rsatdi. Ushbu sharoitda yadroviy qurol Eron uchun bosim o‘tkazish va o‘z ta’sirini saqlab qolish vositasi bo‘lib xizmat qiladi.

Shimoliy Koreya bilan olib borilgan muzokaralar tajribasi shuni ko‘rsatadiki, avtoritar rejimlar bilan diplomatik muloqot ko‘pincha muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. Bunday urinishlar yadroviy ishlab chiqarishni yakunlash uchun vaqtni boy berishga olib keladi va Eronni keyingi sanksiyalar yoki bosimlardan himoya qiladi.

Bu fonda tahlilchilar Tramp quyidagi sabablarga ko’ra Eron yadroviy infratuzilmasiga zarba berishi mumkinligni aytmoqdalar.

Birinchidan, global tahdidni kamaytirish. Yadroviy dastur neytrallashuvi xavfli materiallarning terroristik guruhlarga o‘tishining oldini oladi va xalqaro barqarorlikni himoya qiladi.

Ikkinchidan, rejimning zaifligi. Eron hukumati iqtisodiy inqiroz va legitimligini yo‘qotishiga duch kelar ekan, o‘zining asosiy obyektlariga berilgan zarbaga bardosh berolmasligi mumkin. Bu rejimning ichki va xalqaro pozitsiyalarini susaytiradi.

Uchinchidan, hokimiyat almashinuvi ehtimoli. Harbiy mag‘lubiyat Eron rahbariyatining zaifligini namoyon qilishi va xalq isyonlariga turtki bo‘lishi mumkin, bu esa uzoq muddatda rejimning almashishiga olib keladi.

Shunday qilib, Tramp administratsiyasi nazarida
Eron yadroviy dasturi nafaqat mintaqaviy, balki global xavf bo‘lib, qat’iy choralarni talab qiladi. Genri Kissinjer ta’kidlaganidek, «dono rahbarlar inqirozlar halokatga aylanishidan oldin ularni bartaraf etishlari kerak». Eronning yadroviy obyektlariga harbiy zarba nafaqat yadroviy tahdiddan dunyoni himoya qilish, balki Yaqin Sharq barqarorligiga tahdid soluvchi avtoritar rejimni zaiflashtirish imkoniyati hamdir, deydi amerikalik ekspertlar.

Strategic Focus: Central Asia

🇸🇾Suriyada yangi hokimiyat tarafdorlari uch kunda kamida 35 kishini qatl etdi.

O‘ldirilganlarning aksariyati ag‘darilgan Bashar Asad hukumatining sobiq amaldorlari bo'lgan.

@erontahlili

❗️Isroil armiyasi HAMASning Tulkarmdagi dala qo‘mondoni Ahmad Abu Ativiyni havo zarbasi yordamida yo‘q qildi

Aniqlanishicha, u bilan birga yana bir qurolli shaxs ham o'ldirilgan.

@erontahlili

🇪🇺🇸🇾Yevropa ittifoqi Suriyaga qarshi sanksiyalarni yumshatadi.

Hokimiyatga kelgan “Hay’at Tahrir ash-Shom”ni terrorchi tashkilotlar ro‘yxatidan chiqarish masalasi BMT Xavfsizlik kengashi darajasida hal qilinishi kutilmoqda.

Yevrokengash Suriya bo‘yicha muzokaralar uchun hujjat tayyorlagan, unda fuqarolik parvozlarini soddalashtirish uchun aviakompaniyalar, jumladan, Syrian Arab Airlines’ga nisbatan sanksiyalarni olib tashlash, shuningdek, neft-gaz texnologiyalarini eksport qilish taqiqini qayta ko‘rib chiqish taklif etilgan.

@erontahlili

❗️HAMAS asirlikda qolgan sakkiz nafar isroillik garovga olinganlar halok bo‘lganini ma'lum qildi.

Isroil bu ma’lumotni garovga olinganlar o‘limining yakuniy dalili sifatida qabul qilmaydi. Biroq, asirlarning qarindoshlariga ularning ahvoli haqida rasmiy shaxslar tomonidan ma’lumot berilgan, deyiladi xabarda.

@erontahlili

🇮🇷🇷🇺Eron Rossiyaning Su-35 qiruvchi samolyotlarini sotib olganini tasdiqladi.

Eron Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi qo‘mondoni Ali Shadmaniy Eron Rossiyada ishlab chiqarilgan Su-35 qiruvchi samolyotlarini sotib olganini aytdi.

Eron rasmiylari ushbu ilg‘or jangovar samolyotlar sotib olinganini birinchi marta tasdiqladi va bu G‘arbda Eron va Rossiya o‘rtasidagi harbiy hamkorlik o‘sib borayotganidan xavotir uyg‘otdi.

@erontahlili

⚡️Isroil falastinliklarga G‘azo sektorining shimoliga qaytishga ruxsat berdi, — Associated Press.

"Nesarim yo‘lagidagi nazorat punktlari 27 yanvar kuni ertalab ochildi. Bir necha kun davom etgan kutishdan so‘ng minglab falastinliklar anklav shimoliga yo‘l oldi", deyiladi agentlik xabarida.

Isroil va HAMAS o‘rtasidagi kelishuvga ko‘ra, SAXAL kuchlari G‘azo sektoridagi chegara bo‘ylab bufer hududga chekinishi, shuningdek, G‘azo sektorini ikkiga ajratib turuvchi Nesarim yo‘lagi va Misr bilan chegara bo‘ylab joylashgan Filadelfiya yo‘lagining katta qismini tark etishi kerak edi. Bu jarayon HAMAS va Isroil o‘rtasidagi garovga olinganlarni ozod qilish tartibiga oid nizolar sabab ikki kunga kechiktirildi.

Tel-Aviv garovga olingan tinch aholi vakili Arbel Yehudning ozod qilinishi talabida qat'iy turib oldi. Isroil HAMASni birinchi bosqichda ozod qilinishi kerak bo‘lgan qolgan garovdagilar haqida ma'lumot bermaganlikda aybladi. HAMAS esa, o‘z navbatida, Isroilni nazorat punktlarini ochish bo‘yicha kelishuvni buzganlikda aybladi.

Qatar vositachiligida o‘tkazilgan muzokaralar chog‘ida HAMAS Arbel Yehud va yana ikki nafar garovdagi isroillikni juma kunigacha topshirishga rozi bo‘ldi. Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahuning tasdiqlashicha, ular 30 yanvar kuni ozod qilinadi. Bundan tashqari, 1 fevral kuni yana uch nafar garovdagi isroillik ozod qilinishi kutilmoqda.

Isroil HAMASga qarshi harbiy operatsiyaning dastlabki kunlaridayoq G‘azo sektorining shimolini to‘liq evakuasiya qilishni buyurgan va hududga o‘z qo‘shinlarini kiritgan edi. Shu sababli, 2023 yil oktyabr oyida bir millionga yaqin odam sektor janubiga qochishga majbur bo‘lgandi. Yuz minglab odamlar esa G‘azo shimolida qolgan edi. Aynan G‘azo shimolida urush davomida katta miqdorda qurbonlar vayronagarchiliklar qayd etilgan.

@erontahlili

🇹🇷 Turkiyaning 2025-yildagi tashqi siyosati: manfaatlar muvozanati va strategik mustaqillik

2025-yilda Turkiya strategik mustaqillikni mustahkamlashga e’tibor qaratadi, deb aytilmoqda SETA tahliliy markazi hisobotida. Anqara AQSh, Rossiya va YI bilan hamkorlikni davom ettiradi, shu bilan birga qaror qabul qilishda mustaqilligini saqlab qoladi.

Ustuvor yo’nalishlar qatoriga quyidagilar keltirilgan:

Xavfsizlik: mudofaa texnologiyalari, sun’iy intellekt, kiberxavfsizlik va dron tizimlarini rivojlantirish.

Suriya: kurd guruhlaridan keladigan tahdidlarni bartaraf etish va mintaqani barqarorlashtirish.

Iqtisodiyot: Afrika va Markaziy Osiyo bilan savdo aloqalarini kengaytirish.

Turkiya mintaqaviy barqarorlashtiruvchi rolini davom ettiradi, jumladan, Rossiya-Ukraina mojarosida vositachilik qilish va tinchlik tashabbuslarida faol ishtirok etadi, deydi tahlilchilar.

Batafsil: https://t.me/xorijiyoav/5098

@erontahlili

Markaziy Osiyodagi yangi tendensiya: Turkmaniston militarizatsiyasi

Uzoq vaqt davomida Turkmaniston xalqaro e’tibor chetida qolgan, hatto Markaziy Osiyo davlatlari orasida ham. Uning avtoritar rejimi va betaraflikka sodiqligi mamlakatni global maydondan izolyatsiya qilgan. Biroq, so‘nggi 10 yillikda, ayniqsa so‘nggi 3-4 yil ichida Ashxobod xalqaro aloqalarini sezilarli darajada faollashtirdi. Tashqi siyosiy tashabbuslarni qo‘llab-quvvatlash va ichki hamda tashqi tahdidlardan himoya qilishga qaratilgan harbiy qudratni mustahkamlash siyosati ushbu faollikning muhim elementi bo‘ldi.
 
Turkmaniston harbiy qudrati jihatidan Qozog‘iston va O‘zbekistondan ortda qolgan bo‘lsa-da, mintaqada eng ko‘p tankga ega va harbiy texnikasini faol modernizatsiya qilmoqda. Bu Ashxobodga Rossiya va Xitoyga mudofaa sohasida bo‘lgan qaramlikni kamaytirish hamda Afg‘oniston va Eron bilan chegara hududlarida o‘z mavqeini mustahkamlash imkonini berdi, deydi tahlilchilar.
 
Yangi geosiyosiy davr boshlanishi bilan Turkmaniston o‘zining geosiyosiy afzalliklarini anglab, tashqi dunyo bilan faolroq hamkorlik qila boshladi. Biroq, bu ochiqlik, ayniqsa Afg‘onistondagi toliblar tahdidi fonida, mudofaa salohiyatini sezilarli darajada kuchaytirishni talab qiladi. Harbiy sharoitlarning yaxshilanishi va Kaspiy dengizida flotni modernizatsiya qilish Ashxobodning ustuvor yo‘nalishlari bo‘ldi.
 
Hozirda Turkmaniston qurolli kuchlari soni taxminan 40 000 kishini tashkil etadi, ularning 90% quruqlik qo‘shinlarida xizmat qiladi. 1 milliard dollarlik harbiy budjetga ega bo‘lgan mamlakat 654 tank bilan mintaqadagi barcha davlatdan ko‘proq harbiy texnikaga ega. Bunday ko‘rsatkichlar Turkmanistonga jahon harbiy qudrat reytingida 77-o‘rinni egallashga imkon berdi va u Qirg‘iziston va Tojikistondan sezilarli darajada oldinda bormoqda.
 
Ashxobod o‘zining neft-gaz platformalarini himoya qilish va Ozarbayjon bilan hamkorlik qilish uchun dengiz kuchlarini faol rivojlantirmoqda. Aktiv militarizatsiya, shuningdek, Kaspiy mintaqasida Eronning harbiy faolligini tiyib turishga qaratilgan.
 
Harbiy qudratni mustahkamlash bo‘yicha harakatlarga qaramay, Turkmaniston qurolli kuchlarining asosiy vazifasi rejimni ichki tahdidlardan himoya qilish va xalqaro faollik sharoitida barqarorlikni saqlashdir. Shu bilan birga, Turkmanistan neytrallikni saqlashga va Rossiya yoki Xitoy kabi yirik davlatlarga bevosita bog‘liqlikdan qochishga intilmoqda.
 
Shunday qilib, Turkmaniston asta-sekin izolyatsiyalangan davlatdan mintaqaviy o‘yinchiga aylanib bormoqda. Uning tajribasi shuni ko‘rsatadiki, betaraflik faqat ideologiya bilan emas, balki real harbiy qudrat bilan ham mustahkamlanishi mumkin. Turkmaniston Mazkur evolyutsiya Turkmaniston tashqi va mudofaa siyosatiga ko‘proq e’tibor qaratishni talab qiladi va bu boshqa mintaqa davlatlariga xalqaro maydonda avtonom bo‘lish va mustaqillikka intilishlarida namuna bo‘lishi mumkin.

Strategic Focus: Central Asia