Stepolog — yangi va o‘sib borayotgan startaplar uchun IT mahsulotni rejalashtirishdan ishga tushirishgacha qadam-baqadam yo‘l ko‘rsatadigan ekotizim.
Yondashuvi oddiy:
Keraksiz xarajat va shoshma-shosharlik o'rniga – MVP va real foydalanuvchida test, keyin web yoki mobil ilova.
Nima qilamiz:
– Biznes g‘oyasini tahlil qilamiz
– Tez ishga tushadigan MVP'lar
– Feedback va traffic orqali tekshiramiz
– Ishlagan yechimni scale qilamiz
Stepolog maqsadi
Avval sinov. Keyin kengayish.
Bu Stepologni oddiy “kod yozuvchi” emas, startapning texnologik hamkoriga aylantiradi.
@stepolog
Yondashuvi oddiy:
Keraksiz xarajat va shoshma-shosharlik o'rniga – MVP va real foydalanuvchida test, keyin web yoki mobil ilova.
Nima qilamiz:
– Biznes g‘oyasini tahlil qilamiz
– Tez ishga tushadigan MVP'lar
– Feedback va traffic orqali tekshiramiz
– Ishlagan yechimni scale qilamiz
Stepolog maqsadi
Avval sinov. Keyin kengayish.
Bu Stepologni oddiy “kod yozuvchi” emas, startapning texnologik hamkoriga aylantiradi.
@stepolog
⚡4🔥2
Faraz qilaylik, siz onlayn kitob do‘koni g‘oyasini ishlab chiqmoqchisiz.
To‘liq platforma qilmoqchi bo‘lsangiz: minglab kitob, mobil ilova, foydalanuvchi reytingi, to‘lov tizimi… Bular katta xarajat va vaqt talab qiladi.
Agar MVP qilinsa: Faqat 100 ta kitob va oddiy web-sahifa yoki telegram bot.
- Foydalanuvchi kitobni ko‘rishi va buyurtma berishi mumkin
- Siz esa ular kitoblarni haqiqatan sotib oladimi deb tekshirasiz
Agar foydalanuvchi kitobni sotib olsa g‘oya ishlaydi. Agar olmasa qayta o’ylab chiqish kerak bo’ladi.
@stepolog
To‘liq platforma qilmoqchi bo‘lsangiz: minglab kitob, mobil ilova, foydalanuvchi reytingi, to‘lov tizimi… Bular katta xarajat va vaqt talab qiladi.
Agar MVP qilinsa: Faqat 100 ta kitob va oddiy web-sahifa yoki telegram bot.
- Foydalanuvchi kitobni ko‘rishi va buyurtma berishi mumkin
- Siz esa ular kitoblarni haqiqatan sotib oladimi deb tekshirasiz
Agar foydalanuvchi kitobni sotib olsa g‘oya ishlaydi. Agar olmasa qayta o’ylab chiqish kerak bo’ladi.
@stepolog
⚡5
Startaplarda demo ko‘pincha MVP bilan aralashadi, lekin ular bir biridan farq qiladi.
Demo – mahsulotning ishlamaydigan, lekin ko‘rsatish mumkin bo‘lgan versiyasi:
- User yoki investorga vizual tushuntiradi
- Foydalanuvchi haqiqiy ishlashni sinamaydi
- Qaror qabul qilishda “tasavvur uyg‘otadi”
Avvalgi misoldek online kitob do'koni g'oyasini olaylik:
- Faqat web-sahifa skrinshotlari
- Kitoblar katalogi ko‘rinishi
“Buyurtma berish” tugmasi ishlamaydi, faqat ko‘rinadi
Demo — g‘oya va dizaynni ko‘rsatadi, MVP esa ishlatadi.
@stepolog
Demo – mahsulotning ishlamaydigan, lekin ko‘rsatish mumkin bo‘lgan versiyasi:
- User yoki investorga vizual tushuntiradi
- Foydalanuvchi haqiqiy ishlashni sinamaydi
- Qaror qabul qilishda “tasavvur uyg‘otadi”
Avvalgi misoldek online kitob do'koni g'oyasini olaylik:
- Faqat web-sahifa skrinshotlari
- Kitoblar katalogi ko‘rinishi
“Buyurtma berish” tugmasi ishlamaydi, faqat ko‘rinadi
Demo — g‘oya va dizaynni ko‘rsatadi, MVP esa ishlatadi.
@stepolog
⚡5
G‘oya yaxshi, lekin bozor yo‘q — eng keng tarqalgan startap xatosi.
Ko‘pchilik startaplar innovatsion g‘oyaga ega bo‘ladi, lekin uni sotib oladigan haqiqiy bozor yo‘q bo‘ladi. Statistikaga ko‘ra, taxminan 42% startaplar mahsulotga bozor talabi yo‘qligi sababli muvaffaqiyatsiz bo‘ladi (Stredge Partners).
G‘oyangizni kodlamasdan oldin bozorni real tekshiring, custdev o'tkazing, potensial mijozlar bilan gaplashing va talab borligini aniqlang.
@stepolog
Ko‘pchilik startaplar innovatsion g‘oyaga ega bo‘ladi, lekin uni sotib oladigan haqiqiy bozor yo‘q bo‘ladi. Statistikaga ko‘ra, taxminan 42% startaplar mahsulotga bozor talabi yo‘qligi sababli muvaffaqiyatsiz bo‘ladi (Stredge Partners).
G‘oyangizni kodlamasdan oldin bozorni real tekshiring, custdev o'tkazing, potensial mijozlar bilan gaplashing va talab borligini aniqlang.
@stepolog
⚡3💯2
Stepolog
G‘oya yaxshi, lekin bozor yo‘q — eng keng tarqalgan startap xatosi. Ko‘pchilik startaplar innovatsion g‘oyaga ega bo‘ladi, lekin uni sotib oladigan haqiqiy bozor yo‘q bo‘ladi. Statistikaga ko‘ra, taxminan 42% startaplar mahsulotga bozor talabi yo‘qligi sababli…
Nima uchun bu xato sodir bo‘ladi?
Bozorni tekshirmaslik: Ko‘pchilik startaplar o‘z g‘oyasiga shunchalik ishongan bo‘ladiki, u haqiqiy ehtiyojni tekshirmaydi.
Foydalanuvchini ehtiyojini bilmaslik: Foydalanuvchi nima xohlashini va qancha xarid qilishga tayyorligini aniqlamaydi.
MVP yoki test qilmaslik: G‘oyani to‘liq kodlashdan oldin, kichik versiya yoki test orqali bozor reaktsiyasini sinash yo‘q.
Qanday oldini olish mumkin?
Bozor tadqiqoti: Kim va qancha odam g‘oyangizni xohlashini aniqlang.
CustDev (customer development): Potensial mijozlar bilan suhbat o‘tkazing, ularning muammolarini va ehtiyojlarini tushuning.
MVP orqali test: Eng kichik ishlaydigan versiya bilan foydalanuvchi haqiqiy talabni sinab ko‘ring.
Feedback asosida qaror: Agar talab bo‘lsa, rivojlantiring; yo‘q bo‘lsa, g‘oyani qayta ko‘rib chiqing.
Eng ajoyib g‘oya ham, haqiqiy bozor bo‘lmasa, startapga muvaffaqiyat keltirmaydi.
G‘oyani kodlashdan oldin bozorni sinash va real talabni tekshirish startap muvaffaqiyati uchun muhim qadamdir.
@stepolog
Bozorni tekshirmaslik: Ko‘pchilik startaplar o‘z g‘oyasiga shunchalik ishongan bo‘ladiki, u haqiqiy ehtiyojni tekshirmaydi.
Foydalanuvchini ehtiyojini bilmaslik: Foydalanuvchi nima xohlashini va qancha xarid qilishga tayyorligini aniqlamaydi.
MVP yoki test qilmaslik: G‘oyani to‘liq kodlashdan oldin, kichik versiya yoki test orqali bozor reaktsiyasini sinash yo‘q.
Qanday oldini olish mumkin?
Bozor tadqiqoti: Kim va qancha odam g‘oyangizni xohlashini aniqlang.
CustDev (customer development): Potensial mijozlar bilan suhbat o‘tkazing, ularning muammolarini va ehtiyojlarini tushuning.
MVP orqali test: Eng kichik ishlaydigan versiya bilan foydalanuvchi haqiqiy talabni sinab ko‘ring.
Feedback asosida qaror: Agar talab bo‘lsa, rivojlantiring; yo‘q bo‘lsa, g‘oyani qayta ko‘rib chiqing.
Eng ajoyib g‘oya ham, haqiqiy bozor bo‘lmasa, startapga muvaffaqiyat keltirmaydi.
G‘oyani kodlashdan oldin bozorni sinash va real talabni tekshirish startap muvaffaqiyati uchun muhim qadamdir.
@stepolog
💯5
Hammasini o‘zingiz qilmoqmisiz yoki jamoa bilan boshlamoqmisiz?
Ko'pchilik Startapchilar g‘oyani faqat o‘zi amalga oshiradi deb o‘ylaydi. Ammo jamoa bilan boshlash ko‘pincha tezroq rivojlanish va sifatli natija beradi.
Successful startups’larning taxminan 65% i birinchi bosqichda 2–3 kishilik jamoa bilan ish boshlagan (CB Insights).
Keyingi postda batafsilroq tushuntiraman
@stepolog
Ko'pchilik Startapchilar g‘oyani faqat o‘zi amalga oshiradi deb o‘ylaydi. Ammo jamoa bilan boshlash ko‘pincha tezroq rivojlanish va sifatli natija beradi.
Successful startups’larning taxminan 65% i birinchi bosqichda 2–3 kishilik jamoa bilan ish boshlagan (CB Insights).
Keyingi postda batafsilroq tushuntiraman
@stepolog
⚡6
Startap boshlashda tug'iladigan savollardan biri: hammasini o‘zim qilaymi yoki jamoa tuzaymi? Har ikkala yondashuvning o‘z afzalligi va kamchiligi bor.
Yolg'iz boshlash:
- Tez boshlaysiz, qarorlarni tez qabul qilasiz
- Barcha ishlar sizga to‘g‘ri keladi
Vaqt, energiya va ko‘nikmalar yetishmasligi muammo bo‘lishi mumkin
Faraz qilaylik, siz onlayn kitob do‘koni MVP sini o‘zingiz yaratdingiz web-sahifa, 100 ta kitob, oddiy buyurtma tizimi. Ish boshlash tez bo‘ldi, lekin marketing va mijozlar bilan aloqalarni boshqarish siz uchun qiyinlashdi.
Jamoa bilan boshlash:
- Turli tajribalar va bilimlar birlashadi
- Muammolarni tezroq hal qilish mumkin
- Ishni bo‘lishish orqali stress kamayadi
Ammo: qaror qabul qilish biroz sekinlashadi
Agar g‘oyangiz kengayishni va real foydalanuvchi testini ko‘zlaydi — jamoa bilan boshlash tavsiya qilinadi.
Kichik test yoki MVP qilish uchun o‘zingiz ham ishni boshlashingiz mumkin.
@stepolog
Yolg'iz boshlash:
- Tez boshlaysiz, qarorlarni tez qabul qilasiz
- Barcha ishlar sizga to‘g‘ri keladi
Vaqt, energiya va ko‘nikmalar yetishmasligi muammo bo‘lishi mumkin
Faraz qilaylik, siz onlayn kitob do‘koni MVP sini o‘zingiz yaratdingiz web-sahifa, 100 ta kitob, oddiy buyurtma tizimi. Ish boshlash tez bo‘ldi, lekin marketing va mijozlar bilan aloqalarni boshqarish siz uchun qiyinlashdi.
Jamoa bilan boshlash:
- Turli tajribalar va bilimlar birlashadi
- Muammolarni tezroq hal qilish mumkin
- Ishni bo‘lishish orqali stress kamayadi
Ammo: qaror qabul qilish biroz sekinlashadi
Agar g‘oyangiz kengayishni va real foydalanuvchi testini ko‘zlaydi — jamoa bilan boshlash tavsiya qilinadi.
Kichik test yoki MVP qilish uchun o‘zingiz ham ishni boshlashingiz mumkin.
@stepolog
⚡7💯7
PMF nima o‘zi?
PMF (Product–Market Fit)
bu “mahsulot bor” yoki “mijoz bor” degani emas.
PMF shunday narsaki:
- mahsulot aniq muammoni hal qiladi
- aynan shu muammo uchun odamlar qayta-qayta keladi
- siz mahsulotni sotmaysiz, bozor uni sotib oladi
Qisqacha aytganda:
PMF — mahsulot va bozor bir-biriga mos kelgan payt.
@stepolog
PMF (Product–Market Fit)
bu “mahsulot bor” yoki “mijoz bor” degani emas.
PMF shunday narsaki:
- mahsulot aniq muammoni hal qiladi
- aynan shu muammo uchun odamlar qayta-qayta keladi
- siz mahsulotni sotmaysiz, bozor uni sotib oladi
Qisqacha aytganda:
PMF — mahsulot va bozor bir-biriga mos kelgan payt.
@stepolog
⚡4💯3
Stepolog
PMF nima o‘zi? PMF (Product–Market Fit) bu “mahsulot bor” yoki “mijoz bor” degani emas. PMF shunday narsaki: - mahsulot aniq muammoni hal qiladi - aynan shu muammo uchun odamlar qayta-qayta keladi - siz mahsulotni sotmaysiz, bozor uni sotib oladi Qisqacha…
Real misol bilan
Tasavvur qiling, kichik biznes egalari uchun Telegram bot qilindi.
Bot orqali:
- buyurtmalar keladi
- mijozga avtomatik javob ketadi
- kunlik savdo hisoboti chiqadi
Dastlab:
- bot ishlayapti
- funksiyalar bor
- bir nechta mijoz ham ulangan
Lekin bu hali PMF emas.
PMF qachon boshlanadi?
- biznes egasi botni o‘chirib ko‘rib, yana qayta yoqadi
- “yana bitta filialimga ham shunaqa bot kerak” deydi
- siz reklama qilmasingizdan avval tanishiga tavsiya qiladi
“busiz ish sekinlashib qolar ekan” degan xulosaga keladi
Mana shu joy — PMF boshlangan nuqta.
Chunki mahsulot:
- real og‘riqni yengillashtirdi
- kundalik jarayonga kirib bordi
- o‘rnini bosish qiyin bo‘ldi
PMF — bu foydalanuvchi mahsulotsiz qola olmasligi.
@stepolog
Tasavvur qiling, kichik biznes egalari uchun Telegram bot qilindi.
Bot orqali:
- buyurtmalar keladi
- mijozga avtomatik javob ketadi
- kunlik savdo hisoboti chiqadi
Dastlab:
- bot ishlayapti
- funksiyalar bor
- bir nechta mijoz ham ulangan
Lekin bu hali PMF emas.
PMF qachon boshlanadi?
- biznes egasi botni o‘chirib ko‘rib, yana qayta yoqadi
- “yana bitta filialimga ham shunaqa bot kerak” deydi
- siz reklama qilmasingizdan avval tanishiga tavsiya qiladi
“busiz ish sekinlashib qolar ekan” degan xulosaga keladi
Mana shu joy — PMF boshlangan nuqta.
Chunki mahsulot:
- real og‘riqni yengillashtirdi
- kundalik jarayonga kirib bordi
- o‘rnini bosish qiyin bo‘ldi
PMF — bu foydalanuvchi mahsulotsiz qola olmasligi.
@stepolog
⚡4💯4
PMF hozircha shart emas, agar:
Mahsulot hali MVP bosqichida bo‘lsa, bozorni endi o‘rganayotgan bo‘lsangiz, muammo hali aniq tasdiqlanmagan va foydalanuvchi bilan jonli muloqot davom etayotgan bo‘lsa - bu paytda PMFni “isbotlash”ga shoshilmaslik kerak.
Bu bosqichda asosiy maqsad moslikni ko‘rsatish emas, balki uni topish hisoblanadi.
@stepolog
Mahsulot hali MVP bosqichida bo‘lsa, bozorni endi o‘rganayotgan bo‘lsangiz, muammo hali aniq tasdiqlanmagan va foydalanuvchi bilan jonli muloqot davom etayotgan bo‘lsa - bu paytda PMFni “isbotlash”ga shoshilmaslik kerak.
Bu bosqichda asosiy maqsad moslikni ko‘rsatish emas, balki uni topish hisoblanadi.
@stepolog
💯5👎3
No-code qaysi bosqichgacha yetarli bo‘ladi?
No-code asosan mahsulot hali g‘oya yoki MVP bosqichida bo‘lganda yaxshi ishlaydi.
Muammo tekshirilayotgan, foydalanuvchi xulqi kuzatilayotgan va tez o‘zgartirish kiritish muhim bo‘lgan paytda no-code tezlik beradi.
Bu bosqichda mukammallik emas, moslikni topish ustuvor bo‘ladi.
@stepolog
No-code asosan mahsulot hali g‘oya yoki MVP bosqichida bo‘lganda yaxshi ishlaydi.
Muammo tekshirilayotgan, foydalanuvchi xulqi kuzatilayotgan va tez o‘zgartirish kiritish muhim bo‘lgan paytda no-code tezlik beradi.
Bu bosqichda mukammallik emas, moslikni topish ustuvor bo‘ladi.
@stepolog
⚡4💯1
Qachon no-code'da muammo chiqishni boshlaydi?
Mahsulot ishlay boshlagach va foydalanuvchilar ko‘paygach, no-code sekin-asta to‘siqqa aylanadi.
Murakkab mantiq, ko‘p integratsiya, tezlik va barqarorlik talabi oshganda no-code moslasholmay qoladi.
Shu vaqtdan boshlab kodga o‘tish ehtiyoji paydo bo‘ladi.
@stepolog
Mahsulot ishlay boshlagach va foydalanuvchilar ko‘paygach, no-code sekin-asta to‘siqqa aylanadi.
Murakkab mantiq, ko‘p integratsiya, tezlik va barqarorlik talabi oshganda no-code moslasholmay qoladi.
Shu vaqtdan boshlab kodga o‘tish ehtiyoji paydo bo‘ladi.
@stepolog
⚡7💯2
Startup va oddiy biznes o‘rtasidagi haqiqiy farq
Oddiy biznes asosan tayyor model bilan ishlaydi. Bozor tushunarli, mijoz kimligi ma’lum, asosiy savol - “qanday qilib barqaror foyda qilamiz?”. Risk imkon qadar kamaytiriladi, o‘sish esa ko‘proq resurs qo‘shish orqali amalga oshiriladi.
Startup esa ko'pincha noma’lumlikdan boshlanadi. Avval muammo aniq emas, yechim ishlash-yo‘qligi ham noma’lum. Shuning uchun startupda risk qochiladigan narsa emas, jarayonning o‘zi hisoblanadi. O‘sish esa resurs bilan emas, to‘g‘ri topilgan model bilan bo‘ladi.
Shu sabab startupda tezlik emas, to‘g‘ri yo‘nalish muhim. Oddiy biznesda esa eng katta xato - xatoga yo‘l qo‘yish, startupda esa eng katta xato - umuman sinab ko‘rmaslik.
@stepolog
Oddiy biznes asosan tayyor model bilan ishlaydi. Bozor tushunarli, mijoz kimligi ma’lum, asosiy savol - “qanday qilib barqaror foyda qilamiz?”. Risk imkon qadar kamaytiriladi, o‘sish esa ko‘proq resurs qo‘shish orqali amalga oshiriladi.
Startup esa ko'pincha noma’lumlikdan boshlanadi. Avval muammo aniq emas, yechim ishlash-yo‘qligi ham noma’lum. Shuning uchun startupda risk qochiladigan narsa emas, jarayonning o‘zi hisoblanadi. O‘sish esa resurs bilan emas, to‘g‘ri topilgan model bilan bo‘ladi.
Shu sabab startupda tezlik emas, to‘g‘ri yo‘nalish muhim. Oddiy biznesda esa eng katta xato - xatoga yo‘l qo‘yish, startupda esa eng katta xato - umuman sinab ko‘rmaslik.
@stepolog
⚡6💯1
Stepolog
Stack va arxitektura shoshilish oqibati. Ko‘p loyiha muammosi texnologiyada emas, muammo shoshilishda. Bugun aksariyat joyda shunday holat bor: “Tezroq chiqaylik, keyin to‘g‘rilaymiz”. Lekin amalda nima bo‘ladi? @stepolog
Stack shoshilinch tanlanadi
— jamoaga mos emas
— kelajak yuklamasi hisobga olinmagan
— “trend” uchun tanlangan
Arxitektura o‘ylab chiqilmaydi
— modul yo‘q
— mas’uliyatlar aralashib ketadi
— har bir kichik o‘zgarish katta muammoga aylanadi
Natija
— tez ishlab chiqilgan MVP
— lekin sekin rivojlanadigan mahsulot
— doimiy refactor, stress va texnik qarz
Aslida to‘g‘ri yondashuv boshqacha: Avval muammo va jarayon keyin arxitektura undan keyin stack.
Stack qaror emas, vosita.
Arxitektura esa fikrlash.
Shoshilish tezlik beradi. Lekin noto‘g‘ri tezlik loyihani sekinlashtiradi.
@stepolog
— jamoaga mos emas
— kelajak yuklamasi hisobga olinmagan
— “trend” uchun tanlangan
Arxitektura o‘ylab chiqilmaydi
— modul yo‘q
— mas’uliyatlar aralashib ketadi
— har bir kichik o‘zgarish katta muammoga aylanadi
Natija
— tez ishlab chiqilgan MVP
— lekin sekin rivojlanadigan mahsulot
— doimiy refactor, stress va texnik qarz
Aslida to‘g‘ri yondashuv boshqacha: Avval muammo va jarayon keyin arxitektura undan keyin stack.
Stack qaror emas, vosita.
Arxitektura esa fikrlash.
Shoshilish tezlik beradi. Lekin noto‘g‘ri tezlik loyihani sekinlashtiradi.
@stepolog
⚡4💯2