#Management

Chuqurlashtirilgan suhbat yoki intervyu (Глубинное интервью)

Chuqurlashtirilgan suhbat mahsulotni mukammal qilishda foydalanuvchi yordamida bajariladigan tadqiqot usuli hisoblanadi. Bu orqali siz foydalanuvchining muammolari,og'riqlari, vazifalari, mijoz tajribasi haqida yangi mahsulotni yaratish, takomillashtirish va rivojlantirish uchun kerakli ma'lumotlarni bilib olasiz.

Aytaylik, siz mahsulotning yangi versiyasini tayyorlayapsiz yoki unga yangi funksiya  qo'shmoqchisiz xatolarga yo'l qo'ymaslik uchun siz foydalanuvchilar, ularning taxminlari, ehtiyojlari, mahsulotdan foydalanishda o'tmishdagi tajribasi haqida ko'proq bilib olishingiz kerak.
Chuqurlashtirilgan suhbat yordamida siz u ilgari nima ishlatganini, nima noto'g'ri bo'lganini, nima uchun biror mahsulot yoki xizmatni o'zgartirishga qaror qilganini, mahsulotdan (xizmat) foydalanishda qanday his-tuyg'ularni, muammolarni boshdan kechirganini bilib olishingiz mumkin.

Bu kabi tadqiqot usullari siz yaratmoqchi bo'lgan mahsulot yoki xizmatni mukammalroq va mijozlar uchun sevimli qilishga yordam beradi.

@startuplabs

#Management

Apple kompaniyasi missiya va biznes modeli

Apple missiyasi : "Innovatsion qurilma, dasturiy ta'minot va xizmatlar orqali mijozlarga eng yaxshi foydalanuvchi tajribasini taqdim etish" dan iborat.

Apple biznes modeli : mahsulot va xizmatlarni ishlab chiqarishdan iborat. 
Ma'lumot uchun: 2021-yilda Apple daromadining(Jami daromad : 365 mlrd $) 20% i xizmatlar taqdim etishdan olingan.

Mahsulotlar - iPhone, Mac, iPad, shuningdek, aksessuarlar (Air Pods, Apple-Watch va boshqalar).

Xizmatlar - AppleCare +, Apple's Cloud Services, Apple News +, Apple Pay, Apple Card TM kabi  litsenziyalash va boshqa xizmatlar.

Biror bir yirik startap  yaratmoqchi bo'lsangiz, unga bog'liq qo'shimcha, kichik mahsulot yoki xizmatni taqdim etish yo'llarini izlang.

@startuplabs

#Management

Bozorga kiradigan har qanday mahsulot yoki xizmat boshqa shunga o'xshash mahsulot (xizmatlar)ni ko'rsatadigan kompaniyalar bilan raqobatga kirishadi.

🔥 Raqobat tahlili - bu mahsulot amaliyoti bo'lib, u orqali raqobatchilar mahsuloti o'rganiladi va mahsulotning zaif va kuchli tomonlari aniqlanadi.

Raqobatchilarni o'rganish uchun uning veb sayti mavjud bo'lsa uni tahlil qilish orqali, ijtimoiy tarmoqlarda qancha foydalanuvchisi (podpiska) borligi, har xil kommentariyalar(otziv): e'tirozlar, rahmatnoma haqidagi ma'lumotlar, har qancha vaqtda aksiya yoki chegirmalar berishi orqali yoki shunga o'xshash har xil tashqi ma'lumotlar ,statistik ma'lumotlar orqali amalga oshirilishi mumkin.
pro.similarweb.com kabi veb saytlar orqali ham raqobatchi oylik mijozlar soni ,o'rtacha sotuv hajmi kabi bir qancha ma'lumotlarni bilib olish mumkin.

🔸Shunday qilib startapingiz afzalliklaridan maksimal darajada foydalangan holda duch kelishingiz mumkin bo'lgan risk va tahdidlarni kamaytirishga erishasiz.

Bu kabi tahlillar startap yaratishda deyarli barcha bosqichlarida amalga oshiriladi.

@startuplabs

❓Qanday qilib yangi startaplar yirik o'yinchilar bilan raqobatda muvaffaqiyat qozonishlari mumkin?

Albatta, ularda yetarlicha resurslar, maoshlar va boshqalar bo'lmasligi mumkin.

❗️Ammo muhim afzallik bor - moslashuvchanlik va tezlik.

Bir vaqtning o'zida barcha jabhalarda g'alaba qozonishga harakat qilishning hojati yo'q.

🔥Siz mijozga qiymat yetkazib berish zanjiridagi ma'lum bir bo'g'inga (alohida segmentga) e'tibor qaratishingiz, muayyan individual bozor ulushini o'zlashtirib olishingiz kerak.

🇺🇿 🇰🇿 Qanday deysizmi, masalan, "olx.uz" marketpleysi juda ko'p yo'nalishlarni o'z ichiga olgan edi shu jumladan "avto" bo'yicha ham ammo Qozog'istonning "Kolesa Group" IT kompaniyasi o'zining "avtoelon.uz" oldi - sotdi platformasini ishga tushirib bozorning asosiy qismini egallab olganini eslatib o'tmoqchiman.

🇺🇿 Qurilish mollari, avto ehtiyot qismlari kabi platformalarda muammolar mavjud...

@startuplabs

Mijozlarni jalb qilish narxi - CAC ni qanday kamaytirish mumkin ?

Keling avval CAC qanday hisoblanadi ko'rib o'taylik, deylik siz youtube.com saytiga joylagan reklamangizni 2 mln foydalanuvchi kuzatdi, reklama xarajatingiz 1000 $ , ushbu reklama orqali sizga 50 ta yangi mijoz keldi ya'ni sizning mahsulotingizni (xizmatingiz) sotib oldi. Shunda 1000$ / 20 ta mijoz = 50$ . Bunda mijoz jalb qilish (CAC) narxingiz 50$ ga teng bo'ladi.

Reklama xarajatlarini qayta taqsimlang.Agar siz unchalik faol bo'lmagan mijozlarni jalb qiladigan qimmat reklama kanallarini o'chirib qo'ysangiz va arzonroq reklama kanallariga pul sarflasangiz, biznes bir xil pul uchun ko'proq mijozlarga ega bo'ladi va CAC ancha pasayadi.
Misol uchun, Har xil referallar, yo'naltiruvchi dasturlar bilan o'z mijozingizni tanishtiring.Kichikroq bonus uchun mijozlar kompaniyani do'stlariga reklama qiladilar va yangi mijozlarni sotib olishga kamroq pul sarflanadi.  Ko'pchilik odatda yaqinlarining fikriga ishonishadi, shuning uchun tavsiyalar ko'pincha reklamadan ko'ra yaxshiroq ishlaydi.

Bank bilan hamkorlik asosida "Big Data" ma'lumotlaridagi aniq auditoriyadagi bank mijozlariga sms xabarlar, bank ilovasi orqali push xabarlar yuborish mumkin. Bu kabilarni bankga asosiy hisob raqamingizni ochish , (RKO) xizmatlaridan qanchadir bank xizmati to'lash evaziga amalga oshirish mumkin, bu albatta boshqa kanallar orqali beriladigan reklama xarajatlaridan ancha arzonga tushadi.

@startuplabs

#Management

​♟ Tanlang va Bajaring

"Biz juda ko'p vazifalarni bajarishimiz kerak, juda ko'p xususiyat(ficha)larni qo'shishimiz kerak, ammo resurslar, vaqt va pul yo'q yoki chegaralangan!»

Bunday vaziyatda menejer o'ylab topishi mumkin bo'lgan eng yomon narsa bu resurslar uchun yugurishdir. 

Chunki bu bitta fichani tanlash, uni yaratishga mavjud resurslarni jamlash va maksimal samaraga erishish uchun ajoyib vaziyat.

Agar menejer bunday xususiyatni topa olmasa yoki bunday effektni qanday olishni bilmasa yoki nimaga e'tibor qaratishni tanlay olmasa, u aniq menejermi?

#StartupStory

Eng mashhur startaplarda 100 mln foydalanuvchiga erishish uchun talab etilgan vaqtlar oralig'i...

Albatta bunda raqamli tizimlardan foydalana olish qobiliyati hamda internet tarmog'ining rivoji ham ta'sir ko'rsatgan.

@startuplabs

#MyMind

"Ko'pgina O'zbekistondagi startaplarda "UTP" mavjud emas, ularning afzalligi shunchaki birinchi boshlagani ekan. " Shu fikr qanchalik to'g'ri yoki noto'g'ri ?

@startuplabs

MVP ishlamasa nima qilish kerak ?

Agar startapda MVP (Minimal yashovchi mahsulot) ishlamasa yoki kutilgan natijalarni bermasa quyidagi vazifalarni bajarib ko'ring :

1. Muvaffaqiyatsizlik sabablarini tahlil qilish: MVP ishlamasligi sabablarini batafsil tahlil qilish. Ehtimol, muammo funksionallikning yetarli emasligi, yomon foydalanuvchi tajribasi, texnik muammolar yoki reklamani qo'llab-quvvatlashning yetarli emasligidadir.

2. Foydalanuvchilarning fikr-mulohazalari: MVP dan allaqachon foydalangan foydalanuvchilarning fikr-mulohazalarini to'plang. Ularning fikri zaif tomonlarni aniqlashga yordam beradi va yaxshilanishlarni taklif qiladi.

3. Maqsad va strategiyani ko'rib chiqing: loyiha maqsadlari va strategiyasini ko'rib chiqing. Ehtimol, siz rivojlanish yo'nalishini o'zgartirishingiz yoki biznes modelini qayta ko'rib chiqishingiz kerak.

4. Xatolarni tuzatish va yaxshilanishlar: Tahlil va fikr-mulohazalarga asoslanib, MVP da kerakli oʻzgarishlar kiriting. Xatolarni tuzatish, funksionallikni yaxshilash, interfeysni soddalashtirish va h.k.

5. Qayta sinovdan o'tkazing va ishga tushiring: O'zgartirishlar kiritilgandan so'ng, muammolar hal qilinganiga ishonch hosil qilish uchun MVP ni qayta sinovdan o'tkazing. Shundan so'ng siz dasturni qayta ishga tushirishingiz mumkin.

6. Marketing va reklama: produktning marketingi va reklamasiga e'tibor bering. Yangi foydalanuvchilarni jalb qilish va mahsulotingiz haqida xabardorlikni oshirish imkoniyatlarini ko'rib chiqing.

7. Jamoa bilan muloqot: Jamoa bilan MVP ni yaxshilash bo'yicha barcha o'zgarishlar va rejalarni muhokama qilish muhim. Vazifalarni taqsimlang va barcha jamoa a'zolari yangi strategiyani tushunishlariga ishonch hosil qiling.(Daily,Retro kabilar orqali)

Agar shuncha urinishlardan keyin ham MVP ishlamasa, loyihaning butun kontseptsiyasini qayta ko'rib chiqish yoki hatto yangi yechim yoki rivojlanish yo'nalishi topilmaguncha uni ishlab chiqishni to'xtatib turishga to'g'ri kelishi mumkin.

@startuplabs

#Management

UA, User Acquisition - Jalb qilingan foydalanuvchilar soni. Bularning barchasi taqdim etilgan havola orqali sahifaga kelgan foydalanuvchilar. Bunday holda, mahsulot yoki xizmatni sotib olish muhim emas, oddiy tashrif yetarli.

@startuplabs

#Management

AC, Acquisition Cost - Marketing bo'limi tashrif buyuruvchilarni jalb qilish uchun sarflagan mablag'lar miqdori.

@startuplabs

Unit ekonomika - bu biznes, mahsulot yoki xizmatni ishga tushirish foydali yoki yo'qligini ko'rsatadigan oddiy moliyaviy model.

Unit ekonomika ma'lum bir birlikning rentabelligini hisoblashda yordam beradi va birlik tovar birligi, kompaniya xizmati yoki bitta mijoz bo'lishi mumkin. Aslini olganda, Unit ekonomika bizga : "biz ma'lum bir foydalanuvchi (birlik) orqali pul ishlaymizmi yoki yo'qmi? " degan savolga javob berishga imkon beradi. Bu uchun biz foydalanuvchini jalb qilish uchun qancha pul sarflaganimizni va foydalanuvchidan qancha pul olganimizni hisoblashimiz kerak.

@startuplabs

Misol uchun:
"A" kafesi obuna (подписка) orqali ovqat yetkazib berishni rejalashtirmoqda. Ularning holatida daromad keltiradigan birlik mijozi - bu abonent(подписчик). Agar abonent kafe uni jalb qilish, unga ovqat tayyorlash va yetkazib berish uchun sarflaganidan ko'ra ko'proq pul olib kelsa, unda biznes model foydali bo'ladi. Shuning uchun, yangi xizmat o'zini o'zi qoplashi, foyda keltirishi uchun qancha abonent bo'lishi kerakligini yoki sarf qilingan reklama xarajati orqali qancha mijoz yegulik sotib olganligi va bu orqali biz qancha foyda ko'rishimiz mumkinligi, qaysi ko'rsatkichlar (o'rtacha chek(средный чек), konversiya, reklama xarajati va hokazolar)ni ko'paytirish yoki kamaytirish orqali foydani ko'paytirish mumkin bo'lgan yo'llarni izlashga yordam beradi.

@startuplabs

#Facts

1.Marketologlarning 81% i ijtimoiy media orqali haftasiga kamida 6 soat sarmoya kiritilsa, foydalanuvchi ko'payishini aniqladilar.
2.Dunyo bo'ylab o'rtacha B2B da eng mashhur ijtimoiy tarmoqlar LinkedIn (82%), Twitter (66%), YouTube (64%), Facebook (41%) va SlideShare (38%).
3.Ijtimoiy tarmoqlarda brend bilan ijobiy tajribaga ega bo'lgan foydalanuvchilarning 71% i buni boshqalarga tavsiya qilishi mumkin.
4.Har oyda faol foydalanuvchilar soni Twitterda(336 mln.), Facebookda(2.27 mlrd.), Instagramda(1 mlrd.) va LinkedInda(500 mln.) kuzatiladi.
5.Ijtimoiy tarmoqlarda odamlar kuniga o'rtacha 2 soat 15 daqiqa vaqt sarflashadi.
6.Sahifani yuklash tezligining bir soniya kechikishi 7% foydalanuvchilarni yo'qotishga olib kelishi mumkin.
7.Onlayn sotuvda videolardan foydalanish xaridlarning 144% ga oshirishi mumkin.
8.Aksariyat smartfon va planshet egalari (68%) o'z qurilmalarida xarid qilishga harakat qilishgan bo'lsa-da, to'lov paytida yuzaga kelgan qiyinchiliklar tufayli uchdan ikki qismi (66%) uni yakunlay olmaydi.
9.Har yili xaridorlar 18 mlrd. Aqsh dollarlik xaridlarni yakunlashdan bosh tortishadi.
10.Savat(korzinka)dan voz kechishning asosiy sabablari quyidagilardir: yetkazib berish xizmatining qimmatligi, sotib olishga tayyor emas, veb-saytlarni yuklash juda sekin.

@startuplabs

Customer Experience (CX) - bu xaridor tajribasi, ya'ni mijozning brend bilan qanday munosabatda bo'lishi. CX yordamida mijozning mahsulot yoki xizmat haqidagi taasurotlari kompaniya bilan ishlashning barcha bosqichlarida baholanadi: mahsulot yoki xizmat bilan tanishish paytida, buyurtma berishda, to'lovni amalga oshirishda, mahsulot yoki xizmatdan foydalanishda va sotishdan keyingi bosqichlarda. Xaridor biznes bilan aloqada bo'lgan mijoz sayohatining CJ (Customer journey) har bir bosqichi mahsulot yoki xizmatni mukammal qilishga yordam beradi.

@startuplabs

User Experience (UX) - bu foydalanuvchining mahsulot yoki xizmat: dasturiy ta'minot, veb-sayt, mobil ilova bilan o'zaro aloqasi, tajribasini tavsiflaydi.
Oddiy so'zlar bilan aytganda, foydalanuvchi interfeys bilan qanday munosabatda bo'ladi va sayt yoki dastur unga qanchalik qulay.
UX bir qator mezonlarni o'z ichiga oladi - masalan : qulaylik, axborot arxitekturasi, vizual ierarxiya.

@startuplabs

❓P&L hisoboti javob beradigan 3 ta savol

P&L, PNL yoki foyda va zarar to'g'risidagi hisobot ma'lum vaqt davomida qancha daromad va xarajatlarga ega bo'lganini va qancha foyda olganligini ko'rsatadi.

Hisobot foyda va zararlarni baholashda, daromad va xarajatlarni nazorat qilishga yordam beradi va 3 ta asosiy savolga javob beradi.

📌 Biznes qancha daromad oladi?

Tadbirkorlar ko'pincha o'z foydalarining aniq miqdorini e'lon qila olmaydilar.
Ko'pchilik biznes foydasini olingan va sarflangan pul o'rtasidagi farq sifatida o'lchashga odatlangan.
PnL biznes qancha daromad olganini yoki aslida daromad olganmi, zarar bilan chiqqanmi shularni aniqlashda yordam beradi.

📌 Nega biznes aynan shuncha daromad oldi ?

Tadbirkor qancha daromad olganini aniqlagandan so'ng, yangi savollar tug'iladi:
Nega aynan shuncha pul topdingiz, bundan ko'proq yoki kamroq emas?
PnL hisoboti byudjetning daromad qismi qanday shakllantirilishi, xarajatlar (doimiy,o'zgaruvchan) tarkibi nimalardan iborat va foyda ko'rsatkichi nima sababdan o'sishi yoki kamayishini tushunishga yordam beradi.

📌 Qaysi sohalar foyda keltiradi ?

Biznesni har bir bo'limlarida ham daromad va xarajatlarni hisoblash mumkin. Misol uchun, onlayn-do'konda mahsulot sotishdan, yetkazib berish xizmatidan, BNPL (rassrochka) dan, har xil abonent to'lovlari(podpiska)dan tushumlar bo'lishi mumkin.
Har qanday yo'nalish bir xil biznesdagi o'sish yoki pasayishni turli yo'llar bilan ko'rsatishi mumkin.
Masalan, yil davomida kompaniyaning foydasi 20% ga oshdi. Kiyim-kechak savdosi yuqori sur'atlarda o'sib bormoqda, so'nggi oylarda aksessuarlar savdosi esa foydasiz bo'ldi. Aksessuarlar segmentini hisobga olmagan holda, kompaniyaning umumiy foydasi 20 emas, balki 25% bo'lishi mumkin.
Bu kabi tahlillar biznesda ishlar qanday ketayotganini tushunishga va biznesning qaysi sohalarini rivojlantirish, qaysi sohalarida yondashuvni o'zgartirish va qaysilarini butunlay yopishingiz kerakligini ko'rsatib beradi.

@startuplabs

#FutureComesSoon

2050-yil . . .
Sun'iy intelektda ishlovchi virtual shaxsiy kotiba

'Kotiba AI' ilovasi odamlarning kundalik hayotining ajralmas qismiga, hayotning barcha jabhalarini boshqarishga yordam beradigan shaxsiy yordamchining analogiga aylandi.
Ilova keng tarqaladi va undan turli kasb va yoshdagi odamlar foydalanadi. Unda klaviaturadan foydalanmasdan ilova bilan ishlash imkonini beruvchi ovozli boshqaruv funksiyasi mavjud.
Sun'iy intellektning jadal rivojlanishi tufayli 'Kotiba AI' ilovasi yanada aqlli va kuchli tahlil natijalariga ega bo'ladi. U foydalanuvchi ma'lumotlarini tahlil qilish, optimal yechimlarni taklif qilish va hatto kelajakda ro'y berishi mumkin bo'lgan iqtisodiy va siyosiy voqealarni tahlil qilish imkoniyatiga ega.(Faqat tahlil qilish orqali chunki bashorat qiluvchi tizimlarni bandasi yaratolmas!)

Ilova barcha foydalanuvchi qurilmalari, jumladan aqlli uy tizimlari, avtomobillar va aksessuar qurilmalar bilan toʻliq integratsiyalangan.U nafaqat ishda, balki kundalik ishlarda ham ajralmas yordamchiga aylanadi.

Ilova nafaqat rejalashtirish va ishlash vositasi, balki insonning haqiqiy hamrohi va do'stiga aylandi. U foydalanuvchining his-tuyg'ularini tushunishi va u bilan istalgan mavzuda suhbatlar o'tkazishi mumkin bo'lgan insoniy interfeysga ega. Ilova g'oyalarni yaratishning noyob qobiliyati tufayli foydalanuvchini rivojlantirish, yaratish va ilhomlantirishga yordam beradi.

Shunday qilib, 2050 yilda 'Kotiba AI' ilovasi nafaqat kundalik ish uchun vosita, balki insonga o'z maqsadlariga erishish, samarali va ilhomlanishga yordam beradigan haqiqiy hamroh va yordamchiga aylandi.

@startuplabs

#Statistics

O'zbekistonda 2018 - 2027 yillar mobaynida elektron tijorat(Ecommerce) bozorida o'sish kuzatilishi tahlil qilingan hamda umumiy chakana savdo va elektron tijorat aylanmasi ko'rsatib o'tilgan.
2027 yilda ecommerce savdo hajmi 1.7 mlrd. Aqsh dollaridan ko'proq bo'lishi kutilmoqda ekan. Bunda sizning startapingiz ham bo'lishi mumkin. 😉
(Manba kpmg.com sayti)

@startuplabs

Apple Vision Pro bo'ydoqlarga qizlar bilan uchrashuvga yordam beradi.Eng muhimi savollarga tezda javob topish qobiliyati.😀

@startuplabs