Loyihani amalga oshirish uchun reja tuzish, raqobatchilar va bozor tahlili, biznes jarayon , gipotezalarni aniqlash,mijoz bilan CustDev, Muammo, Segment, Yechim, UTP, Ekonomika modellarini shakllantirish bu birinchi bosqich. 
Ekonomikada ko'rsatilgan foydaga erishish uchun sizda qat'iyat, talabchanlik, sabr - toqat va eng muhimi aqlli jamoa bo'lishi kerak.

@startuplabs

#Marketing

💡🧠 Marketing dahosi

Bir paytlar yozuvchi Genri Jeyms ajoyib kitob yozgan, ammo uni hech kim sotib olmagan.

📰 Kunlar o'tdi va yozuvchi bunga chiday olmay, o'ylanib, kitobiga odamlarni qandaydir qiziqtirish uchun gazetaga reklama berishga qaror qildi.

U faqat bitta jumla yozgan:
"Chiroyli yosh millioner yigit Genri Jeymsning kitobidagi qahramonga o'xshagan qiz bilan uchrashishni xohlaydi."

Natijada, butun tiraj 24 soat ichida sotilgan!

@startuplabs

Ish yoki biznes?

👷 Ish:
• 1 oy – $1000
• 2 oy – $1000
• 3 oy – $1000
• 4 oy – $1000
• 5 oy – $1000
• 12 oy – $1000

💼 Biznes:
• 1 oy – $0
• 2 oy – $700
• 3 oy – $450
• 4 oy – $2000
• 5 oy – $1400
• 12 oy – $3300

Sizning tanlovingiz? 👇
Ishlash ♥️
Biznes 🔥

@startuplabs

#Management

Kitob "Mening pishloqim qani?" amerikalik yozuvchi Spenser Jonson tomonidan yozilgan va menejment va o'z-o'zini rivojlantirish adabiyoti bozorida qo'llaniladigan mashhur biznes iborasi. Kitob labirintda pishloq qidirayotgan to'rtta qahramon haqida masal aytadi. Kitob hayot va ishdagi o'zgarishlarning metaforasini taklif qiladi, turli odamlar atrofidagi dunyo o'zgarishlariga qanday munosabatda bo'lishlarini va pishloqni qidirish orqali bu o'zgarishlarga turli xil moslashishlarini ko'rsatadi. — Mening pishloqim qani? odatda ish muhitida va shaxsiy hayotda o'zgarish va moslashish strategiyalarini muhokama qilish uchun ishlatiladi.

@startuplabs

#WelcomeToFuture

2050 yil ...

Inson miyasini internet bilan birlashtirishga ixtisoslashgan inqilobiy tadqiqot markazi.
Ular odamlarga bevosita miyasidan tarmoqqa ulanish imkonini beruvchi neyron interfeysni sinovdan muvaffaqiyatli o'tkazadilar.

Ushbu qurilma yordamida foydalanuvchilar ma’lumotlarni bevosita o‘z ongiga yuklab olishlari, qidiruv tizimlariga kirishlari va bir necha daqiqada boshqalar bilan muloqot qilishlari mumkin. Boshqa gadjetlar yoki smartfon, kompyuterlar talab qilinmaydi - dunyoni o'zgartirish uchun faqat bir marta bosish kifoya.

Internet o'sib bormoqda, ongning har bir burchagiga kirib boradi va insoniyatning umumiy aqli sifatida harakat qiladi.
Startapning kelajagi ham o‘z miyangizni boshqarish bilan bog‘liq. Biror kishi xotirasini, fikrlash tezligini yaxshilash va hatto bilimlar omboridan yuklab olish orqali yangi ko'nikmalarga ega bo'lishI, yangi qobiliyat yuklab olishi va o'z qobiliyatlari o'zgartirishi mumkin.

Biroq, imkoniyatlarning ortishi bilan xavflar ham mavjud. Xakerlar va kiberjinoyatchilar ma'lumotlarni o'g'irlash yoki hatto boshqa odamlarning fikrlarini nazorat qilish uchun neyron interfeysini buzishga harakat qilish.

Bu texnologiya ta'lim, tibbiyot, fan va boshqa ko'plab sohalarda yangi istiqbollarni ochadi. Bu inson va mashina o'rtasidagi chegaralar xiralashgan kelajak va har bir inson uchun fantastik imkoniyatlar haqiqatga aylanadi.

Kim bilar balki, bu ham dangasalar uchun yaxshi taklifdir 😀

@startuplabs

#Management
#Ecommerce

Onlayn do'konda ko'p narsa tezlikka bog'liq:

✅ Foydalanuvchilarning 47 foizi sayt yoki bot 2 soniyadan kamroq vaqt ichida yuklanishini kutishadi;
✅ Sayt (Bot) 3 soniyadan ortiq yuklansa 40% mijozni yo'qotasiz;
Yuklashda atigi bir soniya kechikish konversiyalarning 7% ga qisqarishiga olib kelishi mumkin.

Iste'molchilarning 70 foizi sotib olishga tayyorligi sayt tezligiga bog'liqligini tan oladi;

Respondentlarning 50 foizi tezroq yuklash foydasiga videodan voz kechishga tayyor;

Yuklanishning dastlabki 5 soniyasi konversiyaga eng kuchli ta'sir ko'rsatadi, har bir soniyada konversiya tezligi o'rtacha 4,42% ga pasayadi;

Rekord konversiya stavkalari 2 soniyadan kamroq vaqt ichida yuklanadigan sahifalarda qayd etiladi.

@startuplabs

Eng zo'r biznes model - bu xizmat ikki xil auditoriyaga ega bo'lganida, ya'ni biri to'laydi, ikkinchisi xizmatdan foydalanadi. 
Eng oddiy misol ijtimoiy tarmoqlar, ularda foydalanuvchilar bepul sayr (suhbatlashish, kuzatish va hokazolar) qilishadi, boshqasi esa pullik reklama joylaydi.

@startuplabs

#WelcomeToFuture

'Smart Contracts'

Aqlli shartnomalar: Kelajakdagi to'lov tizimi bo'lib, shartnomaning avtomatlashtiradigan shartlarni bajarishni qo'llab-quvvatlaydi.Bu toʻlovlarni amalga oshirish jarayonini soddalashtiradi va tezlashtiradi hamda ishonchlilik va xavfsizlikni oshiradi.

Bu kriptovalyutalarda qo‘llaniladigan blokcheyn

(Blokcheyn - tranzaktsiyalarni qayd qiluvchi va ularni zanjirga bog'langan bloklarda saqlaydigan taqsimlangan ma'lumotlar bazasi va har bir tarmoq ishtirokchisi ma'lumotlar bazasi nusxasiga ega.Asosiy afzalligi uning ishonchliligi, shaffofligi va xavfsizligidir. Blokcheynda aks ettirilgan tranzaktsiyalar autentifikatsiya qilinishi va buzilmasligi va tarmoqdagi barcha ishtirokchilar tomonidan ko'rilishi mumkin.)

texnologiyasiga asoslangan.

Misol uchun, A foydalanuvchi ma'lum bir xizmat (natijaga) erishgandan so'ng, B foydalanuvchining hisobiga ma'lum miqdordagi pulni avtomatik ravishda o'tkazish uchun aqlli shartnoma tuzilishi mumkin.
Deylik, A foydalanuvchi B foydalanuvchiga veb sayt yaratish uchun buyurtma berdi. Tomonlar onlaynda aqlli shartnomani rasmiylashtiradi va unda "Agar buyurtmada ko'rsatilgan 'A.uz' veb sayti hostingda ro'yhatdan o'tsa va undagi 'Bosh sahifa', 'Biz haqimizda', 'Contact ' sahifalari mavjud bo'lsa A hisobidan B hisobiga 5000$ avtomatik o'tkazilsin" degan shartlar bo'lishi mumkin.

Aqlli shartnomalar turli sohalarda, jumladan, moliyaviy operatsiyalar, ta'minot, ko'chmas mulk, tibbiyot va boshqalarda qo'llanilishi mumkin.

Belarus davlati bu tizimni birinchilardan bo'lib tan olib, o'zida sinab ko'rgan.

@startuplabs

#UserStory

Foydalanuvchi hikoyasi tushunchasi

User story yoki foydalanuvchi hikoyasi mahsulot xususiyatlarini oxirgi iste'molchi ko'zlari bilan ko'rishga yordam beradi. Foydalanuvchi hikoyasining asosiy qismi qisqacha va texnik tafsilotlarsiz yoziladi. Asosiysi, odamlarning maqsadlari, ehtiyojlariga e'tibor qaratish va mahsulot (xizmat) ga mijoz ko'zi bilan qarash.

Foydalanuvchi hikoyasining asosiy qismida odatda quyidagilar ko'rsatiladi:

●Foydalanuvchiga tegishli kategoriya;
●U qilmoqchi bo'lgan harakat;
●foydalanuvchi harakatdan keyin olishni kutayotgan natija.

Hikoyani yakunlangan deb qabul qilish uchun albatta bajarilishi kerak bo'lgan shartlar (AC - Acceptance Criteria) dan foydalaniladi.

Katta jamoada ishlovchi dasturchilar "Jira" ga o'xshash loyihalarni boshqarish platformasida buni ishlatgan bo'lishi mumkin.

Kommentariyadagi faylda "AC" ga misol keltirib o'tilgan.

@startuplabs

#StartupStory

"Miro" qanday qilib yirik kompaniyalarni mag'lub etgan edi ?

"Miro" - bu g'oyalarni vizualizatsiya qilish va jamoaviy ishlash uchun onlayn plarforma. Ularning g'oyasi inqilobiy emas, biroq shunday oddiy g‘oyaga ega kompaniya qanday qilib 17 milliard dollarga baholandi ?

"Miro" 2011 yilda yaratilgan va 2020 yilgacha rivojlanmagan edi. Albatta, pandemiya va ommaviy masofaviy ish boshlangani bilan vaziyat o'zgardi va onlaynda qulay vositalar zarur edi. "Miro" jamoasi esa bozordagi o'ziga tegishli segmentni yutib olish imkoniyatini ko'rdi.

"Miro" " Microsoft, Google, Atlassian" va "Adobe" kabi gigantlar bilan foydalanuvchi e'tibori uchun raqobat qilishi kerak edi. Bu kompaniyalarning barchasi millionlab foydalanuvchilar bilan mavjud ekotizimlarda o'rnatilgan o'xshash mahsulotlarga ega.

Bir tomondan, bunday yirik kompaniyalar bilan raqobat qilish juda qo'rqinchli va boshqa tomondan, siz biror marta "Microsoft Whiteboard" yoki "Google Jamboard" ni ishlatib ko'rganmisiz ? Ular noqulay xizmatlar. Shunday qilib, "Miro" mahsulotga pul tikdi va bozorni zabt etishga kirishdi.

"Miro" (bottom - up) pastdan yuqoriga strategiyasidan foydalandi. Mahsuloti imkoniyatini yuqoriga isbotlash va B2B savdolariga pul sarflash o'rniga, ular e'tiborni oxirgi foydalanuvchilarga(bunday mijozlar mahsulotdan o'zi foydalanadi) qaratdi.

"Miro"ning strategiyasi quyidagicha edi :

1) Oxirgi foydalanuvchining muammolarini hal qiladigan mahsulotni yaratish
2) Mahsulotni mutaxassislar - dizaynerlar, menejerlar, sotuvchilar orasida targ'ib qilish;
3) Oxirgi foydalanuvchilar Mironi jamoaviy targ'ib qilishlarini kutishdi
4) "Miro"da jamoaviy ishlashni chegaralash va qo'shimcha to'lov evaziga ruxsat ochish
5) Korporativ mijozlardan so'rovlarni qabul qilish.

Oddiy va yorqin, ammo bu strategiya faqat ikkita shartda ishlaydi :

1.Mahsulotni foydalanuvchilar sevib qolganda
2.Marketing aniq auditoriyaga yo'naltirilganda.

Har doim oxirgi mijozingizni kuzatib boring.

@startuplabs

#Management

Chuqurlashtirilgan suhbat yoki intervyu (Глубинное интервью)

Chuqurlashtirilgan suhbat mahsulotni mukammal qilishda foydalanuvchi yordamida bajariladigan tadqiqot usuli hisoblanadi. Bu orqali siz foydalanuvchining muammolari,og'riqlari, vazifalari, mijoz tajribasi haqida yangi mahsulotni yaratish, takomillashtirish va rivojlantirish uchun kerakli ma'lumotlarni bilib olasiz.

Aytaylik, siz mahsulotning yangi versiyasini tayyorlayapsiz yoki unga yangi funksiya  qo'shmoqchisiz xatolarga yo'l qo'ymaslik uchun siz foydalanuvchilar, ularning taxminlari, ehtiyojlari, mahsulotdan foydalanishda o'tmishdagi tajribasi haqida ko'proq bilib olishingiz kerak.
Chuqurlashtirilgan suhbat yordamida siz u ilgari nima ishlatganini, nima noto'g'ri bo'lganini, nima uchun biror mahsulot yoki xizmatni o'zgartirishga qaror qilganini, mahsulotdan (xizmat) foydalanishda qanday his-tuyg'ularni, muammolarni boshdan kechirganini bilib olishingiz mumkin.

Bu kabi tadqiqot usullari siz yaratmoqchi bo'lgan mahsulot yoki xizmatni mukammalroq va mijozlar uchun sevimli qilishga yordam beradi.

@startuplabs

#Management

Apple kompaniyasi missiya va biznes modeli

Apple missiyasi : "Innovatsion qurilma, dasturiy ta'minot va xizmatlar orqali mijozlarga eng yaxshi foydalanuvchi tajribasini taqdim etish" dan iborat.

Apple biznes modeli : mahsulot va xizmatlarni ishlab chiqarishdan iborat. 
Ma'lumot uchun: 2021-yilda Apple daromadining(Jami daromad : 365 mlrd $) 20% i xizmatlar taqdim etishdan olingan.

Mahsulotlar - iPhone, Mac, iPad, shuningdek, aksessuarlar (Air Pods, Apple-Watch va boshqalar).

Xizmatlar - AppleCare +, Apple's Cloud Services, Apple News +, Apple Pay, Apple Card TM kabi  litsenziyalash va boshqa xizmatlar.

Biror bir yirik startap  yaratmoqchi bo'lsangiz, unga bog'liq qo'shimcha, kichik mahsulot yoki xizmatni taqdim etish yo'llarini izlang.

@startuplabs

#Management

Bozorga kiradigan har qanday mahsulot yoki xizmat boshqa shunga o'xshash mahsulot (xizmatlar)ni ko'rsatadigan kompaniyalar bilan raqobatga kirishadi.

🔥 Raqobat tahlili - bu mahsulot amaliyoti bo'lib, u orqali raqobatchilar mahsuloti o'rganiladi va mahsulotning zaif va kuchli tomonlari aniqlanadi.

Raqobatchilarni o'rganish uchun uning veb sayti mavjud bo'lsa uni tahlil qilish orqali, ijtimoiy tarmoqlarda qancha foydalanuvchisi (podpiska) borligi, har xil kommentariyalar(otziv): e'tirozlar, rahmatnoma haqidagi ma'lumotlar, har qancha vaqtda aksiya yoki chegirmalar berishi orqali yoki shunga o'xshash har xil tashqi ma'lumotlar ,statistik ma'lumotlar orqali amalga oshirilishi mumkin.
pro.similarweb.com kabi veb saytlar orqali ham raqobatchi oylik mijozlar soni ,o'rtacha sotuv hajmi kabi bir qancha ma'lumotlarni bilib olish mumkin.

🔸Shunday qilib startapingiz afzalliklaridan maksimal darajada foydalangan holda duch kelishingiz mumkin bo'lgan risk va tahdidlarni kamaytirishga erishasiz.

Bu kabi tahlillar startap yaratishda deyarli barcha bosqichlarida amalga oshiriladi.

@startuplabs

❓Qanday qilib yangi startaplar yirik o'yinchilar bilan raqobatda muvaffaqiyat qozonishlari mumkin?

Albatta, ularda yetarlicha resurslar, maoshlar va boshqalar bo'lmasligi mumkin.

❗️Ammo muhim afzallik bor - moslashuvchanlik va tezlik.

Bir vaqtning o'zida barcha jabhalarda g'alaba qozonishga harakat qilishning hojati yo'q.

🔥Siz mijozga qiymat yetkazib berish zanjiridagi ma'lum bir bo'g'inga (alohida segmentga) e'tibor qaratishingiz, muayyan individual bozor ulushini o'zlashtirib olishingiz kerak.

🇺🇿 🇰🇿 Qanday deysizmi, masalan, "olx.uz" marketpleysi juda ko'p yo'nalishlarni o'z ichiga olgan edi shu jumladan "avto" bo'yicha ham ammo Qozog'istonning "Kolesa Group" IT kompaniyasi o'zining "avtoelon.uz" oldi - sotdi platformasini ishga tushirib bozorning asosiy qismini egallab olganini eslatib o'tmoqchiman.

🇺🇿 Qurilish mollari, avto ehtiyot qismlari kabi platformalarda muammolar mavjud...

@startuplabs

Mijozlarni jalb qilish narxi - CAC ni qanday kamaytirish mumkin ?

Keling avval CAC qanday hisoblanadi ko'rib o'taylik, deylik siz youtube.com saytiga joylagan reklamangizni 2 mln foydalanuvchi kuzatdi, reklama xarajatingiz 1000 $ , ushbu reklama orqali sizga 50 ta yangi mijoz keldi ya'ni sizning mahsulotingizni (xizmatingiz) sotib oldi. Shunda 1000$ / 20 ta mijoz = 50$ . Bunda mijoz jalb qilish (CAC) narxingiz 50$ ga teng bo'ladi.

Reklama xarajatlarini qayta taqsimlang.Agar siz unchalik faol bo'lmagan mijozlarni jalb qiladigan qimmat reklama kanallarini o'chirib qo'ysangiz va arzonroq reklama kanallariga pul sarflasangiz, biznes bir xil pul uchun ko'proq mijozlarga ega bo'ladi va CAC ancha pasayadi.
Misol uchun, Har xil referallar, yo'naltiruvchi dasturlar bilan o'z mijozingizni tanishtiring.Kichikroq bonus uchun mijozlar kompaniyani do'stlariga reklama qiladilar va yangi mijozlarni sotib olishga kamroq pul sarflanadi.  Ko'pchilik odatda yaqinlarining fikriga ishonishadi, shuning uchun tavsiyalar ko'pincha reklamadan ko'ra yaxshiroq ishlaydi.

Bank bilan hamkorlik asosida "Big Data" ma'lumotlaridagi aniq auditoriyadagi bank mijozlariga sms xabarlar, bank ilovasi orqali push xabarlar yuborish mumkin. Bu kabilarni bankga asosiy hisob raqamingizni ochish , (RKO) xizmatlaridan qanchadir bank xizmati to'lash evaziga amalga oshirish mumkin, bu albatta boshqa kanallar orqali beriladigan reklama xarajatlaridan ancha arzonga tushadi.

@startuplabs

#Management

​♟ Tanlang va Bajaring

"Biz juda ko'p vazifalarni bajarishimiz kerak, juda ko'p xususiyat(ficha)larni qo'shishimiz kerak, ammo resurslar, vaqt va pul yo'q yoki chegaralangan!»

Bunday vaziyatda menejer o'ylab topishi mumkin bo'lgan eng yomon narsa bu resurslar uchun yugurishdir. 

Chunki bu bitta fichani tanlash, uni yaratishga mavjud resurslarni jamlash va maksimal samaraga erishish uchun ajoyib vaziyat.

Agar menejer bunday xususiyatni topa olmasa yoki bunday effektni qanday olishni bilmasa yoki nimaga e'tibor qaratishni tanlay olmasa, u aniq menejermi?

#StartupStory

Eng mashhur startaplarda 100 mln foydalanuvchiga erishish uchun talab etilgan vaqtlar oralig'i...

Albatta bunda raqamli tizimlardan foydalana olish qobiliyati hamda internet tarmog'ining rivoji ham ta'sir ko'rsatgan.

@startuplabs

#MyMind

"Ko'pgina O'zbekistondagi startaplarda "UTP" mavjud emas, ularning afzalligi shunchaki birinchi boshlagani ekan. " Shu fikr qanchalik to'g'ri yoki noto'g'ri ?

@startuplabs

MVP ishlamasa nima qilish kerak ?

Agar startapda MVP (Minimal yashovchi mahsulot) ishlamasa yoki kutilgan natijalarni bermasa quyidagi vazifalarni bajarib ko'ring :

1. Muvaffaqiyatsizlik sabablarini tahlil qilish: MVP ishlamasligi sabablarini batafsil tahlil qilish. Ehtimol, muammo funksionallikning yetarli emasligi, yomon foydalanuvchi tajribasi, texnik muammolar yoki reklamani qo'llab-quvvatlashning yetarli emasligidadir.

2. Foydalanuvchilarning fikr-mulohazalari: MVP dan allaqachon foydalangan foydalanuvchilarning fikr-mulohazalarini to'plang. Ularning fikri zaif tomonlarni aniqlashga yordam beradi va yaxshilanishlarni taklif qiladi.

3. Maqsad va strategiyani ko'rib chiqing: loyiha maqsadlari va strategiyasini ko'rib chiqing. Ehtimol, siz rivojlanish yo'nalishini o'zgartirishingiz yoki biznes modelini qayta ko'rib chiqishingiz kerak.

4. Xatolarni tuzatish va yaxshilanishlar: Tahlil va fikr-mulohazalarga asoslanib, MVP da kerakli oʻzgarishlar kiriting. Xatolarni tuzatish, funksionallikni yaxshilash, interfeysni soddalashtirish va h.k.

5. Qayta sinovdan o'tkazing va ishga tushiring: O'zgartirishlar kiritilgandan so'ng, muammolar hal qilinganiga ishonch hosil qilish uchun MVP ni qayta sinovdan o'tkazing. Shundan so'ng siz dasturni qayta ishga tushirishingiz mumkin.

6. Marketing va reklama: produktning marketingi va reklamasiga e'tibor bering. Yangi foydalanuvchilarni jalb qilish va mahsulotingiz haqida xabardorlikni oshirish imkoniyatlarini ko'rib chiqing.

7. Jamoa bilan muloqot: Jamoa bilan MVP ni yaxshilash bo'yicha barcha o'zgarishlar va rejalarni muhokama qilish muhim. Vazifalarni taqsimlang va barcha jamoa a'zolari yangi strategiyani tushunishlariga ishonch hosil qiling.(Daily,Retro kabilar orqali)

Agar shuncha urinishlardan keyin ham MVP ishlamasa, loyihaning butun kontseptsiyasini qayta ko'rib chiqish yoki hatto yangi yechim yoki rivojlanish yo'nalishi topilmaguncha uni ishlab chiqishni to'xtatib turishga to'g'ri kelishi mumkin.

@startuplabs