اختلال گیج بیداری یا Confusional arousals

حتما براتون پیش اومده که از خواب بلند بشید اما ندونید توی چه زمان و مکانی هستید و کاملا گیج باشید . این اتفاق یکی از اختلالات خوابِ ، که زیر گروه اختلالات پاراسومنیا هست . این اختلال باعث میشه فردی که از خواب بیدار شده واکنش کندی به سوالایی که ازش پرسیده میشه داشته باشه ، گیج باشه ، حرف زدنش کند باشه .
گیج بیداری که با مستی خواب هم اسم برده میشه معمولا توی یک سوم اول خواب ، وقتی که فرد به طور ناگهانی از خواب با موج آهسته بیدار میشه اتفاق میفته .
دلایل این اتفاق میتونه خواب ناکافی ، فشار و استرس ، نگرانی ، اختلال دو قطبی ، مصرف الکل باشه .

#خواب

استرس و مغز
مغز ما توی موقعیت های مختلف با استفاده از پیام ها و اطلاعات ارسال شده از ، اعصاب محیطی و پیام های بدنی مثل پیام هورمون ها ، محاسبه های شناختی خودش رو انجام میده و با توجه به همه اطلاعات دریافت شده سعی میکنه پاسخ مناسبی رو ارائه بده .
بعد از یک اتفاق استرس زا و پر تنش ، مغز اعصاب نشات گرفته شده از مرکز کنترل ساقه مغز رو فعال میکنه این اعصاب باعث ترشح هورمون های نوراپی نفرین از ساختار های مختلف و اپی نفرین از غدد فوق کلیه میشن . این ترشحات واکنش سریع و رایجی رو با عنوان ستیز یا گریز ایجاد میکنن . و در مواقع استرس علائمی مثل تپش قلب ، بالا رفتن فشار خون ، عرق کردن رو تجربه میکنیم .
تپش قلب به خاطر وجود گیرنده هایی توی رگ ها به وجود میاد . این گیرنده ها باعث منقبض شدن رگ ها میشن و با سریع تر شدن عملکرد قلب حسی مثل کوبیده شدن توی قفسه سینه ایجاد میشه . همینطور حس دلشوره ای که در ناحیه شکم خودمون احساس می‌کنیم ، توسط گیرنده هایی توی روده ایجاد میشه . همه این علامت ها ما رو آماده میکنن تا پاسخی رو نسبت به محرک بدیم .

reference : Neuroscience Science of the brai
#استرس
#مغز

ترشح کورتیزول قدم بعدی هست . تقریبا هر نوع استرس و التهابی باعث افزایش سطح ترشح هورمون ACTH توسط غده هیپوفیز قدامی میشه . افزایش سطح ترشح این هورمون باعث میشه مقدار ترشح هورمون کورتیزول از بخش قشری غده فوق کلیه به طور چشم گیر زیاد بشه . همونطور که تنظیم ترشح خیلی از هورمون ها توسط هورمون دیگه ای انجام میشه ، تنظیم ترشح هورمون ACTH هم بر عهده هورمون CRF هست . وقتی یک استرس یا آسیبی رو درک میکنید ، اول به ساقه مغز ، بعد به برآمدگی میانی هیپوتالاموس منتقل میشه و در نتیجه هورمون CRF ترشح میشه که کل این روند باعث ترشح شدن نقدار زیاد کورتیزول میشه .
یکی از علت های افزایش سرعت ترشح هورمون ACTH افزایش فعالیت دستگاه لیمبیک به ویژه هیپوکامپ و امیگدال هست . از نقاط کلیدی توی تنظیم کورتیزول ، تحریک شدن هیپوتالاموس بخاطر استرس هست . استرس این سیستم رو فعال میکنه تا با ترشح بیشتر کورتیزول ، کورتیزول با یک سری از فعالیت ها باعث از بین رفتن ماهیت مخرب استرس بشه .

reference : Guyton and hall
#استرس
#مغز

وسواس و مغز
هسته های قاعده ای از پنج هسته تشکیل شدن و در اطراف تالاموس قرار گرفتن .
یکی از کارهایی که این هسته ها انجام میدن کنترل الگو های حرکتی هست ، الگو هایِ حرکت مهارتی که به صورت ناخودآگاه انجام میشن ؛ مثل نوشتن . اما جز اهمیتی که توی این اعمال حرکتی دارن ، توی کنترل فرایند تفکر این الگو های حرکتی پرتکرار هم نقش دارن . تقریبا همه ی فیبر های عصبی حسی و حرکتی که با قشر مغز و نخاع ارتباط دارن ، از فضایی بین دو تا از هسته های قاعده ای میگذرن . هسته های دمدار و پوتامن . از ناقل های عصبی که توی عملکرد های این هسته ها شرکت دارن میشه به دوپامین ، گابا (گاما آمینوبوتیریک اسید) ، سرتونین ، گلوتامات اشاره کرد .
نقش این هسته ها توی وسواس چی هست ؟
با تحقیق هایی که انجام شده ، متوجه این شدن که رد و بدل کردن پیام های عصبی بین این هسته ها و قشر مغز میتونه زمینه ای رو برای رفتار های تکراری ایجاد کنه . دستکاری یا غیر فعال کردن این مدار ها ممکنه توی شکستن چرخه وسواس اجباری توی OCD کمک کننده باشه .

reference : Guyton and hall

یکی از روش های درمانی که استفاده میشه برای بیماران OCD استفاده از دارو های SSRI (مهارکننده باز جذب سرتونین) هست .
جالبه بدونید این اختلال توی ویرایش چهارم کتاب dsm توی دسته اختلالات اضطرابی قرار داشت اما توی ویرایش جدید ، یعنی ویرایش پنجم یه دسته جداگانه برای اختلال و اختلالات مربوط بهش اختصاص داده شده .

reference : dsm 5 , brain facts