የፍልስፍና መግቢያ(introduction to philosophy)
ሐሳባዊነት (Idealism)
በዓለም በጥቅሉ ሐሳብ (አእምሮ) እና መንፈሳዊ ፋይዳዎች (እሴቶች) መሠረታዊ ናቸው የሚል ፍልስፍናዊ አቋም ነው፡፡ በተጨማሪ በዘልማድ የሚታወቀውን ማለት ቁሳዊ ነገሮች ከሐሳብ ወይም ከአእምሮ የተለየ ህልውና አላቸው የሚል እይታንም ይክዳል፡፡
በጆርጅ ቤርክለይ ፍልስፍና ተጽዕኖ ሥር የወደቁ የእንግሊዘኛ ቋንቋ ተናጋሪ ፈላስፎች ሐሳባዊነትን ቁስ-አካል ወይም ውጫዊው ዓለም ራሱን ችሎ የቆመ እውነታ አይደለም፤ ወይም ቢያንስ እንደ እውነታ ሊታወቅ አይችልም የሚል አሉታዊ የሜታፊዚክስና የሥነ-ዕውቀት ተአምኖት አድርገው ያቀርቡታ፡፡ይህን ከመሰለ ቁንጽል እይታ ጋር ተያይዞ ሐሳባዊነት ከኢ-ቁስአካልነት (immaterialism) ወይም ከጠርጣሪነት (skepticism) ጋር ተሠናኝቶ ይቀርባል፡፡በዚህ ሳይበቃ "ሐሳባዊነት" ከአያሌ አሻሚ ዓላማዎች ጋር ተያይዞ ጥቅም ላይ ሲውል ይስተዋላል፡፡ ገና ከጅምሩ ቃሉ በአጠቃላይ ኢ-እውንነትን (anti-realism) ለማመልከት ጥቅም ላይ ሲውል ይስተዋላል፡፡ትልቁ ችግርም ከዚህ ግንዛቤ የሚመነጭ ይመስላል፡፡"አምሳላዊው" ለብዙ ትላልቅ ፈላስፎች፣ በተለይ ለፕሌቶ በማያሻማ መልኩ "እውነታ" ነው፡፡ ይሁን እንጂ በዘመናዊው ፍልስፍና በተገላቢጦሽ ሆነና "ሐሳባዊነት" በተጨባጭ እውን ላልሆነ አምሳል የሚወክል ትርጉም በመላበስ አሉታዊ ሜታፊዚካዊ አንዳንዴም ሥነ-ዕውቀታዊ አቅጣጫ ተደርጎ ይወሰዳል፡፡ ከአሉታዊው ትርጉም በተጨማሪ አብዛኛዎቹ በልማድ እውነት የሚመስሉን ነገሮች እውነት አይደሉም፣ ማለትም ቢያንስ በሚታሰበው ሁኔታ ህልው አይደሉም የሚል አንድምታ አለው፡፡
ከአዎንታዊው ትርጉም አንጻር "ሐሳባዊነት" ከአጉዳይ ሚና ይልቅ አጎልባች ሚና አለው፡፡ በአካለ-ስሜታችን ደረጃ ህልው ናቸው ብለን ስለምናስባቸው አብኛዎቹ ነገሮች ሁኔታ ስናወሳ ከፍ ያለ፣ይበልጥ "አምሳላዊ" ተፈጥሮ ያለው ህልውና ስለመጎናጸፋቸውም ግንዛቤ ውስጥ ማስገባት ያሻል የሚል አንድምታም አለው፡፡ ጀርመናዊያን የሐሳባዊነት ፈላስፎች እነዚህ "አምሳላዊ" ህልውናዎች የግድ "በሌላኛው" ዓለም ያሉ ህልውናዎች ናቸው የሚል ጥንታዊው የፕሌቶ እይታ ወደጎን ትተው "አምሳላዊው" እንደ ፍጹማዊና የመጨረሻ ሞዴል ወይም ዓይነት የተጨባጩ ዓለም ነገሮች ውቅረት ወይም አምሳል ናቸው በማለት ይገልጹታል፡፡የጀርመን የሐሳባዊነት ፈላስፎች የሐሳባዊነትን አሉታዊ ሜታፊዚካል ፍቺ ማለትም የአደባባይ ምሥጢር የሆነው የቁስ-አካል ነገሮች ህልውና የሚክደው ፍልስፍናዊ ዝንባሌን አይቀበሉም፡፡ይህም ሆኖ አዎንታዊው እይታቸው በራሱ እጅግ ሥርዓታዊ ከመሆኑ አኳያ ማንኛውም ነጠላ፣ ቋሚ ያልሆነና ውስን ውቅረት ያለው ህልውና ግምት ውስጥ በማያስገባ መልኩ ሁሉንም ነገር በአንድ ጥቅል "ሐሳባዊ" የማድረግ ከፍ ያለ ተምኔት የሚንጸባረቅበት ነው፡፡
የቀደምት ሐሳባዊያን እንቅስቃሴ ፍልስፍናዊ ዳራ በኢማኑኤል ካንት ሒሳዊ ፍልስፍና እንዲሁም ራሳቸውን እንደ እውነተኛ የካንት የመንፈስ ተከታዮች በሚቆጠሩት የጀርመን ሐሳባዊያን ተጠቃሎ ቀርቧል፡፡ ነገሮችን በአጠቃላይ እንደ የሐሳብ ውጤት አድርገው ይገነዘቧቸዋል ሐሳባዊያን፡፡ በእርግጥ ይህን ማለት ዓለም የፈጠራ-ኅሊና (creative mind) ውጤት ነው ማለት አይደለም፤ በአንጻሩ የፍጹማዊ ባለቤት (absolute subject) ውጤት መሆኑ ያሳያል፡፡ ለሐሳባዊያን በጥቅሉ እውነታ ማለቂያ በሌለው እሳቦት ወይም አመክንዮ ራስን መግለጽ ወይም ራስን ማቅረብ ነው ማለት ይቻላል፡፡ ፍጹም ሐሳብ ወይም አመክንዮ እንደ ድርጊት፣ በዓለም ላይ ራሱን እንደሚገልጽ አመክንይ ይቆጠራል፡፡ እንግዲህ እውነታ ፍጹም ሐሳብ ወይም አመክንዮ ራሱን የሚገልጽበት አንድነት ያለው ሂደት ነው ከተባለ ሊታወቅ የሚችል ነው ማለት ነው፡፡ እናም ይህን አእምሮ እንደ በራሱ ላይ የሚያሰላስል የፍጹም መሳሪያ ከተወሰደ በሰው አእምሮ ሊታወቅ የሚችል ነው፡፡ስለዚህ ሐሳባዊ ፍልስፍና የዚህን ዳይናሚክ ድርጊት፣ የዚህን ቀስ በቀስ ራሱን የሚገልጽ ወሰን አልቦ ሕይወት ሐሳባዊ ግንባታ ነው፡፡ ማሰላሰል በታከለበት ግንዛቤ ለዚህ ሕይወት ሥርዓታዊ ገለጻ ማላበስ፣ ሂደቱን እንደገና ማኖር፣ የፍልስፍና ተልዕኮ ነው፡፡ ስለዚህ ይህን ምክንያታዊ ሂደት በራሱና በሰው ፍልስፍናዊ ማሰላሰል እውነታ ይሆናል፡፡ በዚህ ሁኔታ የፍልስፍና ታሪክ የፍጹሙ አመክንዮ የራስ ማሰላሰል ታሪክ ነው፡፡ በሌላ አባባል ምልዓተ ዓለሙ በሰው አእምሮ በኩል ራሱን የሚያውቅ(የሚገልጽ) ነው ማለት ነው፡፡ እንዲሁም ፍልስፍና እንደ የፍጹሙ ሐሳብ የራስ እውቀት ሊገለጽ ይችላል፡፡ ዋና ዋና የሐሳባዊነት ወካዮች የሚከተሉት ናቸው፡፡ ጆአን ጎትሌብ ፊቼ (1762-1814) ፣ ፍሬድሪክ ቮን ሼሊንግ (1775-1854) ፣ እና ጆርጅ ቬልሄልም ፍሬድሪክ ሄግል (1770-1831)፡፡

"የፍልስፍና መግቢያ" ፀሐዬ ይኄይስ

https://t.me/sopphilo

የፍልስፍና መግቢያ(introduction to philosophy)
ጆርጅ ቬልሄልም ፍሬድሪክ ሄግል
የሐሳባዊነትን ተአምኖት በአጠቃላይ የጀርመንን የሐሳባዊነት ተአምኖት ደግሞ በተለየ በእውቁ ጀርመናዊ ፈላስፋ ሄግል ተብራርቶ ቀርቧል። ሄግል ስቱትጋርት በተሰኘች የጀርመን ከተማ በ1770 ዓ/ም ተወለደ። የመጀመሪያ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን በአካባቢው በሚገኝ ት/ቤት ከጨረሰ በኋላ በሃይማኖታዊው የቱቢንገን ዩኒቨርሰቲ ገብቷል። በዚህም ሼሊንግ ከመሳሰሉ የዘመኑ ሊቃውንት ለመገናኘትና ከፈረንሳይ አብዮት ጋር ተያይዘው በሚነሱ ሙግቶች ለመሳተፍ ዕድል አግኝቷል። በአምስት ዓመት የዩኒቨርስቲ ቆይታው ፍላጎቱ ቀስ በቀስ የፍልስፍናና የሥነ-መለኮት ግንኙነት ላይ አዘንብሏል፤ በመጨረሻም ከዩኒቨርስቲ ለቀቀና ከሞላ ጎደል ፊቱን ወደ ፍልስፍናው ለማዞር ችሏል። በቀጣዮቹ ዓመታት በበርንና ፍራንክፈርት በማስተማር ሞያ ላይ በመሰማራት በተጓዳኝ አንዳንድ ጽሑፎችን ጽፏል። በዚህ ወቅት የጀርመን ሐሳባዊነት በሁለት ትላልቅ ፈላስፎች እየተመራ ነበር፤ እነዚህም ፊትቼና ሼሊንግ ናቸው። በጄና ዩኒቨርሲቲ የኃላፊነት ሥፍራ አግኝቶ በሚሰራበት ወቅት የፊትቼን ፍልስፍናዊ አቋም የተቸበት የመጀመሪያው ሥራ አሳትሟል። ከተጽዕኖ የጸዳና የራሱ አዲስ መንገድ ይዞ የቀረበው ግን The phenomenology of Mind (1807) በሚባለው እውቅ መጸሐፉ ነው። የጄናን ዩኒቨርሲቲ መዘጋት ተከትሎ የአንድ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ዳሬክተር ሆኖ በሚሰራበት ጊዜ Science of logic(1811) የተባለ ሥራውን ጽፏል። የፍልስፍና ትምህርት ክፍል ኃላፊ ሆኖ ወደበርሊን ዩኒቨርሲቲ ከተቀላቀለ በኋላ አብዛኛዎቹ ከህልፈቱ በኋላ የታተሙ ተጠቃሽ ሥራዎችን ለመስራት በቅቷል፣ ከነዚህም ውስጥ Philosophy of right(1821)፣ ከሞተ በኋላ ከታተሙ ደግሞ Philosophy of history እና Philosophy of religion ይገኙበታል። ሄግል በኮሌራ በሽታ ም/ት በ1831 ዓ/ም ሕይወቱ አልፏል።
ሄግል እውነታን በሁሉም ነገሮች መሠረታዊ አንድነት ነው የምትገኘው የሚል አቋም ያንጸባርቃል። የሐሳብ ዓለም - የተጨባጭ ነገሮች ዓለም፣ ክስተቶች(የሚታወቀው) - "ኑሜነም"(የማይታወቀው)፣ ማወቅ - መረዳት እና የመሳሰሉት የነፕሌቶና ካንት ሜታፊዚካልና ሥነ-ዕውቀታዊ ክፍፍል ይቃወማል። እርግጥ ነው ከልማደ -ሕይወትና ትዝብት አንጻር በነገሮች ላይ ብዙኅነትና ክፍፍል ስለመኖሩ አይክድም፤ ይሁን እንጂ እነዚህ ነገሮች ውጫዊ እይታና ብዥታ እንጂ እውነታ አይደሉም ሲል ውድቅ ያደርጋቸዋል። ለምን ቢባል ያልተያያዘ አንዳች ነገር የለማ (Nothing is unrelated)፣ የተለያዩና የተከፋፈሉ ነገሮችን በትኩረት ስንመረምራቸው ወደ ተያያዙበት ሌላ ነገር ይመሩናል፤ በመጨረሻ በዚህ የነገረ-ሐተታዊ ሂደት አማካኝነት የፍጹሙን ሐሳብ ዕውቀት ላይ እንደርሳለን። ይህ ፍጹም ሐሳብ ዳይናሚክ ሂደት ነው፣ የተለያዩ አካላት ያሉት ጥርቅም፣ ግን ደግሞ ወደተወሳሰበ ሥርዓት የሚደራጅ ውሁድ ነው። ፍጹሙ ሐሳብ ሊታወቅ የሚችል ነው፣ ምክንያቱም በተፈጥሮ ውስጥና በሰው አእምሮአዊ ድርጊቶች በኩል ራሱን የሚገልጽ በመሆኑ ነው። ሦስቱም ማለትም ፍጹሙ ሐሳብ፣ ተፈጥሮና የሰው ልጅ አእምሮ የሚያስተሳስራቸው ባሕሪ ሐሳብ(thought) ራሱ ነው።የሰው አስተሳሰብ መንገድ ከተፈጥሮ ውቅረት አንጻር የተደራጀ ወይም ነገሮች በተጨባጭ ከሚስተናበሩበት አንጻር የተበጀ ነው፣ ነገሮች በዚህ መልኩ የሚደራጁት ወይም የሚስተናበሩት ፍጹሙ ሐሳብ በተፈጥሮ ውቅረት በኩል ራሱን ስለሚገልጽ ነው። ስለዚህ ሰው ስለተፈጥሮ የሚያስበው ፍጹሙ ሐሳብ በተፈጥሮ ላይ ራሱን በሚገልጽበት መንገድ ነው። ፍጹሙ ሐሳብ ዳይናሚክ ሂደት እንደሆነ ሁሉ ተፈጥሮም በዳይናሚክ ሂደት ላይ ነው፣ እንዲሁም የሰው ሐሳብም በነገረ-ሐተታዊ ሂደት ላይ ነው።
ሥነ-አመክንዮ ከተጨባጭ እውነታ ተመኩሮ ፍጹሙን ሐሳብ ለመግለጽ የሚያስችሉ ፈርጆችን የምናመጭበት ሂደት ነው። የሄግል ነገረ-ሐተታዊ ፍልስፍና የተቀኘው በዚህ ምንጨታዊ ሂደት ነው። ነገረ-ሐተታዊው ሂደት በሦስትዮሽ ጣምራዊ እንቅስቃሴ ነው የሚገለጸው ከአንብሮ ወደ ተቃርኖ፣ ከተቃርኖ ወደ አስተጻምሮ። በዚህ መልኩ የተገነባው አስተጻምሮ ከጊዜ በኋላ አንብሮ በመሆን ሌላ የሦስትዮሽ ውቅረት ይገነባል፤ ይህ ሂደት በፍጹሙ ሐሳብ ላይ ደርሶ እስከሚጠናቀቅ ድረስ ሰንሰለታዊ የሦስትዮሽ ውቅረት በመገንባት ይቀጥላል። በዚህ ነገረ-ሐተታዊ ሂደት ሄግል በዋነኝነት የሚያስገነዝበው "ሐሳብ" በመሆን ሂደት ላይ ያለ (የሚንቀሳቀስ) መሆኑና ተቃርኖም እውቀትን የመግታት ሚና ከመጫወት ይልቅ አዎንታዊ አንቀሳቃሽ ኃይል እንደሆነ ነው።


Share and join 👉 https://t.me/sopphilo

" Fascism "
(Major Points by Ryan Chapman)

- Fascism is a concept of political philosophy mainly manifested in the politics of Adolf Hitler and Mussolini.

- Fascism brought its starting point back to Sorell and Karl Marx.

- Fascism main idea is that all individuals should submit their will to the will of the mass ; their wants should be submitted to the wants of the mass. The mass on the other hand is stirred up by what we call " the Spirit of Nationalism."!

- Fascism by imposing an intangible sense of National Spirit on the mass it resembles what George Wilhelm Hegel used to say about Spirits. So by this we can say fascism has Hegelian attribute in some respect.

- Fascism by creating an imaginary sense of spirit of nationalism kills individual will, thoughts, ideas of arguments and etc by this it easily prones the society to mob mentality.

To hear more ... The link is pinned.

A very good introduction to the " Critique of Pure Reason " of Immanuel Kant by Peter Rickman ... Enjoy !

Metaphysics and Faith
By christos yannaras
Part 1
When we say today Metaphysics and faith to be mean or think about some thing different than the ideology?
this is his question to all of you very straight forward.
When we speak today about Metaphysics and faith do we mean something other than ideology or solely something ideological?
an important thinker and theologian of our times metropolitan john Pergamon say today the ontology is replaced by psychology in our discussion we are not intersted or concerned about the question what really is truly is or what does it mean that something exists or it doesn't exist instead of requesting or searching for an answer to this question we are creating a sort of conviction in which we invest our own psychological needs and that's how we substitute really indeed in reality when in the psychological invest am i right?do you correct me?
This question just to encourage us to begin our discussion because to it's meant to be a discussion let me add something else,also when we today say word faith if am not wrong i believe that the great majority of people understands assumes that faith is about individual convictions but the word faith in its initial meaning doesn't refer to that bad to trust.when i believe that means that i trust i am in confidence there fore trust means a relationship.If i trust somebody i have to know him i have to establish a communication with him.fortunately this meaning of faith still functioning in the market we say somebody has credit in the market that means that market or people from marke know this person and because they know him they have trust in him they know him.

So do you understand that such sunction of the word 'faith'?
today is the opposite of the Concept of Confession as we today have it related to faith faith as confession. so to belong to a certain Confession presupposes that i individually have choosen as i choose or elect that i trust or the newspaper that i read.that's how i choose grammaly my metaphysical convictions. so in culture of individual choices it is absolutely natural to have this plethora of church's that we encounter in the united States.endless number and such one them has the name church so the question that is emerges in the American society the question is whether Metaphysics is identity with ideology if that is the case then how can it be different from what we call in philosophy "Meaning of reality".Can you remember do you remember the famous phrase from Wittgenstein "The meaning of the world must be outside of the world".if the meaning of the world is to be found within the world then it would have the relativity of an accidental then meaning of the world.

"<ሌላ>ውን (the Other) በመረዳት ሂደት ውስጥ የራስን ቅድመ-ግንዛቤ ወይም አረዳድ (pre-understanding) ማስወገድ ወይም ችላ ማለት ፈጽሞ አይቻልም።"

Hans-George Gadamer, Truth and Method,trans. Garrett Barden and John Cumming (Newyork: The Seabury Press,1975), 245፣ 273; J. Bleicher, Contemporary Hermeneutics: Hermeneutics as Method, Philosophy, and Critique,(London, Boston and Henley: Routledge and Kegan Paul,1980),112.

"የሰው ልጅ "ህልውና" የራሱ የተለየ እውነታ አለው"

M. Heidegger, Being and Time, trans. John Macquarrie and Edeward Robinson (Oxford Basil Blackwell,1978),32,97;J. Bleicher, Contemporary Hermeneutics: Hermeneutics as Method,Philosophy, and Critique, (London,Boston and Henley: Routledge and kegan Paul,1980),99-100.

https://youtu.be/0rGJBeEWceA

በፍልስፍና ታሪክ ውስጥ አንዱ የሆነው የመካከለኛው ዘመን ፍልስፍና ነው ። በዚያ ዘመን ከእስልምና ወገን የተገኙ ፍልስፍናዎች የበዙ ናቸው ። ከነርሱ አንዱ ስለሆነው ስለ " ኢብኑ አህመድ ረሹድ ሥራዎች " ላይ የፍልስፍና መምህር የሆኑት ዶ/ር ዳኛቸው የሚሉን አለ ። ተጋበዙልን ።

" በመሐመድ አሊ ቡርሃን " ስለ " ኢማሙ አል - ገዛሊ እና የምዕራቡ ዓለም ፍልስፍና ተቃርኖ" በሚል የቀረበውን በተለያዩ የፍልስፍና ጉዳዮች ላይ በታሪካዊ መነጽር ውስጥ አስገብቶ ያበጠረውን ንግግር ጋበዝኩ ። እንዲህ ያሉ መድረኮች ይበዙ ዘንድ እንመኛለን ። የሀሳብ ልሕቀት ትንሣኤን ያቅርብልን !
https://youtu.be/axJ4hyLqJNM